| (99942) Apophis |
Sekwencja zdjęć ukazująca ruch planetoidy |
| Odkrywca |
Roy Tucker,
David Tholen
i Fabrizio Bernardi[1] |
| Data odkrycia |
19 czerwca 2004 |
| Nr kolejny |
99942 |
| Charakterystyka orbity (J2000) |
| Lokalizacja |
Grupa Atena |
| Półoś wielka |
0,9224[1] j.a. |
| Mimośród |
0,1912 |
| Peryhelium |
0,7460 j.a. |
| Aphelium |
1,0988 j.a. |
Okres obiegu
wokół Słońca |
323 dni 14 godzin |
| Śr. prędkość |
30,73 km/s |
| Inklinacja |
3,33° |
| Charakterystyka fizyczna |
| Średnica |
ok. 0,270 km |
| Masa |
2,7 × 1010 kg |
| Średnia gęstość |
ok. 2,6 g/cm3 |
| Okres obrotu |
(30 h 37 m) h |
| Albedo |
0,33 |
| Jasność absolutna |
19,7m |
| Średnia temperatura powierzchni |
~270 K |
| Satelity naturalne |
brak |
99942 Apophis – planetoida należąca do grupy Atena – planetoid, których okres obiegu Słońca jest krótszy od roku oraz mających płaszczyznę orbity nieznacznie nachyloną do płaszczyzny orbity Ziemi (ang. Near-Earth asteroids, NEA). Znana jest także pod wcześniejszą nazwą katalogową jako 2004 MN4.
Odkrycie
99942 Apophis była odkryta 19 czerwca 2004 roku przez Roya Tuckera, Davida Tholena oraz Fabrizio Bernardiego w ramach finansowanego przez NASA programu poszukiwania planetoid Uniwersytetu Hawajskiego w Kitt Peak National Observatory w Arizonie.
18 grudnia obiekt stał się ponownie odnaleziony przez Gordona Garradda z Siding Spring w Australii w ramach kolejnego finansowanego przez NASA programu poszukiwania planetoid bliskich Ziemi. Dalsze obserwacje przeprowadzone w ciągu kilku kolejnych dni z wielorakich miejsc na Ziemi pozwoliły Minor Planet Center powiązać ten obiekt z czerwcowym odkryciem.
Nazwa planetoidy pochodzi od Apophisa, demona destrukcji oraz symbolu ciemności w mitologii egipskiej.
Prawdopodobieństwo uderzenia w Ziemię
Grafika ilustrująca, dlaczego początkowe obserwacje prowadziły do zwiększenia prawdopodobieństwa kolizji planetoidy z Ziemią, by ostatecznie gwałtownie zmaleć. Początkowo, ze względu na niewielką ilość obserwacji, przewidywania przyszłej trajektorii Apophisa były niedokładne, co zilustrowane jest największą elipsą. Wraz z napływem nowych informacji trajektoria Apophisa była coraz dokładniej wyznaczana, co uczyniło początkowo wzrost prawdopodobieństwa kolizji (średnia elipsa), a następnie gwałtowny jego spadek (najmniejsza elipsa), kiedy Ziemia znalazła się poza przewidywaną orbitą Apophisa.
Apophis trzeba do planetoid z grupy Atena, których orbity zbliżone są do orbity ziemskiej. Obiega ona Słońce w ciągu 323 dni, zbliżając się dwukrotnie do orbity Ziemi w ciągu jednego obiegu. Na skutek zaburzenia orbity Apophisa podczas zbliżenia z Ziemią 13 kwietnia 2029 roku przejdzie on z grupy Atena do grupy Apolla[1].
Pierwotny raport NASA z 24 grudnia 2004 określał szansę zderzenia na "około 1 do 300", co było szeroko komentowane w mediach. Kolejne szacunki NASA ustaliły tę wartość na 1 do 233, co owocowało przyznaniem 2 stopnia w skali Torino. Tego samego dnia, bazując na wynikach 64 obserwacji, NASA określiła szanse zderzenia na 1 do 62 (1,6%), co przyczyniło się do podwyższenia oceny do 4 stopnia.
25 grudnia 2004 prawdopodobieństwo zderzenia w dalszym ciągu było określane na 1 do 45 (2,2%), średnica na 380 m, masa na 7,5×1010 kg.
27 grudnia 2004, bazując na 176 obserwacjach, prawdopodobieństwo wzrosło oraz określane było aż na 1 do 37 (2,7%); średnicę planetoidy szacowano na 390 m, a masę na 7,9×1010 kg.
Badacze NASA ogłosili, że prawdopodobieństwo kolizji planetoidy ze sztucznym satelitą w 2029 jest niezmiernie małe, albowiem trajektoria Apophisa nie przechodzi przez strefę, w której leżą sztuczne satelity, oraz zarówno Apophis, jak oraz satelity są obiektami o niewielkim przekroju[2]. Nawet gdyby takie zderzenie miało miejsce w 2029 roku, zmieniłoby ono położenie Apophisa w 2036 roku zaledwie o kilkaset kilometrów[2]. Tego typu efekt nie miałby znaczącego wpływu na obliczone prawdopodobieństwo uderzenia w 2036 roku, albowiem już wcześniej uwzględniało ono niepewność położenia Apophisa w 2036 rzędu 30 milionów kilometrów[2]. Naukowcy NASA obrazowo porównali ewentualny efekt zderzenia Apophisa ze sztucznym satelitą do zderzenia owada z szybą samochodu[2].
Aktualnie rozmiary planetoidy szacuje się na 270 m, a masę na 2,7×1010 kg. Prawdopodobieństwo zderzenia z Ziemią jest oceniane na bliskie zeru (dokładniej: 0,0000043 w dniu 13 kwietnia 2036 r., całkowite w ciągu najbliższych 100 lat: 0,0000074)[3].
Wedle obecnych danych planetoida znajdzie się najbliżej Ziemi w piątek 13 kwietnia 2029 roku. Minie wtedy Ziemię w odległości ok. 38000 km[1]. Obiekt osiągnie jasność 3,3 magnitudo oraz będzie widoczny gołym okiem w Europie, Afryce oraz zachodniej Azji. Będzie to pierwszy tak duży obiekt w znanej historii, który minie Ziemię w tak małej odległości. Naukowcy uważają, że planetoida tej wielkości mija naszą planetę w podobnej odległości średnio raz na 1500 lat.
Prawdopodobne efekty zderzenia
NASA wstępnie oszacowała, że uderzenie Apophisa wyzwoliłoby energię równoważną 1480 megaton trotylu, jednak później zweryfikowała swoje szacunki, które teraz wynoszą 510 megaton[3]. Dla porównania największa eksplozja wywołana przez człowieka, bombą termojądrowa zwaną bombą Chruszczowa albo Car Bombą, zrzucona próbnie w 1961 roku przez Związek Radziecki na Nową Ziemię, wyzwoliła około 57 megaton. Bomba atomowa Little Boy, która była zrzucona na Hiroszimę, wyzwoliła zaledwie energię 0,013 megatony. Energia uderzeń, które odpowiedzialne są za powstanie wielkiego krateru meteorytowego albo katastrofę tunguską, szacowane są na 5-20 megaton[4]. Erupcja wulkanu Krakatau w roku 1883 wyzwoliła energię równoważną 200 megatonom trotylu.
Faktyczne efekty zderzenia zależałyby od budowy planetoidy, stopnia jej dezintegracji przez grawitację Ziemi oraz przelot przez atmosferę, miejsca zderzenia z powierzchnią Ziemi oraz kąta uderzenia. Skutki byłyby tragiczne na obszarze tysięcy kilometrów kwadratowych. Pomimo tego nie przewiduje się długotrwałych skutków w skali globalnej.
Sprawdź też
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 JPL Small-Body Database Browser: 99942 Apophis (2004 MN4) (ang.). 2008-01-09 last obs. used. [dostęp 2010-01-22].
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 Predicting Apophis' Earth Encounters in 2029 and 2036 NASA (ang.)
- ↑ 3,0 3,1 99942 Apophis (2004 MN4) Earth Impact Risk (ang.). NASA, Near Earth Obiect Program. [dostęp 2011-02-15].
- ↑ Sandia supercomputers offer new explanation of Tunguska disaster (ang.). 2007-12-17. [dostęp 2010-01-22].
Bibliografia
Linki zewnętrzne
