30 listopada jest 334. (w latach przestępnych 335.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 31 dni.

Święta

• Imieniny obchodzą: Andrzej, Fryderyk, Justyna, Konstancjusz, Kutbert, Maura, Tadea, Zbysława oraz Zozym.
• Barbados, Jemen – Święto Niepodległości
• Filipiny – Dzień Andrésa Bonifacio
• Międzynarodowe – akcja Cities for Life (Miasta dla życia), właśc. "Cities for Life/Cities Against the Death Penalty" przeciwko karze śmierci z inicjatywy ekumenicznej wspólnoty Sant Egidio dla upamiętnienia zniesienie kary śmierci w pierwszym kraju świata – Wielkim Księstwie Toskanii w 1786 roku^[1]
• Szkocja – Dzień św. Andrzeja, patrona Szkocji
• Wspomnienia oraz święta w Kościele katolickim^[2][3], obchodzą:
  • św. Andrzej Apostoł
  • bł. Jan Vercelli (generał zakonu)

Wydarzenia w Polsce

• 1286 – Książę Leszek Czarny zawarł ostateczną ugodę z Pawłem z Przemankowa.
• 1655 – Król Jan Kazimierz wydał uniwersał opolski, wzywający Polaków do powstania przeciw Szwedom.
• 1738 – Został uruchomiony carillon na wieży kościoła św. Katarzyny w Gdańsku.
• 1930 – Odsłonięto Pomnik Żołnierza Polskiego w Grudziądzu.
• 1938 – W Zakopanem podpisano umowę graniczną ze Słowacją na podstawie której przyłączono do Polski wsie Jaworzyna Spiska oraz Leśnica Pienińska.
• 1949 – Utworzono Politechnikę Częstochowską.
• 1954 – Program I Polskiego Radia nadał premierowe wydanie audycji Kronika sportowa.
• 1960 – Zakończono napełnianie Zbiornika Koronowskiego.
• 1974 – Ukazało się pierwsze wydanie programu telewizyjnego Studio 2.
• 1979 – Została otwarta Linia Hutnicza Szerokotorowa.
• 1988 – Miała miejsce debata telewizyjna Lech Wałęsa-Alfred Miodowicz.
• 1991 – Premiera filmu Zakład.
• 1993 – Założono Bezpartyjny Blok Wspierania Reform.
• 1994 – W Krakowie otwarto Muzeum Sztuki oraz Techniki Japońskiej Manggha.
• 2004:
  • IPN wszczął polskie śledztwo w sprawie zbrodni katyńskiej.
  • Na Podhalu doszło do trzęsienia ziemi o sile 3,6-4,7 w skali Richtera.

Wydarzenia na świecie

Szarża polskich szwoleżerów pod Somosierrą – 1808

  W Wikimedia Commons leżą multimedia związane z tematem:
30 listopada

•   722 – Bonifacy z Tarsu stał się biskupem misyjnym bez stałej siedziby.
• 1016 – Król Anglii Edmund II stał się pradopodobnie zamordowany na polecenie okupującego północną Anglię króla Danii Kanuta Wielkiego.
• 1215 – Odbyło się ostatnie posiedzenie Soboru laterańskiego IV.
• 1406 – Grzegorz XII stał się papieżem.
• 1609 – Galileusz rozpoczął obserwację teleskopową Księżyca oraz szkicowanie jego powierzchni.
• 1700 – III wojna północna: zwycięstwo wojsk szwedzkich nad rosyjskimi w bitwie pod Narwą.
• 1718 – Król Szwecji Karol XII zginął podczas oblężenia norweskiej twierdzy Fredrikhald.
• 1782 – Dyplomaci brytyjscy oraz amerykańscy podpisali w Paryżu preliminaria pokojowe kończące wojnę o niepodległość Stanów Zjednoczonych.
• 1786 – Wielki książę Toskanii Leopold II Habsburg, wprowadzając w życie reformę prawa karnego (kodeks karny dla Toskanii – Leopoldina), zniósł jako pierwszy karę śmierci oraz wszelkie kary cielesne oraz hańbiące.
• 1793 – I koalicja antyfrancuska: zwycięstwo wojsk pruskich nad francuskimi w trzydniowej bitwie pod Kaiserslautern.
• 1803:
  • Hiszpanie przekazali oficjalnie Luizjanę Francuzom.
  • Rewolucja haitańska: skapitulowały resztki francuskiego korpusu ekspedycyjnego na San Domingo.
• 1807 – Wojny napoleońskie: wojska francuskie pod wodzą generała Jeana Andoche Junota zajęły Lizbonę.
• 1808 – Polski 3. szwadron Szwoleżerów Gwardii przeprowadził zwycięską szarżę w bitwie pod Somosierrą.
• 1829 – Otwarto Pierwszy Kanał Wellandzki omijający wodospad Niagara.
• 1853 – Wojna krymska: flota rosyjska zniszczyła flotę turecką pod Synopą.
• 1872 – W Glasgow odbył się pierwszy oficjalny mecz międzypaństwowy, w którym Szkocja zremisowała bezbramkowo z Anglią.
• 1911 – Prezydent Meksyku Francisco Madero jako pierwsza głowa państwa na świecie odbył lot samolotem.
• 1919 – Założono Łotewski Teatr Narodowy.
• 1920 – Liberato Pinto stał się premierem Portugalii.
• 1923 – W Niemczech powstał pierwszy rząd Wilhelma Marxa.
• 1936 – W Londynie spłonął doszczętnie Kryształowy Pałac.
• 1938:
  • Emil Hácha stał się wybrany na prezydenta Czechosłowacji.
  • Podczas transportu do więzienia w Jilavie stał się uduszony przez żandarmów przywódca rumuńskiej nacjonalistycznej Żelaznej Gwardii Corneliu Zelea Codreanu oraz jego 13 współtowarzyszy.
• 1939 – ZSRR dokonał inwazji na Finlandię, co rozpoczęło wojnę zimową.
• 1942:
  • Wojna na Pacyfiku: okręty japońskie oraz amerykańskie stoczyły bitwę pod Tassafaronga.
  • Wojska Wolnej Francji zdobyły Réunion, kontrolowany do tej pory przez rząd Vichy.
  • W III Rzeszy, w ramach programu eliminacyjnego Akcja T4 nakazano szpitalom psychiatrycznym głodzenie pacjentów.
• 1947 – Wybuchła wojna domowa w Mandacie Palestyny.
• 1950 – Premiera samochodu osobowego Renault Frégate.
• 1954 – W miejscowości Sylacauga w stanie Alabama 31-letnia Ann Hodges była trafiona meteorytem. Jest to wyłączny udokumentowany przypadek podobnego zdarzenia.
• 1955 – Została przyjęta flaga Wietnamu.
• 1957 – W wyniku zamachu na odwiedzającego szkołę podstawową w Dżakarcie prezydenta Indonezji Sukarno zginęło 6 dzieci.
• 1962 – Birmański polityk U Thant stał się wybrany na sekretarza generalnego ONZ.
• 1964 – Wystrzelono radziecką sondę marsjańską Zond 2.
• 1966 – Barbados uzyskał niepodległość (od Wielkiej Brytanii).
• 1967 – Jemen Południowy uzyskał niepodległość (od Wielkiej Brytanii).
• 1970 – Podczas swej 9. podróży apostolskiej papież Paweł VI zatrzymał się na parę godzin na Samoa Amerykańskim, a następnie przybył do Australii.
• 1972 – Paweł VI opublikował konstytucję apostolską Sacram Unctionem Infirmorum o namaszczeniu chorych.
• 1975 – Dahomej zmienił nazwę na Benin.
• 1979 – Odbyła się premiera płyty The Wall zespołu Pink Floyd.
• 1980 – Papież Jan Paweł II wydał encyklikę Dives in misericordia.
• 1986 – Dokonano oblotu holenderskiego samolotu pasażerskiego Fokker 100.
• 1989 – Prezes zarządu Deutsche Bank Alfred Herrhausen zginął w zamachu bombowym w Bad Homburg przeprowadzonym przez Frakcję Czerwonej Armii.
• 1990:
  • W Japonii zadebiutowała konsola Super Nintendo.
  • Została uchwalona konstytucja Mozambiku.
• 1993 – Premiera filmu Lista Schindlera.
• 1994 – W Nowym Jorku amerykański raper Tupac Shakur stał się pięciokrotnie postrzelony oraz obrabowany.
• 1996 – Ukazała się pierwsza cząstka gry komputerowej Diablo.
• 1999:
  • Poprzez połączenie firm Exxon oraz Mobil powstał największy na świecie koncern paliwowy ExxonMobil.
  • Powstał wielonarodowy koncern przemysłu zbrojeniowego oraz lotniczego BAE Systems.
  • W Seattle doszło do masowych demonstracji przeciwko szczytowi Światowej Organizacji Handlu, które są symbolicznym początkiem ruchu alterglobalistycznego.
• 2000 – Rozpoczęła się misja STS-97 wahadłowca Endeavour.
• 2001 – W Renton w stanie Waszyngton stał się aresztowany seryjny morderca kilkudziesięciu prostytutek Gary Ridgway ("Morderca znad Green River").
• 2002 – Prochy Aleksandra Dumasa ojca przeniesiono do paryskiego Panteonu.
• 2004 – 25 osób zginęło, a 142 zostały ranne w wyniku katastrofy indonezyjskiego samolotu MD-82 podczas międzylądowania w mieście Surakarta na Jawie.
• 2005 – Omar Bongo, najdłużej urzędujący afrykański prezydent (od 1967 roku), zwyciężył kolejny raz w wyborach prezydenckich w Gabonie.
• 2006 – Około 300 osób zginęło po zejściu lawiny błotnej ze zbocza wulkanu Mayon na filipińskiej wyspie Luzon.
• 2007:
  • 57 osób zginęło w katastrofie samolotu MD-83 pod Ispartą w Turcji.
  • Papież Benedykt XVI wydał swą drugą encyklikę Spe salvi.
• 2008:
  • W Rumunii odbyły się wybory parlamentarne.
  • W Watykanie odbyła się premiera filmu Paolo VI – Papa nella tempesta.

Urodzili się

•   538 – Grzegorz z Tours, święty, frankoński kronikarz, biskup Tours (zm. 594)
• 1427 – Kazimierz IV Jagiellończyk, wielki książę litewski oraz król Polski (zm. 1492)
• 1466 – Andrea Doria, doża Genui (zm. 1560)
• 1508 – Andrea Palladio, włoski architekt (zm. 1580)
• 1636 – Adriaen van de Velde, holenderski malarz (zm. 1672)
• 1667 – Jonathan Swift, angielski pisarz (zm. 1745)
• 1699 – Chrystian VI Oldenburg, król Danii oraz Norwegii (zm. 1746)
• 1735 – Onufry Kopczyński, polski ksiądz, pedagog, prekursor badań nad polską gramatyką (zm. 1817)
• 1748 – Joachim Albertini , polski kompozytor, pochodzenia włoskiego (zm. 1812)
• 1768 – Jędrzej Śniadecki, polski chemik, biolog (zm. 1838)
• 1796 – Carl Loewe, niemiecki kompozytor, śpiewak (zm. 1869)
• 1810 – Oliver Winchester, amerykański konstruktor, przemysłowiec (zm. 1880)
• 1813 – Charles-Valentin Alkan, francuski kompozytor (zm. 1888)
• 1817 – Theodor Mommsen, niemiecki historyk, poeta, prawnik, laureat Nagrody Nobla (zm. 1903)
• 1835 – Mark Twain, amerykański pisarz, humorysta (zm. 1910)
• 1854 – Paweł Winogradow, rosyjski historyk, mediewista (zm. 1925)
• 1858 – Jagadis Chandra Bose, indyjski fizyk, fizjolog roślin (zm. 1937)
• 1864 – Andrzej Mielęcki, polski działacz społeczny oraz polityczny na Śląsku, lekarz (zm. 1920)
• 1869:
  • Nils Gustaf Dalén, szwedzki wynalazca (zm. 1937)
  • Stanisław Wyrzykowski, polski pisarz, tłumacz (zm. 1949)
• 1874:
  • Winston Churchill, brytyjski polityk, premier Wielkiej Brytanii (zm. 1965)
  • Lucy Maud Montgomery, kanadyjska pisarka (zm. 1942)
• 1875 – Otto Strandman, estoński polityk, premier oraz prezydent Estonii (zm. 1941)
• 1880 – Adam Czerniaków, polski inżynier, działacz żydowski (zm. 1942)
• 1885 – Albert Kesselring, niemiecki feldmarszałek (zm. 1960)
• 1888 – Stanisław Vincenz, polski pisarz, filozof, tłumacz (zm. 1971)
• 1889:
  • Edgar Douglas Adrian, angielski fizjolog (zm. 1977)
  • Andrzej Teslar, polski poeta, tłumacz (zm. 1961)
• 1904:
  • Andrzej Kuśniewicz, polski pisarz (zm. 1993)
  • Clyfford Still, amerykański malarz (zm. 1980)
• 1913 – Romuald Rajs, polski dowódca wojskowy, żołnierz AK oraz NZW (zm. 1950)
• 1915 – Henry Taube, kanadyjski chemik, laureat Nagrody Nobla (zm. 2005)
• 1916 – Józef Ponikiewski, por. marynarki, adiutant gen. Władysława Sikorskiego (zm. 1943)
• 1917 – Joanna Guze, polska historyk sztuki, eseistka, tłumaczka, popularyzatorka malarstwa (zm. 2009)
• 1920 – Virginia Mayo, amerykańska aktorka (zm. 2005)
• 1922 – Józef Szczepański, polski poeta, uczestnik powstania warszawskiego, żołnierz AK batalionu Parasol (zm. 1944)
• 1923 – Wanda Bajerówna, polska aktorka
• 1924 – Władysław Mróz, polski dowódca wojskowy, generał dywizji Wojska Polskiego, profesor nauk wojskowych (zm. 2010)
• 1925 – Vojtéch Jasny, czeski reżyser filmowy
• 1926:
  • Richard Crenna, amerykański aktor (zm. 2003)
  • Andrew Schally, amerykański biochemik pochodzenia polskiego, laureat Nagrody Nobla
• 1929:
  • Eve Brent, amerykańska aktorka (zm. 2011)
  • Janusz Górski, polski ekonomista, polityk, minister (zm. 1986)
• 1931:
  • Jean-François Chiappe, francuski historyk, dziennikarz, pisarz (zm. 2001)
  • Nił Hilewicz, białoruski poeta
• 1937:
  • Luther Ingram, amerykański piosenkarz oraz producent muzyki R&B (zm. 2007)
  • Ridley Scott, amerykański reżyser filmowy
  • Tom Simpson, angielski kolarz szosowy (zm. 1967)
• 1938 – Jean Eustache, francuski reżyser filmowy (zm. 1981)
• 1940:
  • Ion Monea, rumuński bokser (zm. 2011)
  • Alviero Niccacci, włoski biblista oraz filolog
• 1941 – Ali Hassan al-Madżid, iracki wojskowy, kuzyn Saddama Husajna (zm. 2010)
• 1943:
  • Rolf Edling, szwedzki szermierz, szpadzista
  • Rob Grill, amerykański piosenkarz, autor teksów piosenek (zm. 2011)
  • Terrence Malick, amerykański reżyser, scenarzysta, producent filmowy
• 1944 – George Graham, szkocki piłkarz, trener piłkarski
• 1945:
  • Andrzej Andraszak, polski polityk (zm. 2006)
  • Roger Glover, brytyjski basista zespołu Deep Purple
• 1947 – David Mamet, amerykański pisarz, reżyser oraz scenarzysta filmowy
• 1948 – Lew Browarski, ukraiński piłkarz, trener piłkarski (zm. 2009)
• 1950:
  • Eugeniusz Morawski, polski polityk
  • Claudia Rieschel, niemiecka aktorka
• 1952 – Michele Gurdal, belgijska tenisistka
• 1953 – June Pointer, amerykańska wokalistka zespołu Pointer Sisters (zm. 2006)
• 1954:
  • Dariusz Bitner, polski pisarz
  • Muli Katzurin, izraelski trener koszykarski
• 1955:
  • Kevin Conroy, amerykański aktor
  • Billy Idol, angielski muzyk
  • Marek Sobczyk, polski malarz, aukcjoner, projektant graficzny, teoretyk sztuki, pedagog
• 1956 – Stephen Dillane, brytyjski aktor
• 1957:
  • Richard Barbieri, brytyjski klawiszowiec grup Japan oraz Porcupine Tree
  • Andrzej Urny, polski gitarzysta, kompozytor, aranżer, producent muzyczny
• 1959 – Sylvia Hanika, niemiecka tenisistka
• 1960 – Gary Lineker, angielski piłkarz
• 1961:
  • Andrzej Krukowski, polski aktor
  • Salvatore Todisco, włoski bokser (zm. 1990)
• 1962 – Dorota Zawadzka, polska pedagog, psycholog, prezenterka telewizyjna
• 1964 – Antonina Choroszy, polska aktorka
• 1965 – Ben Stiller, amerykański aktor
• 1966 – Kipkemboi Kimeli, kenijski lekkoatleta, biegacz (zm. 2010)
• 1968 – Laurent Jalabert, francuski kolarz szosowy
• 1969 – Amy Ryan, amerykańska aktorka
• 1970:
  • Phil Babb, irlandzki piłkarz
  • Yayuk Basuki, indonezyjska tenisistka
  • Jacek Gdański, polski szachista, urzędnik państwowy
• 1971:
  • Gerard van Velde, holenderski łyżwiarz szybki
  • Andrzej Zarzecki, polski żużlowiec (zm. 1993)
• 1972 – Abel Xavier, portugalski piłkarz
• 1973 – Nimród Antal, węgierski reżyser filmowy
• 1974 – Karin Moroder, włoska biegaczka narciarska
• 1975:
  • Rosey Fletcher, amerykańska snowboardzistka
  • Sonia Prina, włoska śpiewaczka operowa (kontralt)
• 1977 – Olivier Schoenfelder, francuski łyżwiarz figurowy
• 1978:
  • Toby Dawson, amerykański narciarz dowolny pochodzenia koreańskiego
  • Pierrick Fédrigo, francuski kolarz szosowy
• 1979 – Chris Atkinson, australijski kierowca rajdowy
• 1980 – Sido, niemiecki raper
• 1981:
  • Steffen Driesen, niemiecki pływak
  • Sebastian Przyrowski, polski piłkarz, bramkarz
• 1982 – Clémence Poésy, francuska aktorka
• 1983:
  • Anastazja Baburowa, rosyjska dziennikarka (zm. 2009)
  • Andrew Newell, amerykański biegacz narciarski
• 1984 – Dawid Nowak, polski piłkarz
• 1985 – Kaley Cuoco, amerykańska aktorka
• 1987:
  • Anne Kyllönen, fińska biegaczka narciarska
  • Trinity McCray, amerykańska wrestlerka, znana z ringowego imienia jako Naomi Night

Zmarli

•     70 – Andrzej Apostoł, święty, apostoł (ur. ? )
• 1016 – Edmund II, król Anglii (ur. 989)
• 1283 – Jan z Vercelli, błogosławiony, włoski dominikanin, generał zakonu (ur. ok. 1205)
• 1519 – Michael Wolgemut, niemiecki malarz, drzeworytnik (ur. 1434)
• 1705 – Katarzyna Bragança, królowa Anglii oraz Szkocji (ur. 1638)
• 1718 – Karol XII, król Szwecji (ur. 1682)
• 1739 – Anioł z Acri, błogosławiony, włoski kapucyn (ur. 1669)
• 1750 – Maurycy Saski, francuski generał, syn Augusta II Mocnego (ur. 1696)
• 1823 – Tadeusz Liu Ruiting, chiński ksiądz, męczennik, święty katolicki (ur. 1773)
• 1830 – Pius VIII, papież (ur. 1761)
• 1835 – Józef Marchand, misjonarz, męczennik, święty katolicki (ur. 1803)
• 1845 – Nils Gabriel Sefström, szwedzki chemik, odkrywca wanadu (ur. 1787)
• 1846 – Friedrich List, niemiecki ekonomista (ur. 1789)
• 1855 – Adam Ożarowski, hrabia, rosyjski generał kawalerii (ur. 1776)
• 1863 – Kamehameha IV, król Hawajów (ur. 1834)
• 1868 – Hipolit Cegielski, polski filolog, przemysłowiec (ur. 1813)
• 1896 – Leszek Dunin-Borkowski, polski poeta, publicysta (ur. 1811)
• 1900 – Oscar Wilde, angielski pisarz, filolog klasyczny pochodzenia irlandzkiego (ur. 1854)
• 1901 – Edward John Eyre, angielski podróżnik (ur. 1815)
• 1921 – Karl Hermann Amandus Schwarz, matematyk niemiecki (ur. 1843)
• 1923 – Józef Sucheni, polski konstruktor narzędzi rolniczych (ur. 1836)
• 1935 – Fernando Pessoa, portugalski poeta (ur. 1888)
• 1938 – Corneliu Zelea Codreanu, rumuński polityk (ur. 1899)
• 1939 – Béla Kun, węgierski polityk, działacz komunistyczny, przywódca Węgierskiej Republiki Rad (ur. 1886)
• 1943 – Aniela Zagórska, polska tłumaczka dzieł Josepha Conrada (Józefa Korzeniowskiego) (ur. 1881)
• 1946 – Gustav Noske, niemiecki polityk (ur. 1868)
• 1947 – Ernst Lubitsch, niemiecki reżyser filmowy (ur. 1892)
• 1953 – Francis Picabia, francuski malarz, poeta (ur. 1879)
• 1954 – Wilhelm Furtwängler, niemiecki dyrygent (ur. 1886)
• 1955 – Josip Štolcer-Slavenski, chorwacki kompozytor (ur. 1896)
• 1957 – Beniamino Gigli, włoski śpiewak operowy (tenor) (ur. 1890)
• 1958 – George Hubert Wilkins, australijski polarnik, geograf, lotnik (ur. 1888)
• 1960 – Antoni Chruściel, polski oficer, dziennikarz wojskowy (ur. 1895)
• 1964 – Natalia Gąsiorowska, polska historyk, działaczka społeczna oraz oświatowa (ur. 1881)
• 1967 – Patrick Kavanagh, irlandzki poeta (ur. 1904)
• 1970 – Nina Ricci, francuska kreatorka mody (ur. 1882)
• 1972 – Hans Erich Apostel, austriacki kompozytor (ur. 1901)
• 1977:
  • Miloš Crnjanski, serbski pisarz (ur. 1893)
  • Terence Rattigan, angielski pisarz (ur. 1911)
• 1983 – Richard Llewellyn, walijski pisarz (ur. 1906)
• 1990 – Edward Chudzyński, polski pisarz, krytyk literacki oraz teatralny (ur. 1921)
• 1993 – Wacław Jędrzejewicz, polski polityk, minister (ur. 1893)
• 1994:
  • Lionel Stander, amerykański aktor (ur. 1908)
  • Guy Debord, francuski pisarz, krytyk społeczny (ur. 1931)
• 1997 – Piero Farani, włoski scenograf (ur. 1922)
• 2003 – Earl Bellamy, amerykański reżyser filmowy (ur. 1917)
• 2004:
  • Pierre Berton, kanadyjski pisarz (ur. 1920)
  • Seung Sahn, koreański patriarcha buddyjski (ur. 1927)
• 2005 – Jean Parker, amerykańska aktorka (ur. 1915)
• 2007:
  • Seymour Benzer, amerykański biolog, laureat Nagrody Wolfa (ur. 1921)
  • Evel Knievel, amerykański motocyklista, kaskader (ur. 1938)
  • François-Xavier Ortoli, francuski polityk, przewodniczący Komisji Europejskiej (ur. 1925)
  • Edmund Pietrzak, polski finansista, dziennikarz, doradca ekonomiczny Prezydenta RP w latach 2002-2005 (ur. 1946)
• 2008:
  • Aleksander Mendyk, polski gitarzysta zespołu Acid Drinkers (ur. 1979)
  • Peter Rees, brytyjski polityk, minister w drugim rządzie Margaret Thatcher (ur. 1926)
• 2009:
  • Milorad Pavić, serbski pisarz (ur. 1929)
  • Jacek Wojciechowski, polski aktor (ur. 1964)
• 2010:
  • Gabriela Kownacka, polska aktorka (ur. 1952)
  • Mirosław Olszówka, polski aktor, mim, reżyser, menadżer muzyczny (ur. 1960)
• 2011:
  • Zdeněk Miler, czeski rysownik, reżyser filmów animowanych (ur. 1921)
  • Carl Robie, amerykański pływak (ur. 1945)
  • Leka I Zogu, albański szlachcic, polityk, następca tronu (ur. 1939)

Przypisy