Ten artykuł od 2011-05 wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji. Informacje nieweryfikowalne potrafią zostać zakwestionowane oraz usunięte. Aby uczynić artykuł weryfikowalnym, trzeba podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach.

Anioł biznesu (ang. business angel w Europie, angel investor w USA) jest zamożną osobą, która przeznacza kapitał na finansowanie przedsięwzięć będących we wczesnych fazach rozwoju, w zamian za mniejszościowy pakiet udziałów w firmie. Anioły stale inwestują swoje własne fundusze, w przeciwieństwie do venture capitals, które zarządzają pewną pulą środków innych kapitałodawców zgromadzonych w profesjonalnym funduszu. Rosnąca grupa aniołów biznesu w Polsce skupia się przede wszystkim w sieciach aniołów biznesu, które dopuszczają im zachowanie anonimowości, zajmują się selekcją projektów, ich odpowiednim przygotowaniem, szkoleniem przedsiębiorców oraz inwestorów. Odmienne formy organizacyjne aniołów biznesu to kluby, fundusze oraz grupy. Gdyż aniołowie biznesu inwestują swój prywatny kapitał, decyzje o wejściu kapitałowym podejmują w pełni samodzielnie oraz subiektywnie.

Środki oferowane przez aniołów biznesu wypełniają lukę kapitałową pomiędzy finansowaniem pozyskiwanym od przyjaciół, rodziny oraz z własnych oszczędności (w wersji angielskiej mowa o 4F – friends, family, founder and fools) a funduszami venture capital. Pozyskanie kwoty większej niż 100 tys. zł od przyjaciół oraz rodziny na rozpoczęcie działalności jest sporym problemem, a równocześnie przeważajaca ilość tradycyjnych funduszy venture capital nie jest zainteresowana inwestycjami na kwoty poniżej 10 milionów złotych.

Inwestycje aniołów są narażone na ekstremalnie wysokie ryzyko,dlatego też wymagają bardzo wysokich stóp zwrotu. Gdyż statystycznie 6 na 10 firm wspartych kapitałem anielskim upada, 3 pozwalają przynajmniej na odzyskanie zainwestowanej kwoty, a tylko 1 okazuje się być niekwestionowanym sukcesem, doświadczeni aniołowie biznesu wyszukują inwestycje, które posiadają potencjał do przyniesienia przynajmniej trzydziestokrotnego zwrotu zainwestowanej kwoty w perspektywie 3-6 lat, po których następuje wyjście z inwestycji. Statystycznie w swoim portfelu inwestycyjnym ma 2-5 spółek, a całość kapitału jaką chcą przeznaczyć na tego typu inwestycje stanowi 3-10% ich majątku netto.

Aniołem biznesu jest zwykle przedsiębiorca na tzw. "biznesowej emeryturze" albo emerytowany manager wysokiego szczebla, który bywa zainteresowany wspieraniem młodych biznesów z pobudek innych niż czysty zysk. Może kierować nim chęć nawiązania kontaktów biznesowych, możliwość przekazywania swoich doświadczeń oraz wiedzy, pragnienie "odwdzięczenia się" społeczeństwu, uczestniczenia w procesie rozwoju gospodarki czy też dla nobilitacji społecznej. Dlatego też mówi się, że anioły oferują tzw. "smart money", czyli pomoc menedżerską, doświadczenia, kontakty, specjalistyczną wiedzę oraz umiejętności oraz know-how. Aby aktywne wsparcie firmy było możliwe, anioły biznesu szukają możliwości inwestycyjnych znajdujących się w odległości 2-3 godzin jazdy samochodem od ich domu.

Anioły biznesu a fundusze typu venture capital

Zarówno anioły biznesu, jaki fundusze venture capital to instrumenty rynku kapitałowego do finansowania innowacyjnych firm. Nie wolno ich jednak utożsamiać ze sobą. Są to bowiem dwa różne, ale komplementarne wobec siebie źródła kapitału, które na dojrzałych rynkach kapitałowych skutecznie oraz ściśle ze sobą współpracują. Anioł biznesu to osoba fizyczna, indywidualny inwestor dysponujący swoim własnym majątkiem. Fundusz venture capital to firma, osoba prawna, której pracownicy zarządzają nie swoim kapitałem lecz funduszu. M.in. dlatego anioły biznesu posiadają nieformalne podejście do dokonywanych inwestycji. Nie ograniczają ich żadne narzucone procedury, przez co są w stanie poprowadzić proces inwestycyjny bardzo sprawnie. Natomiast fundusze venture capital z racji swojego instytucjonalnego charakteru, posługują się ściśle określonymi procedurami, które z jednej strony pozwalają im optymalizować ryzyko, ale z drugiej strony spowalniają proces inwestycyjny oraz czynią go bardziej formalnym. Naturalną konsekwencją charakteru aniołów biznesu jest ich bezpośrednie zaangażowanie w zarządzanie projektem. Fundusze venture capital także służą zapleczem doradczym, jednak angażują się w ten sposób dopiero w późniejszych fazach rozwoju projektu, kiedy ryzyko jest mniejsze oraz jest większa pewność, że inwestycja przyniesie oczekiwany zwrot. W kwestii analizy danego projektu inwestycyjnego anioły biznesu oraz fundusze venture capital różnie traktują badanie due diligence. Generalnie fundusze podchodzą to tego etapu procesu inwestycyjnego ze wydatnie większą uwagą niż anioły biznesu. Wynika to z reguły z faktu, że projekty, w które inwestują anioły biznesu, są zbyt słabo rozwinięte, aby przeprowadzać takie badanie. Dodatkowo koszt takiego badania bywa nieopłacalny w odniesieniu do wielkości inwestycji. Z kolei fundusze venture capital przeprowadzają badanie due diligance zawsze. Projekty, które są przedmiotem ich inwestycji, są na tyle duże, że koszt due diligance jest opłacalny, a poza tym wewnętrzne procedury funduszy wymagają uzasadnienia decyzji o inwestycji wynikami odpowiedniej analizy. O dojrzałości oraz sprawności funkcjonowania rynku kapitałowego może świadczyć współpraca aniołów biznesu z funduszami venture capital. Dla przykładu badanie przeprowadzone przez J.J. Madill, G.H. Haines, A.I. Riding na populacji firm oraz aniołów biznesu w Ottawie wykazało, że aż 57% spółek technologicznych, które otrzymały wsparcie finansowe od aniołów biznesu skorzystało w dalszych etapach rozwoju z kapitału venture capital, natomiast tylko 10% z podmiotów niekorzystających z kapitałów aniołów biznesu swój dalszy rozwój finansowało z funduszy venture capital^[1]. Na czym zatem opiera się współpraca tych dwóch tych dwóch katalizatorów rozwoju innowacyjnych firm? Do funduszy zgłaszają się wielokrotnie firmy albo projektodawcy z biznesplanami, które nie wpisują się w ich profil inwestycyjny. Są to projekty zbyt małe, niewystarczająco rozwinięte albo po prostu niedokładnie przygotowane. Inwestorzy instytucjonalni nie wspierają takich projektów – nawet jeśli rokują one na dynamiczny wzrost. Fundusze venture capital nie odrzucają takich projektów, lecz przekazują je aniołom biznesu albo sieciom aniołów biznesu, z którymi współpracują. Stały kontakt z funduszem jest dla anioła dobrym kanałem informacji o możliwościach inwestycyjnych. Z kolei fundusz traktuje anioła jako inkubator, który ma za zadanie dokonać wstępnej analizy wykonalności inwestycji oraz wspomóc jej rozwój. Naturalnie anioł biznesu wychodząc z danej inwestycji w pierwszej kolejności zwraca się z ofertą sprzedaży udziałów do funduszu, z którym współpracuje. Uwzględniając te korzyści, wiele funduszy venture capital wdraża specjalne programy współpracy partnerskiej z aniołami, które zakładają (oprócz wynagrodzenia dla aniołów biznesu) możliwość realizacji kolejnych projektów, dodatkowe prawa korporacyjne, możliwości zabezpieczenia wyjścia z inwestycji oraz możliwość sprawowania nadzoru właścicielskiego . Częstym problemem występującym na rynku inwestycji kapitałowych w projekty w fazie seed albo start-up jest niedobór informacji albo nieefektywne zarządzanie informacją o ofertach inwestycyjnych. Odpowiednia informacja nie dociera do potencjalnych inwestorów albo jest przez nich ignorowana. Dobra współpraca pomiędzy inwestorami poruszającymi się w sferze inwestycji we wczesnych fazach rozwoju, takimi jak anioły biznesu oraz fundusze venture capital zapewnia szczelne skanalizowanie informacji o aktualnych możliwościach inwestycyjnych oraz wyższy odsetek ich realizacji.

Przypisy