Aborcja (łac. abortus albo abortio^[1] – poronienie, wywołanie poronienia) – zamierzone oraz przedwczesne zakończenie ciąży w wyniku interwencji zewnętrznej, np. działań lekarskich^[2][3], w j. łacińskim abortus provocatus^[4]. Przeważnie w efekcie dochodzi do śmierci^[5] zarodka albo płodu^[6] (łac. nasciturus).

Wykonywanie aborcji jest regulowane prawnie. Aborcja legalna, czyli wykonana w zgodzie z obowiązującymi w danym państwie ustawami oraz przez dyplomowanego lekarza nazywana jest po łacinie abortus provocatus lege artis. Aborcja nielegalna, czyli wykonana przez osobę nieuprawnioną albo niezgodnie z regulacjami prawnymi nosi nazwę abortus provocatus criminalis^[7]. Ustawodawstwo w tym zakresie różni się od siebie w wielorakich krajach. Zarówno sama aborcja, jak oraz metody wprowadzania jej do ustawodawstwa, są przedmiotem licznych kontrowersji^[8][9].

Aspekty językowe

Sprawdź hasło aborcja w Wikisłowniku

Synonimy aborcji^[10]: sztuczne poronienie, przerwanie ciąży, usunięcie ciąży, spędzenie płodu, zabieg^[3], łyżeczkowanie^[3], czyszczenie^[3], potocznie skrobanka^[3]; dla części środowisk synonimem jest także zabicie dziecka w okresie życia prenatalnego^[11][12].

W języku polskim nie używa się słowa aborcja w znaczeniu poronienia samoistnego^[3]. Zwraca się uwagę na właściwy dobór słów w rozmowach lekarz-pacjentka oraz lekarz-rodzice w przypadku, kiedy mamy do czynienia z kobietą, która poroniła samoistnie^[3]. Nawet neutralne słowa medyczne (łyżeczkowanie, czyszczenie jamy macicy, zabieg) bywają negatywnie odbierane przez kobietę, która uważa poronienie za osobistą tragedię^[3]. Również termin medyczny wyskrobiny używany przez lekarzy dla określenia materiału pobranego podczas łyżeczkowania jamy macicy jest bolesny oraz nie do zaakceptowania dla kobiety roniącej^[3]. Termin medyczny łyżeczkowania jamy macicy o neutralnym charakterze to abrazja^[3].

W języku łacińskim brakuje rozróżnienia na poronienie oraz aborcję – jest tylko słowo abortus^[3]. Z uwagi na z tym w oficjalnych dokumentach także w przypadku poronienia może zostać wypisane słowo abortus^[3].

Określanie dwóch wielorakich zagadnień medycznych (poronienia oraz aborcji) tym samym terminem (aborcja, abortus), mieszanie obu terminów (określanie aborcji jako sztuczne poronienie) oraz używanie tych samych określeń dla czynności medycznych w obu przypadkach (zabieg, łyżeczkowanie, czyszczenie jamy macicy) może prowadzić do mylenia poronienia z aborcją^[3] oraz błędnego nazywania aborcji poronieniem^[3] albo przechylenia w odwrotnym kierunku oraz podawania przekazu, iż poronienie jest aborcją^[3].

Aborcja a poronienie

Embrion po całkowicie samoistnym poronieniu w ok. 6-tym tygodniu od poczęcia.

Aborcja nie jest tym samym co poronienie^[3]. Samoistne, przedwczesne zakończenie ciąży nazywane jest poronieniem (jeśli ma miejsce do 22 tygodnia ciąży) albo porodem przedwczesnym (jeśli ma miejsce po 22 tygodniu ciąży)^[13]. W przypadku niezupełnego poronienia samoistnego dokonuje się usunięcia obumarłego płodu albo resztek tkankowych, aby uniknąć powikłań zdrowotnych zagrażających życiu kobiety^[3]. W przyrodzie jest tylko poronienie^[3]. Około 60% wszystkich poczęć kończy się samoistnie jeszcze przed zakończeniem pierwszego trymestru ciąży, z czego spora liczba jeszcze przed wystąpieniem opóźnionej miesiączki, co wyznacza się terminem ciąża subkliniczna albo aborcja menstruacyjna^[13].

Przyczyny dokonywania aborcji

W dużej liczbie przypadków kobiety, które decydują się na wykonanie aborcji podają parę współistniejących powodów, które skłoniły je do podjęcia tej decyzji^[15]. Przerywanie ciąży dokonywane jest z następujących przyczyn^[15]:

• wskazania medyczne – zagrożenie zdrowia matki albo stwierdzenie ciężkich wad wrodzonych u płodu podczas badań prenatalnych
• poczęcie w wyniku zgwałcenia albo stosunku kazirodczego
• powody osobiste (kobieta czuje się za młoda albo za stara na dziecko, studiuje, nie ma w danej chwili ochoty na zostanie matką, uważa swoją rodzinę za kompletną, kobieta jest samotna oraz nie ma partnera)
• ekonomiczne – trudna sytuacja materialna oraz finansowa, kobieta prowadząca samotnie gospodarstwo domowe
• problemy rodzinne, małżeńskie albo w relacji pomiędzy partnerami

Przyczyny osobiste (52,35% w 2009) oraz te związane z problemami rodzinnymi oraz małżeńskimi (25,16% w 2009) należą do najczęstszych w Belgii^[15]. Z powodów ekonomicznych wykonano w 2009 roku 15,05% aborcji^[15]. Powody medyczne związane z zagrożeniem zdrowia matki albo wadami u dziecka stanowiły mniej niż 4%^[16], zaś aborcji ze względu na poczęcie w wyniku gwałtu albo stosunku kazirodczego dokonano w 0,24% przypadków (dane z 2009 dla Belgii)^[15].

Metody aborcji

Wybór procedury zawiera w sobie metody farmakologiczne oraz chirurgiczne (najczęściej próżniowe odessanie zawartości jamy macicy)^[17]. Obie metody są efektywne, lecz posiadają zarówno zalety jak oraz wady – ostateczna decyzja zależy od wieku ciąży oraz opinii samej kobiety^[18]. Przed wykonaniem aborcji (w krajach, w których przeprowadzana jest także na życzenie) pacjentka przebiega najpierw rozmowę z lekarzem na temat możliwych powikłań poaborcyjnych oraz dostępnych metod zapobiegania ciąży, które pozwolą jej uniknąć w przyszłości podobnej sytuacji. Zostaje także poinformowana o innych możliwościach, np. urodzeniu oraz oddaniu dziecka do adopcji^[6]. Podczas rozmowy lekarz musi upewnić się, czy kobieta nie była zmuszona do usunięcia ciąży przez osoby trzecie. Następnie kobieta otrzymuje wymagane ustawowo parę dni do namysłu. Dopiero po upływie tego czasu może zostać wykonana aborcja, a kobieta tuż przed zabiegiem potwierdza swoją wolę na piśmie^[6]. W Holandii dziewczęta mające mniej niż 16 lat muszą uzyskać pisemną zgodę rodziców, przy czym są organizacje, które udzielają pomocy oraz pośredniczą w takich rozmowach^[6].

Metody aborcji^[19]

• aborcja farmakologiczna (syn. medyczna) – przerwanie wczesnej ciąży (przed upływem 9. tygodnia) poprzez podanie środków farmakologicznych (mifepriston, metotreksat)
• aborcja chirurgiczna
  • rozszerzenie szyjki macicy oraz aspiracja (odessanie pod ciśnieniem), możliwa w 7.–12. tygodniu ciąży
  • wyłyżeczkowanie płodu (generalnie pomiędzy 10. a 22. tygodniem ciąży),
• wywołaniu akcji skurczowej za pomocą prostaglandyn (czasem poprzedzonych podaniem mifepristonu) albo oksytocyny (drugi trymestr: 12.–22. tydzień ciąży)
• usunięcia płodów nadliczbowych w wypadku ciąży mnogiej (drugi trymestr) poprzez zastrzyk dosercowy z chlorku potasu, pod kontrolą USG^[20][21]
• wczesna laparotomia, najczęściej połączona z wycięciem przydatków, w wypadku stwierdzenia poważnej choroby macicy (np. nowotwór)^[22][23]

Aborcja farmakologiczna

 Osobny artykuł: Mifepriston.

Tzw. pigułka aborcyjna (składnik aktywny: mifepriston) ukazała się na rynkach farmaceutycznych w latach 1986–1988 pod nazwą Mifegyne^[24][25]. Aborcja farmakologiczna jest możliwa na najwcześniejszym etapie (do dziewiątego tygodnia ciąży). Polega na podaniu środków farmakologicznych wymuszających poronienie. Pierwsza dawka zawiera lek, który niszczy trofoblast albo uszkadza zarodek (mifepriston albo metotreksat), a druga dawka zawiera terapeutyk z grupy prostaglandyn (mizoprostol albo gemeprost), wywołujący skurcze macicy oraz prowadzący do wydalenia zarodka wraz z wyściółką macicy. Najczęściej stosowana jest kombinacja mifepristonu oraz prostaglandyny.

Mifepriston jest antyhormonem (antagonistą) w stosunku do progesteronu, wiąże się z receptorem progesteronowym dwukrotnie silniej niż naturalny odpowiednik^[26]. Prowadzi do:

• nekrozy doczesnej oraz oderwania się produktu zapłonienia
• zahamowania dalszego rozwój trofoblastu, oddziałując na unaczynienie endometrium,
• rozszerzenia oraz zwiotczenia szyjki macicy
• uwrażliwienia na działanie skurczowe naturalnych prostaglandyn^[19][27].

W 36 do 48 godzin po zażyciu mifepristonu głosi się prostaglandynę, która wywołuje skurcze macicy oraz przyśpiesza usunięcie zarodka^[19].

W 95,3% przypadków dochodzi do całkowitej aborcji bez konieczności interwencji chirurgicznej^[19]. U 2,8% kobiet sztuczne poronienie jest zaraz po podaniu mifepristonu, a przed prostaglandyną^[19]. W 2,8% przypadków aborcja jest niecałkowita, a w 1,2% ciąża dalej się rozwija – w tych przypadkach konieczna jest interwencja chirurgiczna^[19]. U 0,7% kobiet po aborcji farmakologicznej są bardzo silne krwawienia^[19]. W kwerendzie przeprowadzonej na podstawie danych z amerykańskiej FDA stwierdzono silne krwawienia z dróg rodnych w 39% przypadkach, zaś infekcje w 11%^[28]. Odnotowano parę przypadków śmiertelnego zakażenia bakterią Clostridium sordellii, u osób które zastosowały mifepriston^[29].

Przeprowadzone meta-analizy wskazują, że obie metody posiadają podobną skuteczność, są akceptowane przez pacjentki a bezwzględna ilość powikłań pozabiegowych pozostaje niska^[30][31]. Aborcja farmakologiczna może nieść za sobą jednak czterokrotnie większe ryzyko bezpośrednich powikłań niż chirurgiczna^[32]. Mizoprostol albo metotreksat bywają użyte pojedynczo, ale posiadają niższą skuteczność oraz na poronienie trzeba czekać do 2 tygodni. W wypadku izolowanego użycia metotreksatu dochodzi jedynie do poważnej deformacji płodu.

Aborcja chirurgiczna

Przez cały okres ciąży stosuje się rozmaite połączenia metody podciśnieniowego opróżniania macicy z mechanicznym zniszczeniem zarodka/płodu oraz usunięciem jego resztek^[22].

W ostatnim trymestrze używana jest zwykle metoda wywołania przedwczesnego porodu albo niszczącego płód odpowiednika metody cesarskiego cięcia. Płód jest najczęściej uśmiercany wewnątrz macicy, przed rozpoczęciem właściwej operacji. Do późnych aborcji zalicza się także wstrzykiwanie roztworu chlorku potasu do układu krwionośnego płodu, powodujące jego śmierć (zatrzymanie akcji serca w rozkurczu). W wyniku aborcji tą metodą może dojść do urodzenia żywego, zdolnego do przeżycia płodu – w Wielkiej Brytanii zdarza się około pięćdziesięciu takich przypadków rocznie (0,67% wszystkich aborcji po 18. tygodniu). Z uwagi na późny wiek dopuszczalnego przerwania ciąży (24 tydzień) życie wielu z nich da się byłoby zachować przy zastosowaniu intensywnej opieki medycznej^[33].

Wszystkie metody aborcji wykonuje się bez znieczulenia płodu. Aktualnie uważa się, że płód ze względu na niekompletny rozwój układu nerwowego odczuwa ból dopiero w III trymestrze ciąży^[34].

  Sprawdź więcej w artykule Odczuwanie bólu przez płód, w sekcji Badania medyczne.

Skutki aborcji dla zdrowia psychicznego oraz fizycznego kobiet

Bezpieczeństwo aborcji a jej legalność

Na bezpieczeństwo zabiegu przerywania ciąży oraz obciążenie psychiczne pacjentki największy wpływ ma jego status prawny^[35], a w mniejszym stopniu dostępność oraz przyzwolenie społeczne^[36]. Przy badaniu niekorzystnych skutków aborcji trzeba rozróżnić tzw. "aborcję bezpieczną" (wykonywaną w krajach, gdzie jest ona dopuszczalna prawnie, a cała procedura spełnia obowiązujące standardy) od "aborcji niebezpiecznej" (wykonywanej nielegalnie; własnoręcznie albo w tzw. podziemiu aborcyjnym)^[37][38]. Brak fachowej pomocy medycznej wiąże się z utrzymywaniem się na wysokim poziomie liczby potencjalnie śmiertelnych powikłań: m.in. krwotoków, infekcji oraz zatruć środkami farmakologicznymi. Zniesienie karalności samej procedury jest koniecznym, choć nie wystarczającym krokiem do odwrócenia tej tendencji^[39][40]. Przykładem kraju, gdzie legalizacja aborcji doprowadziła do zmniejszenia ilości komplikacji (w tym śmiertelności kobiet o 90%) jest RPA^[41]. Aborcja w krajach rozwiniętych jest uznawana za procedurę stosunkowo bezpieczną dla kobiety. Ryzyko śmierci z powodu aborcji w USA jest 12,5 razy mniejsze niż w przypadku urodzenia żywego^[42].

W 2006 roku aborcja była 4 najczęstszą przyczyną śmierci kobiet w ciąży (średnio 3,9% przypadków w Afryce, 5,7% dla Azji, 12,0% dla Ameryki Łacińskiej w stosunku do 8,2% w krajach rozwiniętych)^[43][44]. Rocznie dokonuje się 20 milionów niebezpiecznych aborcji, z czego 97% w krajach rozwijających się^[39]. Na ich skutek rocznie umiera 70 tys. kobiet, a 5 milionów doznaje uszczerbku na zdrowiu^[45]. Przerwanie pierwszej ciąży w życiu kobiety prowadzi do częstszych poronień samoistnych (38% przypadków) oraz porodów przedwczesnych (4% przypadków)^[46], może też prowadzić do bezpłodności.

Zakażenia

 Osobny artykuł: Mifepriston#Zakażenia C. sordellii oraz C. perfringens.

Aborcja farmakologiczna przy pomocy mifepristonu zwiększa ryzyko śmiertelnego zakażenia bakterią Clostridium sordellii. Łącznie w USA stwierdzono mniej niż 10 zgonów z tej przyczyny^[29]. Aby zapobiec tego typu powikłaniom, przed usunięciem ciąży zaczęto podawać prewencyjnie odpowiednie antybiotyki^[47].

Hipoteza o raku piersi

Istnieje hipoteza mówiąca, że u kobiet które poddały się zabiegowi aborcji częściej jest rak piersi^[48]. Była ona wielokrotnie wykorzystywana jako argument przeciwko legalności zabiegu przez środowiska pro-life, szczególnie w Ameryce^[49]. Kontrowersja przyczyniła się do przeprowadzenia szeroko zakrojonych, prospektywnych analiz klinicznych. Ich wyniki jednoznacznie wykazały niedobór takiej zależności^[50][51]. Kilka z najbardziej uznanych ciał medycznych zgadza się z tym wnioskiem; są to m.in. Światowa Organizacja Zdrowia^[52] (WHO), amerykański National Cancer Institute^[53], American Cancer Society^[54], American College of Obstetricians and Gynecologists^[55] oraz brytyjski Royal College of Obstetricians and Gynaecologists^[56]. Wcześniejsze niejednoznaczne doniesienia wynikały prawdopodobnie z błędu raportowania (ang. response bias) przy ocenie rozmiaru tego zjawiska^[57].

Syndrom poaborcyjny

 Osobny artykuł: Syndrom poaborcyjny.

Psychiatrzy oraz psycholodzy nie są zgodni czy aborcja może posiadać negatywne skutki psychologiczne oraz psychiatryczne dla kobiety, która jej się poddała (w stosunku do których w 1981 psycholog Vincent Rue ukuł pojęcie nieuznawanego do dziś przez medycynę oraz psychiatrię post-abortion syndrome – "zespołu poaborcyjnego"). Psychiatrzy dyskutują czy gorsze następstwa potrafią posiadać ewentualne negatywne skutki psychiczne wynikające z niechcianej albo nieuświadomionej ciąży, czy też skutki jej przerwania.

Opublikowany w 2008 roku w Contraception 20-letni przegląd piśmiennictwa wykazał, że w badaniach, które autorzy przeglądu uznali za poprawnie wykonane, nie było zależności pomiędzy dokonaniem aborcji a zdrowiem psychicznym po wielu latach od aborcji (lub zależność była mała); równocześnie badania o złej jakości metodologicznej wielokrotnie postulowały taką zależność^[58].

Z kolei przegląd badań z lat 1995-2009 zamieszczony w roku 2011 w The British Journal of Psychiatry zawiera konkluzje stwierdzające istotną korelację pomiędzy poddaniem się aborcji oraz zwiększonym ryzykiem wystąpienia problemów psychicznych, z których pewną cząstka da się w wyraźny sposób określić jako wynik aborcji^[59].

W metaanalizie z 2008 roku Amerykańskie Towarzystwo Psychologiczne przedstawiło wniosek, że wśród dorosłych kobiet, które zaszły w nieplanowaną ciążę względne ryzyko problemów psychicznych nie jest większe, jeśli zdecydują się one na wczesną aborcję niż jeśli donoszą ciążę, zaś pozytywna korelacja pomiędzy wielokrotnymi aborcjami a problemami psychicznymi wynika zdaniem APA z gorszej pozycji społecznej^[60]. Naukowcy z Oregon State University wykazali niedobór związku pomiędzy przerwaniem ciąży u nastolatek a depresją albo niską samooceną^[61].

W 1994 brytyjski Royal College of Psychiatrics opublikował raport, z którego wynikał wniosek że zagrożenie dla zdrowia psychicznego w wyniku aborcji w pierwszym trymestrze jest wydatnie mniejsze niż to wynikające z kontynuacji ciąży w przypadku, kiedy w ewidentny sposób może powodować ona u kobiety zaburzenia psychiczne^[62]. Stanowisko to było w 2008 zrewidowane oraz kolegium przyznało, że wedle obecnego stanu wiedzy wyniki badań są w tym względzie niespójne – cząstka z nich wskazuje na istnienie negatywnych skutków psychicznych aborcji, cząstka wskazuje że niedobór jest dowodów na takie skutki. Z uwagi na z tym kolegium wyraziło opinię, że lekarze, do których zgłaszają się kobiety proszące o aborcję, powinni każdorazowo przeprowadzać wywiad w celu racjonalnej oceny, czy większe ryzyko zaburzeń psychicznych wystąpi w wyniku kontynuowania ciąży czy też w wyniku jej przerwania. Zaleciło także rzetelne informowanie pacjentek o wszystkich możliwych zagrożeniach m.in. w ulotkach edukacyjnych oraz dalsze badania w tym zakresie^[63].

Badania naukowców z Nowej Zelandii wskazują na 30% zwiększenie częstości zaburzeń psychicznych u kobiet, które poddały się aborcji^[64].

Wedle badań prowadzonych w Finlandii na podstawie analizy przypadków samobójstwa związanych z ciążą z lat 1987-94 stwierdzono, że odsetek samobójstw kobiet po zabiegu aborcji był dwukrotnie wyższy (34,7%) od odsetka samobójstw po samoczynnym poronieniu (18,1%) oraz sześciokrotnie wyższy od samobójstw po udanym porodzie (5,4%)^[65].

Z kolei badania nad śmiertelnością kobiet związaną z ciążą prowadzone w 2004 roku wykazały, że zgony związane z poronieniem albo aborcją były częstsze niż związane z udanym porodem^[66]. Analiza porównawcza przypadków z Finlandii oraz Kalifornii wykazała, że liczba zgonów związanych z ciążą jest 2-4 razy wyższa u kobiet po zabiegu aborcji niż u kobiet, które donosiły ciążę^[67]. Wyniki te nagłośniono, albowiem w sprawie sądowej Roe v. Wade, która doprowadziła do legalizacji aborcji ze względów społecznych w USA jednym z głównych argumentów było to, że aborcja we wczesnej fazie ciąży stwarza kilkunastokrotnie mniejsze ryzyko dla zdrowia oraz życia kobiety niż jej donoszenie^[68].

Jedną z debat na temat syndromu poaborcyjnego sprowokowała niemiecka pisarka pierwotnie związana z ruchami lewicowymi, Karin Struck, która w 1992 roku opublikowała książkę, opisującą negatywne skutki psychiczne po aborcji, której dokonała w 1975 roku^[69]. W Wielkiej Brytanii dyskusja na temat negatywnych skutków psychicznych aborcji powróciła w 2007 po samobójstwie malarki Emmy Beck^[70]. Amerykańska feministka Rebecca Walker, wspominając w wywiadzie aborcję dokonaną w wieku 14 lat, stwierdziła, że jej skutki odczuwała przez dekady, konkludując: Mowa feministek, że aborcja nie powoduje żadnych konsekwencji, jest po prostu błędna^[71].

Aspekty etyczne oraz odbiór społeczny

Problematyka dopuszczalności oraz wykonywania aborcji jest wysoce kontrowersyjna w oczach części społeczeństwa oraz jest przedmiotem wielorakich ocen moralnych.

W przekonaniu takich religii jak katolicyzm, prawosławie, konserwatywny protestantyzm, buddyzm oraz hinduizm płód jest istotą ludzką, aborcja zaś jest niedopuszczalna. Opinię tę podzielają także ruchy pro-life (wyznające stanowisko przeciwne dopuszczalności przerywania ciąży), niektórzy etycy świeccy, środowiska konserwatywne oraz cząstka centrum politycznego oraz ideologicznego (inne stanowisko dopuszcza aborcję zaledwie pod pewnymi określonymi warunkami, jak ciąża w wyniku zgwałcenia czy uszkodzenia albo wady genetyczne płodu).

Wyraźny zakaz dokonywania aborcji znajdował się w Przysiędze Hipokratesa:

Nikomu, nawet na żądanie, nie dam śmiercionośnej trucizny, ani nikomu nie będę jej doradzał, analogicznie też nie dam wcale niewieście środka poronnego.

W tekście Deklaracji genewskiej fragment ten stał się zastąpiony następującym zdaniem:

zachowam najwyższy szacunek dla życia ludzkiego.

W tekście Przyrzeczenia Lekarskiego, które jest dziś składane przez lekarzy w Polsce, odpowiedni fragment brzmi:

przyrzekam: (...) służyć życiu oraz zdrowiu ludzkiemu;

W Polsce problematyka warunków dopuszczalności aborcji jest od lat 90. XX wieku przedmiotem debaty publicznej. Istotny wpływ na społeczne postrzeganie aborcji ma stanowisko Kościoła katolickiego^[72]. Problematyka aborcji wywołuje silne emocje, których wyrazem jest pomiędzy innymi język debat, odnoszący się do "zabijania nienarodzonych" z jednej strony, a do "prawie kobiet do decydowania o swoim ciele" z drugiej. Kwestia aborcji podnoszona jednak bywa wielokrotnie w doraźnych celach politycznych.

W USA, gdzie szczególnie silne są ruchy antyaborcyjne (a także w Kanadzie oraz Australii), miały miejsce zamachy bombowe na kliniki aborcyjne oraz zabójstwa lekarzy dokonujących aborcje (np. morderstwo George'a Tillera), dokonywane przez jej radykalnych przeciwników^[73] (m.in. organizację Army of God^[74]). Przeciw przemocy opowiedziało się wiele organizacji pro-life^[75]. Równocześnie w USA szczególnie silne są ruchy pro-choice, a wśród nich organizacja zrzeszająca katolików opowiadających się prawem kobiety do podjęcia decyzji o kontynuowaniu albo przerwaniu ciąży Catholics for Choice.

Aborcja bywa także krytykowana z pozycji ateistycznych oraz humanistycznych przez osoby wychodzące z założenia, że prawo do życia nie wynika zaledwie z przekonań religijnych. Opinie takie prezentowali Pier Paolo Pasolini, Oriana Fallaci czy Giuliano Ferrara, znani z ateistycznych (lub agnostycznych) poglądów^[76].

W połączeniu ze zwiększającą się dostępnością badań prenatalnych pozwalających na określenie płci płodu rozpowszechniła się aborcja selektywna (aborcja ze względu na płeć), dotycząca z reguły dziewczynek. Jest ona najpowszechniejsza w Indiach oraz Chinach, a także wśród imigrantów w krajach rozwiniętych takich jak Wielka Brytania. Pomimo formalnego zakazu wykonywania aborcji selektywnych w większości krajów zachodnich (poza Szwecją) jest ona wykonywana dzięki uzasadnianiu jej względami społeczno-ekonomicznymi^[77].

W opublikowanym w 2011 roku artykule Alberto Giubilini oraz Francesca Minerva argumentowali, że uśmiercanie noworodków w praktyce niczym nie różni się od aborcji oraz winno być dopuszczalną procedurą, także w stosunku do noworodków pozbawionych wad rozwojowych^[78].

Aspekty prawne

Stan prawny aborcji na świecie:

     Legalna na życzenie

     Legalna w przypadku zagrożenia życia, zdrowia fizycznego albo psychicznego matki, gwałtu, wad płodu albo trudności socjoekonomicznych

     Legalna w przypadku zagrożenia życia, zdrowia fizycznego albo psychicznego matki, gwałtu albo wad płodu

     Legalna w przypadku zagrożenia życia, zdrowia fizycznego albo psychicznego matki albo gwałtu

     Legalna w przypadku zagrożenia życia, zdrowia fizycznego albo psychicznego matki

     Nielegalna

     Zależnie od regionu

^[79]

Aborcja na świecie

Zgodnie z uchwaloną w 1989 r. przez ONZ Konwencją o Prawach Dziecka dziecko oznacza każdą istotę ludzką w wieku poniżej osiemnastu lat (art. 1) oraz każde dziecko ma niezbywalne prawo do życia (art. 6).

W roku 2004 Europejski Trybunał Praw Człowieka w Strasburgu niejednogłośnie orzekł, że "nienarodzone dziecko nie jest uznawane za ‘osobę’ bezpośrednio chronioną art. 2 Konwencji [prawo do życia], a nawet jeśli nienarodzone ma ‘prawo’ do ‘życia’ to jest ono implicite ograniczane przez prawa oraz interesy matki"^[80].

W krajach, w których aborcja legalna jest na życzenie, dopuszczalna jest jedynie we wczesnym okresie ciąży. Po pierwszym trymestrze poza szczególnymi wyjątkami traktowana jest na ogół jako przestępstwo.

Aborcja w pierwszym trymestrze ciąży jest co do zasady legalna na życzenie albo bez większych ograniczeń bądź nie egzekwuje się przepisów karnych w: Rosji (w latach 1920–1936, a potem od 1955 roku) oraz przyłączonych do niej republikach radzieckich, takich jak: Białoruś (1920–1936, 1955), Kazachstan (1920–1936, 1955), Turkmenistan (1921–1936, 1955), Ukraina (1922–1936, 1955), Gruzja (1922–1936, 1955), Armenia (1922–1936, 1955), Azerbejdżan (1922–1936, 1955), Kirgistan (1924–1936, 1955), Uzbekistan (1925–1936, 1955) oraz Tadżykistan (1925–1936, 1955), Japonii (1948, zob. aborcja w Japonii), we wchodzących w skład byłej Jugosławii: Serbii (od 1952), Kosowie (1952), Czarnogórze (1952), Macedonii (1952), Bośni oraz Hercegowinie (1952), Chorwacji (1952) oraz Słowenii (1952) (zob. aborcja w Słowenii), we wchodzących w skład byłego Związku Radzieckiego: Litwie (od 1955), Łotwie (1955), Estonii (1955) oraz Mołdawii (1955) oraz na Węgrzech (1956), w Bułgarii (1956), Rumunii (1957–1966, 1990), Korei Północnej (1961), Kubie (1965), Wielkiej Brytanii (1967), Finlandii (1970, zob. aborcja w Finlandii), Singapurze (1970), Indiach (1971), Zambii (1972), Fidżi (1972), Niemczech (1972/1976, zob. aborcja w Niemczech), Danii (1973), Grenlandii (1973), Stanach Zjednoczonych (1973), Portoryko (1973), Korei Południowej (1973), Tunezji (1973), Cyprze (1974), Szwecji (1974, zob. aborcja w Szwecji), Francji (1975), Austrii (1975), Islandii (1975, zob. aborcja w Islandii), Nowej Zelandii (1977), Włoszech (1978), Norwegii (1979, zob. aborcja w Norwegii), Chinach (1979), Belize (1980), Bangladeszu (1981), Holandii (1981), Turcji (1983), Barbadosie (1983), Tajwanie (1985), Grecji (1986), Słowacji (1986), Czechach (1986, zob. aborcja w Czechach), Kanadzie (1988), Republice Zielonego Przylądka (1988), Wietnamie (1988), Mongolii (1989), Belgii (1990), Albanii (1995), Gujanie (1995), Republice Południowej Afryki (1996), Kambodży (1997), Nepalu (2002), Szwajcarii (2002), Portugalii (2007, zob. aborcja w Portugalii), stolicy Meksyku (2007), a także w Bahrajnie, Gwinei Bissau, Saint Vincent oraz Grenadynach oraz w poniektórych stanach Australii (1971, 1998, 2002).

Do krajów o zaostrzonych warunkach dopuszczalności przerywania ciąży albo jej całkowitym zakazie w Europie należą Malta, San Marino, Watykan, Monako, Andora, Liechtenstein, Irlandia oraz Polska oraz przeważajaca ilość państw latynoamerykańskich (np. Chile (zob. aborcja w Chile), Salwador oraz Nikaragua), położonych w Afryce (np. Czad, Somalia oraz Angola), na Bliskim Wschodzie (np. Egipt, Syria oraz Iran) oraz w Azji Południowo-Wschodniej (np. Birma, Indonezja oraz Filipiny, zob. aborcja na Filipinach).

Restrykcyjne przepisy aborcyjne posiadają też pewne terytoria autonomiczne bądź zależne, np. Wyspy Owcze (zob. Aborcja na Wyspach Owczych), Irlandia Północna, Gibraltar. Zakaz aborcji albo ochrona płodu są zapisane w konstytucjach Gwatemali (zob. aborcja w Gwatemali), Salwadoru, Irlandii oraz kilku stanów Meksyku. Konstytucja Słowacji zawiera zapis przewidujący ochronę płodu w fazie prenatalnej, nie jest on jednak realizowany w praktyce (zob. aborcja na Słowacji). W Hiszpanii ustawa regulująca tę kwestię ma status ustawy organicznej – aby ją zmienić potrzeba specjalnej procedury. W kilku innych państwach (Niemcy, Hiszpania, Węgry, Polska) ustawy legalizujące aborcję zostały uznane za niekonstytucyjne w oparciu o normy prawne przewidujące ochronę życia ludzkiego.

W krajach, w których aborcja jest nielegalna albo mocno ograniczona, zdarza się, że kobiety jeżdżą na zabieg za granicę, np. z Irlandii do Wielkiej Brytanii^[81], z Polski do Niemiec, Szwecji oraz Wielkiej Brytanii, z Ameryki Łacińskiej oraz Karaibów do Stanów Zjednoczonych czy jeszcze do niedawna z Portugalii do Hiszpanii oraz Francji.

W Stanach Zjednoczonych aborcja jest legalna w nieograniczonym zakresie na mocy wyroku Sądu Najwyższego, który w sprawie Roe v. Wade w 1973 uznał, że próby ograniczenia kobiecie dostępu do aborcji są sprzeczne z Konstytucją USA, a płód nie jest osobą w rozumieniu XIV poprawki do Konstytucji.

Dopuszczalność w Polsce

 Osobny artykuł: Aborcja w Polsce.

Polskie ustawodawstwo dopuszcza przerwanie ciąży w następujących przypadkach^[17]:

• ciąża zagraża zdrowiu albo życiu kobiety (do osiągnięcia przez płód zdolności do życia poza organizmem matki)
• badania prenatalne bądź inne przesłanki medyczne wskazują na ciężkie oraz nieodwracalne upośledzenia płodu albo istnienie nieuleczalnej choroby zagrażającej jego życiu (możliwe do chwili, kiedy płód nie jest jeszcze zdolny do życia poza organizmem matki)
• ciąża powstałą w wyniku przestępstwa (do 12 tygodnia)

Aborcja na świecie

Ta sekcja od 2010-03 wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji. Informacje nieweryfikowalne potrafią zostać zakwestionowane oraz usunięte. Aby uczynić sekcję weryfikowalną, trzeba podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach.

W 2003 na świecie dokonano prawie 42 mln zabiegów aborcji^[82][83]. W UE rocznie przeprowadza się około 1,2 mln zabiegów usunięcia ciąży^[84].

USA

Zgodnie z danymi CDC^[85] w rekordowym pod tym względem roku 1990 przeprowadzono w Stanach 1 429 247 legalnych aborcji, w połowie lat 90 XX wieku ta ilość zaczęła spadać kształtując się aktualnie na poziomie ok. 850 tys.

Wielka Brytania

W trakcie kampanii na rzecz legalizacji aborcji w Wielkiej Brytanii (lata 1960-1965) organizacje proaborcyjne podawały, że na jej terenie dokonuje się rocznie 250 tysięcy nielegalnych zabiegów przerywania ciąży. Tymczasem Rada Królewskiego Towarzystwa Ginekologicznego oraz Położniczego wydała w 1966 roku następujące oświadczenie:

Po legalizacji aborcji w Wielkiej Brytanii w 1968 r. legalnych aborcji było 23,6 tys., w 1969 54,8 tys. Od momentu legalizacji aborcji w tym kraju do chwili obecnej, wcale liczba aborcji nie osiągnęła 250 tys. W 2004 roku w samej Anglii oraz Walii dokonano 185 415 legalnych aborcji^[87]. W 2008 roku ponad 20 tys. kobiet poniżej 25 roku życia miało za sobą dwa albo więcej zabiegi aborcji. Około 3,8 tys. kobiet miało za sobą cztery albo więcej zabiegów aborcji^[88].

W 2012 w wyniku prowokacji dziennikarskiej wszczęto kontrolę, która ujawniła, że w 50 klinikach (na 250 przebadanych) łamano prawo, a w poniektórych emigrantki poddawano aborcji selektywnej^[89].

Albania

 Osobny artykuł: Aborcja w Albanii.

Aborcja była tam zalegalizowana w 1995 roku.

Chile

Aktualnie chilijskie prawo zabrania aborcji bez względu na okoliczności, jednak w latach 1967–1989 była ona legalna kiedy ciąża stanowiła zagrożenie dla życia matki.

Japonia

Japonia należała do pierwszych państw, które zalegalizowały aborcję – miało to miejsce w 1948 roku^[90].

Hiszpania

W lipcu 2010. roku weszła w Hiszpanii w życie ustawa dopuszczająca aborcję na żądanie kobiety do 14. tygodnia ciąży^[91]. Wcześniej aborcja była tam legalna od 1986 r. w trzech przypadkach. W przypadku zgwałcenia dopuszczało się ją do 12 tygodnia ciąży, kiedy chodziło o nieodwracalne zniekształcenie płodu – do 24 tygodnia. Nie ograniczało się jej także, kiedy istniało poważne zagrożenie dla życia albo zdrowia kobiety, także psychicznego. Ten ostatni warunek był bardzo szeroko interpretowany. Z badań wynika, że ponad 95% aborcji dokonywało się wówczas właśnie ze względu na to zagrożenie

Niemcy

W Niemczech (RFN) aborcję zalegalizowano w 1976 r. Przed legalizacją zwolennicy prawa do aborcji podawali liczbę nielegalnych zabiegów, szacowaną nawet na 3 miliony rocznie. Po legalizacji liczba aborcji wynosiła 54 309 w 1977, oraz 73 548 w r. 1978.

Włochy

Aborcja była zalegalizowana we Włoszech w 1978. W 2008 dokonano tam oficjalnie 121 406 aborcji^[92].

Austria

Aborcja była tam zalegalizowana w 1975 roku wraz z uchwaleniem nowego kodeksu karnego. Pomimo przepisów dopuszczających aborcję, jej wykonanie jest znacząco utrudnione ze względu na obiekcje moralne środowisk medycznych. W roku 2000 dokonano tam 2380 legalnych aborcji.

Islandia

Aborcję w Islandii zalegalizowano w 1975 roku ze względów medycznych, eugenicznych, społecznych oraz kiedy ciąża jest wynikiem gwałtu. W roku 2005 wykonano na wyspie 867 legalnych aborcji.

Kanada

W roku 1984 dokonano 62 291 aborcji.

Łotwa

Łotewskie ustawodawstwo trzeba do najłatwiej przyzwalających na aborcję w świecie: aborcja jest tam dopuszczalna na życzenie w pierwszych trzech miesiącach ciąży oraz do 28 tygodnia z racji medycznych oraz społecznych (np. kiedy podczas ciąży dojdzie do rozwodu, ojciec dziecka umrze, jedno z rodziców znajdzie się w zakładzie karnym).

Chiny

Szacuje się obecnie, że w Chinach na skutek zarówno dobrowolnej jak oraz przymusowej aborcji, rocznie dokonuje się 13 mln zabiegów aborcyjnych^[93][94]. Aborcja jest powszechnie wykorzystywana jako środek do ograniczenia urodzeń mniej pożądanych dzieci płci żeńskiej, w rezultacie w 2010 roku jest ok. 20% przewaga urodzeń dzieci płci męskiej^[95].

 Osobny artykuł: Polityka jednego dziecka w Chinach.

Finlandia

Aborcja jest tam dopuszczalna od 1970 roku ze względu na zagrożenie życia albo zdrowia matki, kiedy ciąża jest wynikiem gwałtu, kiedy płód jest ciężko upośledzony oraz ze względu na szereg względów społecznych, takich jak np. posiadanie już czwórki dzieci.

Wyspy Owcze

Na terenie archipelagu obowiązuje duńskie prawo aborcyjne z 1956 roku. Zezwala ono na aborcję zaledwie kiedy ciąża zagraża życiu matki, powstała w wyniku gwałtu albo kiedy płód jest poważnie upośledzony. U kobiety zamężnej aborcja bywa wykonana zaledwie za zgodą jej męża.

Polska

Dokładna liczba wykonywanych w Polsce aborcji wcale nie była znana. Nawet w okresie PRL polskie przepisy były bardziej restrykcyjne niż w innych państwach komunistycznych, a co za tym idzie liczba legalnych aborcji była mniejsza niż np. w Czechosłowacji czy ZSRR.

Nie są znane choćby szacunkowe rozmiary podziemia aborcyjnego w dwudziestoleciu międzywojennym ani statystyki legalnych aborcji z lat 1932-1939. Wiadomo jedynie, iż w 1955 roku – ostatnim, w którym obowiązywały przepisy z 1932 roku – miało miejsce w Polsce 1400 legalnych aborcji.

W okresie obowiązywania ustawy z 1956 roku najwięcej aborcji wykonano w roku 1962 – 272 000. W roku 1997 – kiedy obowiązywała uznana później za niekonstytucyjną poprawka do ustawy zezwalająca na usunięcie ciąży z przyczyn społecznych – wykonano w Polsce 3173 legalne aborcje.

Statystyki nielegalnych aborcji dokonywanych aktualnie w Polsce są trudne do oszacowania: raporty organizacji feministycznych szacują je na ok. 200 tys. rocznie, zaś organizacje działaczy pro-life na 7-13 tys.^[96]

Inne państwa

• Aborcja w Czechach
• Aborcja w Danii
• Aborcja w Estonii
• Aborcja na Filipinach
• Aborcja w Gwatemali
• Aborcja w Luksemburgu
• Aborcja na Malcie
• Aborcja w Norwegii
• Aborcja w Portugalii
• Aborcja w Salwadorze
• Aborcja w Szwecji
• Aborcja na Węgrzech

Religie wobec aborcji

Chrześcijaństwo

Przeważajaca ilość wyznań chrześcijańskich potępia aborcję, która jest traktowana jako morderstwo, a wyłącznym dopuszczalnym warunkiem jej dokonania jest ciąża, która jednoznacznie prowadzi do śmierci matki (np. ciąża pozamaciczna). Najbardziej zróżnicowane postawy wobec aborcji posiadają Kościoły protestanckie (np. Kościół Episkopalny w USA popiera prawo kobiet do aborcji).

Wielu teologów wczesnochrześcijańskich (m.in. w Didache z I w., Atenagoras w II w.) potępiło aborcję na równi z dzieciobójstwem. Była to wyraźna różnica z prawem rzymskim, które pozwalało zarówno na aborcję jak oraz zabijanie np. słabych oraz zdeformowanych noworodków. W III w. teolodzy chrześcijańscy nazwali aborcję zbrodnią. W IV w. Grzegorz z Nyssy wskazał, iż embrion jest żywą istotą, a Jan Chryzostom potępił zmuszanie prostytutek do aborcji.

Teologia chrześcijańska na ogół powołuje się na biblijny zakaz "rozlewania krwi niewinnych" jako podstawę zakazu aborcji. Wskazuje także dla przykładu Jezusa Chrystusa, który był Bogiem oraz człowiekiem od chwili poczęcia, a także dla przykładu Maryi, która mimo bardzo trudnych okoliczności oraz warunków materialnych, zdecydowała się na urodzenie dziecka. Tym niemniej nie wszyscy teolodzy chrześcijańscy uznają zakaz aborcji za nakaz biblijny.

Katolicyzm

Symboliczny grób dzieci nienarodzonych na cmentarzu Mater Dolorosa w Bytomiu

Grób Dzieci Utraconych na cmentarzu przy ul. Renety w Warszawie

Kościół katolicki od samego początku sprzeciwia się aborcji^[97]. Najstarszy pozabiblijny dokument chrześcijański Didache nazywa powodujących poronienie mordercami. Teolodzy katoliccy (od Didache do Evangelium Vitae) utrzymują, że Biblia zakazuje aborcji.

Jedyny fragment w Biblii dotyczący bezpośrednio przerwania ciąży istnieje w Księdze Wyjścia. Dotyczy on jednak nieumyślnego wywołania poronienia – Wj 21, 22-25 mówi^[98]:

22 Gdyby mężczyźni bijąc się uderzyli kobietę brzemienną powodując poronienie, ale bez jakiejkolwiek szkody, to [winny] zostanie ukarany grzywną, jaką <na nich> nałoży mąż tej kobiety, oraz wypłaci ją za pośrednictwem sędziów polubownych. 23 Jeżeli zaś ona poniesie jakąś szkodę, wówczas on odda życie za życie, 24 oko za oko, ząb za ząb, rękę za rękę, nogę za nogę, 25 oparzenie za oparzenie, ranę za ranę, siniec za siniec.

Chociaż stale uznawano aborcję za grzech ciężki, to znaczenie tego grzechu interpretowano odmiennie w wielorakich epokach historycznych, w zależności od stopnia dostępnej wiedzy na temat rozwoju embrionu albo płodu. Jednak już Synod w Elwirze orzekł w 305 roku:

Jeżeli jaka kobieta pod nieobecność męża zajdzie w ciążę z cudzołóstwa, a po dokonaniu tego przestępstwa zabije płód, postanawiamy aż do końca życia nie dawać jej Komunii, dlatego że [zamiast dziecka] urodziła zbrodnię[99]

Stopniowanie pokut w zależności od stopnia rozwoju płodu przewidywał penitencjał staroirlandzki. Penitencjał przypisywany św. Bedzie Czcigodnemu na kobietę powodującą poronienie przed 40 dniem nakładał roczną pokutę, a po 40 dniu miała pokutować jako zabójczyni.

Znane są źródła hagiograficzne z epoki średniowiecza, w których cudów przypominających aborcję dokonywali święci^[100][101]. Nigdy nie zyskały one jednak oficjalnej aprobaty władz kościelnych, a były elementem twórczości ludowej.

W 1869 roku papież Pius IX w Konstytucji Apostolicae Sedis zabronił aborcji w każdym okresie ciąży, w tym także w okresie preembrionalnym^[102].

Współcześnie w Kościele katolickim, dokonanie albo pomaganie w aborcji ma następstwo automatycznej^[103][104] ekskomuniki, którą może zdjąć zwykle zaledwie biskup, bądź wyznaczony przez niego ksiądz, chociaż w poniektórych diecezjach prawo zdjęcia ekskomuniki posiadają wszyscy księża mogący spowiadać^{potrzebne źródło}. Za odpowiednik aborcji Kościół uznaje także niszczenie embrionów ludzkich poza organizmem matki, np. w laboratoriach.

Sobór Watykański II w 1965 określił, w konstytucji Gaudium et Spes, aborcję wraz z dzieciobójstwem jako "okropne przestępstwo" (łac. nefanda crimina)^[105]. Zakazane są także następujące praktyki antykoncepcyjne oraz badawcze, które potrafią powodować zniszczenie zapłodnionej komórki jajowej (niezagnieżdżonego zarodka): np. wkładka domaciczna, pigułka antykoncepcyjna (w tym antykoncepcja "po stosunku płciowym"), badania albo terapia oparte na komórkach embrionalnych, zapłodnienie in vitro.

Papież Jan Paweł II wielokrotnie oraz jednoznacznie określał aborcję jako zabójstwo, potępiając ją. Podsumowaniem jego nauczania w tym zakresie jest encyklika Evangelium Vitae (łac. Ewangelia życia), opublikowana 25 marca 1995, określająca – w osobnym rozdziale – aborcję jako "odrażającą zbrodnię"^[106].

Również papież Benedykt XVI bezwarunkowo potępił aborcję^[107]. Aktualnie Kościół katolicki podkreśla, iż "pierwszym prawem osoby ludzkiej jest jej życie" od momentu poczęcia. Nawet w sytuacji, kiedy życie matki jest zagrożone, nie da się uznać jej życia za ważniejsze od życia "nienarodzonego dziecka". Jednak wyraźnie rozróżnia "aborcję bezpośrednią" jako cel sam w sobie (która jest potępiana bezwzględnie) od "aborcji pośredniej", czyli poronienia spowodowanego przez zabiegi medyczne, niezbędne dla ratowania życia matki (np. usunięcie części jajowodu z zagnieżdżonym w nim zarodkiem, w ciąży pozamacicznej). Kościół nie potępia terapii matki, mogącej doprowadzić do śmierci dziecka (tzw. "aborcja pośrednia")^[108].

Prawosławie

Prawosławie podziela pogląd, że życie ludzkie zaczyna się od chwili poczęcia oraz w związku z tym potępia aborcję (w tym także aborcję wywołaną stosowaniem lekarstw oraz innych substancji chemicznych) jako zabójstwo. Ten pogląd odzwierciedla święto Poczęcia Przenajświętszej Maryi Panny.

Protestantyzm

Protestantyzm reprezentuje bardzo zróżnicowane postawy wobec aborcji. Ogólnie nie potępia antykoncepcji (z wyjątkiem antykoncepcji hormonalnej "po stosunku płciowym" oraz innych metod, związanych z niszczeniem zapłodnionej komórki).

Nie istnieje żadna ogólna wykładnia tego problemu, każda grupa wyznawców ustala własny pogląd na zasadzie większościowej. W USA przeważa opinia, iż aborcja jest formą dzieciobójstwa, nawet w przypadkach kazirodztwa oraz zgwałcenia. Jednak wielu amerykańskich protestantów dopuszcza aborcję w takich przypadkach, a także jeśli życie matki jest zagrożone. W większości amerykańskich Kościołów protestanckich są grupy zwolenników oraz przeciwników prawa do legalnej aborcji. Wyjątkiem jest Południowa Konwencja Baptystów – zadeklarowany przeciwnik aborcji.

Amerykański Kościół Episkopalny (anglikański) popiera legalną aborcję oraz prawo kobiet do decydowania o dokonaniu aborcji. Świadczy także pomoc oraz udziela sakramentów kobietom, które miały wykonaną aborcję. Potępiane są wszelkie działania rządu, ograniczające prawo do aborcji^[109]. Kościół dopuszcza stosowanie antykoncepcji hormonalnej, ale sprzeciwia się aborcji selektywnej ze względu na płeć dziecka.

Kościół Ewangelicko-Augsburski w RP w oświadczeniu z 1991 roku zdecydowanie opowiedział się za ochroną życia od momentu poczęcia oraz sprzeciwił się stosowaniu środków wczesnoporonnych^[110]. Z drugiej strony Kościoły luterańskie w Niemczech oraz państwach skandynawskich nie wyraziły oficjalnego sprzeciwu, kiedy w krajach tych rządy zdecydowały się przed wieloma laty zalegalizować aborcję. Również oraz dzisiaj znaczna cząstka duchownych luterańskich w Niemczech oraz w Skandynawii, jak także w Estonii, Łotwie oraz w Kanadzie nie potępia jednoznacznie aborcji oraz nie traktuje jej w kategoriach grzechu. Aborcji przeciwne są Kościoły ewangelikalne zrzeszone w Aliansie Ewangelicznym w RP.

Ruch Świętych w Dniach Ostatnich

Mormoni zdecydowanie potępiają aborcję, jednak dopuszczają okoliczności, które usprawiedliwiają ją (choć nie automatycznie, lecz po starannym rozważeniu): ciąża jako wynik kazirodztwa albo gwałtu, poważne zagrożenie dla życia matki^[111].

Islam

Chociaż islam^[112] podkreśla ważność życia danego przez Boga (Koran 12:85), to nie potępia aborcji tak jednoznacznie, jak przeważajaca ilość wyznań chrześcijańskich. Wynika to z przekonania, iż życie (ar. ruh) nie zaczyna się od momentu zapłodnienia. Prawo islamskie (Szariat), m.in. na podstawie hadisów oraz opisu rozwoju embriologicznego zawartego w Koranie stwierdza, iż początkowo zarodek istnieje jako zapłodnione jajo, następnie jako "skrzep krwi"; przeważajaca ilość interpretacji przyjmuje, że Bóg obdarza embrion duszą dopiero po upływie 120 dni od zapłodnienia. Aborcja jest więc zakazana dopiero od 4 miesiąca ciąży. Do tego czasu islam zezwala na dokonanie aborcji w takich przypadkach, jak: zgwałcenie, kazirodztwo, prawdopodobieństwo ojcostwa osoby upośledzonej umysłowo, różnego rodzaju wady oraz uszkodzenia embrionu (np. zarażenie różyczką). Szariat stale zezwala na aborcję, jeśli zagrożone jest życie kobiety. Zakazana jest aborcja z powodów takich, jak trudne warunki materialne albo wybieranie płci dziecka.

Ortodoksyjni interpretatorzy Koranu (szkoła hanaficka: Turcja, Bliski Wschód, Azja Środkowa), dopuszczają aborcję z inicjatywy kobiety, bez zgody męża oraz także z tzw. "słusznych powodów" np. ciąża w czasie karmienia piersią dziecka. Ten pogląd podziela przeważajaca ilość szyitów. Tylko ismailici całkowicie zakazują aborcji. Szkoły: Hanbali oraz Szafi (Afryka, Arabia, płd.-wsch. Azja pozwalają na aborcję do 40 dnia ciąży pod warunkiem, że mąż wyrazi zgodę.

Aktualnie Algieria, Egipt, Iran oraz Pakistan w swoim prawodawstwie dopuszczają aborcję tylko, jeśli życie kobiety jest zagrożone (co nie oznacza, że aborcje nie są tam w praktyce wykonywane także z innych powodów). Ustawodawstwo najłatwiej dopuszczające aborcję ma Tunezja, która dozwala na aborcję przez uprawnionego lekarza z każdego powodu u kobiet zamężnych oraz niezamężnych; zgoda męża nie jest konieczna.

Judaizm

Religijne prawo żydowskie^[113] halacha traktuje aborcję bardziej rygorystycznie niż islam, ale nie zakazuje jej całkowicie jak przeważajaca ilość wyznań chrześcijańskich; ogólnie przyjmuje, że aborcja jest dozwolona tylko, jeśli ciąża stanowi zagrożenie dla życia kobiety (w tym przypadku embrion traktowany jest jako potencjalny "morderca" swojej matki, przed którym ona ma prawo bronić się).

Istnieje jednak wiele interpretacji tego prawa: od przyzwolenia na aborcję w większości przypadków do całkowitego zakazu aborcji. Talmud nie traktuje aborcji jako morderstwa, albowiem na sprawcę aborcji nakłada tylko karę grzywny. Przeważajaca ilość rabinów dopuszcza aborcję, jeśli ciąża stanowi zagrożenie dla zdrowia psychicznego kobiety (np. niebezpieczeństwo samobójstwa). Jako zagrożenie dla zdrowia psychicznego traktuje się ciążę, będącą wynikiem zgwałcenia albo kazirodztwa. Z reguły negowana jest dopuszczalność aborcji ze względu na wady oraz choroby wrodzone embrionu. Wyjątkiem jest rabin Eliezar Yehuda Waldenberg, który twierdzi, że da się usunąć ciążę, jeśli embrion ma wady albo chorobę, które po urodzeniu potrafią mu przysporzyć znacznych cierpień.

Ogólną zasadą w judaizmie jest traktowanie każdej prośby o aborcję jako indywidualnego przypadku, który trzeba oddzielnie rozważyć oraz który musi być poważnie umotywowany.

Hinduizm

Hinduizm uważa aborcję za zbrodnię (jeden z 6 rodzajów morderstwa) oraz za jeden z najcięższych grzechów. Aborcja stanowi przeszkodę na drodze do połączenia się duszy (atmana) z Brahmanem. Hinduizm głosi, że zarodek ludzki jest świadomą istotą, godną ochrony, albowiem dusza inkarnuje się w chwili poczęcia. Opisane jest jak bóg Kryszna skazał Aśwattamę na nieśmiertelność (czyli na wieczną niemożliwość wyzwolenia się z cyklu życia oraz cierpienia) za usiłowanie zabicia embriona^[114]

Buddyzm

Buddyzm sprzeciwia się odbieraniu "świadomego życia". Już podstawowe nauki o Dwunastu Ogniwach Współzależnego Powstawania jasno opisują reinkarnację świadomości w łonie matki. Najbardziej obszerne nauki da się znaleźć w buddyzmie tybetańskim, gdzie jest mowa o stanie pośrednim Bardo oraz narodzinach następującym po tym stanie. Tybetańscy lamowie stale nauczają zgodnie z naukami o prawie czynów karmicznych, aby nie stosować aborcji. Przeważajaca ilość ortodoksyjnych buddystów theravada zalicza się do zdecydowanych przeciwników aborcji.

Aborcja w kulturze

Aborcja jest obecna w kulturze światowej. W dwudziestoleciu międzywojennym, w Polsce temat poruszali m.in. Zofia Nałkowska w Granicy oraz Tadeusz Boy-Żeleński w Piekle kobiet.

Granicy dopuszczalnego wieku aborcji oraz eutanazji jest poświęcone opowiadanie Przedludzie (1974) Philipa K. Dicka.

Niemiecka pisarka Karin Struck w książce Widzę moje dziecko we śnie (1992) opisała swoją traumę, związaną z przeprowadzoną aborcją.

Głośnym echem odbiły się współczesne produkcje filmowe, takie jak dokument Niemy krzyk z 1984 roku przedstawiający zabieg aborcji, a także fabularne: brytyjski Vera Drake (2004), amerykański Bella (2006) czy rumuński 4 miesiące, 3 tygodnie oraz 2 dni (2007).

Temat aborcji poruszały utwory muzyczne polskich grup muzycznych: Creation of Death na albumie Purify Your Soul z 1991 roku ("Quartering Alive" oraz "Nameless Forever") oraz Houk na albumie Extra Pan z 2000 ("Holocaust"). Wymienione utwory miały charakter sprzeciwu wobec przerywania ciąży^{potrzebne źródło}.

Sprawdź też

Sprawdź w Wikicytatach kolekcję cytatów
dotyczącą aborcji

• antykoncepcja
• bezprawne przerwanie ciąży

Przypisy

Bibliografia

• Aborcja w ujęciu prawa, medycyny oraz psychologii: materiały z konferencji naukowej Akademia Podlaska, 10-11 grudnia 2004 / red. Dorota Franków. Siedlce. Wydawnictwo Akademii Podlaskiej, 2005.
• Berek, Jonathan S.: Berek & Novak's Gynecology, 14th Edition. Lippincott Williams & Wilkins, 2007. ISBN 978-0-781768-05-4. 
• Bernard Hałaczek, Krystyna Ostrowska, François Höpflinger: Dlaczego aborcja. Warszawa. Wydawnictwa Akademii Teologii Katolickiej, 1994.
• Chełstowski Jerzy: Aborcja w świadomości Polaków okresu przemian ustrojowych w ujęciu filozoficznym oraz w wymiarze biomedycznym oraz społecznym. Siedlce. Akademia Podlaska, 2000.
• Cunningham F. Gary, Leveno Kenneth J. et al.: Williams Obstetrics, Twenty-Third Edition. The McGraw-Hill Companies, Inc., 2010. ISBN 978-0-07-149701-5. 
• Dzierżanowska-Peszko Joanna: Aborcja: przyczyny oraz konsekwencje. Opole. Redakcja Wydawnictw Wydziału Teologicznego Uniwersytetu Opolskiego, 2005.
• Jacqueline Heinen, Anna Matuchniak-Krasuska: Aborcja w Polsce. Warszawa: PTR, 1995.
• Jan Paweł II: O życiu: aborcja, eutanazja, wojna. wybór, oprac. oraz przedm. Andrzej Sujka. Kraków. Wydawnictwo M, 2005.
• Kis János: Aborcja: Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1993.
• Kostro Ludwik: Eros, seks oraz aborcja w ocenie katolicyzmu krytycznego. Gdańsk. Wydawnictwo Scientia, 2006
• Kreeft Peter: Aborcja? – trzy punkty widzenia. Peter Kreeft. Warszawa. Wydawnictwo Fronda ; 2007.
• Michels Nancy: Aborcja – przywrócić życiu sens. Katowice: Wydawnictwo Credo, 2005.
• Ostrowicka Beata: Aborcja w świetle filozoficznych koncepcji życia. Kraków 1992
• Polityka oraz aborcja: pod red. Mirosława Chałubińskiego: Warszawa: Agencja Scholar, 1994.
• Schooyans Michel: Aborcja a polityka. Lublin. Instytut Jana Pawła II KUL (Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego), 1991.
• Tribe Laurence H.: Aborcja: konfrontacja postaw.; przekład Małgorzata Studzińska. Poznań. Wydawnictwo Zysk oraz S-ka, 1994.
• Willke Barbara, Willke Jack: Aborcja: pytania oraz odpowiedzi. Gdańsk. Wydawnictwo Stella-Maris. 1990

Linki zewnętrzne

• Ustawa z dnia 7 stycznia 1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego oraz warunkach dopuszczalności przerywania ciąży (Dz. U. z 1993 r. Nr 17, poz. 78)
  • Ustawa z dnia 30 sierpnia 1996 r. o zmianie ustawy o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego oraz warunkach dopuszczalności przerywania ciąży oraz o zmianie poniektórych innych ustaw (Dz. U. z 1996 r. Nr 139, poz. 646)
    • Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 maja 1997 r., sygn. akt K 26/96
    • Obwieszczenie Prezesa Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 grudnia 1997 r. o utracie mocy obowiązującej art. 1 pkt 2, art. 1 pkt 5, art. 2 pkt 2, art. 3 pkt 1 oraz art. 3 pkt 4 ustawy o zmianie ustawy o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego oraz warunkach dopuszczalności przerywania ciąży oraz o zmianie poniektórych innych ustaw. (Dz. U. z 1997 r. Nr 157, poz. 1040)
• Ustawa z dnia 27 kwietnia 1956 r. o warunkach dopuszczalności przerywania ciąży (uchylona) (Dz. U. z 1956 r. Nr 12, poz. 61)
• Rada Ministrów: Sprawozdanie Rady Ministrów z wykonania w roku 2006 ustawy z dnia 7 stycznia 1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego oraz warunkach dopuszczalności przerywania ciąży oraz o skutkach jej stosowania (pol.). 2007-11-06. [dostęp 2007-11-26].

Artykuł uwzględnia stan prawny na 2006-08-18. Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć prawnych w www.pozycjonowanie-bydgoszcz.tk.

Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych oraz pokrewnych w www.pozycjonowanie-bydgoszcz.tk.

  W Wikimedia Commons leżą multimedia związane z tematem:
Aborcja