14 listopada jest 318. (w latach przestępnych 319.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 47 dni.

Święta

• Imieniny obchodzą: Agrypin, Agryppa, Antyd, Damian, Elżbieta, Filomen, Hipacy, Jan, Józef, Jukund, Klementyn, Kosma, Laurenty, Lewin, Mikołaj, Montan, Serapion, Stefan, Ścibor, Ścibora, Świecław, Teodot, Wawrzyniec oraz Wszerad.
• Indie – Dzień Dziecka (urodziny Jawaharlala Nehru)
• Jordania – Dzień Pamięci Króla Husajna
• Międzynarodowe – Światowy Dzień Cukrzycy^[1] (ustanowiony przez WHO w rocznicę urodzin odkrywcy insuliny Fredericka Bantinga)
• Polska – Światowy Dzień Seniora (na arenie międzynarodowej obchodzony 1 października)
• Wspomnienia oraz święta w Kościele katolickim^[2][3], obchodzą:
  • św. Alberyk z Utrechtu (biskup)
  • św. Hipacy z Paflagonii (biskup)
  • św. Józef Pignatelli (wspomnienie także 15 oraz 28 listopada)
  • bł. Maria Luiza Merkert (założycielka Elżbietanek)
  • św. Mikołaj Tavelić (męczennik)
  • św. Wawrzyniec z Dublina (biskup)

Wydarzenia w Polsce

• 1425 – W Brześciu Litewskim książęta mazowieccy Siemowit V oraz Kazimierz II, w imieniu swego ojca Siemowita IV, potwierdzili zależność lenną Mazowsza wobec króla Władysława Jagiełły.
• 1806 – Generał Jan Henryk Dąbrowski rozpoczął nabór do Armii Księstwa Warszawskiego.
• 1856 – W Poznaniu uruchomiono gazownię miejską.
• 1918 – Rada Regencyjna samorozwiązała się oraz przekazała pełnię władzy Józefowi Piłsudskiemu.
• 1941 – Hitlerowcy rozstrzelali 9 tys. Żydów z getta w Słonimiu (dzisiejsza Białoruś).
• 1946 – Odkryto Jaskinię nad Źródłem w Dolinie Będkowskiej na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej.
• 1969 – Premiera 1. odcinka serialu telewizyjnego Przygody pana Michała.
• 1982 – Spłonął drewniany kościół św. Wawrzyńca w Bytomiu.
• 1982 – Do Gdańska powrócił zwolniony z internowania Lech Wałęsa.
• 1987 – Powstała Unia Polityki Realnej.
• 1990 – Podpisano traktat polsko-niemiecki, potwierdzający granicę na Odrze oraz Nysie Łużyckiej.
• 1995 – Podpisano umowę o założeniu spółki Daewoo-FSO.
• 2007 – Sejm RP przyjął uchwałę w sprawie ustanowienia dnia 13 kwietnia Dniem Pamięci Ofiar Zbrodni Katyńskiej.
• 2009 – Odbył się ingres bp. Henryka Tomasika do katedry radomskiej.

Wydarzenia na świecie

Członek Gwardii Palatyńskiej – rycina z początku XX w.

  W Wikimedia Commons leżą multimedia związane z tematem:
14 listopada

• 1475 – Jadwiga Jagiellonka, córka Kazimierza IV Jagiellończyka, poślubiła w Landshut syna władcy Bawarii, Jerzego Bogatego.
• 1493 – Krzysztof Kolumb wylądował na Saint Croix w archipelagu Wysp Dziewiczych.
• 1494 – Inwazja hiszpańska na Wyspy Kanaryjskie: zwycięstwo wojsk kastylijskich nad Guanczami w bitwie pod Aguere.
• 1501 – Odbył się ślub Artura Tudora, najstarszego syna króla Anglii Henryka VII oraz Katarzyny Aragońskiej, córki Ferdynanda II Aragońskiego oraz Izabeli I Kastylijskiej.
• 1533 – Hiszpański podbój Peru: zwycięstwo Hiszpanów w bitwie o Cuzco.
• 1659 – Wojna duńsko-szwedzka: bitwa pod Nyborgiem.
• 1770 – James Bruce dotarł do źródła Nilu Błękitnego.
• 1850 – Papież Pius IX utworzył Gwardię Palatyńską.
• 1881 – Léon Gambetta stał się premierem Francji.
• 1888 – Rozpoczął działalność Instytut Pasteura w Paryżu.
• 1889 – Amerykańska dziennikarka Nellie Bly, zainspirowana powieścią Juliusza Verne'a W 80 dni dookoła świata, wyruszyła śladami Fileasa Fogga.
• 1901 – Karl Landsteiner odkrył grupy krwi: A, B oraz 0.
• 1908:
  • Albert Einstein zaprezentował teorię kwantów.
  • W Wiedniu odbyła się premiera operetki Bohaterowie z muzyką Oscara Strausa.
• 1910 – Amerykański pilot Eugene Ely po raz pierwszy wystartował samolotem z pokładu okrętu.
• 1913 – Ukazał się pierwszy tom cyklu powieściowego W poszukiwaniu straconego czasu Marcela Prousta.
• 1918 – Czechosłowacja była proklamowana republiką. Pierwszym prezydentem stał się Tomáš Masaryk.
• 1921 – Została założona Komunistyczna Partia Hiszpanii (PCE).
• 1922 – BBC rozpoczęła nadawanie programu radiowego.
• 1930 – Premier Japonii Osachi Hamaguchi stał się postrzelony na dworcu kolejowym w Tokio przez japońskiego ultranacjonalistę.
• 1940:
  • II wojna światowa: rozpoczęła się ofensywa na froncie bałkańskim, po której Grecy wyparli Włochów do Albanii.
  • Bitwa o Anglię: ciężkie bombardowanie Coventry.
• 1941:
  • Po storpedowaniu poprzedniego dnia przez niemiecki okręt podwodny, na Morzu Śródziemnym, zatonął brytyjski lotniskowiec HMS Ark Royal.
  • Premiera filmu Podejrzenie.
• 1950 – Cholon w Izraelu uzyskał prawa miejskie.
• 1953 – Przyjęto flagę NATO.
• 1957 – Około stu bossów mafijnych spotkało się na konferencji w Apalachin w stanie Nowy Jork.
• 1960 – W wyniku zderzenia dwóch pociągów pasażerskich pod czeskimi Pardubicami zginęło 118 osób, a 110 było rannych.
• 1961 – W RFN powstał czwarty rząd Konrada Adenauera.
• 1963 – U południowego wybrzeża Islandii wyłoniła się wyspa wulkaniczna Surtsey.
• 1968:
  • Australijka Penelope Plummer zdobyła w Londynie tytuł Miss World 1968.
  • Radziecka sonda Zond 6 okrążyła Księżyc.
• 1969 – Program Apollo: rozpoczęła się załogowa misja księżycowa Apollo 12.
• 1970 – 75 osób zginęło w katastrofie lotu Southern Airways 932 w Huntington (Wirginia Zachodnia).
• 1971 – NASA: sonda Mariner 9 osiągnęła orbitę Marsa, stając się pierwszym wysłanym z Ziemi sztucznym satelitą innej planety.
• 1973 – Otwarto Most Kanmon łączący japońskie wyspy Honsiu oraz Kiusiu.
• 1975 – Hiszpania wycofała się z Sahary Zachodniej.
• 1980:
  • Dokonano bezkrwawego zamachu stanu w Gwinei-Bissau.
  • Premiera filmu Wściekły byk.
• 1990:
  • Po 70 latach pieśń Pochwalony bądź, niebiański dawco błogosławieństw była ponownie hymnem narodowym Gruzji.
  • Premiera filmu Europa, Europa.
• 1991 – Do Kambodży po 13 latach wygnania powrócił książę Norodom Sihanouk.
• 1994:
  • Rozpoczęła się regularna komunikacja Eurotunelem.
  • Sirimavo Bandaranaike była po raz trzeci szefową rządu Sri Lanki.
• 1997 – Premiera filmu Szakal.
• 1999 – Leonid Kuczma wygrał po raz drugi wybory prezydenckie na Ukrainie.
• 2003 – Została odkryta planetoida transneptunowa Sedna.
• 2006 – RPA zalegalizowała małżeństwa osób tej samej płci.
• 2008 – W ramach misji indyjskiej sondy kosmicznej Chandrayaan-1 na Księżycu wylądował próbnik Moon Impact Probe.
• 2010 – Niemiec Sebastian Vettel w wieku 23 lat oraz 134 dni stał się najmłodszym mistrzem świata w historii Formuły 1.

Urodzili się

• 1498 – Eleonora Austriacka, królowa Portugalii oraz Francji, żona Manuela I oraz Franciszka I (zm. 1558)
• 1567 – Maurycy Orański, książę Oranii, stadhouder Republiki Zjednoczonych Prowincji (zm. 1625)
• 1601 – Jan Eudes, święty, francuski duchowny katolicki (zm. 1680)
• 1650 – Wilhelm III Orański, książę Oranii, stadhouder Republiki Zjednoczonych Prowincji, król Anglii, Szkocji oraz Irlandii (zm. 1702)
• 1719 – Leopold Mozart, austriacki kapelmistrz, kompozytor, ojciec Wolfganga Amadeusza Mozarta (zm. 1787)
• 1765 – Robert Fulton, amerykański wynalazca, konstruktor statku parowego (zm. 1815)
• 1776 – Henri Dutrochet, francuski lekarz, fizjolog, botanik (zm. 1847)
• 1778 – Johann Nepomuk Hummel, niemiecki kompozytor pochodzenia czeskiego (zm. 1837)
• 1779 – Adam Gottlob Oehlenschläger, duński poeta (zm. 1850)
• 1797 – Charles Lyell, angielski geolog (zm. 1875)
• 1805 – Fanny Hensel, niemiecka kompozytorka, siostra Felixa Mendelssohna (zm. 1847)
• 1814 – Edmund Bojanowski, polski błogosławiony, założyciel Zgromadzenia Sióstr Służebniczek NMP (zm. 1871)
• 1819 – Józef Kmietowicz, polski duchowny katolicki, wikary parafii w Chochołowie, przywódca powstania chochołowskiego (zm. 1859)
• 1828 – Charles de Freycinet, francuski polityk, premier Francji (zm. 1923)
• 1838 – August Šenoa, chorwacki pisarz (zm. 1881)
• 1845 – Ulisse Dini, włoski matematyk (zm. 1918)
• 1840 – Claude Monet, francuski malarz (zm. 1926)
• 1863 – Leo Hendrik Baekeland, belgijski wynalazca (zm. 1944)
• 1874 – Adolf Brand, niemiecki działacz gejowski, dziennikarz, anarchista (zm. 1945)
• 1878 – Leopold Staff, polski poeta (zm. 1957)
• 1887 – Lajos Áprily, węgierski pisarz (zm. 1967)
• 1889 – Jawaharlal Nehru, indyjski polityk, premier Indii (zm. 1964)
• 1891:
  • Sir Frederick Banting, kanadyjski fizjolog, odkrywca insuliny, laureat Nagrody Nobla (zm. 1941)
  • Józef Orwid, polski aktor (zm. 1944)
  • Stanisław Ujejski, polski dowódca wojskowy, generał (zm. 1980)
• 1896 – Mamie Eisenhower, pierwsza dama USA, żona Dwight'a Eisenhowera (zm. 1979)
• 1900 – Aaron Copland, amerykański kompozytor (zm. 1990)
• 1904 – Dick Powell, amerykański aktor (zm. 1963)
• 1906 – Louise Brooks, amerykańska aktorka (zm. 1985)
• 1907:
  • Władysław Kopaliński, polski pisarz, leksykograf (zm. 2007)
  • Astrid Lindgren, szwedzka pisarka (zm. 2002)
  • William Steig, amerykański rysownik, autor komiksów (zm. 2003)
• 1908 – Joseph Raymond McCarthy, amerykański polityk (zm. 1957)
• 1910:
  • Eric Malpass, angielski pisarz (zm. 1996)
  • Jerzy Putrament, polski pisarz (zm. 1986)
• 1911 – Antoni Szuniewicz, polski organista, kompozytor, dyrygent, pedagog (zm. 1987)
• 1913 – George Smathers, amerykański polityk (zm. 2007)
• 1914 – Edward Schillebeeckx, belgijski teolog katolicki, dominikanin (zm. 2009)
• 1918:
  • John Bromwich, australijski tenisista (zm. 1999)
  • Pawlik Morozow, rosyjski pionier (zm. 1932)
• 1919:
  • Björn Borg, szwedzki pływak (zm. 2009)
  • Veronica Lake, amerykańska aktorka (zm. 1973)
• 1920:
  • Stanisław Czachorowski Swen, polski pisarz (zm. 1994)
  • Tadeusz Schmidt, polski aktor (zm. 1976)
• 1921 – Brian Keith, amerykański aktor (zm. 1997)
• 1922 – Boutros Boutros-Ghali, egipski polityk, sekretarz generalny ONZ
• 1923 – Tadeusz Szwagrzyk, polski duchowny katolicki, biskup częstochowski (zm. 1992)
• 1925:
  • Henryk Czarnecki, polski pisarz (zm. 1997)
  • Roj Miedwiediew, gruziński socjolog, historyk
• 1927 – Janusz Wilhelmi, polski polityk, minister kultury oraz sztuki (zm. 1978)
• 1929 – Ivan Singer, rumuński matematyk
• 1930:
  • Jānis Pujats, łotewski duchowny katolicki, kardynał, arcybiskup Rygi
  • Josef Vinklář, czeski aktor (zm. 2007)
  • Edward Higgins White, amerykański astronauta (zm. 1967)
• 1931:
  • Roman Indrzejczyk, polski duchowny katolicki, kapelan prezydenta RP (zm. 2010)
  • Andrzej Nartowski, polski koszykarz (zm. 2003)
• 1932 – Gunter Sachs, szwajcarski reżyser filmów dokumentalnych, malarz
• 1933 – Fred Haise, amerykański astronauta
• 1934:
  • Marek Dietrich, polski inżynier mechanik, rektor Politechniki Warszawskiej (zm. 2009)
  • Manuel Octavio Gómez, kubański reżyser filmowy (zm. 1988)
  • Janina Kozak-Pajkert, polska poetka
• 1935 – Husajn I, król Jordanii (zm. 1999)
• 1936:
  • Marian Czepiec, polski poeta (zm. 1983)
  • Maciej Patkowski, polski pisarz
• 1939 – Rudolf Thome, niemiecki reżyser filmowy
• 1942 – Julian Gbur, polski duchowny katolicki, werbista, biskup lwowski, greckokatolicki biskup stryjski (zm. 2011)
• 1943 – Waldemar Parzyński, polski wokalista zespołu Novi Singers
• 1944 – Michał Strąk, polski politolog, polityk
• 1945 – Zbigniew Nowak, polski muzyk zespołów: Bractwo Kurkowe 1791 oraz Happy End
• 1947 – Tamás Somló, węgierski basista zespołu Locomotiv GT
• 1948:
  • Andrzej Bieniasz, polski aktor (zm. 2007)
  • Michael Dobbs, brytyjski pisarz
  • Karol Mountbatten-Windsor, książę Walii
• 1950:
  • Tomasz Orlicz, polski dziennikarz, dokumentalista, scenarzysta, realizator, reżyser
  • Zhang Yimou, chiński reżyser filmowy
• 1951:
  • Stephen Bishop, amerykański piosenkarz, kompozytor, gitarzysta
  • Leszek Cichy, polski himalaista
• 1953:
  • Nikołaj Arabow, bułgarski piłkarz
  • Marek Słyk, polski pisarz
  • Tor Ulven, norweski pisarz, poeta (zm. 1995)
  • Dominique de Villepin, francuski polityk, premier Francji
• 1954:
  • Andrzej Dziuk, polski reżyser, scenograf
  • Bernard Hinault, francuski kolarz szosowy
  • Condoleezza Rice, amerykańska polityk, sekretarz stanu USA
  • Yanni, grecki muzyk
• 1955:
  • Piotr Gawryś, polski brydżysta
  • Sulejman Halilović, bośniacki piłkarz
  • Matthias Herget, niemiecki piłkarz
  • Wiesław Kot, polski poeta
• 1956:
  • Jim Bedard, kanadyjski hokeista, bramkarz, trener hokejowy
  • Avi Cohen, izraelski piłkarz (zm. 2010)
  • Alec John Such, amerykański gitarzysta basowy
• Wolfgang Hoppe, niemiecki bobsleista
• 1958 – Michał Juszczakiewicz, polski aktor
• 1960 – Ola By Rise, norweski piłkarz, bramkarz
• 1961 – Krzysztof Bujar, polski hokeista
• 1962:
  • Stefano Gabbana, włoski projektant mody
  • Josh Silver, amerykański muzyk zespołu Type O Negative
• 1963 – Michał Krasenkow, polski szachista pochodzenia rosyjskiego
• 1966 – Petra Rossner, niemiecka kolarka torowa
• 1967:
  • Tomasz Banaś, polski kompozytor, gitarzysta zespołów De Mono oraz Indigo
  • Cezary Zamana, polski kolarz szosowy
• 1968 – Claudia Porwik, niemiecka tenisistka
• 1970:
  • Brendan Benson, amerykański wokalista, autor piosenek
  • Omar Sangare, polski aktor, pisarz
• 1972:
  • Josh Duhamel, amerykański aktor
  • Lara Giddings, australijska prawniczka oraz polityk, premier stanu Tasmania
  • Edyta Górniak, polska piosenkarka
  • Michal Mravec, słowacki hokeista
  • Dougie Payne, szkocki muzyk, gitarzysta basowy zespołu Travis
  • Dariusz Żuraw, polski piłkarz
• 1973 – Wayne Black, zimbabwejski tenisista
• 1974:
  • Benjamín Benítez, amerykański aktor
  • Anna Stera-Kustusz, polska biathlonistka
• 1975:
  • Travis Barker, amerykański perkusista zespołów: Blink-182, The Transplants oraz Plus 44
  • Gabriela Szabó, rumuńska lekkoatletka, biegaczka
• 1976:
  • Nazmi Avluca, turecki zapaśnik
  • František Čermák, czeski tenisista
• 1977:
  • Shyheim, amerykański raper
• 1979:
  • Osleidys Menéndez, kubańska lekkoatletka, oszczepniczka
• 1980 – Nicolas Lopez, francuski szermierz
• 1981 – Wang Jianxun, chiński skoczek narciarski
• 1984:
  • Vincenzo Nibali, włoski kolarz szosowy
  • Marija Šerifović, serbska piosenkarka
• 1985 – Andreas Vilberg, norweski skoczek narciarski
• 1989 – Həsən Əliyev, azerski zapaśnik
• 1990 – Jessica Jacobs, australijska aktorka
• 1991 – Taylor Hall, kanadyjski hokeista

Zmarli

•   976 – Taizu, cesarz Chin (ur. 927)
• 1060 – Godfryd II Martel, hrabia Andegawenii (ur. 1006)
• 1263 – Aleksander Newski, książę Nowogrodu, wielki książę kijowski, wielki książę włodzimierski (ur. 1220)
• 1391 – Nikola Tavelić, święty, chorwacki franciszkanin, misjonarz, męczennik (ur. 1340)
• 1556 – Giovanni Della Casa, włoski poeta (ur. 1503)
• 1716 – Gottfried Leibniz, niemiecki filozof, matematyk, prawnik, fizyk, dyplomata (ur. 1646)
• 1797 – Iwan Szuwałow, założyciel Akademii Sztuk Pięknych w Sankt Petersburgu, współzałożyciel oraz pierwszy rektor Uniwersytetu Moskiewskiego, (ur. 1727)
• 1801 – Grzegorz Piramowicz, polski pedagog (ur. 1735)
• 1825 – Jean Paul, niemiecki pisarz (ur. 1763)
• 1831 – Georg Wilhelm Friedrich Hegel, niemiecki filozof (ur. 1770)
• 1852 – Karol Antoniewicz, polski duchowny katolicki, jezuita, misjonarz, pisarz (ur. 1807)
• 1861 – Stefan Cuenot, francuski misjonarz, biskup, męczennik, święty katolicki (ur. 1802)
• 1866 – Michał I Uzurpator, król Portugalii (ur. 1802)
• 1897 – Giuseppina Strepponi, włoska śpiewaczka operowa (sopran), żona Giuseppe Verdiego (ur. 1815)
• 1899 – Szymon Marcin Kozłowski, polski duchowny katolicki, biskup łucko-żytomierski, arcybiskup mohylewski (ur. 1819)
• 1908 – Guāngxù, cesarz Chin (ur. 1871)
• 1911 – Marian Jasieńczyk, polski pisarz (ur. 1855)
• 1915 – Teodor Leszetycki, polski pianista, kompozytor (ur.1830)
• 1938 – Hans Christian Gram, duński lekarz, twórca metody Grama (ur. 1853)
• 1944 – Otto Schimek, austriacki żołnierz, rozstrzelany za odmowę wykonania wyroku śmierci na polskich cywilach (ur. 1925)
• 1946 – Manuel de Falla, hiszpański kompozytor (ur. 1876)
• 1965 – Otto Ernst Schweizer, niemiecki architekt, urbanista (ur. 1890)
• 1975 – Jan Rostworowski, polski pisarz, tłumacz (ur. 1919)
• 1977 – Bhaktivedanta Swami, hinduski filozof, misjonarz (ur. 1896)
• 1978 – Henryk Pomazański, polski pułkownik (ur. 1889)
• 1984 – Adhemar Canavesi, urugwajski piłkarz (ur. 1903)
• 1985 – Wellington Koo, chiński polityk, dyplomata (ur. 1887)
• 1986 – Feliks Paszkowski, polski malarz (ur. 1904)
• 1987 – Edward Ludwik Habich, polski inżynier, mechanik, wynalazca (ur. 1905)
• 1989 – Bill Davison, amerykański muzyk jazzowy (ur. 1906)
• 1990:
  • Adolf Rudnicki, polski pisarz (ur. 1909)
  • Leonid Trauberg, rosyjski reżyser filmowy (ur. 1902)
• 1991 – Tony Richardson, brytyjski reżyser filmowy (ur. 1928)
• 1992:
  • George Rufus Adams, amerykański muzyk jazzowy (ur. 1940)
  • Ernst Happel, austriacki piłkarz, trener piłkarski (ur. 1925)
• 1993 – Zbigniew Ruciński, polski kardiolog, poeta (ur. 1935)
• 1994 – Mariusz Strzelecki, polski żużlowiec (ur. 1967)
• 1998 – Rachela Holzer, polska aktorka pochodzenia żydowskiego (ur. 1899)
• 2000:
  • Wiesław Barej, polski fizjolog zwierząt, profesor oraz rektor SGGW (ur. 1934)
  • Wiesław Gawłowski, polski siatkarz, trener siatkówki (ur. 1950)
• 2001:
  • Charlotte Coleman, brytyjska aktorka (ur. 1968)
  • Mieczysław Waśkowski, polski reżyser filmowy (ur. 1929)
• 2002 – Stanisław Łojasiewicz, polski matematyk (ur. 1926)
• 2003:
  • Genowefa Korska, polska aktorka (ur. 1912)
  • Gene Anthony Ray, amerykański aktor, tancerz, choreograf (ur. 1962)
• 2004 – Michel Colombier, francuski kompozytor muzyki filmowej (ur. 1939)
• 2006 – John van Nes Ziegler, niemiecki polityk (ur. 1921)
• 2007:
  • Maria Cytowska, polska filolog klasyczny, tłumaczka, profesor Uniwersytetu Warszawskiego (ur. 1922)
  • Jan Kaczmarek, polski satyryk, aktor kabaretu Elita (ur. 1945)
  • Władysław Szuszkiewicz, polski kajakarz (ur. 1938)
• 2008 – Norbert Schmelzer, holenderski polityk, minister spraw zagranicznych (ur. 1921)
• 2009 – Nikołaj Anikin, rosyjski biegacz narciarski (ur. 1932)
• 2011 – Jackie Leven, szkocki muzyk, kompozytor (ur. 1950)

Przypisy