Ten artykuł dotyczy miasta. Sprawdź też: miejscowości o tej nazwie.

Ten artykuł trzeba dopracować zgodnie z zaleceniami edycyjnymi: w sekcjach #Infrastruktura techniczna w mieście, #Media, #Transport kolejowy – nie jest opisywane zagadnienie tylko poszczególne firmy albo wyszczególniane są szczegółowo elementy, ten art. dotyczy miasta nie firm.. Dokładniejsze informacje o tym, co trzeba poprawić, być może leżą na stronie dyskusji tego artykułu. Po wyeliminowaniu niedoskonałości prosimy usunąć szablon {{Dopracować}} z kodu tego artykułu.

Świdnica
Herb Świdnicy
Państwo	Polska
Województwo	dolnośląskie
Powiat	świdnicki
Gmina	gmina miejska
Założono	990
Prawa miejskie	1267
Prezydent miasta	Wojciech Murdzek
Powierzchnia	21,76 km²
Wysokość	ok. 250 m n.p.m.
Ludność (2010) • liczba • gęstość	59 527 3068,7 os./km²
Strefa numeracyjna	(+48) 74
Kod pocztowy	58-100 do 58-106
Tablice rejestracyjne	DSW
Położenie na mapie Polski Świdnica
50°50′40″N 16°29′30″E / 50.84444, 16.49167Na mapach: 50°50′40″N 16°29′30″E / 50.84444, 16.49167
TERC (TERYT)	5020119011
SIMC	0984657
Urząd miejski ul. Armii Krajowej 49 58-100 Świdnica
Multimedia w Wikimedia Commons
Hasło Świdnica w Wikisłowniku
Strona internetowa

Świdnica (niem. Schweidnitz, czes. Svídnice) – miasto oraz gmina w województwie dolnośląskim, w powiecie świdnickim. Miasto leży historycznie na Dolnym Śląsku, u podnóża Sudetów, na Równinie Świdnickiej, nad rzeką Bystrzycą. Od 2004 r. siedziba diecezji świdnickiej.

W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa wałbrzyskiego.

Miasto było założone już w 990 roku, jednak prawa miejskie otrzymało przed 1267 rokiem. Niegdyś stolica księstwa świdnicko-jaworskiego. Po II wojnie światowej wydatnie rozbudowana w wyniku rozwoju przemysłu. W latach 1945-1990 prężny ośrodek przemysłowy z dobrze rozwiniętym przemysłem maszynowym, środków transportu, elektrotechnicznym, skórzanym, spożywczym, radiowym, aparatury precyzyjnej, włókienniczym oraz odlewniczym. Aktualnie ośrodek przemysłowy (rozwinięty przemysł motoryzacyjny, elektrotechniczny, maszynowy oraz spożywczy), z wyłącznym w Polsce Muzeum Dawnego Kupiectwa oraz licznymi instytucjami kultury, ośrodek sportu oraz rekreacji. Wedle danych z 30 czerwca 2010 r. Świdnica miała 59527 mieszkańców^[1] oraz była siódmym co do wielkości miastem województwa.

Geografia

Położenie

Świdnica leżąca jest w południowej części województwa dolnośląskiego w powiecie świdnickim na Równinie Świdnickiej nad Bystrzycą. Leży na skraju Sudetów oraz Gór Wałbrzyskich na wysokości od 225 do 265,9 m n.p.m.

Wedle danych z 1 stycznia 2010 r. powierzchnia miasta wynosiła 21,76 km²^[2]. Miasto stanowi 2,93% powierzchni powiatu.

W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa wałbrzyskiego.

Wedle danych z roku 2002 Świdnica ma obszar 21,76 km², w tym: użytki rolne 41%, użytki leśne 1%^[3]

Administracja

Świdnica ma status gminy miejskiej. Organem wykonawczym samorządu jest prezydent miasta.

Prezydentem miasta jest Wojciech Murdzek.

Miasto jest też siedzibą samorządu powiatu świdnickiego.

Podział administracyjny

Świdnica nie ma oficjalnego podziału na dzielnice, funkcjonuje zaledwie podział na osiedla:

• Stare Miasto
• Dolne Miasto
• Kraszowice
• Stare Osiedle
• Osiedle Młodych
• Osiedle Kolonia
• Osiedle Zarzecze
• Osiedle Zacisze
• Osiedle Zwierzynieckie
• Osiedle Słowiańskie
• Osiedle Piastów
• Osiedle Zawiszów
• Osiedle Nad Potokiem^{potrzebne źródło}

Demografia

 Osobny artykuł: Ludność Świdnicy.

Dane z 31 grudnia 2006^[4]:

Wedle danych z roku 2002 średni dochód na mieszkańca wynosił 1485,1 zł^[3].

Toponimia

Nazwa "Świdnica" wywodzi się od starosłowiańskiego słowa "svida". Oznaczało ono krzew derenia. Jest to więc nazwa ściśle związana zatem z położeniem topograficznym miasta. Miasto leży nad rzeką, a miejsce w którym gród się rozrósł porośnięte było krzewami derenia.

Czasem spotyka się nazwę Świdnica Śląska, lecz jest ona nieoficjalna oraz nieurzędowa. Funkcjonuje ona przede wszystkim z uwagi na nazwy placówek pocztowych miasta, np.: "UP Świdnica Śląska 1" przy pl. Grunwaldzkim^[5].

Występująca od XV w. niemiecka forma Schweidnitz czy Schweidenitz stanowi adaptację fonetyczną wcześniejszej nazwy słowiańskiej.

Symbole miasta

• Herb Świdnicy – Czteropolowy herb Świdnicy stał się przywrócony przez Radę Miejską w dniu 28 stycznia 1999 roku. Na tarczy podzielonej na cztery równe pola, w czarnych polach – pierwszym oraz czwartym – istnieje złota korona, w drugim polu srebrnym czerwony gryf, a w trzecim srebrnym polu czarny dzik. Gryf znajdujący się na tarczy herbowej w srebrnym polu symbolizuje dzielność rycerską. Dzik jest znakiem odwagi oraz męskości, natomiast korona jest symbolem władzy oraz zwycięstwa.
• Hejnał Świdnicy – Uchwałę o ustanowieniu hejnału Rada Miejska w Świdnicy przyjęła 29 czerwca 2000 roku. Autorem jest świdnicki kompozytor Marek Banaszczyk.
• Logo miasta – Logo zawiera panoramę miasta, jego zabudowy miejskiej z wieżami wyróżniającymi się z tejże zabudowy. Logo to złożone jest z barw czerwonej, żółtej oraz czarnej. W dolnej części zawarte jest hasło "Rynek z tradycjami". Znak ma uproszczoną stylistykę oraz formę aby nie klasyfikować go do zaledwie znaku informującego o tradycjach historycznych miasta. W dolnej części logo jest czarna wstęga symbolizującą drogę, trasę. Nawiązuje ona do łatwości komunikacyjnej Świdnicy, o jej dostępności, usytuowania komunikacyjnego. Hasło "Rynek z tradycjami" ściśle łączy się z bogatymi, kilkusetletnimi tradycjami handlowymi Świdnicy, jak też nawiązuje do starej, zabytkowej części miasta. Ma ono za zadanie promować Świdnicę poprzez graficzne ujęcie miasta. Ma zachęcać do odwiedzin oraz poprzez skojarzenie ukazywać historię oraz tradycję miasta.

Historia

Ta sekcja zawiera zaledwie listę źródeł albo linki zewnętrzne, więc jej weryfikowalność pozostaje częściowo niejasna, z powodu niewystarczającej liczby przypisów umieszczonych w tekście artykułu.

 Osobny artykuł: Historia Świdnicy.

Podczas prac archeologicznych prowadzonych na terenie powiatu świdnickiego odkryto w Świdnicy ślady osady plemion z kręgu kultury łużyckiej (lata około 1200 – 300 p.n.e.) oraz rozległe cmentarzysko ciałopalne z bogato wyposażonymi grobami. Po okresie wielkich migracji ludów na obszarze tym gospodarowało plemię Ślężan.

Około roku 990 obszar obecnej Świdnicy stał się włączony do państwa Polan przez księcia Mieszka I.

Nie jest znana dokładna data uzyskania przez Świdnicę praw miejskich, jednak od 1267 roku określana jest jako miasto. Inicjatorem lokacji była księżna Anna żona Henryka Pobożnego albo jej syn Henryk III. Za rządów książąt wrocławskich 1242-1290 Świdnica otrzymała szereg przywilejów przyśpieszających rozwój miasta. W latach 1290-1392 Świdnica była stolicą niezależnego księstwa świdnicko-jaworskiego, którym rządzili książęta piastowscy oraz które uczynili jednym z najpotężniejszych na Śląsku.

W końcu XIV wieku Świdnica była największym po Wrocławiu miastem śląskim, liczył ponad 8000 mieszkańców. Produkcja piwa stała się obok wyrobu sukna podstawowym artykułem eksportu. "Piwnice świdnickie" znajdowały się pomiędzy innymi we Wrocławiu, Krakowie, Pradze, Pizie, Heidelbergu.

1392 po śmierci Agnieszki wdowy po Bolku II Świdnica przeszła w ręce królów czeskich. W 1428 roku ruch husycki przybrał charakter powstania. Świdnica w porozumieniu z radą miejską Wrocławia skutecznie go zwalczała. 1520 wybuchło powstanie rzemieślników skupionych w cechach. Patrycjat podstępem zwabił do Wrocławia przywódców ruchu oraz tam ich stracono, mimo to nie odzyskał całkowitej władzy.

1526 Świdnica wraz z całą ziemią śląską przeszła pod rządy Habsburgów W trakcie trwania wojny trzydziestoletniej miasto było wielokrotnie oblegane czego skutkiem były wielokrotne pożary oraz wybuch epidemii.

W wyniku kolejnych działań wojennych Prusy odebrały Śląsk Austrii. W 1741 dokonano modernizacji oraz rozbudowy fortyfikacji. Na przełomie XVII/XVIII wieku pod Świdnicą wybuchł bunt chłopski. Wojska pruskie stłumiły bunt oraz surowo ukarało chłopów. Podczas wojny siedmioletniej Świdnica była oblegana przez wojska austriackie a następnie pruskie, co doprowadziło do znacznych zniszczeń. Pod koniec XVIII w. w mieście pojawiły się pierwsze manufaktury pomiędzy innymi skórzana oraz papiernicza. Po wojnie prusko-austriackiej w 1866 roku Świdnicę ogłoszono miastem otwartym. Po zwycięstwie nad Francją oraz zjednoczeniu Niemiec w roku 1871 wzrosło tempo uprzemysłowienia. W mieście powstały wytwórnie tkanin lnianych oraz bawełnianych, zamszu oraz fabryka liczników elektrycznych. Konsekwencją tego procesu, jak oraz generalnego, potężnego wzrostu gospodarczego Cesarstwa Niemieckiego, był dynamiczny rozwój przestrzenny oraz architektoniczny miasta. Już w 1844 r. Świdnica uzyskała połączenie kolejowe z Jaworzyną Śląską, do 1904 w trzech kolejnych kierunkach. Do 1914 r. zabudowa wykroczyła daleko poza mury starego miasta, przybierając wokół pierścienia dawnych murów obronnych wielkomiejski charakter. Krajobraz miasta wzbogacił się o szereg reprezentacyjnych gmachów publicznych, obiektów architektury rezydencjonalnej oraz zieleni miejskiej o wysokiej jakości. Wg spisu z 1910 r. miasto liczyło sobie 31329 mieszkańców, w tym 61% ewangelików, 38 -5% katolików oraz 0,5% wyznania mojżeszowego.^[6].

Po zakończeniu II wojny światowej miasto było zajęte przez Armię Czerwoną oraz znalazło się na terytorium Polski. Nastąpił napływ ludności z polski centralnej oraz wschodniej oraz wysiedleńców za Buga. Powojenna historia Świdnicy przebiegała w rytm powolnego procesu upadku gospodarczego PRL. Częściowemu zniszczeniu uległa zabytkowa substancja budowlana starego miasta, na przedmieściach rozwinięto na dużą skalę ekstensywną zabudowę osiedlową niskiej jakości. Istotna cząstka miasta była zajęta na potrzeby wojsk radzieckich – w latach 1984-1990 ulokowano tu nawet dowództwo Północnej Grupy Wojsk Armii Radzieckiej.

Od lat przedwojennych w Świdnicy znajdowało się ważne lotnisko wojskowe, później cywilno-wojskowe^[7].

W okresie 1945-1989 istniały ogromne zakłady produkcyjne, utworzone w większości na bazie znacjonalizowanych przedsiębiorstw niemieckich, m.in.: Fabryka Wagonów "Świdnica", Zakłady Wytwórcze Aparatury Precyzyjnej "MERA-PAFAL", Zakłady Elektroniki Motoryzacyjnej, Świdnicka Fabryka Urządzeń Przemysłowych, Dolnośląskie Zakłady Białoskórniczo-Rękawicznicze "Renifer", Dolnośląskie Zakłady Magnetyzowe, Dolnośląskie Fabryki Mebli oraz Świdnickie Zakłady Artykułów Technicznych.

Ten artykuł jest częścią cyklu Świdnica

Historia

Herb Świdnicy

Hejnał Świdnicy

Zabytki

Parki w Świdnicy

Polonia Świdnica

Diecezja świdnicka

Komunikacja miejska

Media

Zabytki

Katedra świdnicka

Kościół Pokoju

 Osobne artykuły: Zabytki Świdnicy, Kościół Pokoju w Świdnicy, Synagoga w Świdnicy i Cerkiew św. Mikołaja Cudotwórcy w Świdnicy.

Świdnica z racji swego historycznego znaczenia ma wiele cennych zabytków architektury sakralnej, mieszczańskiej jak oraz przemysłowej. Szczęśliwe uniknięcie zniszczeń w czasie II wojny światowej pozwoliło zachować drugi co do wielkości (po Wrocławiu) zespół zabytkowej architektury na Dolnym Śląsku. Niestety lata powojenne oraz niechęć do wszystkiego co niemieckie nie przysłużyły się świdnickiej starówce. Jej wschodni fragment uległ częściowemu wyburzeniu oraz stał się zastąpiony przez socjalistyczną architekturę mieszkaniową niskiej jakości, przez co spójność urbanistyczna całego kompleksu uległa nieodwracalnemu zniszczeniu. W 1967 r., wskutek rozbiórek dokonywanych na rynku, doprowadzono do zawalenia się wieży ratuszowej, która jest aktualnie odbudowywana. Mimo to do dziś przetrwało wiele zabytkowych domów, z reguły w Rynku oraz przylegających do niego ulicach. Od kilku lat starówka jest sukcesywnie restaurowana, a zatwierdzony przez Zarząd Miasta plan rewitalizacji oraz rewaloryzacji starego miasta zakłada kompleksowe prace renowacyjnej miejskiej starówki. Nocą wiele obiektów starego miasta jest iluminowanych.

Miasto przez lata było dużym ośrodkiem przemysłowym oraz gospodarczym. Spuścizną po okresie uprzemysłowienia jest kilkanaście zabytków techniki oraz architektury przemysłowej.

Do zabytków w mieście należą:

• Katedra św. Stanisława oraz św. Wacława – wieża o wysokości 103 m
• Kościół Pokoju pod wezwaniem św. Trójcy – zabytek wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO
• Kościół pw. św. Józefa.
• Kamienice mieszczańskie w Rynku.
• Zespół barokowych rzeźb w Rynku.
• Ratusz oraz blok śród rynkowy z Salą Rajców oraz Muzeum Dawnego Kupiectwa.
• Fortyfikacje średniowieczne oraz pozostałości twierdzy Fryderyka Wielkiego, m.in. Flesza Nowomłyńska, kaponiery oraz kazamaty bramne oraz kazamata wału głównego z Muzeum Broni.

Kościoły w Świdnicy

Cerkiew prawosławna pw. św. Mikołaja Cudotwórcy

W Świdnicy mieści się jedna z najwyższych w Europie oraz piąta pod względem wysokości wieża w Polsce – wieża katedry św. Stanisława oraz św. Wacława mierząca 103 m Ponadto w mieście mieści się parę zabytkowych kościołów z wielorakich okresów architektonicznych.

Rzymskokatolickie

• Katedra pw. św. Wacława oraz św. Stanisława
• Kościół pw. św. Krzyża
• Kościół pw. św. Józefa Oblubieńca NMP
• Kościół pw. św. Andrzeja Boboli
• Kościół pw. św. Ducha (Osiedle Zawiszów)
• Kościół pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa (Kraszowice)
• Kościół pw. Najświętszej Marii Panny Królowej Polski oraz Kościół tygodniowy pw. Miłosierdzia Bożego (Osiedle Młodych)
• Kościół pw. Miłosierdzia Bożego (Osiedle Zarzecze)

Pozostałe

• Kościół Ewangelicko - Augsburski pw. św. Trójcy (Kościół Pokoju)
• Kościół Zielonoświątkowy – Zespół Pokapucyński
• Cerkiew prawosławna pw. św. Mikołaja (parafialna)
• Kościół Adwentystów Dnia Siódmego
• Kościół Polskokatolicki pw. św. Antoniego

Miasto Świdnica jest jednym ze współzałożycieli Ligi Polskich Miast oraz Miejsc UNESCO, powołanej 26 czerwca 2004 r.

Wspólnoty religijne

Na terenie miasta działalność religijną prowadzą następujące kościoły oraz związki wyznaniowe:

Katolicyzm

• Kościół Rzymskokatolicki – 7 parafii, wchodzące w skład dwóch dekanatów dekanat Świdnica Śląska (wschód) oraz dekanat Świdnica Śląska (zachód).
• Kościół Polskokatolicki mający parafię pw. św. Antoniego z Padwy.

Prawosławie

• Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny
  • Parafia św. Mikołaja

Protestantyzm

• Kościół Ewangelicko-Augsburski
  • Parafia w Świdnicy - Kościół Pokoju
• Kościół Adwentystów Dnia Siódmego
  • zbór w Świdnicy
• Kościół Zielonoświątkowy
  • zbór w Świdnicy

Świadkowie Jehowy

• Sala Królestwa^[8].

Turystyka

W Świdnicy turyści potrafią liczyć na profesjonalną obsługę. Informacja Turystyczna mieszcząca się przy ul. Wewnętrznej 2 oferuje turystom pełna oraz profesjonalną informację o miejscach ciekawych w mieście, potrafią uzyskać informacje dotyczące bazy hotelowo-gastronomicznej, o organizowanych imprezach czy o historii oraz teraźniejszości Świdnicy. Informacja oferuje także do sprzedaży albumy fotograficzne miasta, foldery, mapy, oraz rozliczne pamiątki związane ze Świdnicą.

Gospodarka

Fabryka Aparatury pomiarowej "Pafal"

Od kwietnia 2004 roku na terenie miasta istnieje podstrefa Wałbrzyskiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej "Invest Park". Od czerwca 2005 roku budowę fabryki rozpoczął "Electrolux", zakończyły się także prace budowlane fabryki Colgate-Palmolive. Na terenie Wałbrzyskiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej "Invest Park" ulokowały się też – "Klingenburg International" Sp. z o.o. (producent urządzeń klimatyzacyjnych oraz wentylacyjnych), "Nifco Poland" Sp z o.o. (producent pierścieni, nitów oraz zacisków z tworzyw sztucznych) oraz Galess Sp. z o.o. (usługi galwanizerskie). Poza podstrefą inwestycje typu "greenfield" rozpoczęły – "IMP Comfort" Sp. z o.o. (producent tkanin technicznych) oraz "Krause" Sp. z o.o. (producent drabin oraz rusztowań aluminiowych), w 2008 roku na terenie strefy powstała nowa siedziba SONEL S.A.

Infrastruktura techniczna w mieście

• Świdnickie Przedsiębiorstwo Wodociągów oraz Kanalizacji Sp. z o.o. to spółka z udziałem miasta zaopatrująca w wodę mieszkańców miasta Świdnica. Podstawowym jej zadaniem jest dostarczanie wody pitnej dla mieszkańców oraz odbiór ścieków zarówno gospodarczych jak oraz przemysłowych. Realizacja tych zadań jest wykonywana w 98% w przypadku dostaw wody oraz 95% w przypadku odbioru ścieków. Historia przedsiębiorstwa sięga czasów przedwojennych. W okresie powojennym funkcjonowało jako Miejskie Wodociągi, Wojewódzkie Przedsiębiorstwo Wodociągów oraz Kanalizacji, Miejskie Przedsiębiorstwo Wodociągów oraz Kanalizacji a po okresie przekształceń własnościowych w Polsce przyjęło nazwę Świdnickie Przedsiębiorstwo Wodociągów oraz Kanalizacji. ŚPWIK sp.z o.o. ma w swych strukturach 2 ujęcia wody pitnej dla miasta. Zarządza siecią wodociągową o łącznej długości 173 km, na której wykonane jest 2671 przyłączy do budynków. Długość sieci kanalizacyjnej wynosi 147 km na której wykonane jest 2766 przyłączy do budynków. Miasto Świdnica zaopatrywane jest z dwóch ujęć wody podziemnych: przy ul. Bokserskiej oraz w Pszennie.

• Spółka Wodna „Bystrzyca” rozpoczęła działalność w 1985 roku. Pierwotna nazwa spółki brzmiała Przemysłowa Spółka Wodna „Bystrzyca”. Od samego początku spółka realizowała założony plan inwestycyjny tj. budowę mechaniczno biologicznej oczyszczalni ścieków. Fakt potrzeby budowy oczyszczalni jak także niedobór środków finansowych w budżecie miejskim oraz wojewódzkim nie zatrzymał inwestycji. Z pomocą przyszły wszystkie większe zakłady z terenu miasta oraz cukrownia „Świdnica” w Pszennie. Powołały one do życia Przemysłową Spółkę Wodną „Bystrzyca” aktem z 30 maja 1985 roku. Przez okres 20 lat Spółka zmieniła nazwę na Spółka Wodna „Bystrzyca”.

• Zakład Oczyszczania Miasta Sp. z o.o. w Świdnicy powstał w wyniku prywatyzacji Świdnickiego Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej oraz Mieszkaniowej. W wyniku podziału majątku wyróżniły się firmy takie jak: Farma Miejska, Ostatnia Posługa, Zakład Usług Porządkowych "Jedynka", Zakład Robót Awaryjnych oraz właśnie Zakład Oczyszczania Miasta. ZOM ma statut spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w której 49% udziałów ma miasto Świdnica. Zajmuje się on utrzymywaniem porządku oraz czystości na terenie Gminy Miejskiej Świdnica. Dba o czystość ulic oraz placów wmieście a także o wywóz odpadów z terenu Świdnicy. Zakład Oczyszczania Miasta mieści się w Świdnicy przy ul. Metalowców.

• ABK Nieruchomości Świdnickie – Administracja Budynków Komunalnych "Nieruchomości Świdnickie" jest jednostką budżetową powołaną do działania przez Radę Miejską w 1993 roku. Oficjalna działalność rozpoczęła w 1994 roku. Zadaniem firmy jest zarządzanie mieniem komunalnym, a także mieniem wspólnot mieszkaniowych. ABK odpowiedzialna jest za utrzymanie, remonty oraz eksploatację miejskich budynków, zarówno mieszkalnych jak oraz użyteczności publicznej.

• Miejski Zakład Energetyki Cieplnej w Świdnicy jest producentem ciepła oraz energii która dociera do ponad 22 tysięcy mieszkańców miasta. Zaopatrujemy w ciepło także rozliczne zakłady przemysłowe, szkoły, placówki kulturalne, usługowe. MZEC dostarcza odbiorcom ciepło w postaci gorącej wody o temperaturze od 95 stopni Celsjusza do 150 stopni Celsjusza. MZEC zaopatruje w ciepło ponad 40% ogółu mieszkań oraz podmiotów gospodarczych w Świdnicy. Ciepło jest produkowane w 6 ciepłowniach a mianowicie przy ul.Pogodnej, Bohaterów Getta, Saperów, Sikorskiego, Zarzecze, Zawiszów. W skład MZEC wchodzi też sieć ciepłownicza którą zakład zarządza oraz eksploatuje, a także kotłownie miejskie których łącznie jest 25 sztuk. Głownie opalane one są gazem ziemnym albo koksem.

• Świdnickie Przedsiębiorstwo Utylizacji Odpadów Sp. z o.o. jest przedsiębiorstwem odbierającym oraz utylizującym odpady w Świdnicy.

• Zakład Gazowniczy Wałbrzych Rejon Gazowniczy Świdnica obsługuje mieszkańców Świdnicy oraz powiatu Świdnickiego tj. miast Żarów, Jaworzyna Śląska, Strzegom. Oferuje przesył gazu oraz usługi związane z dystrybucją tego paliwa.

• Koncern Energetyczny EnergiaPro S.A. to koncern działający w województwie dolnośląskim. Jest to jedyna spółka dystrybuująca energię elektryczną na terenie województwa oraz Świdnicy. Teren Świdnicy oraz powiatu obsługuje Oddział Koncernu w Wałbrzychu. Najbliższy rejon energetyczny jest w Strzegomiu.

Media

 Osobny artykuł: Media w Świdnicy.

Świdnica ma własną telewizję, radio internetowe oraz parę tytułów lokalnej prasy.

Telewizja

• Telewizja Teletop Sudety to lokalna telewizja nadająca swój program dla mieszkańców Świdnicy oraz okolic. Została ona założona w 1990 roku, jako firma świadcząca usługi telewizji kablowej. W późniejszym okresie do oferty tej dodano emisję własnego kilkugodzinnego programu telewizyjnego który emitowany jest do dziś. Telewizja zajmuje się problematyką mieszkańców miasta oraz okolicznych gmin. Porusza sprawy ważne oraz istotne dla mieszkańców tego regionu. Od sierpnia 2008 Tv Teletop Sudety emituje program lokalny w internecie w formie streamingu. Siedziba telewizji istnieje w centrum miasta.^{potrzebne źródło}
• Interaktywna Telewizja Świdnica ITVS jest telewizją interaktywną nadającą swój program poprzez sieć internetową. Jest to jedna z pierwszych telewizji internetowych na Dolnym Śląsku, a tym samym w Polsce. Pierwsze próby nadania sygnału strumieniowego odbyły się w 1997 roku. Obraz wielkością nie był większy od znaczka pocztowego. Podstawowym pomysłodawcą oraz realizatorem zamysłu jest były redaktor naczelny lokalnej telewizji kablowej TeleRaj, muzyk oraz filmowiec Marek Banaszczyk. Oryginalnie program był nadawany w formacie Real Player. Aktualnie Telewizja Świdnica jest bardziej dostępna albowiem nadaje program pełoekranowy w ogólnie dostępnym Windows Media Player. W 2009 roku Interaktywna Telewizja Świdnica zaczęła retransmitować wydarzenia sportowe oraz uruchomiła reporterski oddział terenowy składający się z młodych dziennikarzy, reporterów oraz operatorów kamer, którzy realizują materiały pokazując bolączki regionu tym samym obejmując swym reporterskim zasięgiam powiat świdnicki. Jedną ze stałych pozycji programowych jest Filmowa Kronika Miasta Świdnicy, która cieszy się sporą oglondalnością. Telewizja Interaktywna pełni rolę informacyjną skupiając się na promocji kultury oraz sportu powiatu świdnickiego.^{potrzebne źródło}

Radio

• Radio Świdnica jest radiem typowo internetowym. Nadaje swój program przez 24 h na dobę siedem dni w tygodniu a program stacji da się usłyszeć na całym świecie. Odbiór programu przebiega się przy pomocy programu Windows Media Player. Stacja muzycznie prezentuje styl mieszany. Pojawia się w niej muzyka od 1945 do lat 90. W stałych audycjach muzycznych posłuchać da się utworów muzycznych lokalnych twórców. ^{potrzebne źródło}

Prasa

W Świdnicy ukazuje się parę tytułów prasowych, zarówno lokalnych jak oraz ogólnopolskich. Do ważniejszych gazet z terenu miasta należą:

• Wiadomości Świdnickie
• Swidnica24.pl
• Tygodnik Świdnicki
• Expressem
• Dzisiaj Świdnica
• NIEDZIELA – Edycja świdnicka

Zieleń miejska w Świdnicy

 Osobny artykuł: Parki w Świdnicy.

Świdnica jest miastem o stosunkowo dużym udziale zieleni miejskiej w ogólnej powierzchni miasta. Istnieje tutaj kilkanaście parków, skwerów, rozliczne są klomby oraz zadrzewienia przy placach oraz ulicach świdnickich.

Parki miejskie:

• Park Centralny
• Park Pionierów
• Park Młodzieżowy
• Park Saperów
• Park Ułanów
• Park Sikorskiego
• Park Strzelnica
• Park Łukasińskiego

28 lipca 1995 roku, uchwałą Rady Miejskiej, pod ochronę przyjęto 77 drzew spełniających kryteria do uznania ich za pomniki przyrody^[9], spośród 223 zaproponowanych. Park Młodzieżowy przy ulicy Armii Krajowej dysponuje największą liczbą pomników przyrody. Znajduje się tam 12 drzew objętych ochroną. Wśród owych roślin da się wyróżnić gatunki takie jak: platan klonolistny, cis pospolity, żywotnik olbrzymi, sosna czarna, miłorząb dwuklapowy, dąb szypułkowaty, topola czarna, buk pospolity, klon pospolity, srebrzysty kasztanowiec biały.

Transport oraz komunikacja

Transport drogowy

Świdnica leży na skrzyżowaniu ważnych tras wojewódzkich oraz krajowych co ułatwia dojazd z miasta do większości dużych ośrodków województwa oraz kraju. Najważniejsza trasą biegnącą przez miasto jest trasa nr. 35. nieoczekiwanie niej z miasta wybiega parę dróg wojewódzkich oraz lokalnych.

• Droga krajowa nr 35 (Wrocław – Wałbrzych – Mieroszów – Golińsk (dawne przejście graniczne))
• Droga wojewódzka nr 382 (Strzegom – Dzierżoniów – Ząbkowice Śląskie)
• Droga wojewódzka nr 379 (Świdnica – Wałbrzych)

Ponadto ze Świdnicy wybiegają drogi lokalne do Bystrzycy Górnej, Wirów, Żarowa oraz Jaworzyny Śląskiej. Świdnica leżąca jest w odległości ok. 45 km od autostrady A4. Miasto ma obwodnicę która wybudowana w 1974 roku odciąża zabytkowe centrum Świdnicy oraz ogranicza ruch pojazdów ciężkich w samym mieście. Najwięcej dróg trzeba do dróg lokalnych (80,4 km), natomiast 5,5 km dróg trzeba do dróg krajowych. Wybudowanie trzech nowych, głównych ulic w znaczny sposób usprawniło wewnętrzna komunikację w mieście. Mowa tutaj o ulicach Bogusza Stęczyńskiego, Przemysłowej oraz Słowiańskiej. Skróciły one czas przejazdu pomiędzy dzielnicami a także usprawniły komunikację pomiędzy dzielnicami miasta. ^{potrzebne źródło}

Komunikacją miejską wewnątrz miasta zajmuje się Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne Świdnica. Obsługuje ono 17 linii autobusowych^[10].

  Sprawdź też: PKS Świdnica.

Transport kolejowy

Świdnica była węzłem kolejowych do początku lat 90. Na wszystkich trzech dworcach zatrzymywały się pociągi pasażerskie.^{potrzebne źródło}

Na początku lat 90. zamknięto dla pociągów pasażerskich linię kolejową nr 285 do Jedliny Zdrój, a w roku 2000 zlikwidowano połączenie na odcinku prowadzącym do Wrocławia przez Sobótkę. Aktualnie Zarząd Województwa Dolnośląskiego planuje przejąć tę linię włącznie z wszystkimi nieruchomościami, a także jest w trakcie przejęcia zamkniętej dla ruchu pasażerskiego w 2000 linii kolejowej nr 771 Świdnica Przedmieście - Świdnica Miasto^[11].

W czasach stacjonowania w Świdnicy Armii Czerwonej miasto posiadało bezpośrednie połączenie kolejowe z Moskwą.

Aktualnie z połączeń pasażerskich przez Świdnicę kursuje zaledwie autobus szynowy w relacji Międzylesie-Kłodzko Główne-Kamieniec Ząbkowicki-Jaworzyna Śląska-Legnica(od grudnia 2009 tylko do Kłodzka Głównego) obsługiwanej przez Koleje Dolnośląskie. Najbliższym węzłem kolejowym, z którego odjeżdżają pociągi dalekobieżne jest odległa o 10 km Jaworzyna Śląska.

Trasa Kamieniec Ząbkowicki-Legnica wykorzystywana jest w także w ruchu towarowym. Wyprowadzone są od niej bocznice do Miejskiego Zakładu Energetyki Cieplnej oraz zakładów Specjalnej Strefy Ekonomicznej.

Ruch towarowy w Świdnicy przebiega się się także na linii Świdnica Miasto-Świdnica Przedmieście-Pszenno, z której też wyprowadzone są bocznice do zakładów przemysłowych – największa do Fabryki Wagonów.

Zlokalizowane w mieście stacje kolejowe to:

• Świdnica Miasto
• Świdnica Przedmieście (zlikwidowana - przez stację przebiega się tylko ruch towarowy)
• Świdnica Kraszowice (zlikwidowana w latach 90.)

Transport lotniczy

W Świdnicy nie ma lotniska które mogłoby obsługiwać loty pasażerskie. Najbliższe lotnisko pasażerskie istnieje w oddalonym o 55 km Wrocławiu. W pobliskich Świebodzicach istnieje lądowisko dla awionetek, które może przyjmować niewielkie samoloty.

Telekomunikacja

• Multimedia Polska SA poza dostępem do telewizji kablowej oraz szerokopasmowego internetu oferuje usługi telekomunikacyjne.^{potrzebne źródło}

• Telekomunikacja Polska
• Telefonia Lokalna Dialog świadczy usługi na terenie Świdnicy od 2000 roku. ^{potrzebne źródło}

Stare miasto

Edukacja

W Świdnicy są 2 żłobki, 9 przedszkoli, 11 szkół podstawowych, 5 gimnazjalnych a ponadto:

Szkoły wyższe:

• Wyższa Szkoła Technologii Teleinformatycznych
• Łódzka Społeczna Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości oraz Zarządzania filia w Świdnicy.
• Wyższe Seminarium Duchowne Diecezji Świdnickiej

Szkoły ponadgimnazjalne:

• Zespół Szkół Nr 1
• I Liceum Ogólnokształcące im. Jana Kasprowicza
• Zespół Szkół Ogólnokształcących (II Liceum Ogólnokształcące)
• Zespół Szkół Ogólnokształcących nr III im.Marii Skłodowskiej-Curie (III Liceum Ogólnokształcące Humanistyczno-Artystyczne)
• Zespół Szkół nr 3 (IV Liceum Ogólnokształcące)
• Zespół Szkół Hotelarsko-Turystycznych im. Tony Halika
• Zespół Szkół Ekonomicznych im. Wincentego Stysia
• Zespół Szkół Mechanicznych im. Mikołaja Kopernika
• Zespół Szkół Budowlano-Elektrycznych im. Jana III Sobieskiego
• Liceum Ogólnokształcące Szkoła Mistrzostwa Sportowego w kolarstwie

Inne:

• Szkoła Policealna Służb Społecznych (dawne Studium Medyczne)
• Społeczna Szkoła Podstawowa, Gimnazjum oraz Przedszkole – Akademia Przedszkolaka

Kultura

Przed II wojną światową miasto było siedzibą Teatru Krajowego w Świdnicy, a Państwowy Teatr Świdnica działał do ok. 1951 roku. W mieście działa Młodzieżowy Dom Kultury, Świdnicki Ośrodek Kultury, Miejska Biblioteka Publiczna, 2 kina, kilkanaście galerii, rozliczne stowarzyszenia, kółka artystyczne itp.

Do instytucji kultury w Świdnicy należą:

• Świdnicki Ośrodek Kultury
• Młodzieżowy Dom Kultury
• Miejska Biblioteka Publiczna
• Muzeum Dawnego Kupiectwa
• Muzeum Broni oraz Militariów
• Wojewódzka Biblioteka Pedagogiczna filia w Świdnicy
• Galeria Świdnicka (2012r.)
• Kino „Sawa” – jest to kino które mieści się w obiekcie „Bolko” przy pl. Grunwaldzkim.
• Kino „Gdynia” – jest to kino miejskie mieszczące się przy ul. Zygmuntowskiej 1.
• Towarzystwo Regionalne Ziemi Świdnickiej
• Klub Osiedlowy Spółdzielni Mieszkaniowej przy ul. M. Skłodowskiej-Curie 23

Lista imprez kulturalno-rozrywkowych odbywających się cyklicznie w Świdnicy:

• Festiwal Reżyserii Filmowej^[12]
• Świdnicki Przegląd Zespołów Kolędowych
• Ogólnopolski Konkurs Recytatorski
• Konkurs Recytatorski „Pegazik”
• Wielka Orkiestra Świątecznej Pomocy
• Wybory Małej Miss
• Wybory Miss Wiosny
• Świdnickie Noce Jazzowe
• Festiwal Teatru Otwartego
• Festiwal Piosenki Przedszkolnej
• Dni Gór
• Festiwal Piosenki lat 60. oraz 70.
• Świdnickie Dni Muzyki Kameralnej
• Dni Świdnicy
• Babie Lato
• Festyn Sobótkowy
• Giełda Staroci, Numizmatów oraz osobliwości

Przeważajaca ilość tych imprez organizuje Świdnicki Ośrodek Kultury, który jest animatorem życia kulturalnego w mieście.

Świdnica od dnia 4 października 2003 nosi tytuł Stolicy Dziecięcych Marzeń, który nadała jej Międzynarodowa Kapituła Orderu Uśmiechu na swoim pierwszym w historii posiedzeniu poza Warszawą.

Służba zdrowia

Tę sekcję trzeba dopracować zgodnie z zaleceniami edycyjnymi: zintegrować podsekcje, usunąć adresy. Dokładniejsze informacje o tym, co trzeba poprawić, być może leżą na stronie dyskusji tego artykułu. Po wyeliminowaniu niedoskonałości prosimy usunąć szablon {{Dopracować}} z kodu tego artykułu.

 Osobny artykuł: Opieka zdrowotna w Świdnicy.

W Świdnicy funkcjonuje 12 przychodni, 17 aptek, szpital, wiele prywatnych praktyk lekarskich.

Przychodnie:

• Nr 1 – NZOZ "Ars Medica"
• Nr 2 – NZOZ "Mieszko"
• Nr 4 – NZOZ "Eskulap"
• Nr 5 - NZOZ "BHMed"
• Nr 6 - NZOZ "Kolmed"
• Nr 7 - NZOZ "Medyk"
• Nr 8 - NZOZ "Ar-Vita"
• Przychodnia Rehabilitacyjna
• Przychodnia dla Dzieci
• Poradnia Rehabilitacyjna
• Poradnia Odwykowa
• Przyzakładowy Zakład Opieki Zdrowotnej
• Zakład Balneologiczny

Szpitale:

• Regionalny Specjalistyczny Szpital Powiatowy "Latawiec" – jest to szpital położony na peryferiach miasta, w jego południowo-zachodniej części. Jeden z najnowszych oraz najnowocześniejszych szpitali w województwie dolnośląskim. Posiada lądowisko dla helikopterów.

Sport

Ta sekcja wymaga określenia jasnych kryteriów wyboru. Kryteria powinny być poparte źródłami, nie potrafią naruszać zasady neutralnego punktu widzenia, trzeba też unikać próżnych wyrażeń takich jak "znani", "najlepsi" itd. Kryteria możesz omówić w dyskusji artykułu. Sprawdź też: Zasady tworzenia list.

W Świdnicy działa wiele klubów sportowych, największe z nich to:

• KS Tytan – kulturystyka, fitness
• MKS Polonia Świdnica – piłka nożna, boks, lekkoatletyka
• MKS Świdnica – siatkówka kobiet
• Świdnicki Klub Piłki Ręcznej (ŚKPR) – piłka ręczna
• Klub Sportowy GRYF Świdnica. piłka nożna chłopców
• KP Polonia/Sparta Świdnica – klub piłkarski powstały z fuzji sekcji piłkarskich Sparty oraz Polonii Świdnica, aktualnie grający w III lidze dolnośląsko-lubuskiej
• KS Stal Świdnica – piłka nożna, klasa Okręgowa
• Automobilklub Sudecki
• Klub Karate Kyokushinkai Świdnica
• Gambit Świdnica – szachy
• Okręgowy Związek Akrobatyki Sportowej
• Polskie Towarzystwo Wędkarskie
• KKS Śnieżne Wrony Świdnica – koszykówka
• Sportowy Klub Taekwon-do TIGER
• Grupa Capoeira Esporao
• GLKS Świdnica

Od wielu lat Świdnica jest gospodarzem Rajdu Elmot zaliczanego do rundy Rajdowych Samochodowych Mistrzostw Polski.
Największe sukcesy odnosił w sekcji siatkówki kobiet klub MKS Świdnica. To właśnie w nim od najmłodszych lat trenowała Dorota Świeniewicz, dwukrotna złota medalistka mistrzostw Europy . Ze Świdnicy pochodzi także siatkarka Anna Werblińska.

Miasta partnerskie

Urodzeni w Świdnicy

• Juliusz Chrząstowski – aktor, 1996 – 1997 – Teatr im. A. Mickiewicza, Częstochowa, 1997 – 1998 – Teatr Studyjny, Łódź, 1998 – 2003 – Teatr Nowy, Łódź, 2003-... – Stary Teatr, Kraków
• Maria Cunitz – wybitna astronom, poliglotka, matematyczka, malarka, pisarka oraz kompozytorka XVII wieku – jej imieniem nazwano jeden z kraterów na Wenus
• Katarzyna Glinka – polska aktorka filmowa oraz teatralna
• Janusz Gol - piłkarz grający na pozycji defensywnego pomocnika w Legii Warszawa.
• Bartosz Huzarski – kolarz
• Jerzy Kramarczyk – aktor, absolwent II LO w Świdnicy, znany z głosu Listonosza Pata oraz Strażaka Sama
• Wojciech Mann – dziennikarz oraz prezenter radiowo-telewizyjny
• Marek Michalak – działacz społeczny, Kanclerz Międzynarodowej Kapituły Orderu Uśmiechu, Rzecznik Praw Dziecka.
• Albert Neisser – lekarz wenerolog, kolekcjoner dzieł sztuki
• Arkadiusz Piech - Piłkarz grający na pozycji napastnika w drużynie Ruchu Chorzów.
• Dorota Świeniewicz – siatkarka, była reprezentantka Polski
• Anna Werblińska – siatkarka, reprezentantka Polski
• Jarosław Włodarczyk - astronom oraz historyk astronomii, znany popularyzator nauki
• Grzegorz Woźny – artysta malarz, poeta, współzałożyciel Świdnickiego Stowarzyszenia Literackiego LOGOS oraz współredagujący ogólnopolskie pismo literacko-artystyczne "Arytmia"

Sprawdź też

• Cmentarz żydowski w Świdnicy
• Ławeczka Marii Cunitz w Świdnicy
• 11 Dywizja Cesarstwa Niemieckiego
• powiat świdnicki (dolnośląski)
• województwo wałbrzyskie
• Góry Wałbrzyskie

Przypisy

Bibliografia

Ten artykuł zawiera zaledwie listę źródeł albo linki zewnętrzne, więc jego weryfikowalność pozostaje częściowo niejasna, z powodu niewystarczającej liczby przypisów umieszczonych w tekście artykułu.

• „Raport o stanie miasta” Praca Zbiorowa UM Świdnica 1999
• „Strategia Rozwoju Miasta Świdnicy ze szczególnym uwzględnieniem strategii mieszkaniowej na lata 2000-2015” Praca Zbiorowa Uniconsult Warszawa 1999
• „Dolny Śląsk” C.Skała Pascal Bielsko-Biała 2005 ISBN 83-7304-523-6
• „Świdnica-Mini informator” Praca Zbiorowa UM Świdnica IT Świdnica 2002
• „Świdnica” W.Rośkowicz, Mirwal Art. Wałbrzych 1997 ISBN 83-907363-6-5
• „Dolny Śląsk na weekend” C.Skała, W. Brygier, Pascal Bielsko-Biała, 2005 ISBN 83-7304-420-5
• „Świdnica-Panorama Miasta” W.Zdziarski, Marago Bydgoszcz, 2002
• „Sudety” C.Skała, Pascal Bielsko-Biała, 2006 ISBN 83-7304-582-1
• "Świdnica" Plan Miasta wyd. PPWK Warszawa-Wrocław 1993
• M. Wolny, Ludność niemiecka w Świdnicy po II wojnie światowej, cz.1, Lata 1945-1950, "Rocznik Świdnicki", t.29:2001, s.118-143
• M. Wolny, Ludność niemiecka w Świdnicy po II wojnie światowej, cz.2, Lata 1950-1959, "Rocznik Świdnicki", t.30:2002, s.80-93
• M. Wolny, Ludność żydowska w Świdnicy w latach 1945-1970, "Rocznik Świdnicki", t.31:2003, s.128-157
• Świdnica. Zarys monografii miasta, red. Wacław Korta, Wrocław-Świdnica 1995, ISBN 83-85689-36-2
• Atlas historyczny miast polskich. Świdnica, wprow. Marta Młynarska-Kaletynowa, Wrocław 2008, ISBN 978-83-229-2959-9

Linki zewnętrzne

  W Wikimedia Commons leżą multimedia związane z tematem:
Świdnica

• Strona Urzędu Miejskiego Świdnicy
• Mapy: Emapi • Google Maps • Targeo • Zumi
• Zdjęcia satelitarne: Google Maps • Wikimapia • Zumi
• Świdnica w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego oraz innych krajów słowiańskich, Tom XI (Sochaczew – Szlubowska Wola) z 1890 r.

p • d • e Miasta województwa dolnośląskiego Bardo • Bielawa • Bierutów • Bogatynia • Boguszów-Gorce • Bolesławiec • Bolków • Brzeg Dolny • Bystrzyca Kłodzka • Chocianów • Chojnów • Duszniki-Zdrój • Dzierżoniów • Głogów • Głuszyca • Góra • Gryfów Śląski • Jawor • Jaworzyna Śląska • Jedlina-Zdrój • Jelcz-Laskowice • Jelenia Góra • Kamienna Góra • Karpacz • Kąty Wrocławskie • Kłodzko • Kowary • Kudowa-Zdrój • Lądek-Zdrój • Legnica • Leśna • Lubań • Lubawka • Lubin • Lubomierz • Lwówek Śląski • Mieroszów • Międzybórz • Międzylesie • Milicz • Mirsk • Niemcza • Nowa Ruda • Nowogrodziec • Oborniki Śląskie • Oleśnica • Olszyna • Oława • Piechowice • Pieńsk • Pieszyce • Piława Górna • Polanica-Zdrój • Polkowice • Prochowice • Prusice • Przemków • Radków • Siechnice • Sobótka • Stronie Śląskie • Strzegom • Strzelin • Syców • Szczawno-Zdrój • Szczytna • Szklarska Poręba • Ścinawa • Środa Śląska • Świdnica • Świebodzice • Świeradów-Zdrój • Świerzawa • Trzebnica • Twardogóra • Wałbrzych • Wąsosz • Węgliniec • Wiązów • Wleń • Wojcieszów • Wołów • Wrocław • Zawidów • Ząbkowice Śląskie • Zgorzelec • Ziębice • Złotoryja • Złoty Stok • Żarów • Żmigród

p • d • e Powiat świdnicki (województwo dolnośląskie) Miasta Jaworzyna Śląska • Strzegom • Świdnica • Świebodzice • Żarów Gminy miejskie Świdnica • Świebodzice Gminy miejsko-wiejskie Jaworzyna Śląska • Strzegom • Żarów Gminy wiejskie Dobromierz • Marcinowice • Świdnica

p • d • e Podział administracyjny Prowincji Śląsk Rejencja legnicka Powiaty miejskie Glogau (od 1920) • Görlitz (od 1873) • Grünberg (1922-1933) • Hirschberg (od 1922) • Liegnitz (od 1874) Powiaty ziemskie Bolkenhain (1820-1932) • Bunzlau • Fraustadt (od 1938) • Freystadt (do 1932 oraz od 1933) • Glogau • Goldberg (od 1932) • Goldberg-Haynau (do 1932) • Görlitz • Grünberg • Hirschberg im Riesengebirge • Hoyerswerda (od 1825) • Jauer (do 1932 oraz od 1933) • Landeshut • Lauban • Liegnitz • Löwenberg • Lüben • Rothenburg (Oberlausitz) • Sagan (do 1932) • Schönau (do 1932) • Sprottau Rejencja opolska Powiaty miejskie Beuthen O.S. (od 1890) • Gleiwitz (od 1897) • Hindenburg (od 1927) • Kattowitz (1897-1922) • Königshütte (1898-1922) • Neisse (od 1911) • Oppeln (od 1899) • Ratibor (od 1904) Powiaty ziemskie Beuthen (do 1927) • Beuthen-Tarnowitz (od 1927) • Cosel • Falkenberg O.S. • Groß Strehlitz • Grottkau • Guttentag (1922-1939) • Hindenburg O.S. (1873-1927) • Kattowitz (od 1873) • Kreuzburg (od 1820) • Leobschütz • Lublinitz (do 1922 oraz od 1939) • Neisse • Neustadt • Oppeln • Pleß • Ratibor • Rosenberg O.S. • Rybnik (do 1927) • Tarnowitz (1873-1927) • Tost-Gleiwitz Rejencja wrocławska Powiaty miejskie Breslau • Brieg (od 1907) • Schweidnitz (od 1899) • Waldenburg (od 1924) Powiaty ziemskie Breslau • Brieg • Frankenstein (od 1820) • Glatz (od 1820) • Groß Wartenberg • Guhrau • Habelschwerdt (od 1820) • Kreuzburg (do 1820) • Militsch • Münsterberg (1820-1932) • Namslau • Neumarkt • Neurode (1854-1932) • Nimptsch (1820-1932) • Oels • Ohlau (do 1932 oraz od 1933) • Reichenbach (od 1820) • Schweidnitz (od 1820) • Steinau (do 1932) • Strehlen • Striegau (1820-1932) • Trebnitz • Waldenburg (od 1820) • Wohlau