3 listopada jest 307. (w latach przestępnych 308.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 58 dni.

Święta

• imieniny obchodzą: Bogumił, Cezary, Chwalisław, German, Ginewra, Hubert, Huberta, Marcin, Sylwia, Szymon, Teofil, Walenty, Walentyn, Wenefryda oraz Witalis.
• Hubertus – święto myśliwych, leśników oraz jeźdźców
• Dominika, Mikronezja, Panama – Święto Niepodległości
• Japonia – Dzień Kultury (Bunka-no Hi)
• Malediwy – Dzień Zwycięstwa
• wspomnienia oraz święta w Kościele katolickim^[1][2], obchodzą:
  • bł. Berard z Marsi (biskup oraz kardynał)
  • św. Hubert (biskup)
  • św. Malachiasz z Armagh (biskup)
  • św. Marcin de Porres (zakonnik)
  • św. Pirmin (biskup misyjny)
  • św. Sylwia (matka św. Grzegorza Wielkiego)
  • św. Wenefryda z Walii (zm. VII wiek; dziewica oraz męczennica)

Wydarzenia w Polsce

• 1656 – Polska oraz Rosja zawarły antyszwedzki rozejm w Niemieży.
• 1716 – Konfederaci tarnogrodzcy oraz dwór sasko-polski podpisali traktat warszawski.
• 1771 – Konfederaci barscy próbowali porwać króla Stanisława Augusta Poniatowskiego.
• 1848 – W Krakowie ukazał się pierwszy numer dziennika informacyjno-politycznego Czas.
• 1894 – W Poznaniu powstała niemiecka organizacja nacjonalistyczna Hakata.
• 1918:
  • Polska zadeklarowała niezależność od Rosji.
  • Utworzono Polski Komitet Narodowy we Lwowie.
• 1922 – Powstało Towarzystwo z Ograniczoną Poręką "Stocznia w Gdyni".
• 1943 – W hitlerowskim obozie koncentracyjnym na Majdanku w ramach akcji "Erntefest" ("Dożynki") rozstrzelano 18 400 Żydów.
• 1959 – Premiera filmu Awantura o Basię.
• 1963 – W Kołobrzegu odsłonięto pomnik Zaślubin Polski z Morzem.
• 1969 – We wsi Rzepin koło Starachowic zamordowano 5-osobową rodzinę sołtysa Mieczysława Lipy.
• 1976 – W katastrofie kolejowej w Juliance koło Częstochowy zginęło 25 osób.
• 1984 – W Warszawie odbył się pogrzeb księdza Jerzego Popiełuszki.
• 1994 – Marcin Święcicki stał się prezydentem Warszawy.
• 2005:
  • Klan jako pierwszy polski serial osiągnął granicę 1000 odcinków.
  • Podczas sesji naukowej w katedrze we Fromborku poinformowano o odkryciu grobu Mikołaja Kopernika.
• 2009 – Radio PiN rozpoczęło nadawanie w Poznaniu oraz okolicach.

Wydarzenia na świecie

Sonda Mariner 10

  W Wikimedia Commons leżą multimedia związane z tematem:
3 listopada

•   361 – Flawiusz Julian stał się cesarzem rzymskim.
•   644 – W meczecie w Medynie stał się zasztyletowny przez chrześcijańskiego jeńca perskiego kalif Umar ibn al-Chattab.
• 1468 – Książę Burgundii Karol Zuchwały zdobył zbuntowane przeciwko jego rządom Liège.
• 1493 – Krzysztof Kolumb odkrył Dominikę.
• 1527 – Ferdynand I stał się koronowany na króla Węgier.
• 1534:
  • Król Henryk VIII stał się uznany przez parlament za głowę Kościoła angielskiego.
  • Papież Paweł III erygował Diecezje Wysp Świętego Tomasza oraz Książęcej, pierwszą w Czarnej Afryce.
• 1706 – Ponad tysiąc osób zginęło w zniszczonym przez trzęsienie ziemi włoskim mieście Sulmona.
• 1760 – Wojna siedmioletnia: zwycięstwo wojsk pruskich nad austriackimi w bitwie pod Torgau.
• 1783 – Wojna o niepodległość Stanów Zjednoczonych: po podpisaniu pokoju wersalskiego rozwiązano amerykańską Armię Kontynentalną.
• 1793 – Abolicjonistka, feministka oraz dramatopisarka Olimpia de Gouges była zgilotynowana na Placu Rewolucji w Paryżu.
• 1812 – Inwazja Napoleona na Rosję: zwycięstwo wojsk rosyjskich w bitwie pod Wiaźmą.
• 1839 – Sułtan Abdülmecid I wydał edykt Hatt-i Sharif zapoczątkowujący okres reform w Turcji.
• 1848 – Pod Georgetown w Gujanie Brytyjskiej otwarto pierwszą linię kolejową w Ameryce Południowej.
• 1867 – Włoska wojna wyzwoleńcza: oddziały Giuseppe Garibaldiego zostały pokonane przez wojska francusko-papieskie pod Mentaną.
• 1868 – Ulysses Grant wygrał wybory prezydenckie w USA.
• 1880 – Oryginalnie wykonano publicznie Hymn Japonii.
• 1884 – Powstała Nowa Gwinea Niemiecka.
• 1893 – W hiszpańskim porcie Santander eksplodował statek SS Cabo Machichaco z ładunkiem dynamitu; zginęło 590 osób, 525 było rannych.
• 1903:
  • István Tisza stał się premierem Węgier.
  • Panama ogłosiła niepodległość (od Kolumbii).
  • Założono argentyński klub piłkarski Newell's Old Boys Rosario.
• 1906 – W Tybindze niemiecki psychiatra oraz neuropatolog Alois Alzheimer, podczas posiedzenia Towarzystwa Neuropsychiatrii Południowo-Zachodnich Niemiec, przedstawił przypadek nieznanej do tej pory choroby kory mózgowej, nazywanej od 1967 roku chorobą Alzheimera.
• 1911 – Założono amerykańską firmę Chevrolet Motor.
• 1913 – W USA wprowadzono podatek dochodowy.
• 1914:
  • I wojna światowa: dwa okręty brytyjskie oraz jeden francuski, w celu przełamania blokady cieśniny Dardanele, dokonały bombardowania tureckiego fortu Sedd el Bahr.
  • Niemieckie okręty przeprowadziły rajd na angielskie portowe miasto Great Yarmouth.
• 1918:
  • Austro-Węgry podpisały rozejm z państwami Ententy.
  • Niemieccy marynarze rozpoczęli tzw. powstanie kilońskie.
• 1923 – Późniejszy król Szwecji Gustaw VI Adolf, po 3 latach od owdowienia ożenił się ponownie, z księżniczką Luizą Mountbatten.
• 1925 – Premiera niemego filmu kryminalnego Ogród rozkoszy w reżyserii Alfreda Hitchcocka.
• 1930 – Getúlio Vargas stał się prezydentem Brazylii.
• 1935 – 97% głosujących w referendum Greków opowiedziało się za restauracją monarchii oraz powrotem na tron króla Jerzego II.
• 1941 – W Niemczech zwiększono opodatkowanie wyrobów tytoniowych o 85-95% ceny detalicznej.
• 1945:
  • W Leningradzie odbyła się premiera IX Symfonii Dymitra Szostakowicza.
  • Założono działającą w Korei Północnej Koreańską Partię Socjaldemokratyczną.
• 1946 – Cesarz Hirohito zatwierdził nową Konstytucję Japonii.
• 1954 – Premiera filmu Godzilla - król potworów.
• 1955 – Iran przystąpił do antykomunistycznego Paktu Bagdadzkiego.
• 1957 – W ZSRR wystrzelono sztucznego satelitę Sputnik 2 z psem Łajką na pokładzie.
• 1960 – Félix Houphouët-Boigny stał się pierwszym prezydentem Wybrzeża Kości Słoniowej.
• 1961 – U Thant stał się sekretarzem generalnym ONZ.
• 1964 – Urzędujący prezydent Lyndon B. Johnson stał się wybrany na drugą kadencję.
• 1970:
  • Reprezentantka RFN Heide Rosendahl ustanowiła w czasie Uniwersjady w Turynie rekord świata w skoku w dal (6,84 m).
  • Salvador Allende stał się zaprzysiężony na prezydenta Chile.
• 1973 – NASA: w kierunku Merkurego oraz Wenus wystrzelono sondę Mariner 10.
• 1975 – Stacja telewizyjna ABC News rozpoczęła emisję programu Good Morning America.
• 1976 – Premiera filmu Carrie.
• 1978 – Dominika uzyskała niepodległość (od Wielkiej Brytanii).
• 1979 – 5 członków partii komunistycznej było zamordowanych przez zwolenników skrajnej prawicy w masakrze w Greensboro w Północnej Karolinie.
• 1980 – Ukazał się album Super Trouper grupy ABBA.
• 1982 – Afganistan: kilkuset żołnierzy radzieckich oraz afgańskich zginęło w tunelu Salang, w wyniku pożaru wywołanego wybuchem cysterny.
• 1986:
  • Mikronezja uzyskała niepodległość (od USA).
  • Wybuchła afera Iran-Contras, w którą zamieszany był prezydent Ronald Reagan.
• 1988 – Tamilscy najemnicy wylądowali na Malediwach z zamiarem obalenia rządu, czemu zapobiegła interwencja wojsk indyjskich
• 1992 – Bill Clinton wygrał wybory prezydenckie w USA.
• 1994:
  • Całkowite zaćmienie Słońca widoczne nad Ameryką Południową, Atlantykiem oraz południową Afryką.
  • Rozpoczęła się misja STS-66 wahadłowca Atlantis.
• 1996 – Petyr Stojanow zwyciężył w II turze wyborów prezydenckich w Bułgarii.
• 2000 – W lesie koło Taraszczy, 70 kilometrów od Kijowa, znaleziono pozbawione głowy ciało dziennikarza Georgija Gongadze.
• 2002 – Premiera filmu Harry Potter oraz Komnata Tajemnic.
• 2004 – Tajwan oraz Vanuatu nawiązały stosunki dyplomatyczne.
• 2006 – Otwarto pierwszy odcinek metra w wenezuelskim mieście Los Teques.
• 2007 – Prezydent Pakistanu Pervez Musharraf wydał wprowadzenie stanu wyjątkowego w Pakistanie, równocześnie zawieszając konstytucję.
• 2009 – Prezydent Czech Václav Klaus podpisał Traktat lizboński.

Urodzili się

• 1500 – Benvenuto Cellini, florencki rzeźbiarz, pisarz (zm. 1571)
• 1558 – Thomas Kyd, angielski dramaturg (zm. 1594)
• 1560 – Annibale Carracci, włoski malarz (zm. 1609)
• 1604 – Osman II, sułtan Turcji (zm. 1622)
• 1618 – Aurangzeb, władca Imperium Mogołów w Indiach (zm. 1707)
• 1688 – Sawai Jai Singh II, władca królestwa Amber w Indiach, astronom (zm. 1743)
• 1726 – Bartłomiej Maria Dal Monte, włoski ksiądz, błogosławiony katolicki (zm. 1778)
• 1768 – Jerzy Czarny, serbski polityk, przywódca serbskiego powstania narodowego, założyciel dynastii Karađorđevićów (ur. 1817)
• 1801:
  • Karl Baedeker, niemiecki wydawca przewodników turystycznych (zm. 1859)
  • Vincenzo Bellini, włoski kompozytor (zm. 1835)
• 1845 – Zygmunt Gloger, polski archeolog, etnograf (zm. 1910)
• 1852 – Mutsuhito, cesarz Japonii (zm. 1912)
• 1863 – Blanche Bingley, brytyjska tenisistka, sześciokrotna mistrzyni Wimbledonu (zm. 1946)
• 1867:
  • Hubert Linde, polski polityk, minister (zm. 1926)
  • Stanisław Szeptycki, hrabia, polski dowódca wojskowy, generał, polityk, minister spraw wojskowych (zm. 1950)
• 1877:
  • Carlos Ibáñez del Campo, chilijski polityk, prezydent Chile (zm. 1960)
  • Karol Hubert Rostworowski, polski pisarz (zm. 1938)
• 1882 – Jakub Kołas, białoruski pisarz (zm. 1956)
• 1888 – Wanda Jarszewska, polska aktorka (zm. 1964)
• 1893 – Edward Adelbert Doisy, amerykański biochemik, laureat Nagrody Nobla (zm. 1986)
• 1900 – Adolf Dassler, niemiecki przedsiębiorca, założyciel Adidasa (zm. 1978)
• 1901:
  • André Malraux, francuski pisarz (zm. 1976)
  • Leopold III Koburg, król Belgów (zm. 1983)
  • Stanisław Tołpa, polski botanik (zm. 1996)
• 1907:
  • Hubert Kessler, węgierski geograf, geolog, hydrolog krasu, speleolog (zm. 1994)
  • Stanisław Pawlak, polski ślusarz, polityk, działacz partyjny (zm. 2001)
• 1908 – Giovanni Leone, włoski prawnik, polityk, premier oraz prezydent (zm. 2001)
• 1912 – Alfredo Stroessner, paragwajski generał, polityk, prezydent (zm. 2006)
• 1913 – Marika Rökk, węgierska aktorka (zm. 2004)
• 1914:
  • Juliusz Bardach, polski prawnik, historyk prawa (zm. 2010)
  • Gyula Trebitsch, węgierski producent filmowy (zm. 2005)
• 1915 – Henryk Jabłoński, polski kompozytor (zm. 1989)
• 1916 – Harry Lampert, amerykański rysownik, twórca komiksów (zm. 2004)
• 1918 – Dean Riesner, amerykański scenarzysta filmowy (zm. 2002)
• 1919 – Květa Legátová, czeska pisarka
• 1920 – Maciej Aleksy Dawidowski, polski żołnierz AK, instruktor harcerski, podharcmistrz, podporucznik (zm. 1943)
• 1921 – Charles Bronson, amerykański aktor (zm. 2003)
• 1923 – Jerzy Tyczyński, polski żołnierz AK, uczestnik powstania warszawskiego (zm. 1944)
• 1924 – Slobodan Novak, chorwacki pisarz
• 1925:
  • Stanisław Gawlik, polski aktor (zm. 1990)
  • Robert Quarry, amerykański aktor (zm. 2009)
  • Dorothy Hayden Truscott, amerykańska brydżystka (zm. 2006)
• 1926:
  • Valdas Adamkus , litewski polityk, prezydent
  • Andrzej Micewski, polski działacz katolicki, publicysta, historyk (zm. 2004)
• 1927 – Zbigniew Cybulski, polski aktor (zm. 1967)
• 1928 – Osamu Tezuka, japoński mangaka (zm. 1989)
• 1931 – Monica Vitti, włoska aktorka
• 1933:
  • John Barry, amerykański kompozytor, twórca muzyki filmowej (zm. 2011)
  • Jeremy Brett, brytyjski aktor (zm. 1995)
  • Michael Dukakis, amerykański polityk
  • Amartya Sen, indyjski ekonomista, laureat Nagrody Nobla
• 1936:
  • Roy Emerson, australijski tenisista
  • Franciszek Wielądek, polski ekonomista, polityk, minister transportu oraz gospodarki morskiej
• 1938 – Jean Rollin, francuski reżyser filmów pornograficznych (zm. 2010)
• 1939 – Terence McNally, amerykański dramaturg
• 1942:
  • Gerard Bernacki, polski duchowny katolicki, biskup katowicki
  • Martin Cruz Smith, amerykański pisarz
• 1943 – Bert Jansch, szkocki muzyk folkowy (zm. 2011)
• 1944 – Ratu Ovini Bokini, fidżijski polityk (zm. 2009)
• 1945:
  • Gerd Müller, niemiecki piłkarz
  • Nick Simper, brytyjski basista zespołu Deep Purple
• 1946:
  • Andrzej Skrzydlewski, polski zapaśnik (zm. 2006)
  • J. D. Souther, amerykański wokalista, kompozytor
• 1947 – Jacek Koprowicz, polski reżyser filmowy
• 1948:
  • Helmuth Koinigg, austriacki kierowca wyścigowy F1 (zm. 1974)
  • Lulu, szkocka piosenkarka, aktorka
• 1949:
  • Larry Holmes, amerykański bokser
  • Edward Pietrzyk, polski generał, polityk, dyplomata, dowódca Wojsk Lądowych
• 1950 – Jacek Bławut, polski operator oraz reżyser filmowy
• 1952 – Roseanne Barr, amerykańska aktorka
• 1953:
  • Kate Capshaw, amerykańska aktorka
  • Janusz Waluś, polski skoczek narciarski
• 1954 – Adam Ant, angielski wokalista
• 1955 – Alina Skiba-Zduń, polska malarka, scenograf, reżyserka filmowa
• 1957 – Dolph Lundgren, szwedzki aktor
• 1959:
  • Tadeusz Bronakowski, polski duchowny katolicki, biskup łomżyński
  • Hal Hartley, amerykański reżyser filmowy
• 1960:
  • Matthew Ashman, brytyjski gitarzysta (zm. 1995)
  • Karch Kiraly, amerykański siatkarz
  • William Monahan, amerykański pisarz, scenarzysta filmowy
  • Paul Ruto, kenijski lekkoatleta, biegacz
• 1961 – David Armstrong-Jones, wicehrabia Linley, syn księżniczki Małgorzaty, córki króla Wielkiej Brytanii Jerzego VI
• 1962 – Phil Katz, amerykański informatyk
• 1963:
  • Davis Guggenheim, amerykański reżyser, producent filmowy
  • Ian Wright, angielski piłkarz
  • Adam Zejer, polski piłkarz
• 1964:
  • Bogusław Cygan, polski piłkarz, trener piłkarski
  • Brenda Fassie, południowoafrykańska piosenkarka (zm. 2004)
• 1967:
  • Birk Anders, niemiecki biathlonista
  • Piotr Boczkariew, rosyjski lekkoatleta, skoczek o tyczce
  • Andrzej Michalczuk, ukraiński piłkarz
  • Steven John Wilson, brytyjski muzyk zespołu Porcupine Tree
  • John Tomac, amerykański kolarz górski oraz szosowy
• 1968 – Peter Holmstrom, amerykański gitarzysta zespołu The Dandy Warhols
• 1969 – Robert Miles, włoski twórca muzyki elektronicznej
• 1970 – Andrzej Juskowiak, polski piłkarz
• 1971:
  • Unai Emery, hiszpański piłkarz, trener piłkarski
  • Andrew Kratzmann, australijski tenisista
  • Dwight Yorke, trynidadzki piłkarz
• 1973:
  • Ippolito Sanfratello, włoski łyżwiarz szybki
  • Mick Thomson, amerykański kompozytor oraz muzyk, gitarzysta grupy Slipknot
• 1974:
  • Benedict Akwuegbu, nigeryjski piłkarz
  • Ewa Gorzelak, polska aktorka
  • Grzegorz Gwiazdowski, polski kolarz szosowy
  • Agnieszka Szydłowska, polska dziennikarka muzyczna
• 1975 – Marta Domínguez, hiszpańska lekkoatletka, biegaczka
• 1976:
  • Guillermo Franco, meksykański piłkarz
  • Anna-Kari Lindholm, szwedzka curlerka
• 1977 – Makoto Tsuruga, japoński curler
• 1979:
  • Pablo Aimar, argentyński piłkarz
  • Emilian Dolha, rumuński piłkarz, bramkarz
  • Tim McIlrath, amerykański gitarzysta oraz wokalista grupy Rise Against
• 1980 – Hans Nørgaard Andersen, duński żużlowiec
• 1981 – Rodrigo Millar, chilijski piłkarz
• 1982:
  • Raquel del Rosario Macías, hiszpańska piosenkarka
  • Jewgienij Pluszczenko, rosyjski łyżwiarz figurowy
  • John Shuster, amerykański curler
• 1983 – Piotr Sobociński (junior), polski operator filmowy
• 1984:
  • Christian Bakkerud, duński kierowca wyścigowy (zm. 2011)
  • Saúl Craviotto, hiszpański kajakarz
• 1985 – Guido Landert, szwajcarski skoczek narciarski
• 1986 – Mihaita Lazăr, rumuński rugbysta
• 1987 – Ałła Kudriawcewa, rosyjska tenisistka
• 1988 – Angus McLaren, australijski aktor
• 1989 – Paula DeAnda, amerykańska piosenkarka
• 1992 – Walerija Sołowiewa, rosyjska tenisistka

Zmarli

•   361 – Konstancjusz II, cesarz rzymski (ur. 317)
•   644 – Umar ibn al-Chattab, kalif (ur. ok. 591)
• 1231 – Władysław III Laskonogi, książę wielkopolski oraz krakowski (ur. 1161/67)
• 1254 – Jan III Watatzes, cesarz nicejski (ur. 1192)
• 1584 – Karol Boromeusz, święty, włoski kardynał, arcybiskup Mediolanu (ur. 1538)
• 1599 – Andrzej Batory, polski duchowny katolicki, kardynał, biskup warmiński, książę Siedmiogrodu (ur. 1563)
• 1652 – Jusepe de Ribera, hiszpański malarz, grafik (ur. 1591)
• 1766 – Thomas Abbt, niemiecki filozof (ur. 1738)
• 1848 – Alessandro Poerio, włoski pisarz (ur. 1802)
• 1858 – Harriet Taylor Mill, filozofka oraz feministka (ur. 1807)
• 1860 – Piotr Néron, francuski misjonarz, męczennik, święty katolicki (ur. 1818)
• 1871 – Filip Eberhard, polski hipolog, lekarz weterynarii (ur. 1797)
• 1891 – Ludwik Lucjan Bonaparte, francuski lingwista (ur. 1813)
• 1914 – Georg Trakl, austriacki poeta (ur. 1887)
• 1918 – Aleksandr Lapunow, rosyjski matematyk (ur. 1857)
• 1921 – Andrzej Niemojewski, polski pisarz (ur. 1864)
• 1929 – Jan Niecisław Baudouin de Courtenay, polski językoznawca pochodzenia francuskiego (ur. 1845)
• 1938 – Włada Bytomska, polska działaczka komunistyczna (ur. 1904)
• 1940 – Lewis Hine, amerykański fotoreporter (ur. 1874)
• 1942 – Carl Sternheim, niemiecki pisarz (ur. 1878)
• 1943 – Kelman Szapiro, cadyk, rabin Piaseczna, ostatni rabin getta warszawskiego (ur. 1889)
• 1944 – Tomasz Nocznicki, polski polityk, minister rolnictwa oraz dóbr koronnych (ur. 1862)
• 1954 – Henri Matisse, francuski malarz, grafik (ur. 1869)
• 1958 – Pierre-Henri Cami, francuski pisarz, satyryk (ur. 1884)
• 1970:
  • Władysław Jan Grabski, polski pisarz (ur. 1901)
  • Piotr II, król Jugosławii (ur. 1923)
• 1971 – Janina Porazińska, polska pisarka (ur. 1888)
• 1972 – Kazimierz Konarski, polski archiwista, pisarz, historyk Warszawy (ur. 1886)
• 1973 – Marc Allégret, francuski reżyser filmowy (ur. 1900)
• 1977 – Alfons Pellowski, polski muzyk, naukowiec, publicysta oraz pedagog (ur. 1908)
• 1981 – Jean Eustache, francuski reżyser filmowy (ur. 1938)
• 1991 – Roman Wilhelmi, polski aktor (ur. 1936)
• 1996 – Jean-Bédel Bokassa, cesarz Republiki Środkowoafrykańskiej (ur. 1921)
• 2001 – Ernst Gombrich, brytyjski historyk, krytyk sztuki (ur. 1909)
• 2003 – Rasuł Gamzatow, dagestański poeta (ur. 1923)
• 2004
  • Tadeusz Wybult, polski scenograf filmowy (ur. 1921)
  • Sergejs Žoltoks, łotewski hokeista (ur. 1972)
• 2005 – Rudolph Carl Gorman, amerykański malarz, rzeźbiarz (ur. 1931)
• 2007 – Wojciech Mazurkiewicz, polski dziennikarz, poeta (ur. 1956)
• 2009 – Francisco Ayala, hiszpański pisarz (ur. 1906)
• 2010
  • Jerry Bock, amerykański kompozytor, autor musicali, laureat Nagrody Pulitzera (ur. 1928)
  • Wiktor Czernomyrdin, rosyjski polityk, premier Rosji (ur. 1938)
  • Tadeusz Łączyński, polski dziennikarz (ur. 1936)

Przypisy