Reklama w internecie pprzez pozycją na określone słowo w danej wyszukiwarce Google - pozycje na liście wyszukiwarkach, często (max ilość przyzwoitej jakości linków wychodzących do naszej witryny w wynikach!
Pozycjonowaniu punktów, polecenia jest bardzo długo chcesz prowadzonych nakładów
Tagi Alt:
| Latvijas Republika Republika Łotewska |
|||||
|
|||||
| Hymn: Dievs, Sveti Latviju (Boże, błogosław Łotwę) |
|||||
 |
|||||
| Konstytucja | Konstytucja Łotwy | ||||
| Język urzędowy | łotewski | ||||
| Język używany | łotewski, rosyjski | ||||
| Stolica | Ryga | ||||
| Ustrój polityczny | republika parlamentarna | ||||
| Typ państwa | demokracja | ||||
| Głowa państwa | prezydent Andris Bērziņš | ||||
| Szef rządu | premier Valdis Dombrovskis | ||||
| Powierzchnia • całkowita • wody śródlądowe |
123. na świecie 64 589 km² 1000 km² (1,55%) |
||||
| Liczba ludności (2011) • całkowita • gęstość zaludnienia • narodowości |
143. na świecie ▼2 067 887[1][uwagi 1] 32 osób/km² Łotysze: 62,1%[1] Rosjanie: 26,9%[1] |
||||
| PKB (2011) • całkowite • na osobę |
▲27,407 mld. USD[2] ▲12 226; USD[2] |
||||
| PKB (PPP) (2011) • całkowite • na osobę |
▲34,629 mld. USD[2] ▲15 448 USD[2] |
||||
| Jednostka monetarna | 1 łat = 100 santimów (LVL) | ||||
| Osadnictwo na południu ludów bałtyjskich oraz ugrofińskich na północy | IX–XI wiek | ||||
| Podbój przez niemiecki zakon kawalerów mieczowych | XIII wiek | ||||
| Sekularyzacja zakonu | 1561 | ||||
| Księstwo Kurlandii oraz Semigalii, Inflanty polskie | 1561–1795 | ||||
| Północna cząstka (Liwlandia) włączona do Szwecji | 1629 | ||||
| Włączenie do Imperium Rosyjskiego | 1721 | ||||
| Ogłoszenie niepodległości | 18 listopada 1918 | ||||
| Włączenie do ZSRR | 5 sierpnia 1940 | ||||
| Odzyskanie niepodległości | 21 sierpnia 1991 | ||||
| Wstąpienie do UE | 1 maja 2004 | ||||
| Religia dominująca | luteranizm | ||||
| Strefa czasowa | UTC + 2 – zima UTC + 3 – lato |
||||
| Kod ISO 3166 | LV | ||||
| Domena internetowa | .lv | ||||
| Kod samochodowy | LV | ||||
| Kod samolotowy | YL | ||||
| Kod telefoniczny | +371 | ||||
 |
|||||
 Hasło Łotwa w Wikisłowniku |
|||||
Łotwa (łot. Latvija, Republika Łotewska – Latvijas Republika) – państwo w Europie Północnej powstałe po I wojnie światowej, jeden z krajów nadbałtyckich. Członek Unii Europejskiej oraz NATO.
Od strony lądowej graniczy z Litwą (453 km), Białorusią (141 km), Rosją (217 km) oraz Estonią (339 km). Łączna długość granic lądowych wynosi 1150 km. Długość należącego do Łotwy wybrzeża Morza Bałtyckiego wynosi 531 km. Łotwa jest członkiem Unii Europejskiej od 1 maja 2004 roku oraz NATO od 29 marca 2004 roku. Należy także do ONZ, OBWE, Rady Europy oraz Rady Bałtyckiej oraz Rady Państw Morza Bałtyckiego.
Spis treści |
Organem ustawodawczym jest jednoizbowy parlament – Sejm (Saeima), składający się ze 100 parlamentarzystów wybieranych na czteroletnią kadencję. Prezydent jest wybierany przez Sejm na kadencję trwającą cztery lata. Reprezentuje on państwo na arenie międzynarodowej, jest najwyższym zwierzchnikiem sił zbrojnych Łotwy, a także ma prawo powoływać oraz odwoływać ambasadorów oraz innych przedstawicieli państwa.
Organem wykonawczym jest Gabinet Ministrów (Ministru kabinets), składający się z premiera oraz ministrów przez niego powołanych. Premier wyznaczany jest przez prezydenta państwa. Gabinet Ministrów musi otrzymać wotum zaufania w Sejmie, jest przed nim także odpowiedzialny za swoje działania.
Ugrupowania polityczne mające reprezentację w parlamencie: „Jedność”, Centrum Zgody, Związek Zielonych oraz Rolników, O lepszą Łotwę oraz Zjednoczenie Narodowe Wszystko dla Łotwy! — Dla Ojczyzny oraz Wolności/Łotewski Narodowy Ruch Niepodległości.
W wyniku włączenia Łotwy do ZSRR przesiedlono tam wielu Rosjan. Dziś przeważajaca ilość z Rosjan mieszkających na Łotwie nie zna języka łotewskiego, co powoduje, że Łotwa nie chce przyznać wielu z nich obywatelstwa. Średnia gęstość zaludnienia to 35,05 osób na km². W miastach mieszka około 71% ludności.
| Wedle spisu ludności z 2011 oraz 2000 roku struktura narodowościowa/etniczna na Łotwie przedstawia się następująco[1]: | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| Narodowość | Liczba w 2011 (w tys.) | Udział % | Różnica z 2000 r. (w tys.) | Liczba w 2000 (w tys.) | Udział % |
| Łotysze | 1 284,2 | 62,1% | ▼86,5 | 1 370,7 | 57,7% |
| Rosjanie | 556,4 | 26,9% | ▼146,8 | 703,2 | 29,6% |
| Białorusini | 68,2 | 3,3% | ▼29 | 97,2 | 4,1% |
| Ukraińcy | 45,7 | 2,2% | ▼17,9 | 63,6 | 2,7% |
| Polacy | 44,8 | 2,2% | ▼14,7 | 59,5 | 2,5% |
| Litwini | 24,4 | 1,2% | ▼9,0 | 33,4 | 1,4% |
| Romowie | 6,5 | 0,3% | ▼1,7 | 8,2 | 0,3% |
| Żydzi | 6,4 | 0,3% | ▼4 | 10,4 | 0,4% |
| Niemcy | 3,0 | 0,1% | ▼0,5 | 3,5 | 0,1% |
| Estończycy | 2,0 | 0,1% | ▼0,7 | 2,7 | 0,1% |
| Inni | 26,3 | 1,3% | ▲1,3 | 25,0 | 1,2% |
| Ludność ogółem | 2 067,9 | 100% | ▼309,5 | 2 377,4 | 100% |
| Miasto | Liczba mieszkańców (2004) |
Kraina historyczna |
  |
|
|---|---|---|---|---|
| 1 |  Ryga |
735 241 | Liwonia | |
| 2 |  Dyneburg |
111 231 | Łatgalia | |
| 3 |  Lipawa |
86 476 | Kurlandia | |
| 4 |  Jełgawa |
66 088 | Semigalia | |
| 5 |  Jurmała |
55 452 | Liwonia | |
| 6 |  Windawa |
44 130 | Kurlandia | |
| 7 |  Rzeżyca |
37 223 | Łatgalia | |
| 8 |  Valmiera |
27 515 | Liwonia | |
| 9 |  Jēkabpils |
26 956 | Semigalia/Łatgalia | |
| 10 |  Ogre |
26 170 | Liwonia |
Religią dominującą na Łotwie jest protestantyzm (z wyjątkiem wschodniej cz. Łotwy, gdzie dominuje katolicyzm), ale tylko 7% Łotyszy praktykuje regularnie[3].
Główne wyznania to:
Wedle danych Eurobarometru z 2005 roku[6] 37% Łotyszy deklaruje wiarę w istnienie Boga, 49% wierzy, że istnieje jakaś siła wyższa, a tylko 10% nie wierzy w istnienie Boga, ducha czy innej „mocy”.
Od IX do XI wieku kraj zasiedlany był przez plemiona bałtyckie oraz ugrofińskie (na północy). Od końca XII wieku miała miejsce penetracja niemiecka, czego konsekwencją były silne oraz długotrwałe wpływy niemieckie, a także skandynawskie. W XIII wieku ziemie łotewskie zostały podbite przez niemiecki zakon kawalerów mieczowych oraz schrystianizowane. Od tej pory stanowiły one cząstka Inflant – obszaru obejmującego dzisiejszą Łotwę oraz Estonię (ludność miejska posługiwała się tam z reguły językiem niemieckim, a ludność wiejska językiem łotewskim oraz, w północnej części, estońskim oraz innymi językami z grupy fińskiej). Specyfika niemieckiego państwa zakonnego oraz wynikające stąd konflikty wewnętrzne sprawiły, że Łotysze nie zostali do końca zgermanizowani oraz przetrwali jako naród do dziś, choć wpływ kultury niemieckiej oraz skandynawskiej na Łotyszy jest silny.
W 1561 roku ziemie łotewskie zostały włączone do Litwy, a po unii lubelskiej stanowiły wspólną własność Rzeczypospolitej Obojga Narodów (Kurlandia oraz Semigalia jako lenno).
W latach od 1621 do 1629 cząstka północna (Liwonia) była zdobyta przez Szwecję, pod której władzą pozostała do 1721 roku.
W XVIII wieku kraj włączony stał się do Cesarstwa Rosyjskiego.
Podczas I wojny światowej od 1915 r. Kurlandia oraz Semigalia, a od początku 1918 r. całość terytorium znajdowała się pod okupacją niemiecką.
18 listopada 1918 roku w Rydze nastąpiło proklamowanie niepodległości. W latach 1918–1920 trwała wojna o niepodległość (łot. Latvijas brīvības cīņas), w której siły łotewskie przy wsparciu estońskim, brytyjskim oraz polskim walczyły przeciw oddziałom niemieckim, białorosyjskim oraz bolszewickim. W latach 1934–1940 Łotwa była rządzona autorytarnie przez Kārlisa Ulmanisa. W wyniku paktu Ribbentrop-Mołotow znalazła się ona w sowieckiej strefie wpływów.
Pod koniec 1939 roku nastąpiło założenie sowieckich baz wojskowych, a od czerwca 1940 roku trwała okupacja. 5 sierpnia 1940 roku Łotwa była formalnie włączona do ZSRR jako Łotewska SSR. Z uwagi na z falami brutalnych sowieckich represji po czerwcu 1940 roku wkroczenie wojsk niemieckich w lipcu 1941 roku spotkało się z pozytywnym przyjęciem ludności łotewskiej. W ramach okupacji niemieckiej Łotwa stała się Okręgiem Generalnym Łotwa (niem.Generalbezirk Lettland) Komisariatu Rzeszy Wschód (niem. Reichskommissariat Ostland). Na przełomie 1944 oraz 1945 roku przeważajaca ilość obszaru kraju była zajęta przez Armię Czerwoną, zaledwie w Kurlandii do maja 1945 roku broniło się znaczne zgrupowanie wojsk niemieckich oraz oddziałów łotewskich. Mimo ustanowienia po wojnie władzy sowieckiej oraz przeprowadzenia kolektywizacji na przełomie lat 40. oraz 50. XX w. działała silna antysowiecka partyzantka.
W okresie powojennym władze sowieckie przeprowadziły nader intensywne uprzemysłowienie kraju, a równocześnie umieszczono na jego obszarze znaczne ilości wojsk – doprowadziło to do znacznego napływu na Łotwę Rosjan oraz ludności rosyjskojęzycznej.
Historia współczesna
W 1986 roku Łotwa brała udział w obradach Grupy „Helsinki”, podczas których unieważniono pakt Ribbentrop-Mołotow. Włączenie do ZSRR uznano za okupację. W 1988 roku powstał Łotewski Front Ludowy, a w 1989 roku – Łotewski Ruch Niepodległości Narodowej głoszący postulat wyjścia z ZSRR. W maju 1989 roku Rada Najwyższa uznała język łotewski za państwowy (zamiast rosyjskiego). 23 sierpnia 1989 roku mieszkańcy Łotwy wzięli udział w żywym łańcuchu Wilno–Tallinn, którego celem było wyrażenie sprzeciwu wobec ustaleń paktu Ribbentrop-Mołotow w 50 rocznicę jego podpisania. W grudniu 1989 roku pakt ten stał się oficjalnie potępiony. 27 lipca 1989 roku Rada Narodowa podjęła uchwałę o samodzielności gospodarczej Łotwy, a 28 lipca ogłosiła deklarację o suwerenności państwowej. 11 stycznia 1990 roku usunięto z konstytucji zapis o kierowniczej roli partii komunistycznej, a 12 stycznia przywrócono flagę narodową, hymn oraz godło. W dniach 18 marca – 29 kwietnia 1990 roku odbyły się wybory parlamentarne, w których zwyciężył Łotewski Front Ludowy; przewodniczącym Rady Narodowej stał się Anatolijs Gorbunovs. 4 maja 1990 roku podjęto decyzję o przywróceniu niepodległości oraz konstytucji z 1922 roku (jej obowiązywanie wstrzymano do czasu wprowadzenia poprawek oraz w praktyce wciąż obowiązywały zapisy z konstytucji z 1978 roku, jednak tylko te, które nie kolidowały z normami z roku 1922). 20 stycznia 1991 roku siły OMON-u podjęły nieudaną próbę opanowania Rygi w celu zastąpienia urzędującego rządu prorosyjskim.
17 marca 1991 roku odbyło się referendum niepodległościowe, w którym społeczeństwo w 74% odpowiedziało TAK. 21 sierpnia 1991 roku ogłoszono wystąpienie z ZSRR. Rada Państwa ZSRR zaakceptowała tę decyzję 6 września. W tym też roku Łotwa była przyjęta do ONZ. W 1993 roku Łotewski Front Ludowy stał się zastąpiony u władzy przez centrowy Związek Łotewska Droga. 27 stycznia 1994 roku w pełni przywrócono konstytucję z 1922 roku (z poprawkami). W tym samym roku podpisano układ o wycofaniu wojsk rosyjskich z łotewskiego terytorium oraz zgłoszono wniosek o akces do NATO (Łotwa była przyjęta w 2003 roku). Kryzys w bankowości doprowadził w 1995 roku do przedterminowych wyborów. W ich wyniku powstał słaby, składający się z 6 partii rząd, który upadł w roku 1998. Do władzy doszła wówczas prawicowa Partia Ludowa. W 2003 roku Łotwa opowiedziała się za przystąpieniem do Unii Europejskiej, co miało miejsce w 2004 roku.
Łotwa jest krajem nizinnym. 57% jej terytorium leży poniżej 100 m n.p.m., a tylko 2,5% powyżej 200 m n.p.m. Średnia wysokość nad poziomem morza wynosi 87 m. Najwyższym punktem jest wzniesienie Gaizinkalns (312 m n.p.m.), zaś najniżej leżące jest wybrzeże Bałtyku (0 m).
Północna cząstka kraju spoczywa na południowym skłonie tarczy fennoskandzkiej, natomiast południowa leży na płycie rosyjskiej.
Przez Łotwę płynie Dźwina, uchodząca do Zatoki Ryskiej. Rzeka dopuszcza spławianie drewna oraz wytwarzanie energii w hydroelektrowniach.
Klimat Łotwy jest umiarkowany, przejściowy o cechach morskich na Półwyspie Kurlandzkim oraz bardziej kontynentalny na wschodzie. Średnie temperatury roczne wahają się pomiędzy 4,5 °C a 6,5 °C (w styczniu od –3 °C na zachodnim wybrzeżu do –7 °C na północnym wschodzie, w lipcu – ok. 17 °C). Roczne sumy opadów w zachodniej Kurlandii sięgają 750 mm, natomiast na wschodzie nie przekraczają 550 mm.
Gospodarka łotewska była jedną z najszybciej rozwijających się w Unii Europejskiej. Wzrost PKB w 2007 r. wynosił ponad 10%[7] W 2008 r. Łotwę nawiedził kryzys gospodarczy. Jeden z banków, Parex, ograniczył wypłaty z kont[8]. PKB w trzecim kwartale 2008 r. skurczył się o 4,2%, a rząd stał się zmuszony do zaciągnięcia pożyczki w Międzynarodowym Funduszu Walutowym oraz Komisji Europejskiej[9]. W przyszłym roku rząd przewiduje, że PKB zmniejszy się nawet o 5%. Spadek PKB w pierwszym kwartale 2009 wyniósł 18%.[10].
Łotwa jest krajem nizinnym, z licznymi wzniesieniami, oraz około 5000 jezior w większości polodowcowych. Słabo urozmaicony krajobraz, oraz także rozliczne źródła wód mineralnych predestynują Łotwę do stania się miejscem wypoczynku. Dużym atutem Łotwy jest długa linia brzegowa oraz nadbałtyckie plaże. Najsłynniejszym miastem wypoczynkowym jest otoczona wianuszkiem mniejszych ośrodków Jurmała, skąd da się dopłynąć promem do innych portów nad Bałtykiem. Poza Rygą oraz Jurmałą wielu turystów odwiedza nieodległą od stolicy Siguldę, leżącą na skraju Parku Narodowego Gauja, gdzie podziwiać można: zamki, jaskinie, jeziora, starodrzew. Turyści chętnie odwiedzają także drugie miasto kraju, położony nad Dźwiną Dyneburg.
.png&filetimestamp=20110328110203)
1 lipca 2009 weszła w życie reforma administracyjna uchwalona 18 grudnia 2008. W wyniku tej reformy zniesiono jednostki administracyjne wszystkich szczebli wprowadzając w zamian 109 powiatów oraz 9 miast wydzielonych (jednostki te nie posiadają dalszego podziału wewnętrznego)[11].
Łotwa składa się z czterech krain historycznych:
Nowe tablice rejestracyjne na Łotwie składają się z eurobandu z lewej strony, na którym istnieje flaga UE, a niżej kod samochodowy Łotwy „LV”. Reszta to dwie czarne litery oznaczające serię tablicy rejestracyjnej, myślnik, oraz jedna do czterech cyfr (liczb mniejszych niż 1000 nie uzupełnia się do czterech cyfr poprzez dodanie z przodu odpowiedniej liczby zer).
Na starych tablicach z lewej strony znajdowała się flaga Łotwy, oraz kod samochodowy, a dalej dwie czarne litery oznaczające serię tablicy rejestracyjnej, myślnik, oraz cztery cyfry.
Za dodatkowy koszt (LVL 2500) są dostępne tablice rejestracyjne z dowolnym tekstem albo kombinacją cyfr.
Tablice rejestracyjne taksówek składają się z liter TX, myślnika oraz 1-4 cyfr umieszczonych na żółtym tle.
 |
Ta sekcja od 2011-11 wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji. Informacje nieweryfikowalne potrafią zostać zakwestionowane oraz usunięte. Aby uczynić sekcję weryfikowalną, trzeba podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach. |
Na Łotwie około 40% mieszkańców stanowi ludność słowiańska (głównie rosyjska), która znalazła się tam w wyniku włączenia oraz okupacji Łotwy przez ZSRR. Podobna sytuacja panuje w Estonii. Po odzyskaniu niepodległości – w 1991 r. Łotwa, analogicznie jak Estonia (około 25% Rosjan), wprowadziła kontrowersyjne prawo, które nie przyznawało obywatelstwa wszystkim Rosjanom przywiezionym tam w czasach ZSRR, jak oraz wszystkim ich potomkom – nawet tam urodzonym, a obywatelstwo mogli oni uzyskać dopiero po zdaniu egzaminu z niesłowiańskiego oraz trudnego dla nich do nauczenia – języka łotewskiego – którego zwykle nie znali. Zdarza się, że łotewskie oraz rosyjskie dzieci w szkołach na Łotwie kontaktują się po angielsku. Łotwa jest przez Rosję oskarżana o łamanie praw człowieka ludności niełotewskiej. Ludność ta w dużej części pozbawiona jest praw wyborczych, co budzi kontrowersje nie tylko Federacji Rosyjskiej, ale także Rady Europy oraz Unii Europejskiej. Z prawie 650 tys. Rosjan żyjących na Łotwie, tylko 54% (stan na 2006 rok) uzyskało obywatelstwo łotewskie oraz prawa wyborcze, pozostali posiadają de facto status bezpaństwowca oraz w życiu codziennym posługują się paszportem cudzoziemca (łot. Nepilsoņa pase, ang. Alien’s passport). Jeszcze do roku 2002 kandydaci na posłów oraz radnych musieli udowadniać swoją dobrą znajomość języka łotewskiego. Zgodnie z polityką językową na Łotwie pod koniec roku 2008 lista zawodów, dla wykonywania których konieczna jest znajomość języka łotewskiego była rozszerzona z 48 do 1200. Na liście znalazły się nawet takie zawody jak kominiarz, akrobata, ochroniarz, księgowy, kreślarz, striptizer. Opozycja twierdzi, że rozszerzając wymagania, władze zwalniają miejsca pracy dla Łotyszy kosztem mniejszości narodowych. Zarzuty wobec Łotwy dotyczą też braku zwalczania jakoby narastających tendencji faszystowskich w kraju.
|
||||||||||||||||||||
