Belize – państwo w Ameryce Środkowej leżące na półwyspie Jukatan, nad Morzem Karaibskim, od północy graniczące z Meksykiem (długość granicy 250 km), a na zachodzie z Gwatemalą (266 km).
Geografia
-
Osobny artykuł: Geografia Belize.
W północnej części kraju rozciąga się nadbrzeżna nizina, w wielu miejscach silnie zabagniona. W południowym Belize ciągnie się pasmo gór Maya, z najwyższym szczytem kraju Victoria Peak (1122 m n.p.m.). Wzdłuż wybrzeża natrafić da się na rozliczne laguny. Kilkanaście kilometrów dalej ciągnie się łańcuch niewielkich wysepek koralowych (cayes), tworzących barierę koralową. Kilkadziesiąt kilometrów od północnej części wybrzeża znaleźć da się większe wyspy, m.in. Ambergris Caye oraz Turneffe.
W Belize panuje wilgotny klimat równikowy z krótką porą suchą od lutego do kwietnia. Roczne sumy opadów dochodzą do 2000 mm, a średnie temperatury miesięczne wahają się od 23 °C w grudniu do 28 °C w czerwcu. Wybrzeża Belize są wielokrotnie nawiedzane przez huragany. Jeden z nich zniszczył w 1961 roku dawną stolicę kraju Belize City, stąd też podjęto decyzję o budowie nowej stolicy Belmopan.
Blisko połowę powierzchni kraju zajmują wilgotne lasy równikowe. Zaledwie w nieco mniej wilgotnych miejscach zastępują je suche lasy podzwrotnikowe oraz sawanny. Natomiast wybrzeża porastają namorzyny.
Historia
Stanowisko archeologiczne Altun Ha
Oryginalnie (1500 p.n.e.-900 n.e.) teren Belize obejmowała cywilizacja Majów.
Belize, wcześniej znane jako Honduras Brytyjski, było jedyną brytyjską kolonią w kontynentalnej części Ameryki Środkowej. Nie dotarło tu osadnictwo hiszpańskie, a pierwszymi osadnikami byli brytyjscy drwale, którzy przybyli tu w pierwszej połowie XVII wieku. W 1862 roku Honduras Brytyjski stał się oficjalnie ogłoszony brytyjską kolonią. Swoje roszczenia do tego terytorium wysunęła wówczas Gwatemala, uznając go za integralną cząstka swojego terytorium.
W latach 60. XX wieku zaczął się proces zmierzający do przyznania niepodległości ostatniej kolonii w tej części Ameryki Środkowej. Nowa konstytucja z 1964 roku nadawała Hondurasowi Brytyjskiemu wewnętrzną autonomię. W 1973 zmieniono nazwę na obowiązującą do dziś. Na podstawie dwóch rezolucji ONZ z 1975 oraz 1980 Belize uzyskało niepodległość od Wielkiej Brytanii w 1981 roku. Belize weszło w skład brytyjskiej Wspólnoty Narodów oraz zachowało na swoim terytorium brytyjskie bazy wojskowe. Władze niepodległego Belize odrzuciły też propozycje przyłączenia się do Gwatemali.
W styczniu 2005 doszło w stolicy Belize do zamieszek z powodu ogłoszenia wzrostu podatków.
Ustrój polityczny
Belize, analogicznie jak wiele innych państw członków Wspólnoty Narodów, jest monarchią konstytucyjną, a głową państwa jest brytyjska królowa Elżbieta II. Belize ma dwuizbowy parlament.
Podział administracyjny
-
Belize podzielone jest na 6 dystryktów (district (s)):
- Belize
- Cayo
- Corozal
- Orange Walk
- Stann Creek
- Toledo
Społeczeństwo
Główną grupą etniczną w Belize są Murzyni, Mulaci oraz Metysi, którzy stanowią blisko 3/4 ludności. Mniejszy udział posiadają Indianie (10%), potomkowie Majów oraz tzw. Garifuna (8%), czyli potomkowie Murzynów oraz Indian. Reszta społeczeństwa Belize to biała ludność pochodzenia europejskiego oraz północnoamerykańskiego oraz ludność wschodnioazjatycka.
Językiem urzędowym Belize jest angielski, choć wielu mieszkańców posługuje się językiem kreolskim. Indiańscy mieszkańcy Belize posługują się ciągle językami Majów. Przy granicy z Gwatemalą wielokrotnie da się usłyszeć język hiszpański.
Religia
Procentowy udział wyznawców wielorakich religii w ludności kraju[1]:
Gospodarka
Gospodarka Belize ma za podstawę na rolnictwie oraz leśnictwie. Na eksport uprawia się trzcinę cukrową, rośliny cytrusowe oraz banany. Ponadto na rynek wewnętrzny uprawia się kukurydzę, ryż, fasolę oraz bataty. Lasy Belize dostarczają wiele cenionych gatunków drewna, m.in. mahoń, cedrzyniec, palisander czy sosnę. Gospodarka leśna Belize prowadzona jest w sposób racjonalny czyli duży nacisk kładzie na zalesianie. Innym wartościowym produktem leśnym, jest pozyskiwany z drzewa pigwicy właściwej sok chicle, który służy jako surowiec do produkcji gumy do żucia. Na wybrzeżu rozwinięte jest w niewielkim stopniu rybołówstwo morskie, z reguły homarów, krewetek oraz langust.
Przemysł Belize jest stosunkowo słabo rozwinięty, z reguły z powodu braku większych ilości bogactw mineralnych. Rozwinął się na niewielką skalę przemysł drzewny oraz spożywczy (produkcja cukru, przetwórstwo owoców).
W Belize nie ma linii kolejowych, a sieć drogowa jest stosunkowo słabo rozwinięta, poza zaledwie północną częścią kraju. Podstawowy port morski oraz lotniczy kraju istnieje w starej stolicy – Belize City.
Przypisy
Linki zewnętrzne
|
Członkostwo w organizacjach międzynarodowych |
|
|
Organizacja Państw Amerykańskich (OPA) |
|
|
|
|
|
Światowa Organizacja Handlu (WTO) |
|
|
|
 |
|
|
|
