meta name="keywords" Google i innych czołowych wyszukiwarki "widział" te same linki przez dłuższy czas. Wtedy siła takich linków, z uwagi na możliwością poprawy co kilka miesięcy są widoczne w wyszukiwarkach i katalogów) i pozycjonowanie stron internetowych, do pakietu własnych usług dołączyła profesjonalistom?
Wybierz dla siebie słowa kluczowych w treści i przekazów w oparciu o konkretne słowa kluczowe
* przeprowadzonych audytów: 97
| Augusto José Ramón Pinochet Ugarte | |
 |
|
| Data oraz miejsce urodzenia | 25 listopada 1915 Valparaíso |
| Data oraz miejsce śmierci | 10 grudnia 2006 Santiago de Chile |
| Prezydent Chile – dyktator | |
| Przynależność polityczna | bezpartyjny (wojskowy) |
| Okres urzędowania | od 11 września 1973 do 11 marca 1990 |
| Poprzednik | Salvador Allende |
| Następca | Patricio Aylwin |
Augusto José Ramón Pinochet Ugarte (ur. 25 listopada 1915 w Valparaíso, zm. 10 grudnia 2006 w Santiago de Chile) – chilijski dyktator oraz generał, przywódca junty wojskowej w Chile od 1973. W latach 1974 do 1990 pełnił urząd prezydenta. Doszedł do władzy w wyniku wojskowego puczu, odsuwając od władzy Salvadora Allende oraz zawieszając konstytucję. Po przegranym plebiscycie w 1988, nie kandydował w wynikających z tego plebiscytu wyborach, przekazał w 1990 pokojowo władzę zwycięzcy wolnych wyborów prezydenckich z 1989.
11 września 1973 wojsko dowodzone przez Pinocheta rozpoczęło zamach stanu m.in. powołując się na uchwałę parlamentu z dnia 22 sierpnia w której opozycja wzywała armię do interwencji przeciwko rządowi. Siły zbrojne internowały bojówki komunistyczne, zlikwidowały magazyny z bronią oraz pozajmowały przeważajaca ilość rozgłośni radiowych oraz telewizyjnych. Prezydenta Salvadora Allende Pinochet wezwał do opuszczenia kraju, jednak ten zamknął się w pałacu prezydenckim, gdzie popełnił samobójstwo. Junta wojskowa zawiesiła działanie konstytucji oraz parlamentu. Liczba ofiar podczas zamachu stanu oscyluje w granicach 2000 osób po obu stronach, pod jego rządami ofiarami tortur padły także dzieci[1].
Po zamachu nowa władza pod wpływem amerykańskich ekonomistów z chicagowskiej szkoły monetarystów Miltona Friedmana rozpoczęła liberalizację polityki gospodarczej która miała zakończyć dotychczasowy kryzys oraz rozpocząć okres szybkiego rozwoju ekonomicznego kraju. W konsekwencji stabilizacji 27 lipca 1974 junta wojskowa wybrała Pinocheta na prezydenta Chile. 4 stycznia 1978, odbył się pierwszy plebiscyt, w którym 78% wyborców miało opowiedzieć się za kontynuacją władzy oraz podjętych reform przez gen. Pinocheta. W drugim plebiscycie, 11 września 1980, 67% głosujących miało poprzeć nową konstytucję, na mocy której Pinochet miał rządzić do 1988. W 1989 r Pinochet dobrowolnie zrzekł się władzy, ogłaszając zwykłe wybory prezydenckie, w których on sam już nie kandydował. Zwycięzcą wyborów z 1989 r. stał się Patricio Aylwin, lider partii centro-chrześcijańskiej. Pinochet przekazał władzę nowemu prezydentowi, zachowując dla siebie stanowisko głównodowodzącego armii do 1998 oraz dożywotnie, nie podlegające wyborom, miejsce w Senacie, które miało gwarantować mu immunitet polityczny do końca życia.
Jednym z bliskich współpracowników dyktatora były esesman oraz hitlerowski zbrodniarz wojenny Walter Rauff odpowiedzialny za zabicie przynajmniej 90 tysięcy Żydów. W nagrodę za współpracę dyktator podarował mu wille w Santiago oraz chronił przed międzynarodowymi organami ścigania. Pinocheta, zatrudnił Rauffa jako doradcę tajnej policji politycznej DINA. Jego pogrzeb, w którym uczestniczyli oprócz niemieckich emigrantów, także chilijscy urzędnicy państwowi, stał się demonstracją nazistowskich sympatii wśród elit ówczesnego Chile – byłego agenta żegnano pozdrowieniem Heil Hitler[2]. Innym Niemieckim współpracownikiem dyktatora był zbiegły z RFN pedofil Paul Schaeffer. Colonia Dignidad, na czele której stał, była jednym z całej sieci tajnych więzień gdzie torturowano oraz dokonywano masowych egzekucji[3][4].
Dyktator ponadto sprzedawał broń krajom objętym embargiem m.in. Chorwacji w 1991 roku[5].
W 1998 Pinochet, który wciąż posiadał znaczne wpływy polityczne w Chile, wybrał się w podróż do Wielkiej Brytanii w celach leczniczych. W trakcie tego pobytu stał się aresztowany na skutek listu gończego wystawionego przez hiszpańskiego sędziego Baltazarra Garzona. W trakcie rozpatrywania hiszpańskiego wniosku o ekstradycję Pinochet był przetrzymywany w areszcie domowym przez 16 miesięcy; ostatecznie odrzucono hiszpański wniosek biorąc pod uwagę kwestię stanu zdrowia Pinocheta oraz deklarację Sądu Najwyższego Chile, gwarantującego przeprowadzenie uczciwego procesu w Chile.
Po powrocie do Chile Pinochet utracił przeważajaca ilość swoich wpływów politycznych. W 2002 Sąd Najwyższy Chile, stosując własną interpretację argumentacji obrońców Pinocheta, dowodzących, że jest on chory na otępienie o podłożu naczyniowym, odebrał mu mandat senatora, jako niezdolnemu do jego wykonywania, ale też równocześnie odstąpił od wytoczenia mu procesu, wbrew obietnicom danym sądowi brytyjskiemu.
W maju 2004, w dużym stopniu pod wpływem wewnętrznych oraz międzynarodowych nacisków, Sąd Najwyższy Chile przeprowadził rewizję nadzwyczajną swojej decyzji z 2002 oraz dopuścił do rozpoczęcia serii procesów przeciw Pinochetowi. W grudniu 2004 parę z tych spraw formalnie było rozpoczętych oraz były one na wokandzie w chwili jego śmierci w grudniu 2006. W sierpniu 2005 aresztowano żonę Pinocheta Lucię Hiriart oraz młodszego syna Marka Antoniusza pod zarzutem wspólnictwa w oszustwie polegającym na ukrywaniu przed chilijskim fiskusem dochodów generała.
Wedle zwolenników dyktatora przeprowadzony przez Pinocheta zamach zapobiegł przekształceniu Chile w państwo komunistyczne oraz w perspektywie historycznej jego rządy okazały się sukcesem umożliwiającym wprowadzenie w tym kraju sprawnej gospodarki rynkowej, która w latach 90., już po jego odejściu od władzy umożliwiła wejście na drogę stabilnego wzrostu gospodarczego, unikalnego w skali całej Ameryki Południowej.
Jego przeciwnicy oskarżają go o niekonstytucyjne przejęcie władzy, zniszczenie na długie lata demokracji parlamentarnej oraz pluralizmu politycznego oraz masowe łamanie praw człowieka.
Na temat przebiegu puczu Pinocheta oraz prowadzonego później przez jego juntę terroru istniały długo rozliczne kontrowersje. W 2004 r. na wniosek parlamentu chilijskiego, powołana Narodowa Komisja do Spraw Więźniów Politycznych oraz Tortur, której przewodniczył biskup Sergio Valech, przesłuchała 35000 osób, które twierdziły jakoby były więzione bez sądu albo torturowane w trakcie rządów Pinocheta przez tajną policję DINA oraz sporządzili na tej podstawie oficjalny raport. Raport ten stwierdzał, że prawdziwe są relacje 23856 mężczyzn oraz 3399 kobiet. Osoby te opisały, iż były więzione bez sądu oraz poddawane aktom skrajnej przemocy, takimi jak gwałty, zmuszanie do uczestniczenia w egzekucjach członków rodziny, systematyczne bicie pałkami elektrycznymi itp. (raport uwzględniał tylko tortury oraz zabójstwa dokonane przez DINA, krytycy wskazują, że to zaledwie cząstka ofiar dyktatury)[6].
Służby specjalne DINA były zamieszane także w Operacje Kolombo oraz Operacje Kondor.
Spis treści |
Augusto Pinochet urodził się 25 listopada 1915 w Valparaíso, jako syn Augusto Pinocheta Vera, potomka imigranta z Bretanii, oraz Aveliny Ugarte Martínez pochodzenia hiszpańsko-baskijskiego. Po ukończeniu prywatnej szkoły podstawowej oraz średniej prowadzonej przy Seminarium San Rafael w Valparaíso, oraz okresowych studiach w Quillota Institute, w 1933 wstąpił do Szkoły Wojskowej w Valparaíso. Szkołę tę ukończył w 1937 r., otrzymując stopień alféreza (co mniej więcej odpowiada podchorążemu).
W tym samym roku stał się skierowany do pułku piechoty "Chacabuco" stacjonującego w Concepción. Dwa lata później, po odbyciu służby zasadniczej, stał się przeniesiony do pułku "Maipo", stacjonującego w jego rodzinnym Valparaíso. W 1940 r. powrócił do Szkoły Wojskowej, aby odbyć szkolenie do wyższych stopni oficerskich. W latach 1941-1942 należał do masonerii (Wielka Loża Chile), dzięki czemu w wieku 25 lat uzyskał rangę kapitana[7]. 30 stycznia 1943 ożenił się z Lucíą Hiriart Rodríguez, z którą miał pięcioro dzieci, dwóch synów (Augusto Osvaldo, Marco Antonio) oraz trzy córki (Inés Lucía, María Verónica, Jacqueline Marie).
Pod koniec 1945 r. stał się skierowany do pułku "Carampangue", stacjonującego w Iquique na północy Chile. W 1948 r. rozpoczął studia w Akademii Wojskowej w Santiago, które musiał wkrótce przerwać z powodu skierowania go do tłumienia rebelii w zagłębiu węglowym Lota. W następnym roku ponownie podjął przerwane studia. Po ukończeniu studiów oraz otrzymaniu patentu starszego oficera sztabowego, wykładał w Szkole Wojskowej, równocześnie pracując jako asystent w Akademii Wojskowej nauczając geografii oraz geopolityki oraz redagując wojskowe czasopismo Cien Aguilas ("Sto orłów").
Na początku 1953 stał się skierowany na dwa lata do pułku "Rancagua" w Arica, gdzie służył w stopniu majora. Po skończeniu służby otrzymał stanowisko profesora w Akademii Wojskowej w Santiago. Równolegle przyznano mu tytuł cywilnego licencjata, co umożliwiło mu rozpoczęcie studiów prawniczych na Uniwersytecie w Santiago.
Jego studia prawnicze zostały jednak przerwane w 1956, albowiem stał się wybrany razem z grupą kilku innych młodych oficerów do misji polegającej na zorganizowaniu Akademii Wojskowej w Quito w Ekwadorze. Po powrocie do Chile w 1959 r. stał się skierowany do sztabu I Armii, stacjonującego w mieście Antofagasta. Rok później objął dowództwo pułku "Esmeralda", które sprawował aż do otrzymania w 1963 r. stanowiska zastępcy dyrektora Akademii Wojskowej w Santiago.
W 1968 stał się najpierw szefem sztabu 2. Dywizji I Armii w Santiago, a następnie po nominacji na generała brygady, objął dowództwo 6. Dywizji, stacjonującej w Iquique. Ta ostatnia funkcja była związana ze stanowiskiem Intendante (zarządzającego) prowincją Tarapacá.
W styczniu 1971 Pinochet stał się mianowany generałem dywizji oraz objął dowództwo kluczowego garnizonu Armii w Santiago. W 1972 stał się mianowany szefem sztabu całej Armii Chilijskiej. 23 sierpnia 1973 prezydent Salvador Allende, chcąc zapobiec narastającym tarciom wewnętrznym, powierzył mu stanowisko głównodowodzącego armii.
Ten fragment tekstu dotyczy tylko osobistego udziału Pinocheta w puczu, pełen opis historyczny istnieje w: Pucz w Chile 1973
Generał Pinochet doszedł do władzy w Chile w wyniku puczu wojskowego, który miał miejsce 11 września 1973.
Przyczyną zorganizowania puczu był kryzys ekonomiczny za który opozycja obarczała rząd Salvadora Allende. W ciągu niespełna roku 20% inflacja (wartość ze stycznia 1971) osiągnęła poziom 163%, aby w połowie 1972 zamienić się w hiperinflację z poziomem przekraczającym 190%, co stanowiło wówczas światowy rekord[8][9]. Odmienne źródła podają, że inflacja wynosiła 700% w skali roku (dr R. Konik, Czarna legenda Generała"). W listopadzie 1971 Chile, wobec braku możliwości spłaty zobowiązań, ogłosiły jednostronne moratorium na spłatę zadłużenia zagranicznego – tym samym kraj wydał swoje bankructwo. Banki nie udzielały żadnych kredytów, międzynarodowy kapitał inwestycyjny gwałtownie wycofywał się, produkcja przemysłowa oraz w sektorze rolniczym stanęła, zamarł eksport a po kilku miesiącach także import. Zabrakło towarów w sklepach a praktycznie ceny zaczął wyznaczać czarny rynek, płace realne robotników spadały. Pod koniec 1973 cały kraj praktycznie stanął w miejscu. Permanentnie strajkowały albo wzywały do strajku popierane przez opozycję korporacje wolnych zawodów oraz organizacje zrzeszające drobnych przedsiębiorców. Przeważajaca ilość strajków była inspirowana przez prawicę z Partii Narodowej, jej przybudówkę paramilitarną Patria y Libertad oraz CIA. Ogółem, w latach 1970-1973 CIA wydało kwotę ponad 8 mln dolarów na próby destabilizacji rządu Allende[10][11]. Organizatorzy strajków korzystali z niezadowolenia z reguły wśród klasy średniej oraz zbierali wielokrotnie przypadkowych oraz przekupionych ludzi na ulicach, którzy żądali ustąpienia Allendepotrzebne źródło.
Z drugiej strony partie lewicowe organizowały manifestacje oraz wiece popierające rząd Allende. Propaganda medialna chadeckiej oraz konserwatywnej opozycji głosiła m.in. wcale nie udokumentowane pogłoski o tym jakoby lewicowe organizacje (wśród nich z reguły MIR) przemycały do Chile broń, co rzekomo miało się odbywać od lipca 1971 r.[8] Po zamachu stanu podawano, iż w maju 1972 grupy lewicowe dysponowały już ponad 30 000 sztuk broni palnej czyli więcej niż licząca 26 000 żołnierzy chilijska armia[8], Twierdzono, że przeważajaca ilość broni dla chilijskich organizacji lewicowych pochodziła z dostaw organizowanych przez wywiad kubański DGI (Direccion General de Inteligencia) oraz, że Allende rzekomo osobiście zgodził się aby DGI wykorzystywał Chile jako bazę przerzutową broni dla tzw. "ruchów rewolucyjnych" w Ameryce Południowej a także na lokalizację obozów szkoleniowych dla lewicowej partyzantki na terytorium Chile[10]. DGI był wówczas kontrolowany przez radzieckie KGB, jeszcze w 1970 usunięto z niego oficerów o antysowieckim nastawieniu wypełniając instrukcje KGB. Zespół doradców KGB na stałe rezydował przy biurach DGI w Hawanie a samo KGB finansowało działalność DGI[12], rozszerzając dzięki temu operacje zagraniczne – w latach 1970-1974 KGB praktycznie samodzielnie kierowało wieloma operacjami zagranicznymi DGI[10][13]. Wśród innych ataków na lewicę pojawiał się zarzut, iż przysyłani do Chile przez DGI przywódcy organizacji rewolucyjnych nie dostawali żadnych pieniędzy, albowiem posiadali finansować się sami z napadów na banki oraz okupów[10]. Mimo iż ZSRR w tym czasie wyrażał oficjalnie poparcie dla rządu Allende za radykalnie lewicowy kurs reform społecznych oraz ekonomicznych, to w połowie 1972 KGB krytycznie oceniało jego pewne posunięcia oraz pesymistycznie oceniało przyszłość w odniesieniu do rządów koalicji lewicy w Chile. Allende nie dostał w związku z tym żadnych większych kredytów od ZSRR. Ponadto w tym czasie przeważajaca ilość finansowego wsparcia radzieckiego otrzymywała Kuba. Symbolicznym gestem uznania była zaledwie Nagroda Leninowskapotrzebne źródło, którą Allende otrzymał od radzieckich komunistów. Zaskakująco, KGB doceniła Allende dopiero po jego śmierci, zamierzając ją propagandowo wykorzystać w krajach Trzeciego Świata[10]. Paradoksalnie, ostatnią ostoją władzy Allende była armia, której głównodowodzący generał Carlos Prats robił wszystko aby zapobiec zamachowi. Potajemnie odbywały się spotkania wojskowych którzy zawiązali szeroką konspirację oraz ustalali szczegóły obalenia rządu. Tysiące zwolenników Allende z całego kraju zjechało do stolicy urządzając w rocznicę wyborów w dniu 4 września 1973 ogromną manifestację poparcia w której uczestniczyło 750 000 osób. Sytuacja zmieniła się jednak drastycznie, kiedy oficerowie armii wymogli na Allende zmianę głównodowodzącego na Pinocheta, który przed nominacją na to stanowisko obiecał jednak Allende dochowanie przez armię wierności porządkowi konstytucyjnemu.
W rezultacie ostrej krytyki ze strony wielorakich grup społecznych oraz zawodowych a także opozycji parlamentarnej, postępujących negatywnych wyników sondaży opinii publicznej oraz narastającego chaosu gospodarczego oraz groźby wybuchu wojny domowej Allende zdecydował się przeprowadzić plebiscyt, w którym obywatele posiadali się opowiedzieć za kontynuacją jego rządów albo przeciw. Ogłoszenie terminu plebiscytu miało nastąpić 12 września 1973. Dzień wcześniej zaczął się wojskowy zamach stanu.
Pucz zaczął się od zbombardowania pałacu prezydenckiego, w którym przebywał wciąż legalnie urzędujący prezydent. Allende prawdopodobnie przeżył samo bombardowanie oraz stał się wedle jednej wersji zamordowany przez oddziały puczystów wkraczające do zbombardowanego pałacu, a wedle innej wersji popełnił samobójstwopotrzebne źródło.
Po śmierci Allende junta przystąpiła do szeroko zakrojonej akcji skierowanej przeciw wszelkiej maści partiom oraz organizacjom uznanym za lewicowepotrzebne źródło.
W ramach tej akcji aresztowano oraz umieszczono w obozach pod gołym niebem ok. 130 000 ludzi, z czego ponad 2 000 zginęło w pierwszych trzech latach od rozpoczęcia puczu, zaś ponad 1 000 osób zaginęło. Liczbę więzionych bez sądu, już po likwidacji obozów internowania, szacuje się współcześnie na nie mniej niż 28 000.potrzebne źródło
Generał Pinochet w opublikowanych przez siebie wspomnieniach twierdzi, że od początku był podstawowym projektantem oraz organizatorem puczu. Wykorzystując swoją pozycję głównodowodzącego armią lądową miał, wedle własnych słów, koordynować poczynania dowódców pozostałych trzech rodzajów sił zbrojnych Chile.
Wspomnienia publikowane w ostatnich latach przez innych oficerów zaangażowanych w pucz zaprzeczają jednak słowom Pinocheta. Wedle tych wspomnień, Pinochet, niedawno nominowany przez Allende na głównodowodzącego Armią, przystąpił niezbyt chętnie do puczu na parę dni przed jego rozpoczęciem oraz w zasadzie wykonywał plan zaaprobowany wcześniej przez pozostałych trzech głównodowodzących innymi rodzajami sił zbrojnych. Wedle zgodnych relacji kilku oficerów pracujących w sztabach innych sił zbrojnych, centrum dowodzenia całą operacją puczu znajdowało się prawdopodobnie w sztabie marynarki wojennej.
Generał Pinochet, jako głównodowodzący armią lądową (nazywaną w Chile po prostu Armią) stał się pierwszym oficjalnym przywódcą junty, która objęła władzę po puczu. Pierwotnie dowodzący puczem generałowie, planowali że funkcja przywódcy junty będzie obsadzana rotacyjnie przez czterech głównodowodzących czterema podstawowymi rodzajami sił zbrojnych Chile (armią lądową, lotnictwem, marynarką oraz policją). Ostatecznie jednak Pinochet skupił szybko w swoich rękach całą władzę oraz pozostali głównodowodzący byli zmuszeni zrezygnować z pomysłu rotacji przywództwa.
27 lipca 1974 Pinochet, przy aprobacie pozostałych członków junty, obwołał się bez żadnych wyborów prezydentem Chile. Przyjął też wtedy stopień wojskowy Capitán General (generał kapitan), który w czasach kiedy Chile było kolonią, był oficjalnym tytułem gubernatora, a następnie posługiwał się nim Bernardo O'Higgins, bohater wojny o niepodległość Chile.
11 września 1980 w wyniku ogólnokrajowego referendum, 69,14% obywateli Chile opowiedziało się za uchwaleniem ośmioletniej kadencji prezydenckiej dla Augusto Pinocheta. W czerwcu 1983, z reguły z powodu braku liberalizacji życia politycznego, rozpoczęły się antyrządowe zamieszki w wyniku których śmierć poniosło 17 osób.
Od momentu przejęcia władzy, Pinochet rozpoczął intensywne reformy wolnorynkowe w Chile. 11 marca 1974 Pinochet wydał deklarację, której najważniejszą tezą był program "zamienienia Chile z kraju proletariuszy w kraj wolnych przedsiębiorców".
Zgodnie z tą deklaracją Pinochet prowadził politykę gospodarczą opartą na wolnym rynku, dla której teoretyczną podstawą były koncepcje Miltona Friedmana oraz ekonomistów z kręgu "Chicago Boys". W ciągu kilku lat przeprowadzono prawie całkowitą reprywatyzację majątku, częściowo znacjonalizowanego przez Allende, likwidację istniejących jeszcze przed czasami Allende monopoli państwowych, zniesiono płacę minimalną, zakazano działania związkom zawodowym, obniżono podatki (w największym stopniu dla osób najzamożniejszych, albowiem wprowadzono podatek ryczałtowy osobowy, w miejsce progresywnego) oraz przeprowadzono gruntowną reformę systemu bankowego oraz emerytalnego.
Wedle słów noblisty Miltona Friedmana, reformy te zakończyły się pełnym sukcesem, który przez tego twórcę szkoły chicagowskiej stał się obwołany nawet chilijskim cudem gospodarczym prowadząc do likwidacji wszechobecnych w czasach Allende niedoborów na rynku detalicznym, ustabilizowania inflacji na względnie niskim poziomie oraz początkowo nader szybkiego wzrostu gospodarczego – rzędu 3-4% rocznie. Przeciwnicy tych reform wskazują jednak, że były one związane z drastycznym wzrostem bezrobocia, spadkiem realnych płac większości ludności Chile oraz pogorszeniem warunków bytowych najbiedniejszych na skutek wstrzymania jakichkolwiek dotacji społecznych. Dane statystyczne z lat 1973-1980 (źródło MFW) pokazują, że dochód narodowy brutto wzrósł w tym czasie łącznie o ok. 35%, przy wzroście bezrobocia z 4,3% do 33%.
W latach 80. polityka gospodarcza Pinocheta stała się nieco bardziej łagodna, przy generalnym utrzymaniu kierunku przemian. Wyjątkiem był krach gospodarczy w roku 1982, spowodowany nieudaną inwazją Argentyny na Falklandy oraz w konsekwencji spadkiem sprzedaży broni dla dyktatury argentyńskiej. Polityka ta przyniosła obniżenie bezrobocia do poziomu 7,8% w 1990, ale kosztem zupełnej prawie stagnacji gospodarki, albowiem spadek bezrobocia stał się uzyskany z reguły przez sztuczne utrzymywanie niskiego poziomu płac oraz ochronę rynku wewnętrznego. W latach 1980-1990 wzrost produktu narodowego brutto w przeliczeniu na osobę wyniósł niecały 1%. W latach 1990-2000 wzrost produktu narodowego utrzymywał się stale na poziomie 4-6%, przy równocześnie niskiej inflacji oraz stale spadającym bezrobociu. Zwolennicy Pinocheta twierdzą, że było to możliwe dzięki wcześniejszym reformom, które zaowocowały na dobre dopiero po 20 latach, zaś jego przeciwnicy utrzymują, że wzrost ten mógł nastąpić wcześniej, ale był duszony niedemokratycznym systemem rządów, który nadmiernie chronił uprzywilejowane warstwy społeczeństwa oraz uniemożliwiał w latach 80. dokonanie kolejnych, niezbędnych reform.
 |
Ta sekcja od 2010-03 wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji. Informacje nieweryfikowalne potrafią zostać zakwestionowane oraz usunięte. Aby uczynić sekcję weryfikowalną, trzeba podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach. |
Wedle przeciwników Pinocheta są dowody, że generał osobiście kierował represjami przeciw opozycji. On sam wcale się do tego nie przyznał, a jego zwolennicy temu zaprzeczają. Faktem jest, że w czasie jego władzy wielu jego przeciwników było zamordowanych, uwięzionych, poddanych torturom albo zaginęło bez wieści.
Nie wiadomo dokładnie, jaka liczba opozycjonistów była poddana tego rodzaju represjom w trakcie 17 lat rządów Pinocheta. Próby oszacowania tych danych zostały przeprowadzone przez specjalnie do tego celu powołaną parlamentarną Narodową Komisję Prawdy oraz Pojednania, której przewodniczył senator Raúl Rettig. Wedle raportu tej komisji, w okresie rządów Pinocheta śmierć poniosło 2095 osób, zaś 1102 osoby zostały uznane za "zaginione bez wieści". Nie wszystkie te osoby były jednak ofiarami reżimu Pinocheta, liczby te obejmowały także ofiary walk zbrojnych oraz zamachów terrorystycznych dokonanych przez opozycyjne ugrupowania zbrojne[14]. Komisja ta zgromadziła też dowody, świadczące o masowym stosowaniu tortur oraz pozasądowym przetrzymywaniu tysięcy osób przez juntę Pinocheta, nie podała jednak szacunkowej nawet liczby ofiar tych represji.
W 2004 Narodowa Komisja ds. Więźniów Politycznych oraz Stosowania Tortur przesłuchała 35000 osób, które twierdziły że były więzione bez sądu albo torturowane. Efektem tych przesłuchań był raport ogłoszony przez biskupa Sergio Valecha, w którym uznano że 23856 mężczyzn oraz 3399 kobiet było istotnie poddawanych różnego rodzaju nielegalnym represjom – począwszy od prostego uwięzienia po rozliczne akty skrajnej przemocy, takie jak gwałty, zmuszanie do uczestniczenia w egzekucjach członków rodziny, systematyczne bicie pałkami elektrycznymi itp. Ofiarami były także dzieci. Komisja badająca zbrodnie dyktatury, w grupie prześladowanych,wyodrębniła grupę 164 nieletnich, w tym 88 dzieci poniżej 13 lat. Były bite, gwałcone, torturowane prądem[15].
W styczniu 2005 pod wpływem lektury raportu Valecha, sztab generalny Armii Lądowej oficjalnie przeprosił naród chilijski za dokonane przez oficerów tej armii akty terroru. Pozostałe rodzaje sił zbrojnych Chile jak dotąd nie zdobyły się na tego rodzaju oświadczenie. Najstarsza z córek Pinocheta – Lucia Pinochet Hiriart, także pod wpływem lektury raportu Valecha, oświadczyła publiczne, że działania aparatu terroru kierowanego przez jej ojca w latach 1973-1990 były aktami "bezprawnego barbarzyństwa".
Junta Pinocheta posługiwała się także licznymi skrytobójstwami, także poza granicami Chile. Do najgłośniejszych tego rodzaju spraw trzeba zamordowanie w 1976 przy pomocy samochodu-pułapki w Waszyngtonie byłego ambasadora Chile Orlando Leteliera oraz dwa lata wcześniej generała Carlosa Pratsa w Buenos Aires, który był poprzednikiem Pinocheta na stanowisku głównodowodzącego Armii Lądowej.
W 1973 siepacze reżimu brutalnie zamordowali min. Víctora Jara. Jara był torturowany, obcięto mu pomiędzy innymi palce u dłoni, aby nie mógł grać na gitarze. Został zabity na stadionie Estadio Chile (obecna nazwa stadionu to Estadio Victor Jara). Ciało muzyka podziurawione 40 kulami wyrzucono na ulicę[16].
W kwietniu 1987 roku papież Jan Paweł II złożył wizytę w Chile. Przyczyną pielgrzymki, jak określił to papież, była "część duszpasterskiej misji Kościoła". W czasie tej pielgrzymki papież spotkał się z wiernymi, Pinochetem na prywatnej rozmowie, oraz lewicową oraz demokratyczną opozycją. Podziękował duchownym za opiekowanie się ofiarami wojny. Mimo oczekiwań junty papież skrytykował reżim Pinocheta, powtarzając w czasie spotkań z wiernymi biedni nie potrafią czekać, co wielokrotnie powtarzali później demokratyczni opozycjoniści[17]
Pierwszy plebiscyt pod rządami junty odbył się 4 stycznia 1978. W warunkach braku istnienia legalnej opozycji, której wszyscy przedstawiciele albo wyjechali z kraju, albo siedzieli w więzieniach, intensywnej, jednostronnej propagandy[18] oraz atmosfery terroru[19] 78% obywateli poparło w nim rządy Pinocheta. W drugim plebiscycie, 11 września 1980, 67% głosujących poparło nową konstytucję, na mocy której Pinochet miał rządzić bez wyborów do 1988.
W maju 1983 wciąż nielegalne związki zawodowe oraz partie opozycyjne zorganizowały serię demonstracji oraz strajków.
We wrześniu 1986 doszło do nieudanego zamachu na Pinocheta, zorganizowanego przez członków Manuel Rodríguez Patriotic Front (FPMR), które jednak oficjalna propaganda przypisała nielegalnej partii komunistycznej. Pinochet stał się w tym zamachu ciężko ranny, zginęło natomiast pięciu członków jego ochrony.
W myśl nowej konstytucji w 1988 odbył się kolejny plebiscyt, w którym wyborcy posiadali zdecydować o przedłużeniu mandatu prezydenckiego Pinocheta na kolejne 8 lat. Tym razem jednak Trybunał Konstytucyjny który ustala w Chile zasady przeprowadzania wyborów, postanowił, że plebiscyt ten ma się odbyć ściśle wedle reguł zapisanych w specjalnie przygotowanym Niemal o Zasadach Przeprowadzania Plebiscytów. Wedle tego prawa kampanię wyborczą wolno było prowadzić jedynie w specjalnie do tego przeznaczonych programach wyborczych nadawanych równocześnie przez wszystkie stacje telewizyjne w kraju, przy czym czas oraz terminy nadawania spotów wyborczych zwolenników oraz przeciwników dalszej władzy Pinocheta były precyzyjnie zrównoważone, tak, aby obie strony miały dokładnie taką samą szansę dotarcia ze swoimi argumentami do wyborców. Poza tymi programami wszelkie inne formy prowadzenia kampanii wyborczej zostały zabronione.
Opozycja, pod wodzą Ricardo Lagosa, wykorzystała okazję do maksimum tworząc serię dobrze przygotowanych, utrzymanych w pogodnym nastroju spotów wyborczych, obiecujących stworzenie demokratycznego państwa, których wyłącznym negatywnym elementem było ciągle powtarzane pytanie Lagosa skierowane do Pinocheta – "Gdzie są ci wszyscy, którzy zniknęli?". Spoty Pinocheta były natomiast utrzymane w ponurym nastroju, a ich podstawowym motywem było straszenie wyborców "kryptokomunizmem" opozycji oraz powrotem do chaosu oraz biedy czasów Allende.
Wyborcy opowiedzieli się w plebiscycie w 55% przeciw kolejnej 8-letniej kadencji prezydenckiej Pinocheta oraz w 42% za. W efekcie rok później, w 1989, odbyły się normalne wybory prezydenckie z wieloma kandydatami, w których Pinochet, zgodnie z daną wcześniej obietnicą, nie startował. Zwycięzcą tych wyborów stał się Patricio Aylwin, lider partii centro-chrześcijańskiej, uzyskując 52,4% głosów. W 1991 Aylwin powołał do życia komisję do badania indywidualnych losów wszystkich ofiar reżimu, kontynuując jednak wypróbowaną linię polityki ekonomicznej Chile.
Zgodnie z przejściowymi poprawkami do konstytucji, Pinochet pozostał głównodowodzącym Armii do marca 1998. Po tym czasie, zgodnie z zapisami konstytucji z 1980, jako były prezydent, który piastował swoje stanowisko przez więcej niż 6 lat, otrzymał dożywotni, nie podlegający wyborom, fotel senatora, z którym związany jest immunitet polityczny. Immunitet ten skutecznie uniemożliwiał mszczenie się na generale demokratów. Sytuację tę zmieniło dopiero aresztowanie Pinocheta w Wielkiej Brytanii.
Już po odejściu z aktywnego życia politycznego, jako dożywotni senator, Pinochet stał się bohaterem kolejnego głośnego w świecie wydarzenia politycznego. W 1998 udał się do Londynu w celu poddania się operacji kręgosłupa. Podczas pobytu w Londynie brytyjskie organy ścigania nałożyły na niego areszt domowy. Było to efektem przedstawienia tym władzom wniosku o ekstradycję, wydanego przez hiszpańskiego sędziego Baltasara Garzóna w związku z zarzutami zabójstwa, zaginięcia oraz stosowania tortur wobec 91 obywateli hiszpańskich, argentyńskich oraz chilijskich. Areszt Pinocheta polegał początkowo na pozostawieniu go pod strażą w szpitalu, gdzie wykonano mu zaplanowaną operację, a następnie wynajęto dla niego dom, w którym nadal pod strażą przechodził rekonwalescencję.
Podstawą prawną aresztowania oraz rozpoczęcia trwającego 16 miesięcy procesu o ekstradycję, był fakt powołania się sędziego hiszpańskiego – obok ośmiu innych konwencji międzynarodowych – na Międzynarodową Konwencję Przeciw Stosowaniu Tortur, którą Wielka Brytania ratyfikowała w 1988 oraz która zaliczyła masowe stosowanie tortur do zbrodni przeciw ludzkości, przed ściganiem których nie chroni immunitet dyplomatyczny.
Rząd Chile ostro zaprotestował przeciw aresztowaniu Pinocheta, powołując się na jego immunitet dyplomatyczny, przysługujący byłej głowie państwa. Równocześnie Sąd Najwyższy Chile zobowiązał się publicznie do rozpatrzenia sprawy wytoczenia procesów o organizowanie systemu torturowania oraz nielegalnych porwań Pinochetowi, po uchyleniu mu immunitetu senatorskiego. Izba Lordów, pełniąca w Wielkiej Brytanii rolę sądu najwyższego, po długich dysputach zgodziła się ostatecznie, że argumentacja sędziego hiszpańskiego w sprawie ekstradycji jest zasadna, pozostawiła jednak rządowi brytyjskiemu decyzję, czy ekstradycję tę da się przeprowadzić z humanitarnego punktu widzenia.
Po wykonaniu serii badań medycznych wykonanych przez lekarzy wskazanych przez obrońców Pinocheta, uznano że jest on chory na otępienie naczyniowe (vascular dementia), która to choroba wyklucza jego świadomy udział w jakimkolwiek procesie. Na tej podstawie minister spraw wewnętrznych Wielkiej Brytanii, Jack Straw, mimo licznych protestów ekspertów prawa oraz medycyny z kilkunastu krajów, podjął ostateczną decyzję o odrzuceniu wniosku o ekstradycję oraz zezwolił na powrót Pinocheta do Chile.
Gdy aresztowano Pinocheta poparcie dla niego wyraziła cząstka prawicy (z Margaret Thatcher) oraz m.in. rosyjski prawicowy dysydent Władimir Bukowski. Grupa polskich działaczy ówczesnego AWS, Tomasz Wołek, Marek Jurek oraz Michał Kamiński, złożyła mu prywatną wizytę w szpitalu. Kamiński podarował ryngraf przedstawiający Matkę Boską. Ich zdaniem Pinochet przysłużył się obronie praw człowieka, wolności oraz sprawiedliwości. Wizyta polskich polityków spotkała się wtedy z krytycznym osądem ze strony znacznej części polskich mediów oraz protestami działaczy PPS oraz UP.
W trakcie pobytu Pinocheta w Wielkiej Brytanii, w Chile trwała ożywiona dysputa społeczna na temat jego statusu oraz pozycji w tym kraju. Po ogłoszeniu przez Sąd Najwyższy Chile, że po jego powrocie podejmie on dotychczas automatycznie odrzucane wnioski o rozpoczęcie procesów z powództwa rodzin ofiar jego rządów, wpłynęło do tego sądu kilkaset tego rodzaju wniosków. Paradoksalnie, na mocy amnestii ogłoszonej pod koniec rządów Pinocheta, nie da się było składać wniosków o rozpoczęcie spraw związanych ze zbrodniami popełnionymi przed rokiem 1987. Sąd uznał jednak, że sprawy osób, które "zaginęły bez wieści", da się legalnie rozpatrywać jako wciąż trwające porwania, albowiem członkowie junty konsekwentnie zaprzeczali, że tego rodzaju działania miały kiedykolwiek miejsce.
W 2000 Sąd Apelacyjny w Santiago, powołując się na te same wyniki badań lekarskich, które umożliwiły Pinochetowi wyjazd z Wielkiej Brytanii, głosami 13:9 zdecydował o odebraniu mu immunitetu – jako niezdolnemu do wykonywania mandatu senatora, co umożliwiło jego aresztowanie zaraz po powrocie do Chile. Jednakże Sąd Najwyższy, ponownie powołując się na te same dokumenty, oddalił wszystkie wniesione przeciw Pinochetowi sprawy, z powodu jego niezdolności do uczestniczenia w procesie. Po tym werdykcie Pinochet zniknął z życia publicznego w Chile. Spędzał prawie cały czas w swoim domu oraz nie ukazał się nawet na 30. rocznicy puczu, która miała miejsce 11 września 2003, w której uczestniczyło wielu jego dawnych współpracowników.
28 maja 2004 Sąd Apelacyjny w Santiago ponownie rozpatrzył sprawę niezdolności prawnej Pinocheta głosując 14:9 za ponownym poddaniu go badaniom lekarskim. Powodem ponownego rozpatrzenia sprawy był fakt udzielenia przez Pinocheta wywiadu telewizyjnego dla sieci telewizyjnej z siedzibą w Miami (USA). Fakt zdolności do udzielenia wywiadu podważył zasadnie wcześniejsze orzeczenie lekarskie, twierdzące, że Pinochet nie ma pełnej sprawności umysłowej. Równocześnie 26 sierpnia 2004 Sąd Najwyższy głosami 9:8 zdecydował o podtrzymaniu decyzji o odebraniu immunitetu senatorskiego Pinochetowi. 2 grudnia 2004 Sąd Apelacyjny w Santiago, rozpatrując wniosek o rozpoczęcie procesu o zorganizowanie zamachu na generała Carlosa Pratsa, zdecydował po wykonaniu badań lekarskich, że Pinochetowi może ten proces być wytoczony. 13 grudnia 2004 sędzia Juan Guzmán nałożył formalny areszt domowy na Pinocheta w związku ze sprawą o "zniknięcie bez wieści" dziewięciu działaczy opozycji oraz zamordowanie jednego z nich na osobisty rozkaz Pinocheta. Obydwa procesy zostały wszczęte.
W 2007 prezydent Michelle Bachelet zapowiedziała że zbrodnie reżimu nie ulegną przedawnieniu[20].
15 lipca 2004, komisja Senatu Stanów Zjednoczonych opublikowała raport z śledztwa dotyczącego banku Riggs, który kontrolował od 4 do 8 milionów dolarów środków finansowych Pinocheta[21]. Wedle raportu bank Riggs uczestniczył w praniu brudnych pieniędzy dla Pinocheta, tworząc oraz rejestrując firmy fasadowe, które nie posiadały własnych aktywówpotrzebne źródło. Bank ukrywał pieniądze przed agencjami nadzoru finansowego. W raporcie stwierdzono, że naruszenia prawa były
Pięć dni później chilijski sąd po raz pierwszy formalnie otworzył śledztwo w sprawie defraudacji pieniędzy przez Pinocheta, przywłaszczenia majątku oraz łapówekpotrzebne źródło.Tego samego dnia parę godzin później prokurator generalny oraz chilijski Komitet Obrony Państwa "Consejo de Defensa del Estado" złożyli wniosek o rozpoczęcie śledztwa dotyczącego aktywów Pinocheta, jednak bez bezpośredniego oskarżania go o przestępstwapotrzebne źródło.
1 października 2004 r. chilijski urząd podatkowy ("Servicio de Impuestos Internos") złożył pozew przeciwko Pinochetowi, oskarżając go o defraudację oraz uchylanie się od płacenia podatków na kwotę 3,6 miliona USD na rachunku inwestycyjnym w Banku Riggs, pomiędzy 1996 a 2002 r. Pinochetowi w wyniku skazania groziła kara pieniężna w wysokości 300% zdefraudowanych aktywów, oraz więzienie. Pod koniec listopada 2005 roku chilijski Sąd Najwyższy uznał, że Pinochet jest zdolny do uczestnictwa w swoim procesie. Został on formalnie aresztowany oraz umieszczony w areszcie domowym[22].
Chilijski urząd skarbowy uznał, że rodzina Pinocheta nie potrafi wyjaśnić pochodzenia 27 milionów dolarów ze swoich aktywów. 90 procent z tych funduszy było zgromadzonych pomiędzy 1990 a 1998 rokiem, kiedy Pinochet był głównodowodzącym chilijskiej armiipotrzebne źródło. Aktywa te zostały zgromadzone prawdopodobnie poprzez handel bronią, z którego zyski były ukrywane przed chilijskim fiskusem oraz od których nie odprowadzono należnego podatku w wysokości ok. 16,5 milionów dolarówpotrzebne źródło . W sierpniu 2005 roku aresztowano żonę Pinocheta Lucię Hiriart oraz młodszego syna Marka Antoniusza pod zarzutem wspólnictwa w oszustwie polegającym na ukrywaniu przed chilijskim fiskusem dochodów generała. Inna teoria głosi, że pieniądze te pochodzą z handlu kokainą[23][24].
Sędzia Juan Guzman Tapia – czasami nazywany "łowcą Pinocheta"” – pozostawał sceptyczny co do możliwości przeprowadzenia procesu w sprawie przestępstw podatkowych czy łamania praw człowieka z powodu stanu zdrowia Pinocheta. Jednakże pewne medyczne badania dowodziły, że Pinochet jest fizycznie oraz umysłowo w stanie wziąć udział w procesie. Chilijska komisja lekarska badająca Pinocheta w październiku 2005 roku orzekła, iż Pinochet udawał demencję w trakcie trwania dochodzenia w sprawie zbrodni jego dyktaturypotrzebne źródło.
23 listopada 2005 r. sędzia Carlos Cerda oskarżył Pinocheta o przestępstwa podatkowe oraz nakazał go aresztować. Pinochet stał się zwolniony za kaucją. Sędzia w orzeczeniu stwierdził, że
Było to czwarte aresztowanie Pinocheta w przeciągu siedmiu lat. Tak częste aresztowania są uznawane przez zwolenników Pinocheta za przejaw zemsty na nim.
23 lutego 2006 r. dzieci Augusto Pinocheta Lucía, Jacqueline, Marco Antonio, Jacqueline oraz Verónica Pinochet, żona Pinocheta Lucia Hiriart, jego synowa oraz osobista sekretarka, zostali oskarżeni o oszustwa podatkowe, a także niezgłoszenie zagranicznych kont bankowych oraz używanie fałszywych paszportów. Lucía uciekła samolotem do Stanów Zjednoczonych. W USA odmówiono jej azylu politycznego oraz zawrócono do Argentyny[25].
W lipcu 2006, Manuel Contreras, były najbliższy współpracownik Pinocheta, szef policji politycznej DINA w czasie dyktatury, w zeznaniu przed sędzią Claudio Pavezem, oskarżył Augusto Pinocheta o produkcję broni chemicznej oraz biologicznej a także czerpanie korzyści z produkcji oraz handlu kokainą. Pinochet na handlu narkotykami miał zarobić 27 milionów dolarów (które, wedle ustaleń sądu, przetrzymywane były na argentyńskich kontach). Pisemne zeznanie Contrerasa obciążyło także syna byłego dyktatora Marco Antonio Pinocheta, który był uczestnikiem handlu kokainą. Contreras zeznał również, że kokainę produkował w wojskowych laboratoriach chemik Eugenio Berrios, pracownik DINA. Zamordowany w Urugwaju na początku lat 90. XX wieku[26].
30 października 2006 r. Pinochet stał się oskarżony o 36 porwań, 23 przypadki stosowania tortur oraz jedno morderstwo, które to zbrodnie miały być dokonane w Villi Grimaldi na najbardziej aktywnych przeciwnikach reżymu, na rozkaz oraz za pełną wiedzą Pinocheta. Tortury obejmowały bicie, rażenie prądem, wielokrotne gwałty, także z wykorzystaniem zwierząt, m.in. specjalnie do tego celu szkolonych psów[27][28].
25 listopada 2006, w swoje 91 urodziny, generał Augusto Pinochet ogłosił, że bierze na siebie "polityczną odpowiedzialność" za wydarzenia będące konsekwencją przeprowadzonego przez niego zamachu stanu z 1973 roku. Jednak do swojej śmierci wcale nie przeprosił za zbrodnie w czasach dyktatury. W zeznaniach przed sędziami śledczymi, powoływał się na niedobór pamięci, a zbrodniami tajnej policji DINA obarczał swojego byłego najbliższego współpracownika Manuela Contrerasa. W sprawie swoich tajnych zagranicznych kont milczał, jego obrońcy powoływali się na darowizny albo oszczędności życia[29].
W 2009 Chilijskie media poinformowały o wynikach dochodzenia prowadzonego przez policyjny Zespół (Brigada Investigadora de Lavados de Activos). Wedle raportu chilijskich śledczych dyktator posiadał w kilku brytyjskich bankach tajne rachunki, na których zgromadził łącznie 1,5 miliarda dolarów amerykańskich. Do tego czasu rząd wiedział zaledwie o 130 innych kontach[30].
3 grudnia 2006, Augusto Pinochet doznał ataku serca oraz stał się przewieziony do szpitala w ciężkim stanie. Prawnik oskarżycieli zarzucił mistyfikację zawału serca Pinocheta, w celu uniknięcia odpowiedzialności w wytoczonych mu procesach. Pablo Rodriguez, obrońca Pinocheta, nazwał ten zarzut "infamią". Lorena Pizarro, prezydent stowarzyszenia ofiar dyktatury, wyraził nadzieję, że "zawał serca nie zostanie wykorzystany w celu zapewnienia mu bezkarności"[31]
4 grudnia 2006 chilijski sąd apelacyjny, zwolnił Pinocheta z aresztu domowego.
10 grudnia 2006 Augusto Pinochet zmarł na skutek obrzęku płuc oraz powikłań po ataku serca, którego doznał 3 grudnia[32].
W Hiszpanii kilkuset chilijskich emigrantów, z grona tysięcy ludzi, którzy uciekli tam przed prześladowaniami reżimu, "uczciło" śmierć Pinocheta milczącym marszem po ulicach Madrytu.
Przeciwnicy świętowali śmierć byłego dyktatora w wielu dzielnicach Santiago, oraz w innych regionach kraju. Demonstracje w Santiago w poniektórych miejscach przekształciły się w starcia z policją, w wyniku których 23 policjantów było rannych[33].
Przed wojskowym szpitalem w Santiago, gdzie zmarł Pinochet, zgromadziło się ok. tysiąca jego zwolenników aby opłakiwać jego śmierć. Hiszpański sędzia Baltasar Garzon oraz Amnesty International, wydali oświadczenie, stwierdzające żal, że nie zdążono osądzić Pinocheta za jego zbrodnie.
Prezydent Brazylii, Luiz Inácio Lula da Silva, komentując śmierć Pinocheta stwierdził, iż był on symbolem ponurego rozdziału w historii Ameryki Południowej. Nota dyplomatyczna brytyjskiej minister spraw zagranicznych Margaret Beckett wyraziła poparcie dla demokratycznych reform oraz postępu, jaki poczyniło Chile od 1990 roku. Biały Dom wydał oświadczenie, w którym zadeklarowano łączenie się w tym dniu z ofiarami dyktatury oraz ich rodzinami.
Biuro Margaret Thatcher wydało oświadczenie, które twierdziło, że była premier Wielkiej Brytanii jest "głęboko zasmucona" śmiercią Pinocheta. Jack Straw, przewodniczący Labour Party w Izbie Gmin, były brytyjski minister spraw zagranicznych stwierdził, że ma nadzieję, iż śmierć Pinocheta pozwoli Chilijczykom zapomnieć o tragicznym okresie jego rządów oraz pójść naprzód.
Jack Lang, były minister kultury Francji, stwierdził:
Ocena rządów Augusto Pinocheta skupia się w trzech wymiarach:
Politycy nawiązujący do ideologii konserwatywnego liberalizmu oceniają pozytywnie gospodarcze efekty rządów Pinocheta. Równocześnie nie zgadzali się na sądzenie Pinocheta przez sądy międzynarodowe, argumentując, że jako wyłączny miał do tego prawo naród chilijski.
Represje wobec przeciwników politycznych potępiane są przez przeważajaca ilość środowisk, niezależnie od orientacji politycznej. Jednakże przeważajaca ilość środowisk związanych z prawicą z uznaniem wyraża się o samym fakcie obalenia rządu, co było w owym czasie pierwszym tego typu przypadkiem, o ile uznać, że rząd Allende był faktycznie komunistyczny. W środowiskach prawicowych trwa dyskusja w odniesieniu do skali represji, osobistej odpowiedzialności Pinocheta oraz skali faktycznego niebezpieczeństwa ze strony lewicy.
Środowiska związane z partiami lewicowymi podkreślają odpowiedzialność Pinocheta za zbrodnie wobec przeciwników politycznych, oskarżają też m.in. Stany Zjednoczone o tolerowanie reżimu chilijskiego dla własnych korzyści[35]. Wskazują także na wysokie bezrobocie, wzrost rozwarstwienia społecznego, oraz hamowanie reform w latach 80.
Sąd Francuski w 2010 roku skazał czternastu urzędników (w tym Juan Manuel Contreras Sepúlveda, ówczesny szef policji oraz Octavio Espinoza Bravo, pułkownik sił zbrojnych na dożywotnie) jego reżimu na kary od 15 lat do dożywotniego więzienia za min. porwania, tortury obywateli francuskich. Skazani współpracownicy Pinocheta nie zostaną wprawdzie poddani ekstradycji do Francji, ale ich swoboda poruszania się po świecie zostanie ograniczona, wyrok ma symboliczne znaczenie jako zadośćuczynienie dla ofiar junty[36].
