Bangladesz (beng. বাংলাদেশ), Ludowa Republika Bangladeszu (beng. গনপ্রজাতন্ত্রী বাংলােদশ) – państwo w Azji Południowej, leżące nad Zatoką Bengalską oraz graniczące z zachodu, północy oraz wschodu z Indiami a na południowym wschodzie z Birmą. Jedno z najgęściej zaludnionych oraz równocześnie najbiedniejszych państw świata. Stolicą Bangladeszu jest Dhaka (dawna Dakka) z 6 mln mieszkańców (aglomeracja ok. 11 mln).
Pochodzenie nazwy
Ustrój polityczny
Jatiyo Sangshad Bhaban,
siedziba Zgromadzenia Narodowego Bangladeszu.
Bangladesz jest republiką oraz członkiem Wspólnoty Narodów. Po referendum we wrześniu 1991 roku powrót do systemu demokracji parlamentarnej, ustanowionego na mocy konstytucji z 16 grudnia 1971 roku, która była zmieniona w styczniu 1975 roku aby przeistoczenie system prezydencki. Głową państwa jest prezydent, pełniący funkcje z reguły reprezentacyjne. Władzę ustawodawczą sprawuje 330-osobowe Zgromadzenie Narodowe (Dźatija Sangsad). 300 posłów wybieranych jest w sposób bezpośredni, a 30 miejsc zarezerwowanych jest dla kobiet, wybieranych w sposób pośredni. Władza wykonawcza trzeba do rządu odpowiedzialnego przed parlamentem. Władza sądownicza natomiast jest oddzielona oraz niezależna.
Od 1991 roku rządzi Nacjonalistyczna Partia Bangladeszu, która w wyborach 1 października 2001 roku uzyskała 195 mandatów. Za nimi plasuje się Liga Ludowa (58 mandatów) oraz Zgromadzenie Muzułmańskie (17 mandatów).
Główną partią opozycyjną jest Liga Ludowa, która współdziała z Komunistyczną Partią Bangladeszu, Ligą Robotników oraz Chłopów Bangladeszu, Narodową Ligą Ludową oraz Sojuszem Lewicy.
Spory oraz kwestie międzynarodowe
- Wciąż nieokreślony pozostaje przebieg granicy z Indiami.
Geografia
-
Bangladesz jest krajem wybitnie nizinnym, gdzie są aluwialne niziny, plejstoceńskie terasy oraz trzeciorzędowe wyżyny – Góry Czatgańskie. Bangladesz leży w strefie wilgotnego klimatu zwrotnikowego, kształtowanego przez wiatry monsunowe. Charakterystyczne są wysokie przez cały rok temperatury oraz zachodzenie dwóch pór roku – deszczowej oraz suchej. Bangladesz ma gęstą sieć rzeczną, gdzie największym systemem rzecznym jest Brahmaputra-Jamuna. Naturalna szata roślinna była wyniszczona na potrzeby rolnictwa. Są niewielkie obszary lasów monsunowych. Do nielicznych gatunków trzeba m.in. słoń indyjski oraz tygrys bengalski[1].
Katastrofy naturalne
Częste są tajfuny, zwłaszcza latem oraz jesienią. W roku 1970 rekordowy cyklon zabił około 500 tysięcy ludzi co było jedną z największych klęsk żywiołowych XX wieku. Cyklon tropikalny z 1991 roku zabił około 100 tysięcy osób oraz uczynił ogromne straty. W latach dziewięćdziesiątych wystąpiło 16 cyklonów. Ponadto duże wahania stanów wód powodują katastrofalne powodzie na większej części kraju. Ponadto w listopadzie 2007 roku przez południową cząstka Bangladeszu przeszedł cyklon Sidr zabijając ponad ok. 2000 osób.
Problemy ekologiczne
- wielu ludzi zmuszonych jest żyć oraz uprawiać ziemię na terenach zalewanych przez powodzie
- ograniczony dostęp do wody pitnej
- występują częste choroby wynikłe ze spożycia zakażonej wody
- zanieczyszczenie wody pestycydami
- w południowej oraz wschodniej części kraju braki wody pitnej z powodu częstych awarii rurociągów
- degradacja gleby
- wycinanie szczątkowych lasów
Podział administracyjny
-
Kraj dzieli się na 6 prowincji:
Nazwa każdej prowincji pochodzi odpowiednio od stolicy administracyjnej. Prowincje z kolei są podzielone na 64 dystrykty.
Historia Bangladeszu
Tereny obecnego Bangladeszu należały do Indii pod władaniem brytyjskim. W 1947 roku nastąpił podział na dwie części: Bengal Zachodni, który wszedł w skład Indii oraz Pakistan Wschodni – prowincję Pakistanu. W 1970 ówczesny Pakistan Wschodni spustoszył cyklon Bhola, powodując śmierć ponad 200 000 osób. Działania rządu pakistańskiego były niewystarczające, co uczyniło pogorszenie oraz tak już napiętych stosunków pomiędzy nim a Bengalczykami. Czarę goryczy przelało niedopuszczenie do objęcia funkcji premiera przez Mudżibura Rahmana, mimo że jego partia, Liga Awami, zdecydowanie wygrała wybory. Prezydent Pakistanu, generał Yahya Khan, w porozumieniu z Zulfikarem Alim Bhutto, liderem Partii Ludowej, udaremnił zwołanie parlamentu oraz bezskutecznie usiłował stłumić ruch niepodległościowy, aresztując Mudżibura Rahmana 25 marca 1971 r. oraz ogłaszając stan wyjątkowy w Pakistanie Wschodnim. Zamach na demokrację przerodził się w falę krwawych represji: w ramach operacji "Searchlight" armia pakistańska wymordowała w delcie Gangesu ok. 1-1,5 miliona cywilów oraz dopuściła się dużej liczby ok. 200 000 gwałtów. Mimo krwawej okupacji kraju wojna o niepodległość Bangladeszu nie wygasła, prowadzona metodami partyzanckimi pod dowództwem pułkownika M.A.G. Osmaniego. 17 kwietnia 1971 sformowany stał się na wygnaniu pierwszy rząd Bangladeszu. Armia indyjska wspomogła partyzantkę Bangladeszu, wkraczając 22 listopada 1971 r. na teren Bengalu Wschodniego[2]. 16 grudnia armia pakistańska skapitulowała. Władzę przejęła Liga Ludowa, pod przewodnictwem Mudżibura Rahmana. Przyjęta w grudniu 1972 roku konstytucja uznała świeckość, demokrację, wolność oraz socjalizm za filary państwowości kraju. Założenia nowej polityki gospodarczej były wzorowane na Indiach. Tymczasem przeludnienie, korupcja oraz niedobór kapitału zagranicznego pogłębiły kryzys gospodarczy oraz anarchizowały społeczeństwo. Powszechne niezadowolenie obróciło się przeciw Lidze Ludowej oraz Mudżiburowi Rahmanowi, który stał się w 1975 roku zamordowany. Przez następne 15 lat wprowadzono rządy wojskowe, które utrzymywały cały czas stan wyjątkowy. W czasie ich rządów prowadzono roboty publiczne oraz dokonano reprywatyzacji sektora państwowego. Bangladesz rezygnując ze świeckości, zwrócił się w stronę państw arabskich. Jednak cały czas wybuchały antyrządowe demonstracje. Bezrobocie oraz mały poziom życia oraz zależność od pomocy z zagranicy są także podłożem do nastrojów antyindyjskich, szczególnie kiedy w Asamie wybuchły zamieszki skierowane przeciwko uchodźcom z Bangladeszu. Odżył także konflikt o wody Gangesu. W grudniu 1990 roku prezydent Hossain Mohammad Ershad stał się zmuszony do rezygnacji. W lutym 1991 roku odbyły się wybory, w których zwyciężyła Narodowa Partia Bangladeszu, pod przewodnictwem Khaledy Zia.
Po wyborach w 1996 roku na czele rządu stanęła Sheikh Hasina Wajed, córka Mudżibura Rahmana, przywódczyni Ligi Ludowej.
W 2001 Narodowa Partia Bangladeszu pod przewodnictwem Khaledy Zia powróciła do władzy.
Na przełomie maja oraz czerwca 2006 Bangladeszem wstrząsały strajki oraz zamieszki. Do tego doszły blokady dróg wiodących do Dhaki. W styczniu 2007 po kolejnych zamieszkach władzę objął tymczasowy rząd pod kierownictwem Fakhruddina Ahmeda. Pełnił on swoje obowiązki do czasu wyborów parlamentarnych w grudniu 2008, w których zwycięstwo odniosła Liga Awami. Jej przywódczyni, Sheikh Hasina Wajed, 6 stycznia 2009 zajęła stanowisko szefa rządu.
Gospodarka
-
Profil gospodarczy
Pomimo wysiłków społeczności międzynarodowej oraz administracji państwowej, Bangladesz pozostaje jednym z najbiedniejszych, najgęściej zaludnionych oraz najmniej rozwiniętych krajów świata. Podstawą gospodarki jest rolnictwo, przede wszystkim uprawa ryżu. Najważniejszymi przeszkodami rozwoju są częste cyklony, mała wydajność sektora państwowego oraz szybki wzrost liczebności siły roboczej, której nie może wchłonąć rolnictwo. Przerwy w wydobyciu zasobów mineralnych (gaz ziemny), niedostateczne dostawy energii oraz wolne wdrażanie reform ekonomicznych. Rząd uczynił pewne kroki w kierunku poprawy klimatu dla zagranicznych inwestycji – wynegocjował z międzynarodowymi firmami korzystne kontrakty na wydobycie ropy oraz gazu, poprawił krajową sieć dystrybucji gazu, rozbudował rurociągi przesyłające gaz oraz ropę naftową oraz rozpoczął budowę szeregu elektrowni. Postęp w reformowaniu gospodarki jest powstrzymywany przez związki zawodowe, biurokrację oraz inne grupy nacisku. Potężne powodzie od czerwca do października 1998 roku pozbawiły dorobku całego życia ponad 20 milionów osób. Produkcja zbóż spadła o ponad 4 miliony ton, zmuszając rząd do potrojenia importu żywności, co zachwiało bilansem handlowym kraju. Powodzie zwiększyły uzależnienie kraju od pomocy międzynarodowej. Kryzys finansowy, który dotknął Azję pod koniec lat dziewięćdziesiątych, nie wywarł większego wpływu na gospodarkę.
Łączność
System łączności krajowej: niskiej jakości; system łączności międzynarodowej: naziemne stacje satelitarne-2 Intelsat (Ocean Indyjski). Międzynarodowe połączenia radiotelefoniczne oraz lądowe łącza kablowe do sąsiednich krajów. Działa 740 tys. telefonów stacjonarnych, 1,4 mln komórkowych oraz 243 tys. użytkowników internetu.
Demografia
Bengalczycy stanowią 98% ludności, pozostali to z reguły Biharczycy. W latach 1950-2005 liczba ludności kraju zwiększyła się o 97 mln, z reguły w wyniku wysokiego przyrostu naturalnego osiągającego w 2004 roku 2,08%. Przeciętna długość życia 61,7 roku oraz trzeba do najniższych w świecie. 57% ludności to analfabeci. Bangladesz trzeba do najgęściej zaludnionych (1040 os./km²) oraz najsłabiej zurbanizowanych krajów świata. Główne miasta to Dakka, Ćottogram oraz Khulna.
Religie
- islam – 85,6%
- hinduizm – 12,38%
- buddyzm – 0,62%
- animizm – 0,57%
- protestantyzm – 0,54%, (Wspólnota Baptystyczna, Kościół Adwentystów Dnia Siódmego, Kościół Nowoapostolski, Kościół Ewangelicznych Chrześcijan, Zbory Boże oraz inne)
- katolicyzm – 0,18%
-
-
[3]
Kultura
Narodowym zwierzęciem Bangladeszu jest tygrys bengalski, kwiatem lilia wodna, a owocem – owoc drzewa bochenkowego. Bangladesz jest krajem muzułmańskim o stosunkowo dużym stopniu tolerancji, a miejscowa ludność znana jest z wyrozumiałego oraz przyjaznego traktowania cudzoziemców.
Bengalskie kobiety najczęściej noszą tzw. sari, choć popularny jest także strój zwany "salwar kameez" ("salwar" to luźne spodnie, a "kameez" długa koszula). Mężczyźni zwykle noszą "lungi", odmiana długiej spódnicy albo "kurtę", luźną koszulę sięgającą kolan. Coraz popularniejsze, zwłaszcza u mężczyzn, są stroje zachodnie.
Najczęściej spotykaną w Bangladeszu formą sztuki użytkowej jest ceramika, gdzie jej wytworami są z reguły dzbanki na wodę oraz miseczki z czerwonej gliny, zdobione nieraz paskami oraz nacięciami. Pewni ludzie hinduscy rzeźbiarze składają się na malowane na jasne kolory podobizny Durgi oraz innych bóstw. Rysunki oraz malunki najbardziej widoczne są na rykszach oraz drewnianych wózkach.
Media
W Bangladeszu ukazuje się około 200 gazet codziennych oraz 1800 czasopism. Mimo to zaledwie 15% populacji stale czyta. Jest to spowodowane wysokim analfabetyzmem w kraju oraz wciąż jeszcze wysokim poziomem ubóstwa. Dość powszechne jest natomiast słuchanie radia, zarówno rozgłośni lokalnych oraz ogólnokrajowych. Istnieje także kontrolowany przez państwo kanał telewizyjny oraz coraz prężniej rozwijające się kanały prywatne[4].
Przypisy
Linki zewnętrzne
|
Światowa Organizacja Handlu (WTO) |
|
|
|
 |
|
.jpg&filetimestamp=20091209062110)
