Azotan amonu
Nazewnictwo
Nomenklatura systematyczna (IUPAC) konst. azotan amonu addyt. trioksydoazotan(1−) amonu
Inne nazwy oraz oznaczenia Stocka azotan(V) amonu inne saletra amonowa, azotan amonowy (dawn.)
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny	NH4NO3
Masa molowa	80,04 g/mol
Wygląd	białe krystaliczne ciało stałe
Identyfikacja
Numer CAS	6484-52-2
PubChem	22985[3]
Właściwości Gęstość oraz stan skupienia 1,72 g/cm³ (20 °C)[1]; ciało stałe Rozpuszczalność w wodzie 2130 g/l[1] Temperatura topnienia 169 °C[1] Temperatura wrzenia 210 °C (rozkład następuje od 170 °C)[1]
Niebezpieczeństwa MSDS Zewnętrzne dane MSDS Globalnie Zharmonizowany System Klasyfikacji oraz Oznakowania Chemikaliów Zagrożenia[1] Uwaga Zwroty H H272, H315, H319, H335 Zwroty EUH brak zwrotów EUH Zwroty P P220, P261, P305+P351+P338 Europejska klasyfikacja substancji Zagrożenia[1] Utleniający (O) Drażniący (Xi) Zwroty R R8, R36/37/38 Zwroty S S17, S26, S36 NFPA 704[2] 0 2 1 OX Numer RTECS BR9050000 Dawka śmiertelna LD50 2217 mg/kg (szczur, doustnie)[1]
Podobne związki
Inne aniony	chloran amonu
Inne kationy	azotan sodu
Podobne związki	azotyn amonu
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)

Azotan amonu, (saletra amonowa), NH₄NO₃ – nieorganiczny związek chemiczny, sól kwasu azotowego oraz amoniaku.

Otrzymywanie

Powstaje w wyniku zobojętnienia kwasu azotowego amoniakiem:

HNO₃ + NH₃ → NH₄NO₃

lub w reakcji kwasu azotowego z węglanem amonu:

2HNO₃ + (NH₄)₂CO₃ → 2NH₄NO₃ + H₂O + CO₂

Inną metodą jego otrzymywania jest reakcja podwójnej wymiany pomiędzy azotanem potasu albo sodu oraz siarczanem amonu:^{potrzebne źródło}

(NH₄)₂SO₄ + 2KNO₃ → 2NH₄NO₃ + K₂SO₄

Właściwości

Saletra amonowa jest bezbarwnym, krystalicznym ciałem stałym. Jest higroskopijna. Bardzo dobrze rozpuszcza się w wodzie (w temperaturze pokojowej 214 g w 100 g H₂O). Proces rozpuszczania się NH₄NO₃ w wodzie jest nader silnie endotermiczny (ΔH^o = 26 kJ/mol), dzięki czemu mieszanina saletry amonowej z lodem jest bardzo dobrą mieszaniną chłodzącą.

Azotan amonu ma właściwości utleniające. Przy podgrzewaniu rozkłada się stopniowo na podtlenek azotu oraz wodę:

NH₄NO₃ → N₂O + 2H₂O

Topi się w temperaturze 169 °C. W temperaturze 210 °C rozkłada się wybuchowo:

2NH₄NO₃ → 2N₂ + O₂ + 4H₂O

Zastosowanie

Materiał wybuchowy

Dzięki swoim właściwościom azotan amonu jest składnikiem wielu materiałów wybuchowych takich jak ANFO, amonale, amonity, Saletrol, Dynamon K. Wybuchowość saletry amonowej była przyczyną wielu katastrof, na przykład:

• wybuch w składzie chemicznym w Oppau (Niemcy) 21 września 1921 – 561 zabitych;
• katastrofa w Texas City 16 kwietnia 1947 – wybuchło ok. 2300 ton NH₄NO₃, ok. 570 ofiar śmiertelnych;
• katastrofa w Ryongchon (Korea Północna) 23 kwietnia 2004 – kolizja pociągów przewożących saletrę amonową oraz paliwo, zerwana trakcja elektryczna uczyniła wybuch, 154 ofiary śmiertelne.
• Zamach na World Trade Center w 1993 – 26 lutego 1993 roku pod Północną Wieżą World Trade Center eksplodowała ciężarówka, wypełniona 682 kg azotanu amonu, zaparkowana w podziemnym garażu. W wyniku zamachu zginęło 6 osób, a ponad tysiąc było rannych.

Nawóz mineralny

Saletra amonowa jest jednym z najlepszych nawozów mineralnych (zawiera ok. 34% azotu). W kwestii zmniejszenia właściwości higroskopijnych oraz wybuchowych saletry nawozowej, dodaje się do niej domieszki magnezji, węglanu wapnia albo gipsu. Tak otrzymane saletry amonowe są produktem uniwersalnym, nadającym się do przedsiewnego oraz pogłównego nawożenia na wszystkich glebach oraz pod wszystkie rośliny. Saletra amonowa "30% N" (o zawartości 30% azotu) trzeba do grupy nawozów amonowo-saletrzanych. Połowę azotu zawiera w formie amonowej, drugą połowę w formie azotanowej. Łączy więc w sobie właściwości zarówno soli amonowych, jak oraz saletr. Przy stosowaniu na glebach zasadowych pożądane jest przykrycie nawozu glebą w celu uniknięcia strat azotu.

Sprawdź też

• kation amonowy
• saletra

Przypisy