Afera gruntowa – potoczna nazwa afery korupcyjnej, która wybuchła w Polsce latem 2007 roku, doprowadzając do dymisji wiceprezesa Rady Ministrów oraz ministra rolnictwa Andrzeja Leppera 9 lipca 2007^[1][2]. Afera także doprowadziła do rozpadu rządzącej wówczas koalicji PiS, LPR oraz Samoobrony RP.

Powstanie sprawy

Wedle informacji przekazywanych przez media sprawa miała rozpocząć się od rozpowiadanych przez dwóch biznesmenów informacji o tym, jakoby mogli oni odrolnić każdą działkę w Polsce. Centralne Biuro Antykorupcyjne mając na celu ujawnienie szczegółów sprawy rozpoczęło wobec nich prowokację. Podstawieni przez CBA agenci, podając się za szwajcarskich przedsiębiorców zaproponowali im łapówkę w zamian za pomoc w odrolnieniu działki w Muntowie.

Podczas akcji, CBA miało wejść w posiadanie informacji o tym, że cząstka łapówki ma trafić do Andrzeja Leppera, Janusza Maksymiuka oraz jeszcze jednej osoby^[3][4].

Ujawnienie afery

Sprawa była ujawiona 9 lipca 2007, kiedy premier Jarosław Kaczyński zdymisjonował Andrzeja Leppera. Ujawniono, że trzy dni wcześniej CBA zatrzymało jego współpracownika Piotra Rybę oraz prawnika Andrzeja Kryszyńskiego, którzy w imieniu Leppera oraz swoim posiadali domagać się łapówki za pomoc w odrolnieniu gruntu.

Do wręczenia jej, zdaniem szefa CBA, nie doszło ze względu na demaskujący akcję "przeciek" informacji^[5]. Prokuratura nie wyjaśniła, kto mógł być źródłem przecieku oraz jak do niego doszło. Podejrzenia objęły z reguły ówczesnego szefa MSW Janusza Kaczmarka, który - wedle prokuratury - miał w przededniu finału akcji CBA spotykać się z Ryszardem Krauze w warszawskim hotelu Marriott tuż przed jego spotkaniem z posłem Samoobrony RP Lechem Woszczerowiczem. Ten zaś miał przekazać informację o prowokacji Andrzejowi Lepperowi. Dalej miała ona zostać przekazana Piotrowi Rybie przez Janusza Maksymiuka. 31 sierpnia 2007 prokuratura ujawniła nagrania z kamer w hotelu oraz zapis z podsłuchów telefonicznych rozmów Kaczmarka, Konrada Kornatowskiego, ówczesnego szefa policji, oraz prezesa PZU Jaromira Netzla, na podstawie których wysunięto podejrzenia o takiej drodze przecieku.

Andrzej Lepper zaprzeczył, jakoby miał zostać uprzedzony za pośrednictwem Lecha Woszczerowicza. Stwierdził za to, że o akcji CBA dowiedział się od Zbigniewa Ziobry podczas ich rozmowy w czerwcu 2007. Ziobro rozmowę nagrał na dyktafon oraz przedstawił w prokuraturze jako dowód, że nie uprzedzał Leppera.

Konsekwencje prawne

Piotrowi Rybie oraz Andrzejowi Kryszyńskiemu prokurator przedstawił zarzuty płatnej protekcji. Obaj zostali tymczasowo aresztowani, a następnie zwolnieni za poręczeniem majątkowym. Piotr Ryba spędził w areszcie prawie 12 miesięcy. 10 września 2008 Andrzej Kryszyński przyznał się do popełnienia zarzucanego mu czynu^[6], podczas, kiedy Piotr Ryba absolutnie odrzucił zarzuty, twierdząc, że stał się w całą sprawę wciągnięty przez Kryszyńskiego. 18 sierpnia 2009 Sąd Rejonowy w Warszawie obu oskarżonych uznał za winnych. Rybę skazał na 2,5 roku pozbawienia wolności, a Kryszyńskiego na 54 tys. zł grzywny^[7].

6 października 2009 w związku z tą sprawą prokurator Prokuratury Okręgowej w Rzeszowie postawił Szefowi CBA Mariuszowi Kamińskiemu zarzuty m.in. przekroczenia uprawnień oraz popełnienia przestępstw przeciwko wiarygodności dokumentów^[8]. Akt oskarżenia w tej sprawie stał się skierowany we wrześniu 2010 do sądu. Piotr Ryba oraz Andrzej Lepper otrzymali status osób pokrzywdzonych.

30 listopada 2009 Prokuratura Okręgowa w Warszawie umorzyła śledztwo w sprawie składania fałszywych zeznań przez Kaczmarka, Krauzego oraz Kornatowskiego^[9].

24 maja 2010 Sąd Apelacyjny w Warszawie uchylił wyroki skazujące Piotra Rybę oraz Andrzeja Kryszyńskiego, kierując sprawę do ponownego rozpoznania przez sąd niższej instancji^[10].

31 sierpnia 2010 prokurator Prokuratury Okręgowej w Warszawie przedstawił Andrzejowi Lepperowi zarzuty składania fałszywych zeznań w sprawie przecieku z afery gruntowej^[11]. W październiku 2010 akt oskarżenia w tej sprawie stał się skierowany do Sądu Rejonowego w Koszalinie^[12]. Proces w tej sprawie nie mógł się rozpocząć ze względu na niestawiennictwo Andrzeja Leppera na rozprawach, w wyniku czego, w marcu 2011 sąd nakazał jego zatrzymanie oraz doprowadzenie siłą^[13]. Został on następnie umorzony ze względu na śmierć oskarżonego.

7 lutego 2012 r. media podały, iż zatrzymanie Janusza Kaczmarka w 2007 r. było legalne. Prokuratura Okręgowa w Rzeszowie z braku "ustawowych znamion czynu zabronionego" umorzyła śledztwo dotyczące rzekomego przekroczenia uprawnień przez prokuratorów oraz funkcjonariuszy CBA oraz ABW przy zatrzymaniu m.in. b. szefa MSWiA Janusza Kaczmarka.^[14]

Linki zewnętrzne

Stenogramy rozmów Kornatowskiego, Netzla oraz Kaczmarka

Stenogramy podsłuchów Ryby, Kryszyńskiego oraz Jabłońskiego

Przypisy