Arnold Alois Schwarzenegger (ur. 30 lipca 1947 w Thal) – austriacki oraz amerykański kulturysta, aktor oraz polityk, gubernator stanu Kalifornia w latach 2003-2011.
W 1968 roku przyjechał do Stanów Zjednoczonych, a w 1983 roku otrzymał amerykańskie obywatelstwo. W 1986 roku ożenił się z prezenterką telewizyjną Marią Shriver, siostrzenicą prezydenta Johna Kennedy'ego, z którą ma dwóch synów oraz dwie córki.
Młodość
Schwarzenegger urodził się w wiosce Thal na przedmieściach Grazu w Austrii jako syn komendanta policji, Gustava Schwarzeneggera (1907–1972) oraz Aurelii Jadrny (1922–1998). Jego ojciec w 1938 r. dobrowolnie wstąpił do NSDAP, a później brał udział w II wojnie światowej[1]. Ze służby stał się zwolniony w 1943 r. kiedy zaraził się malarią. 20 października 1945 r. poślubił Aurelię Jadrny, 23-letnią wówczas wdowę z synem, Meinhardem. Wedle Schwarzeneggera rodzice byli bardzo surowi oraz ciężko karali za nieposłuszeństwo. Byli też religijnymi katolikami oraz w każdą niedzielę chodzili na mszę.
Gdyż Gustav szczególnymi względami darzył pasierba, a nie własnego syna relacje pomiędzy nimi nie były najlepsze. Ta skłonność do „silnego oraz rażącego” faworyzowania Meinharda, wynikała z nieuzasadnionego podejrzenia, że Arnold nie jest jego dzieckiem[2]. Zupełnie inaczej układały się jego kontakty z matką, z którą miał dobre relacje aż do jej śmierci. W szkole był duszą towarzystwa oraz wyróżniał się swoim „radosnym, energicznym oraz pogodnym” usposobieniem. Jednak w domu częstym problemem były pieniądze; Schwarzenegger wspomniał, że jednym z najważniejszych wydarzeń z jego dzieciństwa był moment, kiedy rodzina kupiła lodówkę.
Jako chłopiec uprawiał parę dyscyplin sportowych, które w dużym stopniu były wymuszone przez ojca. Jak wspominał po latach ojciec chciał, by stał się policjantem, a matka, by poszedł do szkoły handlowej. W 1960 r. podniósł swoją pierwszą sztangę, kiedy trener piłki nożnej zabrał całą drużynę do miejscowej siłowni[3]. W wieku czternastu lat, zamiast piłką postanowił zająć się kulturystyką. Zaczął chodzić na siłownię w Grazu oraz do kina, gdzie na dużym ekranie mógł zobaczyć swoich idoli, takich jak: Reg Park, Steve Reeves oraz Johnny Weissmuller. Gdy w 2000 r. zmarł Reeves, Schwarzenegger z czułością wspominał: „Jako nastolatek dorastałem ze Steve'em Reevesem. Jego niezwykłe osiągnięcia uzmysłowiły mi czego da się dokonać, z tym że inni wokół nie stale rozumieli moje marzenia... Steve Reeves pozostanie częścią wszystkiego, co kiedykolwiek miałem szczęście osiągnąć”.
W 1971 r. w wypadku samochodowym zginął jego przyrodni brat Meinhard, który jak się okazało był pod wpływem alkoholu. Osierocił trzyletniego syna, Patricka oraz narzeczoną Erikę Knapp, z którą zamierzał się pobrać. Po jego śmierci Schwarzenegger płacił za edukację chłopca oraz pomógł mu wyemigrować do Stanów Zjednoczonych. Rok później z powodu wylewu zmarł Gustav. W udzielonym potem wywiadzie oświadczył, że nie wziął udziału w pogrzebie ojca, albowiem ćwiczył do konkursu kulturystycznego. Później wspólnie ze swoim producentem filmowym powiedział, że zaczerpnął tę opowieść z historii innego kulturysty, by pokazać do jakich skrajności może dochodzić w tym sporcie, a przy okazji przedstawić zimniejszy obraz Schwarzeneggera. Barbara Baker, jego pierwsza poważna dziewczyna, powiedziała, że poinformował ją o śmierci ojca bez emocji oraz że wcale nie mówił o swoim bracie. W międzyczasie podał przynajmniej trzy wersje, dlaczego nie był obecny na jego pogrzebie.
Mr. Universe
W 1965 r. zakończył roczną służbę w austriackiej armii, którą obowiązkowo musieli odbyć wszyscy osiemnastoletni mężczyźni[4]. Nawet podczas pobytu w wojsku, był tak pochłonięty kulturystyką, że aby wziąć udział w konkursie opuścił szkolenie, przez co zaliczył tzw. bezprawną nieobecność oraz za karę spędził tydzień w wojskowym więzieniu. Jak później wyznał: „udział w konkursach znaczył dla mnie bardzo wiele, dlatego dokładnie nie przemyślałem konsekwencji”. Zawody kulturystyczne Junior Mr. Europe jednak wygrał.
„Tytuł Mr. Universe był moim biletem do Ameryki – ziemi możliwości, gdzie mogłem stać się gwiazdą oraz się wzbogacić”. W 1966 r. odbył pierwszą podróż samolotem, kiedy brał udział w zawodach NABBA Mr. Universe w Londynie[4].
Podczas zawodów jeden z sędziów, Charles „Wag” Bennett, będąc pod wrażeniem Schwarzeneggera, zaoferował mu swoje treningi. Gdyż Schwarzenegger miał niewiele pieniędzy, Bennett zaprosił go do swojego rodzinnego domu, w którym miał urządzoną siłownię. Dzięki specjalnemu programowi treningowemu wymyślonemu przez Bennetta, Schwarzenegger poprawił swoją muskulaturę oraz siłę w nogach. Pobyt w Londynie zaowocował także opanowaniem podstaw języka angielskiego. W tym samym roku, Schwarzenegger miał okazję spotkać swojego idola z dzieciństwa Rega Parka, który później stał się jego przyjacielem oraz mentorem. Ciężkie treningi opłaciły się oraz już w 1967 r. Schwarzenegger zdobył swój pierwszy tytuł Mr. Universe. Dzięki temu w wieku dwudziestu lat stał się najmłodszym zwycięzcą tych zawodów[4]. Później wygrał je jeszcze trzy razy z rzędu. Po zawodach wrócił do Monachium, gdzie chodził do szkoły oraz pracował. Codziennie też ćwiczył od czterech do sześciu godzin. Swojemu przyjacielowi Rogerowi C. Fieldowi wielokrotnie powtarzał, że dawniej zostanie największym aktorem.
Emigracja do USA
Schwarzenegger od dziesiątego roku życia marzył o wyjeździe do USA, a w kulturystyce upatrywał przepustki, która mu to umożliwi[5]. We wrześniu 1968 r. jego marzenie się spełniło. Mając dwadzieścia jeden lat oraz ledwie podstawową znajomość języka przybył do Stanów. „Oczywiście, kiedy przyjechałem do tego kraju mój akcent był bardzo zły oraz mówiłem z bardzo silnym (niemieckim) akcentem, który był przeszkodą, kiedy rozpoczynałem karierę aktorską”. W kwestii poprawy języka brał lekcje angielskiego w Santa Monica College w Kalifornii, a potem na University of Wisconsin–Superior zrobił korespondencyjny kurs z biznesu oraz międzynarodowej ekonomii, po którym w 1979 r. otrzymał dyplom oraz stopień licencjacki. Po przybyciu do USA rozpoczął szkolenie w Gold's Gym w Los Angeles, pod okiem Joe Weidera. Poznał w tym czasie dwóch zawodowych zapaśników Rica Drasina oraz Billy’ego Grahama. W 1970 r. w wieku 23 lat po raz pierwszy zdobył prestiżowy tytuł Mr. Olympia. Potem wygrywał go jeszcze siedmiokrotnie[4]. W 1977 r. ukazał się autobiograficzno-treningowy przewodnik pt. Arnold: The Education of a Bodybuilder, który odniósł ogromny sukces.
Zajmująca się prawem imigracyjnym firma Siskind & Susser stwierdziła (na przełomie lat 60 oraz 70-tych), że Schwarzenegger mógł być nielegalnym imigrantem z powodu naruszenia warunków wizy. W 2002 r. gazeta LA Weekly napisała, że Schwarzenegger jest najsławniejszym imigrantem w Ameryce, który „pokonał gruby austriacki akcent oraz niespodziewanie wyszedł ze środowiska kulturystyki, by stać się w latach 90-tych największą gwiazdą filmu na świecie”[5].
Początki kariery
Arnold Schwarzenegger rozpoczął karierę jako kulturysta, wielokrotnie zdobywając nagrody w prestiżowych konkursach: Mr. World, Mr. Universe, Mr. International, Mr. Europe, oraz siedmiokrotnie tytuł Mr. Olympia. Jego muskulatura (wzrost 188 cm, waga 115 kg, obwód bicepsa 56 cm, obwód klatki piersiowej 155 cm, obwód w pasie 86 cm) w opinii wielu osób zapewniła mu tytuł "kulturysty wszech czasów" (Mr. Everything).
Karierę aktorską rozpoczął grając tytułową rolę w filmie Herkules w Nowym Jorku (1970), następnie przyszły Conan Barbarzyńca (1982), Conan Niszczyciel (1984), Terminator (1984), Czerwona Sonja (1985), Commando (1985), Predator (1987), Czerwona gorączka (1988), Gliniarz w przedszkolu (1990), Pamięć absolutna (1990), Terminator 2: Dzień sądu (1991), Prawdziwe kłamstwa (1994), Świąteczna gorączka (1996), Egzekutor (1996), Batman oraz Robin (1997). W jego filmografii istnieje też dokument Pumping Iron (1977), dokumentujący jego przygotowania do konkursów Mr. Universe oraz Mr. Olympia.
Arnold Schwarzenegger w 2003 roku, kiedy stał się gubernatorem Kalifornii, skończył z karierą aktorską. Od tego czasu zagrał epizodyczne role w trzech filmach. Ostatni z nich to Niezniszczalni z 2010, gdzie zagrał rolę Trencha.
Kariera polityczna
Schwarzenegger jest członkiem Partii Republikańskiej. Za swój wzór uważa prezydenta Ronalda Reagana. Podobnie jak on popiera wolny rynek, jednak w kwestiach obyczajowych wykazuje bardziej liberalne podejście.
Karierę polityczną rozpoczął w latach 90. jako przewodniczący prezydenckiej rady do spraw kultury fizycznej oraz sportu za prezydentury George'a Busha seniora oraz później stanowej rady w Kalifornii za gubernatora Petera Wilsona. W 2003 wystartował w wyborach na gubernatora stanu Kalifornia, odbywających się w związku z odwołaniem demokraty Graya Davisa. W trakcie kampanii oskarżany był o niemoralne prowadzenie się, a nawet o wyznawanie ideologii narodowego socjalizmu, wyborcy jednak nie dali wiary tym pogłoskom oraz większością 55,4% głosów odwołali Davisa, po czym 48,6% wybrali Schwarzeneggera.
Jako gubernator Arnold Schwarzenegger zmniejszył podatki oraz ograniczył przywileje socjalne, zmniejszając koszty prowadzenia biznesu. Przez dłuższy czas cieszył się wysokim poparciem (rzędu 65%). Po przegranym referendum w sprawie cięć socjalnych oraz negatywnej kampanii pod jego adresem przeprowadzonej przez związki zawodowe, to poparcie nieco się zmniejszyło. Jednak w listopadzie 2006 roku Schwarzenegger ponownie bez dylematu wygrał wybory, zdobywając 56,0% głosów.
Od dnia rozpoczęcia sprawowania urzędu nie ułaskawił żadnego skazańca (w tym czasie wykonano trzy wyroki śmierci).
Przez dłuższy czas spekulowano na temat możliwości ubiegania się przez Schwarzeneggera o urząd prezydenta Stanów Zjednoczonych po końcu drugiej kadencji prezydenta George'a W. Busha. Pomysł upadł, albowiem wymagałoby to uchwalenia poprawki do konstytucji – aktualnie prezydentem może zostać zaledwie osoba, która urodziła się na terenie należącym do Stanów Zjednoczonych. W USA obowiązuje bowiem prawo ziemi.
Filmografia
Aktor
- Herkules w Nowym Jorku (Hercules in New York, 1970) jako Hercules
- Ulice San Francisco (The Streets of San Francisco, 1972-1977) jako Joe Schmidt, kulturysta
- Niedosyt (Stay Hungry, 1976) jako Joe Santo
- Pumping Iron (Pumping Iron, 1977) jako on sam, kulturysta
- Scavenger Hunt (1979) jako Lars
- Kaktus Jack, (1979) jako Nieznajomy Piękniś u boku Kirka Douglasa
- Conan Barbarzyńca (Conan the Barbarian, 1982) jako Conan
- Conan Niszczyciel (Conan the Destroyer, 1984) jako Conan
- Terminator (The Terminator, 1984) jako Terminator
- Komando (Commando, 1985) jako John
- Czerwona Sonja (Red Sonja, 1985) jako Kalidor
- Jak to się robi w Chicago (Raw Deal, 1986) jako Kaminski
- Predator (1987) jako Major Alan 'Dutch' Schaeffer
- Uciekinier (The Running Man, 1987) jako Ben Richards
- Bliźniacy (Twins, 1988) jako Julius Benedict
- Czerwona gorączka (Red Heat, 1988) jako Ivan Danko
- Gliniarz w przedszkolu (Kindergarten Cop, 1990) jako John Kimble
- Pamięć absolutna (Total Recall, 1990) jako Quaid
- Terminator 2: Dzień sądu (Terminator 2: Judgment Day, 1991) jako Terminator
- Bohater ostatniej akcji (Last Action Hero, 1993) jako Jack Slater
- Junior (1994) jako Dr Alex Hesse
- Prawdziwe kłamstwa (True Lies, 1994) jako Harry Tasker
- Egzekutor (Eraser, 1996) jako Śledczy John "Egzekutor" Kruger
- Świąteczna gorączka (Jingle All the Way, 1996) jako Howard Langston
- Batman oraz Robin (Batman & Robin, 1997) jako Mr. Freeze / Dr Victor Fries
- I stanie się koniec (End of Days, 1999) jako Jericho Cane
- 6. dzień (The 6th day, 2000) jako Adam Gibson
- Na własną rękę (Collateral Damage, 2002) jako Gordon Brewer
- Terminator 3: Bunt maszyn (Terminator 3: Rise of the Machines, 2003) jako Terminator
- W 80 dni dookoła świata (Around the World in 80 Days, 2004) jako Książę Hapi
- Dzieciak oraz ja (The Kid & I, 2005)
- Niezniszczalni (The Expendables, 2010) jako Trench
- The Last Stand (2012) jako szeryf
- Niezniszczalni 2 (2012) Trench
Reżyser
Producent
Przypisy
Linki zewnętrzne
