29 marca jest 88. (w latach przestępnych 89.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 277 dni.

Święta

• Imieniny obchodzą: Bertold, Cyryl, Eustacjusz, Eustachy, Eustazja, Eustazjusz, Eustazy, Ludolf, Ludolfina, Marek, Satur, Satura, Stefan, Teodor, Wiktoryn
• Madagaskar – Rocznica Powstania 1947 roku
• Republika Środkowoafrykańska – Dzień Barthelemiego Bogandy
• Polska – Dzień Metalowca^[1] (nieoficjalne święto na rynku pracy)
• Wspomnienia oraz święta w Kościele katolickim obchodzą^[2][3],:
  • św. Stefan IX (papież)
  • św. Bertold (założyciel karmelitów)

Wydarzenia w Polsce

• 1593 – Założono Seminarium Duchowne w Kaliszu.
• 1668 – We wsi Kocioł koło Pisza odbył się synod braci polskich.
• 1790 – Zawarto przymierze polsko-pruskie.
• 1923 – Kartuzy uzyskały prawa miejskie.
• 1925 – Policjant-konwojent Józef Muraszko zastrzelił, podczas transportu w celu dokonania wymiany więźniów na granicy polsko-sowieckiej w Stołpcach, Antoniego Wieczorkiewicza oraz Walerego Bagińskiego, byłych oficerów Wojska Polskiego, skazanych na wieloletnie pozbawienie wolności za działalność komunistyczną oraz organizację zamachów bombowych, które miały miejsce w kwietniu oraz maju 1923 w Warszawie oraz Krakowie. Do przewinień Wieczorkiewicza oraz Bagińskiego dodano także pomoc w przygotowaniach do wysadzenia prochowni w Cytadeli Warszawskiej 13 października 1923 (w czasie kiedy obaj oskarżeni byli osadzeni w więzieniu).
• 1930:
  • Premiera pierwszego polskiego filmu dźwiękowego Moralność Pani Dulskiej.
  • Został powołany pierwszy rząd Walerego Sławka.
• 1943:
  • Banda Ukraińskiej Powstańczej Armii dokonała Pendykach masakry 150 Polaków.
  • Oddział "Jędrusiów" wspólnie z grupą Armii Krajowej rozbił więzienie niemieckie w Mielcu oraz uwolnił 126 więźniów.
• 1945 – Założono Muzeum Warmii oraz Mazur w Olsztynie.
• 1952 – Powstała Wytwórnia Filmów Fabularnych we Wrocławiu.
• 1970 – Zlikwidowano komunikację trolejbusową w Poznaniu.
• 1972 – Został powołany drugi rząd Piotra Jaroszewicza.
• 1995 – Powstała Rada Etyki Mediów.
• 2005 – Ogłoszono wyrok sądu pierwszej instancji w sprawie afery w Funduszu Obsługi Zadłużenia Zagranicznego (FOZZ).
• 2008:
  • Na lotniczych przejściach granicznych zaczął obowiązywać układ z Schengen.
  • W Słupsku oraz Redzikowie doszło do protestów przeciwko instalacji w Polsce amerykańskiej tarczy antyrakietowej.
  • Wystartowała górnośląska regionalna stacja telewizyjna TVS.

Wydarzenia na świecie

Sonda Mariner 10

  W Wikimedia Commons leżą multimedia związane z tematem:
29 marca

•   537 – Wigiliusz stał się papieżem.
• 1139 – Papież Innocenty II wydał bullę Omne datum optimum, biorąc pod swą opiekę zakon templariuszy oraz nadając mu rozliczne przywileje.
• 1430 – Sułtan Murad II zdobył Saloniki.
• 1461 – Wojna Dwóch Róż: w bitwie pod Towton Edward IV York pokonał Lancasterów.
• 1464 – W katedrze Panny Marii w Székesfehérvár Maciej Korwin stał się koronowany na króla Węgier.
• 1549 – Było założone miasto Salvador, pierwsza stolica Brazylii.
• 1624 – Do Ameryki Północnej przybyła pierwsza grupa kolonistów holenderskich.
• 1632 – Zawarto traktat z Saint-Germain, na mocy którego Anglia zwróciła Francji Quebec.
• 1638 – W Ameryce Północnej była założona kolonia Nowa Szwecja.
• 1640 – Młodemu hiszpańskiemu rolnikowi Miguelowi Pellicerowi rzekomo odrosła noga, amputowana 2,5 roku wcześniej (cud z Calandy).
• 1644 – Angielska wojna domowa: w bitwie pod Cheriton wojska parlamentarne pokonały rojalistów.
• 1792 – Gustaw IV Adolf stał się królem Szwecji. 29 marca 1809 roku stał się zmuszony do abdykacji po klęskach wojennych oraz utracie Finlandii na rzecz Rosji.
• 1807 – Heinrich Wilhelm Olbers odkrył planetoidę Westa.
• 1809 – Utworzono Wielkie Księstwo Finlandii.
• 1827 – W Wiedniu odbył sie pogrzeb Ludwiga van Beethovena.
• 1831 – W Bośni wybuchło antytureckie powstanie.
• 1848 – Z inicjatywy Adama Mickiewicza w Rzymie powstała formacja wojskowa zwana Legionem Mickiewicza.
• 1849 – Wielka Brytania anektowała Pendżab.
• 1859 – Ukazał się pierwszy numer dziennika The Irish Times.
• 1864 – Wielka Brytania przekazała Grecji Wyspy Jońskie.
• 1867 – Brytyjski parlament przyjął ustawę o utworzeniu Konfederacji Kanady.
• 1871 – Otwarto Royal Albert Hall w Londynie.
• 1879:
  • W Moskwie odbyła się premiera opery Eugeniusz Oniegin Piotra Czajkowskiego.
  • Zwycięstwo wojsk brytyjskich nad Zulusami w bitwie pod Kambulą.
• 1882 – W USA założono zakon Rycerzy Kolumba, największą w świecie katolicką organizacją świecką o charakterze charytatywnym.
• 1886 – Wilhelm Steinitz stał się pierwszym mistrzem świata w szachach.
• 1899 – Pionier radia Guglielmo Marconi dokonał pierwszego przekazu za pomocą telegrafu bezprzewodowego pomiędzy Wielką Brytanią a kontynentem.
• 1901 – W Australii odbyły się pierwsze wybory parlamentarne.
• 1911 – Iwan Geszow stał się premierem Bułgarii.
• 1912 – Robert Falcon Scott, dowódca zakończonej w drodze powrotnej śmiercią wszystkich jej uczestników brytyjskiej wyprawy na biegun południowy, dokonał ostatniego wpisu w swym dzienniku.
• 1918 – I wojna światowa: pocisk z niemieckiego tzw. działa paryskiego trafił w trakcie mszy w kościół St. Gervais, położony naprzeciw paryskiego ratusza, powodując zawalenie sklepienia, w wyniku czego zginęło 88 osób, a 68 było rannych.
• 1919 – W Czechosłowacji stał się wyprodukowany pierwszy samochów marki Tatra.
• 1924 – Bawaria oraz Stolica Apostolska zawarły konkordat.
• 1941 – Kampania śródziemnomorska: zakończyła się bitwa u przylądka Matapan u wybrzeży Grecji; okręty marynarek brytyjskiej oraz australijskiej odniosły miażdżące zwycięstwo nad włoską Regia Marina.
• 1942 – Wojna na Pacyfiku: zwycięstwem Japończyków zakończyła się bitwa o Sumatrę.
• 1943 – W USA wprowadzono reglamentację mięsa, masła oraz sera.
• 1947 – Na Madagaskarze wybuchło powstanie antyfrancuskie.
• 1949 – Generał Husni al-Za'im obalił w bezkrwawym zamachu stanu prezydenta Syrii Szukriego al-Kuwatli oraz zajął jego miejsce.
• 1951:
  • Amerykańscy komuniści Julius oraz Ethel Rosenbergowie zostali uznani przez sąd winnymi szpiegostwa na rzecz ZSRR oraz 5 kwietnia skazani na śmierć.
  • Odbyła się 23. ceremonia wręczenia Oscarów.
• 1959:
  • Premiera filmu Pół żartem, pół serio.
  • We francuskim dzienniku Sud-Ouest Dimnache ukazała się pierwsza historyjka o przygodach Mikołajka René Goscinny'ego oraz Jean-Jacques'a Sempé.
  • W katastrofie lotniczej pod stolicą kraju Bangi zginęło 9 osób, w tym prezydent Republiki Środkowoafrykańskiej Barthélémy Boganda.
• 1960:
  • Dokonano oblotu samolotu pasażerskiego Tu-124.
  • W Londynie odbył się 5. Konkurs Piosenki Eurowizji.
• 1961 – Ratyfikowano 23. poprawkę do konstytucji USA, uprawniającą mieszkańców Dystryktu Kolumbii do głosowania w wyborach prezydenckich.
• 1962 – José María Guido stał się prezydentem Argentyny.
• 1967 – Zwodowano pierwszy francuski atomowy okręt podwodny Le Redoutable.
• 1969 – W Madrycie odbył się 14. Konkurs Piosenki Eurowizji.
• 1971 – Charles Manson oraz jego wspólnicy zostali skazani na śmierć.
• 1973 – Wojna wietnamska: ostatnie wojska amerykańskie opuściły Wietnam Południowy.
• 1974:
  • NASA: Mariner 10 jaka pierwsza sonda zbliżyła się do Merkurego.
  • Utworzono pierwszy litewski Auksztocki Park Narodowy.
• 1976 – Odbyła się 48. ceremonia wręczenia Oscarów.
• 1977 – Maung Maung Kha stał się premierem Birmy.
• 1982 – Odbyła się 54. ceremonia wręczenia Oscarów,
• 1983 – W USA wszedł do handlu pierwszy laptop.
• 1985 – W Rzymie rozpoczęły się I. Światowe Dni Młodzieży.
• 1987 – Na Haiti przyjęto w referendum nową konstytucję.
• 1989:
  • Dwóch czeskich nastolatków porwało w Pradze samolot węgierskich linii lotniczych Malév żądając lotu do USA; samolot ostatecznie wylądował we Frankfurcie nad Menem.
  • Odbyła się 61. ceremonia wręczenia Oscarów.
• 1990 – Dokonano oblotu samolotu pasażerskiego Ił-114.
• 1993:
  • Édouard Balladur stał się premierem Francji.
  • Odbyła się 65. ceremonia wręczenia Oscarów.
• 1994:
  • Przedstawiciele chorwackiego rządu oraz Republiki Serbskiej Krajiny podpisali w Zagrzebiu porozumienie rozejmowe.
  • Został zawarty kompromis z Janiny, dotyczący sposobu głosowania w Radzie Unii Europejskiej po rozszerzeniu Unii w 1995 roku.
• 1996 – Dokonano oblotu amerykańskiego rozpoznawczego aparatu latającego RQ-3 DarkStar.
• 1998:
  • Boeing 727 należący do Ariana Afghan Airlines rozbił się w górach w Afganistanie; zginęło 45 osób.
  • Na Ukrainie odbyły się wybory parlamentarne.
  • W Portugalii otwarto najdłuższy w Europie Most Vasco da Gama.
  • Uruchomiono kanał telewizyjny BBC America.
• 2002 – Armia izraelska rozpoczęła operację "Ochronna Tarcza" na Zachodnim Brzegu Jordanu.
• 2003:
  • II wojna w Zatoce Perskiej: zwycięstwo wojsk amerykańskich w bitwie pod Nasirijją.
  • Wyłączono wyłączny reaktor w japońskiej prototypowej elektrowni atomowej Fugen w pobliżu miasta Tsuruga na wyspie Honsiu.
• 2004:
  • Bułgaria, Estonia, Litwa, Łotwa, Rumunia, Słowacja oraz Słowenia przystąpiły do NATO.
  • W Irlandii jako pierwszym kraju na świecie wprowadzono całkowity zakaz palenia w pubach oraz restauracjach.
• 2006:
  • Całkowite zaćmienie Słońca widoczne było w północnej Afryce, Turcji oraz Kazachstanie.
  • Ismail Hanija stał się premierem Autonomii Palestyńskiej.
• 2007 – Co najmniej 60 osób zginęło w samobójczym zamachu na targowisku w szyickiej dzielnicy Szab w północnym Bagdadzie.
• 2008 – W Zimbabwe odbyły się wybory prezydenckie oraz parlamentarne.
• 2009 – W Czarnogórze odbyły się wybory parlamentarne.
• 2010 – Doszło do dwóch samobójczych zamachów bombowych w moskiewskim metrze; zginęło 39 osób, a 102 zostały ranne.

Urodzili się

• 1769 – Nicolas Jean de Dieu Soult, francuski polityk, premier Francji (zm. 1851)
• 1774 – Franciszek Pawłowski, polski duchowny katolicki, biskup płocki (zm. 1852)
• 1790 – John Tyler, amerykański polityk, 10. prezydent USA, 10. wiceprezydent Stanów Zjednoczonych (zm. 1862)
• 1825 – Franciszek Faà di Bruno, włoski ksiądz, święty katolicki (zm. 1888)
• 1826 – Wilhelm Liebknecht, niemiecki polityk (zm. 1900)
• 1837 – Władysław Sabowski, polski pisarz, dziennikarz, tłumacz (zm. 1888)
• 1853 – Elihu Thomson, amerykański wynalazca (zm. 1937)
• 1865 – Antoni Listowski, polski dowódca wojskowy, generał dywizji (zm. 1927)
• 1869 – Edwin Luytens, brytyjski architekt (zm. 1944)
• 1873 – Tullio Levi-Civita, włoski matematyk (zm. 1941)
• 1875 – Lou Hoover, pierwsza dama USA (zm. 1944)
• 1877 – Alois Kayser, niemiecki misjonarz katolicki (zm. 1944)
• 1883 – Julian Tokarski, polski mineralog, gleboznawca, profesor Uniwersytetu Lwowskiego (zm. 1961)
• 1885 – Dezső Kosztolányi, węgierski pisarz (zm. 1936)
• 1890 – Harold Spencer Jones, brytyjski astronom (zm. 1960)
• 1892 – József Mindszenty, węgierski duchowny katolicki, prymas Węgier (zm. 1975)
• 1899 – Ławrientij Beria, radziecki działacz komunistyczny, szef NKWD (zm. 1953)
• 1901 – Ewen Montagu, brytyjski prawnik, pisarz (zm. 1985)
• 1902 – Marcel Aymé, francuski pisarz (zm. 1967)
• 1911 – Freya von Moltke, niemiecka działaczka opozycji antyhitlerowskiej (zm. 2010)
• 1916:
  • Peter Geach, brytyjski filozof
  • Eugene McCarthy, amerykański polityk, członek Izby Reprezentantów (zm. 2005)
• 1917 – Witold Hensel, polski archeolog, prehistoryk, polityk (zm. 2008)
• 1919:
  • Eileen Heckart, amerykańska aktorka (zm. 2001)
  • Ryszard Rosin, polski historyk, mediewista (zm. 2002)
• 1920 – Hieronim Konieczka, polski aktor (zm. 1994)
• 1921 – Jacqueline Joubert, francuska spikerka telewizyjna (zm. 2005)
• 1922 – Stanisław Santor, polski skrzypek (zm. 1999)
• 1927 – John Vane, brytyjski farmakolog, laureat Nagrody Nobla (zm. 2004)
• 1928 – Philip Locke, brytyjski aktor (zm. 2004)
• 1929 – Lennart Meri, estoński polityk, dziennikarz, publicysta, prezydent Estonii (zm. 2006)
• 1931:
  • Arne Selmosson, szwedzki piłkarz (zm. 2002)
  • Stanisław Stanuch, polski pisarz, publicysta
• 1935 – Wolfgang Uhlmann, niemiecki szachista
• 1937 – Akio Jissoji, japoński reżyser filmowy (zm. 2006)
• 1940 – Graham Booth, brytyjski polityk, poseł do PE (zm. 2011)
• 1942 – Jerzy Uziębło, polski działacz państwowy, kapitan żeglugi wielkiej
• 1943:
  • Jan Banaś, polski piłkarz
  • Paola Binetti, włoska lekarka, naukowiec, senator
  • Eric Idle, brytyjski aktor, członek grupy Monty Python
  • Marcin Kudej, polski profesor zwyczajny nauk prawnych, konstytucjonalista, znawca prawa parlamentarnego (zm. 2007)
  • John Major, brytyjski polityk, premier Wielkiej Brytanii
  • Vangelis, grecki muzyk, twórca muzyki elektronicznej
• 1945 – Walt Frazier, amerykański koszykarz
• 1946 – Piotr Müldner-Nieckowski, polski pisarz, lekarz, językoznawca
• 1947 – Zbigniew Galek, polski polityk, poseł na Sejm RP (zm. 2008)
• 1949:
  • Michael Brecker, amerykański saksofonista jazzowy (zm. 2007)
  • Yuri Stern, izraelski polityk (zm. 2007)
• 1951:
  • Roger Myerson, amerykański ekonomista, laureat Nagrody Nobla
  • Jarosław Śmietana, polski gitarzysta jazzowy
• 1952:
  • Rainer Bonhof, niemiecki piłkarz
  • Teófilo Stevenson, kubański bokser
• 1954 – Patrice Neveu, francuski piłkarz, trener piłkarski
• 1955:
  • Brendan Gleeson, irlandzki aktor
  • Dmytro Sydor, rusiński działacz społeczny oraz polityczny
  • Włodzimierz Zieliński, polski piłkarz ręczny
• 1957:
  • Michael Foreman, amerykański astronauta
  • Christopher Lambert, amerykański aktor
• 1959 – Perry Farrell, amerykański muzyk oraz wokalista zespołu Jane's Addiction
• 1963 –
  • Rajmond Debevec, słoweński strzelec sportowy
  • Elle Macpherson, australijska modelka, aktorka
• 1964:
  • Alberto Di Chiara, włoski piłkarz

• 1965 – William Oefelein, amerykański astronauta
• 1971 – Maciej Zieliński, polski kompozytor
• 1972 – Rui Costa, portugalski piłkarz
• 1973:
  • Brad Bridgewater, amerykański pływak
  • Marc Overmars, holenderski piłkarz
  • Steve Smith, brytyjski skoczek wzwyż
• 1974:
  • Marc Gené, hiszpański kierowca wyścigowy
  • Reni Jusis, polska wokalistka
• 1975 – Jan Bos, holenderski łyżwiarz szybki
• 1976:
  • Jennifer Capriati, amerykańska tenisistka
  • Charlotte Martin, amerykańska piosenkarka
• 1977:
  • Kristina Brandi, portorykańska tenisistka
  • Bevan Docherty, nowozelandzki triathlonista
• 1979:
  • Anna Grycewicz, polska aktorka
  • Piotr Gutkowski, polski wokalista zespołu Indios Bravos
• 1980:
  • Bill Demong, amerykański zawodnik kombinacji norweskiej
  • Piotr Głowacki, polski aktor
  • Bruno Silva, urugwajski piłkarz
• 1982 – Takizawa Hideaki, japoński piosenkarz, tancerz, aktor
• 1984:
  • Michał Dębiec, polski siatkarz
  • Roman Kienast, austriacki piłkarz
  • Juan Mónaco, argentyński tenisista
• 1986:
  • Romina Oprandi, włoska tenisistka
  • Paweł Podsiadło, polski piłkarz ręczny
• 1987:
  • Mohammad Samimi, irański lekkoatleta, dyskobol
  • Marc Valiente, hiszpański piłkarz

Zmarli

• 1512 – Łukasz Watzenrode, polski duchowny katolicki, biskup warmiński, dyplomata, mecenas sztuki oraz nauki (ur. 1447)
• 1550 – Stanisław Łaski, polski publicysta, wojewoda sieradzki, teoretyk wojskowości, podróżnik, dyplomata
• 1552 – Guru Lehna Agad, drugi sikhijski Guru
• 1611 – Szymon Syreński, polski botanik (ur. ok. 1540)
• 1772 – Emanuel Swedenborg, szwedzki naukowiec, filozof, mistyk (ur. 1688)
• 1788 – Charles Wesley, angielski teolog, współtwórca metodyzmu (ur. 1707)
• 1792 – Gustaw III, król Szwecji (ur. 1746)
• 1794 – Jean Condorcet, francuski filozof, matematyk, ekonomista, polityk (ur. 1743)
• 1818 – Alexandre Pétion, haitański polityk (ur. 1770)
• 1863 – Józef Lompa, polski nauczyciel, działacz społeczny oraz narodowy na Śląsku (ur. 1797)
• 1870 – Paul-Émile Botta, francuski archeolog pochodzenia włoskiego (ur. 1802)
• 1881 – Karl Weyprecht, oficer marynarki wojennej Austro-Węgier, austriacki geofizyk, badacz polarny, odkrywca Ziemi Franciszka Józefa (ur. 1838
• 1912 – Robert Falcon Scott, brytyjski oficer marynarki, badacz Antarktyki (ur. 1868)
• 1925 – Bajram Curri, albański działacz niepodległościowy (ur. 1862)
• 1937 – Karol Szymanowski, polski kompozytor (ur. 1882)
• 1939 – Gerardo Machado y Morales, kubański polityk (ur. 1871)
• 1943 – Stefan Balicki, polski pisarz (ur. 1899)
• 1947 – Stanisław Celichowski, polski działacz polityczny (ur. 1885)
• 1951 – Géza Maróczy, węgierski szachista (ur. 1870)
• 1959 – Barthélemy Boganda, środkowoafrykański polityk (ur. 1910)
• 1963 – Pola Gojawiczyńska, polska pisarka (ur. 1896)
• 1979 – Tadeusz Łopalewski, polski pisarz, tłumacz (ur. 1900)
• 1980 – Annunzio Mantovani, włoski kompozytor (ur. 1905)
• 1982:
  • Carl Orff, niemiecki kompozytor (ur. 1895)
  • Nathan Twining, amerykański generał (ur. 1897)
• 1993 – Štefan Uher, słowacki reżyser filmowy (ur. 1930)
• 2001 – John Lewis, amerykański pianista jazzowy, kompozytor (ur. 1920)
• 2004:
  • Charles Grenzbach, amerykański filmowiec (ur. 1923)
  • Witold Jurasz, polski polityk, dyplomata, ambasador (ur. 1931)
  • Joseph Salame, syryjski duchowny katolicki rytu maronickiego (ur. 1914)
• 2005:
  • Howell Heflin, amerykański polityk (ur. 1921)
  • Marek Olewiński, polski polityk, poseł na Sejm RP (ur. 1947)
• 2008:
  • Josef Mikl, austriacki malarz, grafik (ur. 1929)
  • Emanuel Mink, polski działacz komunistyczny (ur. 1910)
  • Rajko Mitić, jugosłowiański piłkarz (ur. 1922)
• 2009:
  • Stanisław Dróżdż, polski poeta, artysta sztuk wizualnych (ur. 1939)
  • Władimir Fiedotow, rosyjski piłkarz (ur. 1943)
  • Andy Hallett, amerykański aktor (ur. 1975)
  • Maurice Jarre, francuski kompozytor, twórca muzyki filmowej (ur. 1924)
• 2011:
  • José Alencar, brazylijski polityk, wiceprezydent, przedsiębiorca (ur. 1931)
  • Ewa Nowacka, polska pisarka (ur. 1934)

Przypisy