3 września jest 246. (w latach przestępnych 247.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 119 dni.

Święta

• imieniny obchodzą: Antoni, Bartłomiej, Bartosz, Bazylisa, Bronisław, Erazma, Feba, Gerard, Gerarda, Grzegorz, Izabela, Jan, Maryn, Maryniusz, Mojmir, Natalis, Przecław, Przedsław, Serapia oraz Szymon.
• Australia – Dzień Flagi
• San Marino – Święto Republiki
• Katar – Święto Niepodległości
• wspomnienia oraz święta w Kościele katolickim^[1][2], obchodzą:
  • św. Feba (diakonisa)
  • bł. Gerard Tonque (szpitalnik)
  • św. Grzegorz I (papież)
  • bł. Jan Chrzciciel Bottex (męczennik)
  • bł. Józef Maria Gros (męczennik)
  • św. Maryn (pustelnik) (legendarny założyciel miasta San Marino)
  • bł. Piotr Guérin du Rocher (męczennik)

Wydarzenia w Polsce

• 1856 – Na kanały mazurskie wypłynął pierwszy parowiec Masovia.
• 1863 – Powstanie styczniowe: wygrana powstańców w bitwie pod Panasówką.
• 1881 – Otwarto Teatr Nowy w Warszawie.
• 1910:
  • We Wrocławiu otwarto Kino Palast-Theater.
  • W wielkopolskiej wsi Grzępy spadł meteoryt Grzempach.
• 1914 – I wojna światowa: Rosjanie zajęli Lwów.
• 1919 – Podpisano porozumienie o warunkach wyjazdów polskich robotników do Francji, na mocy którego była powołana Francuska Misja Robotnicza z oddziałami w Warszawie, Częstochowie oraz Poznaniu.
• 1922 – 91,11% głosujących w referendum opowiedziało się przeciwko utworzeniu samodzielnego kraju górnośląskiego w ramach Niemiec.
• 1935:
  • W porcie w Gdyni żaglowiec Dar Pomorza zakończył rejs dookoła świata.
  • W Warszawie wyszedł pierwszy numer tygodnika naukowo-technicznego Młody Zawodowiec.
• 1939 – Kampania wrześniowa:
  • Początek akcji niemieckich dywersantów w celu opanowania Bydgoszczy, nazywanej w niemieckiej propagandzie „krwawą niedzielą”.
  • Powołano dowództwo obrony Warszawy, na czele którego stanął gen. bryg. Walerian Czuma.
  • Utworzono Legion Czesko-Słowacki.
  • Zakończyły się przegrane bitwy: pod Węgierską Górką, pod Bukowcem oraz pod Wyrami
• 1941 – W obozie Auschwitz dokonano pierwszej masowej egzekucji z użyciem Cyklonu B.
• 1944 – 34. dzień powstania warszawskiego: nasilenie walk na Śródmieściu – zmasowane ostrzeliwanie dzielnicy artylerią oraz sztukasami.
• 1948 – Stanowisko sekretarza generalnego PPR objął Bolesław Bierut.
• 1972 – Założono Ogólnokształcące Liceum Lotnicze im. F. Żwirki oraz S. Wigury w Dęblinie.
• 1973 – Premiera filmu Hubal.
• 1980 – Podpisano porozumienia jastrzębskie.
• 1982 – Premiera filmu Bołdyn.
• 1987:
  • Katastrofa kolejowa na stacji Warszawa Włochy.
  • Katastrofa tramwajowa w Warszawie.
• 1999 – Oryginalnie w telewizji TVN ukazała się polska wersja teleturnieju Milionerzy.
• 2001 – Ukazało się pierwsze wydanie tygodnika Newsweek Polska.
• 2005 – Ukazało się premierowe wydanie magazynu Dzień Dobry TVN.
• 2007:
  • Rozpoczęło działalność Forum Obywatelskiego Rozwoju.
  • Wystartował kanał biznesowy TVN CNBC.

Wydarzenia na świecie

Oliver Cromwell podczas bitwy pod Worcester (1651)

  W Wikimedia Commons leżą multimedia związane z tematem:
3 września

•   401 p.n.e. – Wojna domowa w Persji: bitwa pod Kunaksą.
•    36 p.n.e. – Wojny domowe Rzymu: zwycięstwo floty Oktawiana nad flotą Sekstusa Pompejusza w bitwie w Zatoce Naulochus.
•   301 – Założono San Marino.
•   590 – Zaczął się pontyfikat Grzegorza I.
•   863 – Zwycięstwo wojsk bizantyńskich nad arabskimi w bitwie pod Melitene.
• 1189 – Ryszard I Lwie Serce stał się koronowany na króla Anglii.
• 1260 – Mamelucy pokonali Mongołów w bitwie pod Ajn Dżalut, co zahamowało ich ekspansję na Bliskim Wschodzie.
• 1612 – Wojna polsko-rosyjska: była stoczona bitwa pod Moskwą; nieudana próba odsieczy oblężonej na Kremlu polskiej załogi, podjęta przez hetmana wielkiego litewskiego Jana Karola Chodkiewicza.
• 1650 – Wojna domowa w Anglii: siły angielskiego parlamentu pod wodzą Olivera Cromwella pokonały szkockich rojalistów w bitwie pod Dunbar.
• 1651 – Król Karol II stał się pobity przez Olivera Cromwella w bitwie pod Worcester.
• 1741 – Wojna szwedzko rosyjska: klęska Szwedów w bitwie pod Lappeenranta.
• 1758 – Król Portugalii Józef I stał się ranny w wyniku zamachu.
• 1777 – Na Cooch’s Bridge w Maryland po raz pierwszy wywieszono flagę USA.
• 1783 – Zawarto pokój wersalski kończący wojnę o niepodległość Stanów Zjednoczonych.
• 1791 – Francuskie Zgromadzenie Ustawodawcze uchwaliło pierwszą w dziejach Francji konstytucję.
• 1843 – W Grecji doszło do rebelii wojskowej, w wyniku której przywrócono monarchię konstytucyjną.
• 1855 – Zwycięstwo armii amerykańskiej nad Dakotami w bitwie pod Ash Hollow.
• 1863 – Wojna z Dakotami: rozpoczęła się bitwa pod Whitestone Hill.
• 1877 – X wojna rosyjsko-turecka: zwycięstwo Rosjan w bitwie pod Łoweczem.
• 1878 – Na Tamizie zatonął po kolizji z inną jednostką statek wycieczkowy SS Princess Alice. Zginęło 640 osób.
• 1879 – W Kabulu zamordowano posła brytyjskiego w Afganistanie Louisa Cavignariego wraz z całą eskortą.
• 1884 – Robert Stout stał się po raz drugi premierem Nowej Zelandii.
• 1904 – Wojna rosyjsko-japońska: zakończyła się bitwa pod Liaoyang.
• 1914 – Kardynał Giacomo della Chiesa obrany papieżem; przyjął imię Benedykta XV.
• 1917 – I wojna światowa: wojska niemieckie zajęły Rygę.
• 1918 – USA uznały Czechosłowacką Radę Narodową z siedzibą w Paryżu.
• 1922 – Otwarto Tor wyścigowy Monza we Włoszech.
• 1925 – W pobliżu Caldwell w amerykańskim stanie Ohio w katastrofie wojskowego sterowca USS Shenandoah zginęło 14 osób.
• 1939 – II wojna światowa: Francja, Wielka Brytania, Nowa Zelandia oraz Australia wypowiedziały wojnę III Rzeszy; rozpoczęła się tzw. dziwna wojna.
• 1943:
  • Lądowanie wojsk brytyjsko-kanadyjskich we włoskiej Kalabrii.
  • Włochy podpisały zawieszenie broni z aliantami.
• 1945:
  • Alexander Frick stał się premierem Liechtensteinu.
  • Działania wojenne w Arktyce: na Ziemi Północno-Wschodniej na północ od Spitsbergenu skapitulowali członkowie ekspedycji meteorologicznej pod wodzą Wilhelma Dege, będąc ostatnim kapitulującym niemieckim oddziałem w II wojnie światowej.
• 1950 – Giuseppe Farina stał się pierwszym mistrzem świata F1.
• 1953 – Weszła w życie Europejska Konwencja Praw Człowieka.
• 1956:
  • Amerykanin Parry O'Brien po raz pierwszy przekroczył granicę 19 metrów w pchnięciu kulą (19,06 m).
  • Dokonano oblotu szwajcarskiego samolotu szkolno-treningowego Pilatus P-3.
• 1960 – Na Igrzyskach Olimpijskich w Rzymie Zdzisław Krzyszkowiak zdobył złoty medal w biegu na 3000 m z przeszkodami.
• 1961 – Reprezentacja Kuwejtu w piłce nożnej w swym pierszym oficjalnym meczu zremisowała z Libią 2:2.
• 1967 – W Szwecji wprowadzono ruch prawostronny (Dagen H).
• 1971:
  • Cztery mocarstwa podpisały traktat ws. Berlina Zachodniego.
  • Katar uzyskał niepodległość (od Wielkiej Brytanii).
• 1976 – Sonda Viking 2 wylądowała na Marsie.
• 1978 – W Rodezji (ob. Zimbabwe) w katastrofie należącego do Air Rhodesia samolotu Vickers Viscount zginęło 48 osób, a 8 było rannych.
• 1984 – Weszła w życie nowa konstytucja RPA, zastępująca urząd premiera urzędem prezydenta o szerokich kompetencjach oraz ustanawiająca 3 izby parlamentu: dla białych, hindusów oraz ludności rasy mieszanej, wyłączając wciąż ludność czarną.
• 1990 – Mircea Snegur stał się prezydentem Mołdawii.
• 1992 – Włoski samolot transportowy wiozący pomoc humanitarną do Sarajewa stał się zestrzelony na zachód od miasta; zginęło 8 osób.
• 1993 – Prezydenci Leonid Kuczma oraz Borys Jelcyn podpisali na Krymie porozumienie o przekazaniu Rosji przez Ukrainę większości Floty Czarnomorskiej oraz głowic jądrowych w zamian za redukcję ukraińskiego długu.
• 1994 – Prezydenci Borys Jelcyn oraz Jiang Zemin zawarli w Moskwie porozumienie o wojskowych środkach budowy zaufania, przewidujące m.ín. zaprzestanie celowania pociskami atomowymi w terytorium drugiego państwa.
• 1995:
  • Rozpoczęła się załogowa misja Sojuz TM-22 na stację orbitalną Mir.
  • Został założony portal aukcyjny eBay.
• 1997 – Przy podchodzeniu do lądowania w stolicy Kambodży Phnom Penh rozbił się wietnamski Tu-134. Zginęło 65 osób, 1 była ranna.
• 1999 – Założono Ukraiński Uniwersytet Islamski w Doniecku.
• 2000 – Jan Paweł II beatyfikował swoich poprzedników: Piusa IX oraz Jana XXIII.
• 2003 – Pak Pong Ju stał się premierem Korei Północnej.
• 2004 – Szkoła w Biesłanie w Osetii Północnej (Rosja) była odbita z rąk napastników przez rosyjskie siły specjalne. Podczas akcji zginęło 385 osób (w tym 171 dzieci), a ponad 785 było rannych.
• 2007:
  • Była premier Bangladeszu Chaleda Zia była aresztowana pod zarzutem korupcji.
  • Opanowano trwające od 28 czerwca pożary lasów w Grecji; zginęły w nich 84 osoby.
• 2009:
  • Marzieh Vahid Dastjerdi była zatwierdzona przez irański parlament na stanowisku ministra zdrowia jako pierwsza kobieta-minister w historii republiki islamskiej.
  • Na cmentarzu Forest Lawn w Los Angeles stał się pochowany Michael Jackson.
• 2010 – Dwóch pilotów zginęło w katastrofie należącego do firmy UPS transportowego Boeinga 747 krótko po starcie z Dubaju (ZEA).

Urodzili się

• 1568 – Adriano Banchieri, włoski kompozytor, organista (zm. 1634)
• 1680 – Piotr Sans oraz Yordà, hiszpański dominikanin, misjonarz, biskup, męczennik, święty katolicki (zm. 1747)
• 1695 – Pietro Locatelli, włoski kompozytor (zm. 1764)
• 1698 – Adam Stanisław Grabowski, polski duchowny katolicki, biskup warmiński (zm. 1766)
• 1775 – Józef Fernández, hiszpański dominikanin, misjonarz, męczennik, święty katolicki (zm. 1838)
• 1781 – Eugeniusz de Beauharnais, francuski generał, syn Józefiny, żony Napoleona Bonapartego (zm. 1824)
• 1855 – Heinrich Conried, amerykański działacz teatralny (zm. 1909)
• 1859 – Jean Jaurès, francuski polityk, historyk oraz filozof (zm. 1914)
• 1868 – Józef Wybicki, polski lekarz, polityk, minister (zm. 1929)
• 1869 – Fritz Pregl, austriacki chemik, laureat Nagrody Nobla (zm. 1930)
• 1875 – Ferdinand Porsche, niemiecki konstruktor samochodów (zm. 1951)
• 1878 – Dorothea Douglass Chambers, brytyjska tenisistka (zm. 1960)
• 1880 – Janusz Franciszek Radziwiłł, książę, polski polityk konserwatywny, minister (zm. 1967)
• 1886 – Juliusz Drapella, polski dowódca wojskowy (zm. 1946)
• 1891 – Marcel Grandjany, francuski harfista (zm. 1975)
• 1899 – Frank Macfarlane Burnet, australijski biolog, laureat Nagrody Nobla (zm. 1985)
• 1900:
  • Eduard van Beinum, holenderski dyrygent (zm. 1959)
  • Urho Kaleva Kekkonen, fiński polityk, premier oraz prezydent Finlandii (zm. 1986)
• 1901 – Antoni Falkiewicz, internista, kardiolog, rektor Akademii Medycznej we Wrocławiu (zm. 1977)
• 1905 – Carl David Anderson, amerykański fizyk, laureat Nagrody Nobla (zm. 1991)
• 1910:
  • Marion Francis Forst, amerykański duchowny katolicki, biskup (zm. 2007)
  • Maurice Papon, francuski polityk, kolaborant (zm. 2007)
• 1911 – Stanisław Libner, polski aktor (zm. 1981)
• 1913:
  • Anna Czernienko, pierwsza dama ZSRR (zm. 2010)
  • Alan Ladd, amerykański aktor (zm. 1964)
• 1914 – Stefan Lichański, polski eseista, krytyk literacki (zm. 1983)
• 1918 – Helen Wagner, amerykańska aktorka (zm. 2010)
• 1920 – Paul Hamburger, austriacki pianista, pedagog (zm. 2004)
• 1925 – Hank Thompson, amerykański piosenkarz country (zm. 2007)
• 1926 – Irene Papas, grecka aktorka
• 1928:
  • Ion Druţă, mołdawski pisarz
  • Marianne Kiefer, niemiecka aktorka (zm. 2008)
  • Danuta Siedzikówna, polska sanitariuszka AK (zm. 1946)
  • Gaston Thorn, luksemburski polityk, przewodniczący Komisji Europejskiej (zm. 2007)
• 1929 – Carlo Clerici, szwajcarski kolarz (zm. 2007)
• 1930 – Henryk Górski, polski lekarz, twórca ekslibrisów
• 1932:
  • Eileen Brennan, amerykańska aktorka
  • Jerzy Łojek, polski historyk (zm. 1986)
  • Stanisław Michalski, polski aktor (zm. 2011)
• 1933 – Jan Ibel, polski aktor (zm. 1980)
• 1934 – Freddie King, amerykański muzyk bluesowy (zm. 1976)
• 1935 – Assar Rönnlund, szwedzki biegacz narciarski (zm. 2011)
• 1936:
  • Zin Al-Abidin Ben Ali, tunezyjski wojskowy, polityk, prezydent Tunezji
  • Albert Verria, albański aktor
• 1938 – Ryōji Noyori, japoński chemik, laureat Nagrody Nobla
• 1940 – Eduardo Galeano, urugwajski dziennikarz, pisarz
• 1941:
  • Stan Borys, polski wokalista zespołów: Blackout oraz Bizony
  • Bogdan Hussakowski, polski aktor, reżyser, scenarzysta (zm. 2010)
• 1943 – Valerie Perrine, amerykańska aktorka
• 1946:
  • Zbigniew Smolarek, polski kontradmirał, lotnik
  • Włodzimierz Szymanowicz, polski poeta, artysta malarz oraz grafik (zm. 1967)
• 1947:
  • Kjell Magne Bondevik, norweski polityk, premier Norwegii
  • Zbigniew Kamiński, polski reżyser filmowy
• 1948:
  • Levy Mwanawasa, zambijski polityk, prezydent Zambii (zm. 2008)
  • Krzysztof Zaleski, polski aktor, reżyser teatralny (zm. 2008)
• 1949 – Piotr VII, cypryjski duchowny prawosławny, patriarcha Aleksandrii (zm. 2004)
• 1950:
  • Anthimos Kapsis, grecki piłkarz
  • Doug Pinnick, amerykański muzyk grupy King's X
• 1952:
  • Ekkehard Fasser, szwajcarski bobsleista
  • Stefan Szczygłowski, polski poeta, prozaik
• 1953 – Jean-Pierre Jeunet, francuski reżyser filmowy
• 1955 – Steve Jones, brytyjski gitarzysta zespołu Sex Pistols
• 1956 – Raúl Lozano, argentyński trener siatkówki
• 1964 – Bogdan Łyszkiewicz, polski muzyk zespołu Chłopcy z Placu Broni (zm. 2000)
• 1965 – Charlie Sheen, amerykański aktor
• 1966:
  • Angelo Hugues, francuski piłkarz, bramkarz
  • Wojciech Wróblewski, polski aktor
• 1968 – Piotr Rubik, polski kompozytor
• 1970:
  • Piotr Bujno, polski aktor
  • Gareth Southgate, angielski piłkarz
• 1971 – Kiran Desai, indyjska pisarka
• 1972:
  • Tim Lobinger, niemiecki skoczek o tyczce
  • Maja Ostaszewska, polska aktorka
  • Martin Straka, czeski hokeista
• 1973:
  • Joannette Kruger, południowoafrykańska tenisistka
  • Piotr Markiewicz, polski kajakarz
  • Jennifer Paige, amerykańska piosenkarka
• 1974:
  • Martin Gerber, szwajcarski bramkarz hokejowy
  • Clare Kramer, amerykańska aktorka
• 1976:
  • Szymon Hołownia, polski dziennikarz, publicysta
  • Jacek Karnowski, polski dziennikarz
  • Michał Karnowski, polski dziennikarz
  • Samuel Kuffour, ghański piłkarz
• 1977 – Olof Mellberg, szwedzki piłkarz
• 1978:
  • Ali Ezzine, marokański lekkoatleta, biegacz
  • Nichole Hiltz, amerykańska aktorka
  • Karina Seweryn, polska aktorka
• 1979:
  • Krzysztof Cegielski, polski żużlowiec
  • Júlio César, brazylijski piłkarz, bramkarz
  • Stian Eckhoff, norweski biathlonista
  • Tomo Miličević, chorwacki gitarzysta grypy 30 Seconds to Mars
• 1980 – Andreas Jonsson, szwedzki żużlowiec
• 1982 – Sarah Burke, kanadyjska narciarka dowolna (zm. 2012)
• 1983:
  • Ivana Abramović, chorwacka tenisistka
  • Roman Amojan, ormiański zapaśnik
• 1985 – Scott Carson, angielski piłkarz, bramkarz
• 1986:
  • Kathrin Hitzer, niemiecka biathlonistka
  • Shaun White, amerykański snowboardzista
• 1987 – Michaël D'Almeida, francuski kolarz torowy
• 1988 – Carla Suárez Navarro, hiszpańska tenisistka
• 1998 – Brajan Chlebowski, polski bohater (zm. 2005)

Zmarli

• 1658 – Oliver Cromwell, angielski polityk, lord protektor Anglii, Szkocji oraz Irlandii, przywódca rewolucji angielskiej (ur. 1599)
• 1667 – Alonso Cano, hiszpański rzeźbiarz, malarz, architekt (ur. 1601)
• 1839 – Straceni koreańscy męczennicy:
  • Maria Pak K'ŭn-agi, koreańska męczennica, święta katolicka (ur. 1786)
  • Barbara Kwŏn Hŭi, koreańska męczennica, święta katolicka (ur. 1794)
  • Jan Pak Hu-jae, koreański męczennik, święty katolicki (ur. 1798 albo 1799)
  • Barbara Yi Chŏng-hŭi, koreańska męczennica, święta katolicka (ur. 1799)
  • Maria Yi Yŏn-hŭi, koreańska męczennica, święta katolicka (ur. 1804)
  • Agnieszka Kim Hyo-ju, koreańska męczennica, święta katolicka (ur. 1816)
• 1846 – Stanisław Chołoniewski, hrabia, polski duchowny katolicki, publicysta, pisarz (ur. 1791)
• 1872 – Oskar Flatt, polski krajoznawca (ur. 1822)
• 1883 – Iwan Turgieniew, rosyjski pisarz (ur. 1818)
• 1929 – Jan Kanty Steczkowski, polski ekonomista, prawnik, polityk, minister skarbu, premier Rady Regencyjnej (ur. 1862)
• 1932 – Pawlik Morozow, rosyjski chłopiec (ur. 1918)
• 1935 – Franciszek Nowicki, polski poeta, taternik (ur. 1864)
• 1939 – Konstanty Dobrzyński, polski poeta (ur. 1908)
• 1944 – Polegli w powstaniu warszawskim:
  • Roman Rozmiłowski, polski żołnierz AK, major (ur. 1915)
  • Jerzy Tyczyński, polski żołnierz AK (ur. 1923)
• 1948:
  • Edvard Beneš, czechosłowacki polityk, prezydent Czechosłowacji (ur. 1884)
  • Abraham Myerson, amerykański psychiatra (ur. 1881)
• 1966 – Cécile Sorel, francuska aktorka (ur. 1873)
• 1970 – Alan Wilson, amerykański muzyk (ur. 1943)
• 1974:
  • Romuald Gutt, polski architekt (ur. 1888)
  • Harry Partch, amerykański kompozytor (ur. 1901)
• 1979:
  • Wincenty Okołowicz, polski geograf (ur. 1906)
  • Jan Sunderland, polski fotografik, krytyk sztuki (ur. 1891)
• 1983 – Marian Friedmann, polski aktor (ur. 1917)
• 1986 – Wirgiliusz Gryń, polski aktor (ur. 1928)
• 1987 – Wiktor Niekrasow, rosyjski prozaik, dysydent (ur. 1911)
• 1989:
  • Gaetano Scirea, włoski piłkarz (ur. 1953)
  • Jan Trepczyk, kaszubski poeta, pieśniarz (ur. 1907
• 1990:
  • Mieczysław Fogg, polski piosenkarz (ur. 1901)
  • Irena Oberska, polska aktorka (ur. 1912)
• 1991 – Frank Capra, amerykański reżyser filmowy (ur. 1897)
• 1992 – Wojciech Bartel, polski prawnik (ur. 1923)
• 1994 – Zofia Grabińska, polska aktorka, piosenkarka (ur. 1922)
• 1998 – Jacek Płuciennik, polski piłkarz (ur. 1970)
• 2001 – Pauline Kael, amerykańska krytyk filmowy (ur. 1919)
• 2002 – Józefa Radzymińska, polska pisarka (ur. 1921)
• 2003 – Andrzej Nartowski, polski koszykarz (ur. 1931)
• 2005 – William H. Rehnquist, amerykański prawnik, prezes Sądu Najwyższego USA (ur. 1924)
• 2007 – Jane Tomlinson, brytyjska lekkoatletka (ur. 1964)
• 2008 – Géo Voumard, szwajcarski pianista jazzowy, producent muzyczny (ur. 1920)
• 2009:
  • Teresa Borowska, polska pedagog (ur. 1945)
  • Anna-Maria Müller, niemiecka saneczkarka (ur. 1949)
• 2010:
  • Bogdan Paprocki, polski śpiewak operowy (tenor) (ur. 1919)
  • José Augusto Torres, portugalski piłkarz, trener piłkarski (ur. 1938)
• 2011:
  • Andrzej Maria Deskur, polski duchowny katolicki, kardynał (ur. 1924)
  • Finn Helgesen, norweski łyżwiarz szybki, mistrz olimpijski (ur. 1919)
  • Sandor Kepiro, węgierski zbrodniarz wojenny (ur. 1914)

Przypisy