29 listopada jest 333. (w latach przestępnych 334.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 32 dni.

Święta

• Imieniny obchodzą: Błażej, Błażeja, Bolemysł, Dionizy, Filomen, Franciszek, Fryderyk, Klementyna, Pafnucy, Paramon, Przemysł, Radbod, Saturnin, Siedlewit, Syzyniusz oraz Walter.
• Andrzejki (w wigilię św. Andrzeja)
• Liberia – Rocznica urodzin prezydenta Williama Tubmana
• międzynarodowe – Międzynarodowy Dzień Solidarności z Narodem Palestyńskim^[1] (ustanowione przez Zgromadzenie Ogólne ONZ)
• Polska – Dzień Podchorążego
• Serbia – Święto Republiki
• Vanuatu – Dzień Jedności
• wspomnienia oraz święta w Kościele katolickim^[2][3], obchodzą:
  • Wszystkich Świętych Zakonu Serafickiego^[4]
  • św. Franciszek Antoni Fasani
  • św. Kutbert Mayne (męczennik)
  • bł. Klementyna Anuarita Nengapeta (zm. 1964, beatyfikowana przez Jana Pawła II w 1985)
  • św. Saturnin z Tuluzy (biskup)
  • św. Saturnin z Kartaginy (męczennik rzymski)

Wydarzenia w Polsce

Wybuch powstania listopadowego – 1830

  W Wikimedia Commons leżą multimedia związane z tematem:
29 listopada

• 1587 – Wojska arcyksięcia Maksymiliana III zakończyły oblężenie Krakowa.
• 1766 – W Warszawie zakończył obrady Sejm Czaplica.
• 1772 – Zakończyła się obrona klasztoru oo. karmelitów bosych w Zagórzu, ostatnia bitwa w konfederacji barskiej.
• 1813 – Wojny napoleońskie: Wolne Miasto Gdańsk poddało się Rosjanom.
• 1830 – W nocy młodzi słuchacze Szkoły Podchorążych Piechoty w Warszawie pod wodzą porucznika Piotra Wysockiego wraz z cywilnymi spiskowcami rozpoczęli powstanie listopadowe.
• 1860 – W 30. rocznicę wybuchu powstania listopadowego w dawnym kościele oo. karmelitów na Lesznie w Warszawie wykonano po raz pierwszy pieśń Boże, coś Polskę, w wersji poprawionej przez Antoniego Goreckiego.
• 1918:
  • Józef Piłsudski objął urząd głowy państwa jako Tymczasowy Naczelnik Państwa. Urząd ten piastował do 20 lutego 1919 roku, kiedy to przez Sejm Ustawodawczy stał się zatwierdzony jako Naczelnik Państwa.
  • W Warszawie otwarto kawiarnię artystyczną Pod Picadorem.
• 1920 – W Bytomiu była uruchomiona Elektrociepłownia Szombierki.
• 1929 – Odbyła się inauguracja pierwszego roku akademickiego na Akademii Wychowania Fizycznego Józefa Piłsudskiego w Warszawie.
• 1936 – Zwodowano ORP Gryf.
• 1945 – II atak UPA na Birczę.
• 1957 – W Teatrze Dramatycznym w Warszawie odbyła się światowa prapremiera dramatu Witolda Gombrowicza Iwona, księżniczka Burgunda.
• 1972 – Sejm uchwalił reformę władz terenowych. Zlikwidowano 4 tys. gromad oraz osiedli wprowadzając na ich miejsce gminy, które istniały do 1954 r. Na czele każdej z 2 tys. gmin miał stanąć naczelnik, podlegający wyższym organom administracji państwowej.
• 1975 – Uruchomiono Rafinerię Nafty Gdańsk.
• 1982 – Premiera filmu Amnestia.
• 1987 – Przeprowadzono referendum na temat dalszych losów gospodarczych PRL.
• 1989 – Rozwiązano Zjednoczone Stronnictwo Ludowe.
• 1990 – Zlikwidowano restrykcje w sprzedaży napojów alkoholowych – wódkę znów da się było kupować przed godziną 13.
• 2000 – Został udostępniony bankom system informacji BIK.
• 2004 – Utworzono Żorski Park Przemysłowy.

Wydarzenia na świecie

•   939 – Edmund Starszy stał się koronowany na króla Anglii.
• 1223 – Papież Honoriusz III zatwierdził Regułę Zakonu Franciszkanów, napisaną przez świętego Franciszka z Asyżu.
• 1249 – Prusowie pokonali Krzyżaków w bitwie pod Krukami.
• 1394 – Król Yi Song-gye przeniósł stolicę Korei z Kaesŏng do Hanyang (obecnie Seul).
• 1516 – Szwajcarzy oraz Francuzi podpisali tzw. Wieczny Pokój.
• 1777 – Hiszpanie założyli San José w Kalifornii (jako El Pueblo de San José de Guadalupe).
• 1780 – Po śmierci cesarzowej Marii Teresy pełnię władzy w cesarstwie przejął jej syn Józef II.
• 1814 – W Londynie rozpoczęto drukowanie The Times, jako pierwszej gazety na świecie, na cylindrycznej maszynie konstrukcji Friedricha Koeniga.
• 1815 – Porażka powstańców w bitwie pod Sipe-Sipe w trakcie wojny o niepodległość Argentyny.
• 1847 – Indianie dokonali masakry kilkunastu osadników na misji pod Walla-Walla w Oregonie.
• 1864 – Wojny z Indianami: oddziały milicji z Kolorado, dowodzone przez Johna M. Chivingtona dokonały masakry około 150 mieszkańców wioski z plemion Szejenów oraz Arapahów nad strumieniem Sand Creek.
• 1877 – Thomas Alva Edison zaprezentował fonograf.
• 1879 – Król Hiszpanii Alfons XII ożenił się po raz drugi, z arcyksiężniczką austriacką Marią Krystyną.
• 1890 – Pierwszy raz zebrał się japoński parlament.
• 1899 – Hans Gamper wraz z przyjaciółmi założył klub piłkarski FC Barcelona.
• 1906 – Powstała włoska firma motoryzacyjna Lancia.
• 1913 – Została założona Międzynarodowa Federacja Szermiercza (FIE) z siedzibą w Lozannie.
• 1915 – Afonso Costa stał się po raz drugi premierem Portugalii.
• 1918 – Wojna estońsko-bolszewicka: Armia Czerwona zdobyła Narwę.
• 1920 – Armia Czerwona wkroczyła do Armenii.
• 1932 – Francja oraz ZSRR zawarły pakt o nieagresji.
• 1939 – Rada Najwyższa ZSRR wydała dekret o przymusowym nadaniu obywatelstwa radzieckiego "byłym obywatelom polskim".
• 1943 – Założono Armeńską Akademię Nauk.
• 1945:
  • Delegacja 80 byłych więźniów niemieckich obozów koncentracyjnych podziękowała papieżowi Piusowi XII, za wysiłki na rzecz ratowania Żydów w czasie wojny.
  • Powstała Federacyjna Ludowa Republika Jugosławii.
• 1947 – Na wniosek ONZ Palestyna była podzielona na cząstka żydowską oraz arabską, które przekształciły się następnie w Izrael oraz arabską Palestynę.
• 1949 – Otwarto Słowacką Galerię Narodową.
• 1950 – Wojna koreańska: w porcie Pusan wylądował tysiącosobowy Batalion Francuski.
• 1951 – Na Poligonie Nevada przeprowadzono pierwszą amerykańską podziemną próbę jądrową.
• 1953 – Zainaugurował działalność Teatr Opery oraz Baletu w Tiranie.
• 1954 – W Nowym Jorku zamknięto centrum imigracyjne na Wyspie Ellis.
• 1956 – Telewizja Armeńska nadała pierwszy program.
• 1961:
  • John McCone stał się dyrektorem CIA.
  • NASA: szympans o imieniu Enos dwukrotnie okrążył Ziemię, podczas lotu kosmicznego Mercury-Atlas 5.
• 1962 – Podpisano francusko-brytyjską umowę o budowie samolotu Concorde.
• 1963:
  • Prezydent USA Lyndon B. Johnson powołał komisję śledczą mającą zbadać sprawę zabójstwa Johna F. Kennedy'ego.
  • W największej w historii Kanady katastrofie lotniczej w Quebecu zginęło 118 osób.
• 1971 – W Herten stał się porwany Theo Albrecht, współwłaściciel niemieckiej sieci supermarketów Aldi. Po wpłaceniu 7 mln marek okupu zwolniono go 17 dni później.
• 1972 – Powstała konsola do gier elektronicznych Pong.
• 1974 – Ulrike Meinhof, współzałożycielka Frakcji Czerwonej Armii była skazana na 8 lat więzienia za zamach bombowy z 1972 na wydawnictwo Springera w Hamburgu.
• 1975 – Otwarto Port lotniczy Montreal-Mirabel.
• 1983 – Zgromadzenie Ogólne ONZ wezwało ZSRR do wycofania się z Afganistanu.
• 1986 – Wojna domowa w Surinamie: wojska rządowe dokonały pacyfikacji oraz masakry 35 mieszkańców wsi Moiwana.
• 1987 – 155 osób zginęło po wybuchu bomby zegarowej podłożonej przez agentów północnokoreańskich na pokładzie południowokoreańskiego Boeinga 707, lecącego nad Morzem Andamańskim.
• 1990 – Rada Bezpieczeństwa ONZ wydała zgodę na użycie wszelkich środków, by wyzwolić Kuwejt spod okupacji irackiej.
• 1993 – W Mołdawii wszedł do obiegu lej mołdawski.
• 1996 – Emil Constantinescu stał się prezydentem Rumunii.
• 2003 – W zasadzce pod Bagdadem zginęło 7 hiszpańskich agentów wywiadu. W innym incydencie w Tikricie zginęło dwóch dyplomatów japońskich.
• 2004 – W Chile opublikowano Raport Valecha dotyczący zbrodni popełnianych przez reżim gen. Augusto Pinocheta.
• 2007 – Prezydent Pakistanu Pervez Musharraf stał się zaprzysiężony na drugą kadencję, tym razem jako cywil.
• 2008 – W zamieszkach na tle religijnym pomiędzy chrześcijanami a muzułmanami w nigeryjskim mieście Dżos zginęło blisko 400 osób, a kilkaset było rannych.
• 2009 – W referendum w Szwajcarii obywatele opowiedzieli się za wprowadzeniem zakazu budowy minaretów.
• 2010 – W El Clásico na Camp Nou, FC Barcelona ograła swoje odwiecznego rywala Real Madryt aż 5-0. Był to pierwszy sezon José Mourinho w roli trenera drużyny z Madrytu.

Urodzili się

• 1427 – Zhu Qizhen, cesarz Chin (zm. 1464)
• 1797 – Gaetano Donizetti, włoski kompozytor (zm. 1848)
• 1802 – Wilhelm Hauff, niemiecki pisarz (zm. 1827)
• 1803 – Christian Doppler, austriacki matematyk, fizyk (zm. 1853)
• 1821 – (lub 28 września) Karol Brzozowski, polski poeta, botanik, geolog, geograf, etnolog (zm. 1904)
• 1832 – Louisa May Alcott, amerykańska pisarka (zm. 1888)
• 1835 – Cixi, cesarzowa Chin (zm. 1908)
• 1849 – John Ambrose Fleming, angielski fizyk, wynalazca lampy próżniowej (zm. 1945)
• 1862 – Gustav Ritter von Kahr, niemiecki polityk (zm. 1934)
• 1866 – Józef Pankiewicz, polski malarz, grafik, pedagog (zm. 1940)
• 1876 – Nellie Tayloe Ross, amerykańska polityk, gubernator Wyoming (zm. 1977)
• 1892 – Franciszek Brodniewicz, polski aktor (zm. 1944)
• 1895:
  • Busby Berkeley, amerykański reżyser filmowy (zm. 1976)
  • William Tubman, liberyjski polityk, prezydent Liberii (zm. 1971)
• 1896 – Stanisław Hryniewiecki, polski komandor porucznik (zm. 1943)
• 1898 – Clive Staples Lewis, angielski pisarz, historyk, filozof, teolog (zm. 1963)
• 1900 – Stefan Gołębiowski, polski pisarz (zm. 1991)
• 1902 – Carlo Levi, włoski pisarz, malarz (zm. 1975)
• 1905:
  • Chester Erskine, amerykański scenarzysta, reżyser filmowy (zm. 1986)
  • Marcel Lefebvre, francuski arcybiskup, tradycjonalista (zm. 1991)
  • Gawriił Trojepolski, rosyjski pisarz (zm. 1995)
• 1909:
  • Cvitan Galić, chorwacki pilot myśliwski (zm. 1944)
  • Barbara Orwid, polska aktorka (zm. 1998)
• 1912 – John Templeton, amerykański finansista, filantrop, twórca Nagrody Templetona (zm. 2008)
• 1913 – Elżbieta Barszczewska, polska aktorka (zm. 1987)
• 1916 – Bolesław Własnowolski, polski as myśliwski z II wojny światowej (zm. 1940)
• 1919 – Jadwiga Colonna-Walewska, polska aktorka (zm. 1980)
• 1920 – Elmo Zumwalt, amerykański admirał (zm. 2000)
• 1921 – Zdzisław Stroiński, polski poeta (zm. 1944)
• 1922:
  • Zbigniew Dębski, polski wojskowy, podpułkownik, uczestnik powstania warszawskiego (zm. 2010)
  • Saturnina Wadecka, polska pisarka
• 1923:
  • Krzysztof Boruń, polski pisarz fantastyki naukowej (zm. 2000)
  • Roman Hussarski, polski rzeźbiarz, pedagog, pisarz (zm. 2004)
• 1924:
  • Erik Balling, duński reżyser filmowy (zm. 2005)
  • Liza Vorfi, albańska aktorka (zm. 2011)
• 1925:
  • Ernst Happel, austriacki piłkarz, trener piłkarski (zm. 1992)
  • Kazimierz Kordas, polski pisarz (zm. 1988)
• 1926 – Andrzej Przeździecki, polski szermierz, olimpijczyk, trener szermierki (zm. 2011)
• 1928:
  • Joan Martí Alanís, hiszpański duchowny katolicki, biskup Seo de Urgel (zm. 2009)
  • Andrzej Kijowski, polski pisarz (zm. 1985)
• 1930 – Augustyn Januszewicz, polski duchowny katolicki, franciszkanin, biskup, misjonarz (zm. 2011)
• 1931 – André Noyelle, belgijski kolarz szosowy (zm. 2003)
• 1932:
  • Jacques Chirac, francuski polityk, prezydent Francji
  • Andrzej Szcześniak, polski historyk, pisarz (zm. 2003)
• 1933 – John Mayall, brytyjski muzyk bluesowy, kompozytor
• 1934:
  • Mary Carter Reitano, australijska tenisistka
  • Nicéphore Soglo, beniński polityk, premier oraz prezydent Beninu
• 1939 – Sandro Salvadore, włoski piłkarz (zm. 2007)
• 1940:
  • Denny Doherty, amerykański wokalista zespołu The Mamas & the Papas (zm. 2007)
  • Chuck Mangione, amerykański muzyk, kompozytor jazzowy
• 1942 – Włodzimierz Paźniewski, polski pisarz
• 1947:
  • Petra Kelly, niemiecka polityk (zm. 1992)
  • Andrzej Matul, polski dziennikarz, lektor
• 1953:
  • Andrzej Dziurawiec, polski pisarz, scenarzysta filmowy
  • Jerzy Grundkowski, polski pisarz
  • Christine Pascal, francuska aktorka, reżyserka filmowa (zm. 1996)
  • Huub Stevens, holenderski piłkarz, trener piłkarski
• 1954:
  • Zbigniew Bujak, polski polityk
  • Joel Coen, amerykański reżyser filmowy
  • Jan Ullsten, szwedzki curler
• 1957 – Paweł Mossakowski, polski dramaturg, scenarzysta filmowy
• 1960 – Cathy Moriarty, amerykańska aktorka
• 1961:
  • Henryk Czich, polski gitarzysta, kompozytor, wokalista zespołu Universe
  • Brit Pettersen, norweska biegaczka narciarska
• 1962 – Andy LaRocque, szwedzki muzyk, członek grupy King Diamond
• 1963 – Agata Karczmarek, polska gimnastyczka, lekkoatletka
• 1964 – Don Cheadle, amerykański aktor
• 1967 – Jan Behrendt, niemiecki saneczkarz
• 1968 – Jonathan Knight, amerykański aktor, muzyk
• 1969:
  • Tomas Brolin, szwedzki piłkarz
  • Pierre van Hooijdonk, holenderski piłkarz
• 1971:
  • Gena Lee Nolin, amerykańska modelka, aktorka
• 1972:
  • Andreas Goldberger, austriacki skoczek narciarski
  • Diego Ramos, argentyński aktor
• 1973 – Ryan Giggs, walijski piłkarz
• 1974:
  • Pavol Demitra, słowacki hokeista (zm. 2011)
  • Bogusław Wyparło, polski piłkarz, bramkarz
• 1976 – Anna Faris, amerykańska aktorka
• 1977 – Stefano Basalini, włoski wioślarz
• 1978:
  • Lauren German, amerykańska aktorka
  • Ludwika Paleta, polska aktorka
  • Andrij Worobej, ukraiński piłkarz
• 1979 – Game, amerykański raper
• 1980:
  • Izabela Bełcik, polska siatkarka
  • Janina Gavankar, amerykańska aktorka, wokalistka, muzyk
• 1981:
  • Michał Jastrzębski, polski perkusista, członek grupy Lao Che
  • Bakyt Sarsekbajew, kazachski bokser
• 1982:
  • Sebastian Cybulski, polski aktor
  • John Mensah, ghański piłkarz
  • Marcin Robak, polski piłkarz
• 1985 – Shannon Brown, amerykański koszykarz

Zmarli

•   561 – Chlotar I, król Franków (ur. ok. 495)
• 1268 – Klemens IV, papież (ur. ?)
• 1314 – Filip IV Piękny, król Francji (ur. 1268)
• 1378 – Karol IV Luksemburski, król Czech, cesarz Świętego Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego (ur. 1316)
• 1516 – Giovanni Bellini, włoski malarz (ur. ok. 1427/1430)
• 1543 – Hans Holbein Młodszy, niemiecki malarz, rysownik, grafik (ur. 1497 albo 1498)
• 1632 – Fryderyk V Wittelsbach, elektor Palatynatu Reńskiego, król Czech (ur. 1596)
• 1643 – Claudio Monteverdi, włoski kompozytor (ur. 1567)
• 1662 – Wincenty Korwin Gosiewski, podskarbi wielki litewski, pisarz wielki litewski, hetman polny litewski (ur. ok. 1620)
• 1694 – Marcello Malpighi, włoski biolog, anatom (ur. 1628)
• 1780 – Maria Teresa Habsburg, cesarzowa Świętego Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego, królowa Czech oraz Węgier (ur. 1717)
• 1793 – Antoine Barnave, francuski prawnik, działacz polityczny (ur. 1761)
• 1830 – polegli w Noc Listopadową z rąk powstańców w Warszawie:
  • Ignacy Blumer, polski generał (ur. 1773)
  • Maurycy Hauke, polski generał (ur. 1775)
  • Stanisław Potocki, polski generał (ur. 1776)
  • Stanisław Trębicki, polski generał (ur. 1792)
  • Tomasz Jan Siemiątkowski, polski generał (ur. 1786)
  • Józef Nowicki, polski generał (ur. 1766)
  • Filip Nereusz Meciszewski, polski pułkownik (ur. 1786)
• 1831 – Joanna Grudzińska, księżna łowicka, żona wielkiego księcia Konstantego Pawłowicza (ur. 1799)
• 1856 – Frederick William Beechey, brytyjski żeglarz oraz eksplorator wysp Pacyfiku oraz Antarktyki (ur. 1796)
• 1872 – Giovanni Tadolini, włoski kompozytor (ur. 1789)
• 1919 – Szymon Winawer, polski szachista (ur. 1838)
• 1924 – Giacomo Puccini, włoski kompozytor (ur. 1858)
• 1939 – Philipp Scheidemann, niemiecki polityk, kanclerz Niemiec (ur. 1865)
• 1952 – Władimir Ipatjew, rosyjski chemik (ur. 1867)
• 1953:
  • Alfons Fryland, austriacki aktor (ur. 1888)
  • Sam De Grasse, amerykański aktor (ur. 1875)
• 1954 – Arka Bożek, śląski działacz narodowy, polityk, wicewojewoda śląsko-dąbrowski (ur. 1899)
• 1972 – Carl Stalling, amerykański kompozytor (ur. 1891)
• 1975 – Graham Hill, brytyjski kierowca wyścigowy (ur. 1929)
• 1979 – Zeppo Marx, amerykański aktor, komik (ur. 1901)
• 1981 – Natalie Wood, amerykańska aktorka (ur. 1938)
• 1982 – Tadeusz Wieżan, polski operator filmowy, scenarzysta filmowy (ur. 1929)
• 1984:
  • Gotthard Günther, niemiecki filozof (ur. 1900)
  • Wincenty Kowalski, polski dowódca wojskowy, generał (ur. 1892)
• 1986:
  • Cary Grant, angielski aktor (ur. 1904)
  • Zofia Woźnicka, polska pisarka, tłumaczka (ur. 1924)
• 1991 – Ralph Bellamy, amerykański aktor (ur. 1904)
• 1992 – Tomasz Kiesewetter, polski dyrygent, kompozytor (ur. 1911)
• 1999 – John Berry, amerykański reżyser filmowy (ur. 1917)
• 2000 – Daniel Gélin, francuski aktor (ur. 1921)
• 2001:
  • Wiktor Astafiew, rosyjski pisarz (ur. 1924)
  • Budd Boetticher, amerykański reżyser filmowy (ur. 1916)
  • George Harrison, brytyjski muzyk zespołu The Beatles (ur. 1943)
• 2002 – Kazimierz Secomski, polski ekonomista, wicepremier (ur. 1910)
• 2004:
  • John Drew Barrymore, amerykański aktor (ur. 1932)
  • Andrzej Micewski, polski działacz katolicki, publicysta, historyk (ur. 1926)
• 2005:
  • Józef Garliński, polski pisarz, historyk, działacz emigracyjny (ur. 1913)
  • Stepan Senczuk, ukraiński polityk (ur. 1955)
  • David di Tommaso, francuski piłkarz (ur. 1979)
• 2006:
  • Allen Carr, brytyjski pisarz, działacz antynikotynowy (ur. 1934)
  • Akio Jissoji, japoński reżyser filmowy (ur. 1937)
  • Leon Niemczyk, polski aktor (ur. 1923)
  • Krystyna Radzikowska, polska szachistka (ur. 1931)
• 2007:
  • Andrzej Kern, polski prawnik, polityk (ur. 1937)
  • Bogusław Kuczałek, polski wynalazca, publicysta (ur. 1930)
• 2008:
  • Sten Rudholm, szwedzki prawnik, członek Akademii Szwedzkiej (ur. 1918)
  • Krystyna Tempska-Cyrankiewicz, polska doktor nauk medycznych, pierwsza dama (ur. 1919)
  • Jørn Utzon, duński architekt (ur. 1918)
  • Romuald Waga, polski admirał (ur. 1936)
• 2009:
  • Robert Holdstock, brytyjski pisarz (ur. 1948)
  • Patrick Konchellah, kenijski lekkoatleta, średniodystansowiec (ur. 1968)
• 2010:
  • Biełła Achmadulina, rosyjska poetka (ur. 1937)
  • Irena Anders, polska aktorka, artystka rewiowa, działaczka polonijna w Wielkiej Brytanii (ur. 1920)
  • Zbigniew Jerzyna, polski poeta, krytyk literacki (ur. 1938)
  • Mario Monicelli, włoski reżyser filmowy (ur. 1915)
  • Stephen Solarz, amerykański polityk (ur. 1940)
  • Maurice Wilkes, brytyjski informatyk, laureat Nagrody Turinga (ur. 1913)
• 2011 – Antonina Wyrzykowska, polska działaczka społeczna, Sprawiedliwa wśród Narodów Świata (ur. 1916)

Przypisy