9 listopada jest 313. (w latach przestępnych 314.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 52 dni.

Święta

• imieniny obchodzą: Agrypin, Aleksander, Benignus, Benigny, Bogdan, Dziwigor, Elżbieta, Genowefa, Gorzysław, Joanna, Lilla, Ludwik, Nestor, Orestes, Ścibor, Świecław, Teodor oraz Ursyn.
• Kambodża – Święto Niepodległości
• międzynarodowe
  • Europejski Dzień Wynalazcy^[1]
  • Międzynarodowy Dzień Walki z Faszyzmem oraz Antysemityzmem
• Nepal – Święto Konstytucji
• Pakistan – Rocznica Urodzin Muhammada Iqbala
• wspomnienia oraz święta w Kościele katolickim^[2][3], obchodzą:
  • Bazylika św. Jana na Lateranie^[4] (Święto Rocznicy Poświęcenia Bazyliki Laterańskiej)
  • bł. Elżbieta od Trójcy Przenajświętszej (Elżbieta Catez)

Wydarzenia w Polsce

• 1794 – Insurekcja kościuszkowska: wojska rosyjskie wkroczyły do Warszawy.
• 1883 – W Gdańsku zainstalowano pierwsze telefony. Aparat z nr 1 otrzymał miejscowy browar.
• 1885 – Powstała Macierz Szkolna dla Księstwa Cieszyńskiego (obecnie Macierz Ziemi Cieszyńskiej).
• 1916 – Państwa centralne ogłosiły apel o ochotniczy zaciąg Polaków do wojska.
• 1919 – Założono Towarzystwo Żeglugowe "Sarmacja".
• 1920 – Została zawarta Konwencja polsko-gdańska.
• 1939:
  • Około 120 osób aresztowano w drugiej akcji pacyfikacyjnej elity intelektualnej Krakowa (Zweite Sonderaktion Krakau).
  • Rozpoczęła się Sonderaktion Lublin.
  • Wódz Naczelny gen. Władysław Sikorski nadał Warszawie order Virtuti Militari V klasy.
  • W Warszawie była założona Tajna Armia Polska.
• 1941 – W Mirze pod Grodnem hitlerowcy rozstrzelali 1500 Żydów.
• 1942 – Likwidacja getta w Lublinie.
• 1958 – Ukazało się premierowe wydanie Telewizyjnego Kuriera Warszawskiego.
• 1980 – Premiera 1. odcinka serialu Dom.
• 1989 – Kanclerz RFN Helmut Kohl rozpoczął oficjalną wizytę w Polsce.
• 1990 – Sejm przyjął ustawę o przejęciu przez skarb państwa majątku po byłej PZPR.
• 1995 – Premiera 1. odcinka serialu sensacyjnego Ekstradycja.
• 2001 – Premiera filmu Wiedźmin.
• 2002 – Wystartowała telewizja edukacyjna Edusat.
• 2009 – Powstała TVN News and Services Agency.

Wydarzenia na świecie

Berlińczycy stojący na dzielącym ich miasto murze – parę dni przed jego zburzeniem (1989)

  W Wikimedia Commons leżą multimedia związane z tematem:
9 listopada

•   324 – Bazylika Laterańska w Rzymie była poświęcona Jezusowi Chrystusowi przez papieża Sylwestra I.
• 1282 – Po przyjęciu przez Piotra III Wielkiego korony papieskiego lenna Sycylii, papież Marcin IV obłożył klątwą jego oraz następców.
• 1313 – Ludwik IV Bawarski pokonał swego kuzyna Fryderyka III w bitwie pod Gammelsdorf.
• 1330 – Rozpoczęła się bitwa pod Posadą w której hospodar wołoski Basarab I rozgromił wojska króla Węgier Karola Roberta.
• 1456 – Węgierski arystokrata oraz dowódca wojskowy Władysław Hunyady, w odwecie za nieudany zamach na swoje życie, zamordował Ulryka II, ostatniego hrabiego Celje.
• 1494 – Obalona przez mieszkańców rodzina Medyceuszy uciekła z Florencji, ich dobra zostały złupione, a w mieście przywrócono ustrój republikański.
• 1520 – Krwawa łaźnia sztokholmska: egzekucja 82 magnatów szwedzkich, dokonana przez duńskich najeźdźców.
• 1799 – Napoleon Bonaparte dokonał zamachu stanu oraz przejął władzę we Francji.
• 1870 – Wojna prusko-francuska: zwycięstwo Francuzów w bitwie pod Borny.
• 1888 – Kuba Rozpruwacz zamordował Mary Jane Kelly.
• 1906 – Theodore Roosevelt jako pierwszy urzędujący prezydent USA odbył podróż zagraniczną (wizytował budowę Kanału Panamskiego).
• 1907:
  • Król Wielkiej Brytanii Edward VII otrzymał w prezencie urodzinowym największy oraz najczystszy diament Cullinan.
  • Rozegrano pierwsze w historii Football League First Division derby Londynu, pomiędzy Chelsea FC oraz Arsenalem.
• 1908 – Elizabeth Garrett Anderson była wybrana na burmistrza Aldeburgh jako pierwsza kobieta w historii Anglii.
• 1911 – Zwodowano największy żaglowiec w historii France II.
• 1913 – Ponad 250 osób zginęło w wyniku potężnego sztormu na Wielkich Jeziorach Amerykańskich.
• 1914 – I wojna światowa: w bitwie koło Wysp Kokosowych australijska marynarka zniszczyła niemiecki krążownik SMS Emden.
• 1915 – Niemiecki okręt podwodny U-35 zatopił u wybrzeży Grecji amerykański statek pasażerski SS Californian, znany z nieudzielenia pomocy tonącemu Titanicowi.
• 1917 – Premiera argentyńskiego, pierwszego w historii pełnometrażowego filmu animowanego El Apóstol.
• 1918 – Abdykował cesarz Niemiec Wilhelm II; Philipp Scheidemann proklamował republikę.
• 1918 - W Użhorodzie powstała tzw. Rada Węgro-Ruskiego Narodu na czele z Eugeniuszem Szabo, Augustynem Wołoszynem oraz Augustynem Stephanem.
• 1921 – Albert Einstein otrzymał Nagrodę Nobla w dziedzinie fizyki za wyjaśnienie efektu fotoelektrycznego.
• 1923 – Pucz monachijski: fiasko próby przejęcia władzy przez Adolfa Hitlera.
• 1925 – Utworzono Schutzstaffel (SS).
• 1937 – Wojna chińsko-japońska: wojska japońskie zdobyły Szanghaj.
• 1938 – Miała miejsce noc kryształowa – pogrom Żydów w Niemczech.
• 1942 – Erik Scavenius stał się premierem Danii.
• 1953 – Kambodża uzyskała niepodległość (od Francji).
• 1956 – Nad Trójkątem Bermudzkim zaginął patrolowy bombowiec amerykańskiej marynarki wojennej z 10-osobową załogą.
• 1961 – W The Cavern Club w Liverpoolu menedżer Brian Epstein po raz pierwszy obejrzał występ grupy The Beatles.
• 1962 – Stanisławów na Ukrainie stał się przemianowany na Iwano-Frankowsk.
• 1963:
  • W wyniku eksplozji w kopalni węgla kamiennego Miike na japońskiej wyspie Kiusiu zginęło 458 górników, a 839 było rannych.
  • W wyniku zderzenia trzech pociągów pod Jokohamą zginęły 162 osoby, a 120 było rannych.
• 1964 – Eisaku Satō stał się premierem Japonii.
• 1965:
  • 22-letni Amerykanin Roger Allen LaPorte dokonał samospalenia przed siedzibą ONZ w Nowym Jorku, w proteście przeciwko wojnie wietnamskiej.
  • Blackout w północno-wschodnich stanach USA oraz kanadyjskiej prowincji Ontario pozbawił prądu kilkadziesiąt milionów osób.
  • Ferdinand Marcos wygrał wybory prezydenckie na Filipinach.
• 1967 – NASA: wystrzelono bezzałogowy statek kosmiczny Apollo 4.
• 1981 – San Yu stał się prezydentem Birmy.
• 1984 – Premiera filmu Koszmar z ulicy Wiązów.
• 1985 – Garri Kasparow stał się mistrzem świata w szachach.
• 1986 – Atef Sedki stał się premierem Egipt.
• 1988 – Premiera filmu Laleczka Chucky.
• 1989:
  • Jesień Ludów: rozpoczęło się burzenie muru berlińskiego.
  • Turgut Özal stał się prezydentem Turcji.
• 1990 – Premiera filmu Tańczący z wilkami.
• 1991 – Dżochar Dudajew stał się pierwszym prezydentem Czeczeńskiej Republiki Iczkerii,
• 1993 – W stolicy Hercegowiny Mostarze chorwacka armia zburzyła Stary Most nad Neretwą.
• 1994 – Odkryto pierwiastek chemiczny darmsztadt.
• 1995 – Macedonia oraz Ukraina zostały przyjęte do Rady Europy.
• 1997 – Wystartował kanał BBC News.
• 2000:
  • W Indiach założono stan Uttarakhand.
  • Został odkryty księżyc Saturna – Albioriks.
• 2001 – Wojska amerykańskie oraz siły Sojuszu Północnego zdobyły zajmowane przez talibów miasto Mazar-i Szarif w Afganistanie.
• 2005:
  • W wyniku samobójczych zamachów bombowych na 3 hotele w stolicy Jordanii Ammanie zginęło 60 osób, a ponad 100 było rannych.
  • Europejska Agencja Kosmiczna: w kierunku Wenus wysłana była sonda Venus Express.
• 2008 – 3 zamachowcy odpowiedzialni za zamachy na Bali w 2002 roku zostali straceni przez rozstrzelanie.
• 2009:
  • Saad Hariri stał się premierem Libanu.
  • Została opublikowana konstytucja apostolska Anglicanorum coetibus (wydana 4 listopada 2009 przez Benedykta XVI), dotycząca tworzenia ordynariatów dla anglikanów uznających zwierzchnictwo papieża.

Urodzili się

• 1414 – Albrecht III Achilles, elektor Brandenburgii (zm. 1486)
• 1664 – Henry Wharton, angielski pisarz (zm. 1695)
• 1812 – Paul Abadie, francuski architekt, konserwator zabytków (zm. 1884)
• 1818 – Iwan Turgieniew, rosyjski pisarz (zm. 1883)
• 1832 – Émile Gaboriau, francuski pisarz, dziennikarz (zm. 1873)
• 1839 – Tadeusz Korzon, polski historyk (zm. 1918)
• 1841 – Edward VII Koburg, król Wielkiej Brytanii (zm. 1910)
• 1863 – Paul Sérusier, francuski malarz (zm. 1927)
• 1868 – Marie Dressler, kanadyjska aktorka (zm. 1934)
• 1873 – Tadeusz Miciński, polski pisarz (zm. 1918)
• 1877:
  • Enrico De Nicola, włoski prawnik, polityk, prezydent (zm. 1959)
  • Muhammad Iqbāl, indyjski poeta muzułmański, filozof, polityk, ogłoszony narodowym myślicielem Pakistanu (zm. 1938)
• 1883 – Edna May Oliver, amerykańska aktorka (zm. 1942)
• 1885:
  • Welimir Chlebnikow, rosyjski pisarz (zm. 1922)
  • Teodor Kałuża, niemiecki matematyk, fizyk (zm. 1954)
• 1886 – Ed Wynn, amerykański aktor (zm. 1966)
• 1888:
  • Jean Monnet, francuski polityk, ekonomista (zm. 1979)
  • Stanisław Rola-Arciszewski, polski wojskowy, pułkownik Wojska Polskiego, polski publicysta wojskowy (zm. 1953)
• 1889 – Snub Pollard, australijski aktor (zm. 1962)
• 1895:
  • Mae Marsh, amerykańska aktorka (zm. 1968)
  • Tadeusz Morgenstern-Podjazd, polski kontradmirał (zm. 1973)
• 1897 – Ronald Norrish, brytyjski chemik, laureat Nagrody Nobla (zm. 1978)
• 1902:
  • Anthony Asquith, brytyjski reżyser filmowy (zm. 1968)
  • Jan Alfred Szczepański, polski pisarz, publicysta, krytyk teatralny oraz filmowy, alpinista (zm. 1991)
• 1905 – Erika Mann, niemiecka pisarka (zm. 1969)
• 1907 – Mieczysław Milecki, polski aktor (zm. 1988)
• 1913:
  • Hedy Lamarr, amerykańska aktorka, wynalazczyni (zm. 2000)
  • Adam Żebrowski, polski prawnik, polityk, minister (zm. 1981)
• 1915:
  • Hanka Bielicka, polska aktorka (zm. 2006)
  • Sargent Shriver, amerykański polityk, dyplomata (zm. 2011)
• 1916 – Kazimierz Romanowicz, polski wydawca, żołnierz 2. Korpusu Polskiego, twórca księgarni oraz wydawnictwa "Libella" (zm. 2010)
• 1918 – Spiro Agnew, amerykański polityk, wiceprezydent USA (zm. 1996)
• 1919:
  • Teodor Palimąka, polski polityk, dyplomata (zm. 1980)
  • Marian Pankowski, polski pisarz (zm. 2011)
  • Stanisław Skorodecki, polski duchowny katolicki, ksiądz, spowiednik kardynała Stefana Wyszyńskiego (zm. 2002)
• 1920 – Władysław Jurgo, polski harcerz (zm. 1944)
• 1922:
  • Dorothy Dandridge, amerykańska aktorka (zm. 1965)
  • Piotr Słonimski, polski genetyk, twórca genetyki mitochondrialnej (zm. 2009)
  • Augusto Vargas Alzamora, peruwiański duchowny katolicki, prymas Peru, kardynał (zm. 2000)
• 1923:
  • Pasquale Macchi, włoski duchowny katolicki, sekretarz papieża Pawła V (zm. 2006)
  • Roman Sykała, polski aktor (zm. 1972)
  • Teodor Wieczorek, polski piłkarz, trener piłkarski (zm. 2009)
• 1925:
  • Giovanni Coppa, włoski duchowny katolicki, kardynał
  • Ernesto Gutiérrez, argentyński piłkarz (zm. 2006)
• 1926:
  • Martin Benrath, niemiecki aktor (zm. 2000)
  • Luis Miguel Dominguín, hiszpański matador (zm. 1996)
• 1928:
  • Lojze Kovačič, słoweński pisarz (zm. 2004)
  • Anne Sexton, amerykańska poetka (zm. 1974)
• 1929:
  • Zbigniew Ciechan, polski kompozytor, pianista, dyrygent
  • Marc Favreau, kanadyjski aktor (zm. 2005)
  • Imre Kertész, węgierski pisarz
  • Aleksandra Pachmutowa, rosyjska kompozytorka
• 1934:
  • Juan Buñuel, hiszpański reżyser filmowy
  • Ronald Harwood, południowoafrykański dramaturg, scenarzysta filmowy
  • Carl Sagan, amerykański pisarz oraz astronom (zm. 1996)
• 1936 – Michaił Tal, łotewski szachista, mistrz świata (zm. 1992)
• 1937 – Maciej Prus, polski reżyser teatralny, aktor
• 1939:
  • Marco Bellocchio, włoski reżyser filmowy
  • Ulrich Schamoni, niemiecki reżyser filmowy (zm. 1998)
• 1940 – Rajmund Zieliński, polski kolarz
• 1941:
  • Tom Fogerty, amerykański wokalista oraz gitarzysta zespołu Creedence Clearwater Revival (zm. 1990)
  • Andrzej Sadlej, polski chemik, profesor UMK w Toruniu (zm. 2010)
• 1943 – Michael Kunze, niemiecki pisarz, librecista, autor musicalu Taniec Wampirów
• 1948:
  • Bille August, duński reżyser filmowy
  • Bronisław Gostomski, polski ksiądz katolicki (zm. 2010)
  • Kazimierz Jonkisz, polski perkusista jazzowy
  • Zbigniew Kaniewski, polski polityk
• 1950 – Jorgos Skolias, polski wokalista pochodzenia greckiego
• 1951 – Lou Ferrigno, amerykański aktor
• 1954 – Jadwiga Stępień, polska śpiewaczka operowa (mezzosopran)
• 1955 – Lars Ulrik Mortensen, duński klawesynista oraz dyrygent
• 1956 – Leo Clijsters, belgijski piłkarz (zm. 2009)
• 1958 – Stanisław Zarychta, polski kontradmirał
• 1960 – Andreas Brehme, niemiecki piłkarz, trener piłkarski
• 1964 – Sandra Denton, amerykańska wokalistka zespołu Salt-N-Pepa
• 1965 – Małgorzata Krzysica, polska aktorka
• 1968 – Erol Sander, niemiecki aktor, model pochodzenia tureckiego
• 1970:
  • Nelson Diebel, amerykański pływak
  • Markus Ebner, niemiecki snowboardzista
  • Marcin Krasowski, polski wokalista zespołów Transmisja oraz Vavamuffin
  • Scarface, amerykański raper
• 1971 – Sabri Lamouchi, francuski piłkarz
• 1972:
  • Wojciech Kuderski, polski perkusista grupy Myslovitz
  • Augusto Jiminez Perez, amerykański curler
  • Eric Dane – amerykański aktor
• 1973:
  • Nick Lachey, amerykański piosenkarz
  • Krzysztof Ratajczyk, polski piłkarz
• 1974:
  • Alessandro Del Piero, włoski piłkarz
  • Sven Hannawald, niemiecki skoczek narciarski
  • Maki Tabata, japońska panczenistka
• 1976:
  • Danzel, belgijski piosenkarz
  • Ion Overman, amerykańska aktorka
• 1977 – Albano Bizzarri, argentyński piłkarz, bramkarz
• 1979 – Zulia Calatayud, kubańska lekkoatletka, biegaczka
• 1980:
  • Dominique Maltais, kanadyjska snowboardzistka
  • Krzysztof Pilarz, polski piłkarz, bramkarz
• 1981 – Jorge Ribeiro, portugalski piłkarz
• 1982:
  • Florentin Durand, francuski skoczek narciarski
  • Caroline Maes, belgijska tenisistka
  • Boaz Myhill, walijski piłkarz, bramkarz
  • Arantxa Parra Santonja, hiszpańska tenisistka
• 1983:
  • Jennifer Ayache, francuska wokalistka zespołu Superbus
  • Marcin Wika, polski siatkarz
  • Maja Włoszczowska, polska kolarka górska
• 1984 – Delta Lea Goodrem, australijska piosenkarka oraz aktorka
• 1985 – Ajron, polski producent muzyczny
• 1986 – Prince Tagoe, ghański piłkarz
• 1987 – Adam Łapeta, polski koszykarz
• 1991 – Čestmír Kožíšek, czeski skoczek narciarski

Zmarli

•   959 – Konstantyn VII Porfirogeneta, cesarz bizantyjski (ur. 905)
• 1034 – Oldrzych, książę Czech (ur. ok. 975)
• 1187 – Gaozong, cesarz Chin (ur. 1107)
• 1301 – Bolko I Surowy, książę jaworski oraz świdnicki (ur. 1252/1256)
• 1817 – Rajmund Korsak, polski poeta, tłumacz (ur. 1768)
• 1830 – (lub 21 listopada) Jan Śniadecki, polski matematyk, astronom (ur. 1756)
• 1847 – Aleksander Graybner, polski polityk, prezydent Warszawy (ur. 1786)
• 1876 – Bolesław Podczaszyński, polski architekt (ur. 1822)
• 1910 – Piotr Wawrzyniak, polski ksiądz, działacz społeczny oraz gospodarczy (ur. 1849)
• 1911 – Howard Pyle, amerykański pisarz (ur. 1853)
• 1918 – Guillaume Apollinaire, francuski poeta (ur. 1880)
• 1937 – Ramsay MacDonald, brytyjski polityk, premier Wielkiej Brytanii (ur. 1866)
• 1938 – Ernst vom Rath, niemiecki prawnik, hitlerowski dyplomata (ur. 1909)
• 1940 – Neville Chamberlain, brytyjski polityk, premier Wielkiej Brytanii (ur. 1869)
• 1942 – Edna May Oliver, amerykańska aktorka (ur. 1883)
• 1952 – Chaim Weizmann, izraelski polityk, prezydent Izraela (ur. 1874)
• 1953:
  • Abd al-Aziz ibn Saud, król Al-Hidżazu, król Arabii Saudyjskiej (ur. ok. 1880)
  • Dylan Thomas, walijski pisarz (ur. 1914)
• 1957 – Jerzy Paciorkowski, polski prawnik, polityk, minister (ur. 1893)
• 1967:
  • Charles Bickford, amerykański aktor (ur. 1891)
  • Ferenc Münnich, węgierski polityk, premier Węgier (ur. 1886)
• 1970 – Charles de Gaulle, francuski polityk (ur. 1890)
• 1975 – Beata Hłasko, polska tłumaczka literatury skandynawskiej (ur. 1908)
• 1977 – Tadeusz Katelbach, polski polityk, publicysta (ur. 1897)
• 1984 – Józef Nowara, polski szablista, medalista mistrzostw świata (ur. 1945)
• 1986:
  • Adam Brodzisz, polski aktor (ur. 1906)
  • Leonard Sosnowski, polski fizyk (ur. 1911)
• 1991 – Yves Montand, francuski aktor (ur. 1921)
• 1996 – Fred Lipmann, francuski przemysłowiec, konstruktor zegarka elektronicznego (ur. 1905)
• 1999 – Stanisław Brun, polski żużlowiec
• 2001:
  • Giovanni Leone, włoski prawnik, polityk, premier oraz prezydent Włoch (ur. 1908)
  • Nancye Wynne Bolton, australijska tenisistka (ur. 1916)
• 2002 – Eusebio Tejera, urugwajski piłkarz (ur. 1922)
• 2003:
  • Bruce Alexander, amerykański pisarz (ur. 1932)
  • Art Carney, amerykański aktor (ur. 1918)
• 2004:
  • Eddie Charlton, australijski snookerzysta (ur. 1929)
  • Stieg Larsson, szwedzki pisarz, dziennikarz (ur. 1954)
• 2005 – Kocheril Raman Narayanan, indyjski polityk, prezydent Indii (ur. 1920)
• 2006 – Markus Wolf, niemiecki szpieg z NRD, szef Stasi (ur. 1923)
• 2007 – Luis Herrera Campins, wenezuelski polityk, prezydent Wenezueli (ur. 1925)
• 2008:
  • Andrzej Braun, polski pisarz (ur. 1923)
  • Jadwiga Cichocka, polska polityk (ur. 1914)
  • Amrozi bin Nurhasyim, indonezyjski terrorysta uczestnik zamachu na Bali w 2002 roku (ur. 1962)
  • Stanisław Różewicz, polski reżyser filmowy (ur. 1924)
• 2009 – Stanisław Laskowski, polski prawnik, polityk ludowy (ur. 1914)
• 2010:
  • Vitus B. Dröscher, niemiecki etolog (ur. 1925)
  • Emilio Eduardo Massera, argentyński dyktator oraz admirał (ur. 1925)
• 2011 – Har Gobind Khorana, amerykański biochemik, laureat Nagrody Nobla (ur. 1922)

Przypisy