Benin (do 1975 pod nazwą Dahomej) – państwo w Afryce nad Zatoką Gwinejską. Graniczy z Burkina Faso, Nigrem, Nigerią oraz Togo, członek Unii Afrykańskiej.
Historia
Królestwo Dahomeju powstało na bazie kilku grup etnicznych zamieszkujących tereny wokół miasta Abomey. Plemię Adżów zamieszkiwało we wczesnym średniowieczu pogranicze dzisiejszego Beninu oraz Togo. Zgodnie z tradycją Adżowie przybyli do południowego Beninu w XII-XIII w. oraz – wymieszawszy się z lokalną ludnością – stworzyli nowy lud Fonów, zwanych też "Dahomejami". Gangnihessou, (władca z dynastii Adża) założył stolicę w Abomey, jak także miasta Allada oraz Porto-Novo), stając się pierwszym królem niewielkiego państwa.
Jak nakazywała wielowiekowa tradycja, dahomejscy chłopcy byli wielokrotnie oddawani na naukę starym, doświadczonym wojownikom, od których uczyli się władania bronią oraz poznawali zwyczaje wojenne aż do momentu, kiedy byli na tyle dojrzali, by sami mogli zostać wojownikami. Dahomej był znany z posiadania elitarnego oddziału kobiet-wojowniczek zwanych Ahosi (pol. nasze matki), a przez Europejczyków nazywanych dahomejskimi Amazonkami. Przykładanie wielkiej wagi do wyszkolenia wojskowego spowodowało, że XIX-wieczni podróżnicy, jak Richard Francis Burton, okrzyknęli Dahomej czarną Spartą.
Jakkolwiek władcy Dahomeju byli początkowo przeciwni handlowi niewolników, był on uprawiany w całym regionie przez blisko 300 lat, przyczyniając się do powstania nazwy "Wybrzeże Niewolnicze". Obyczaj, nakazujący ścinanie części jeńców branych w licznych wojnach, przyczyniał się do ograniczania niewolników sprzedawanych handlarzom, wskutek czego liczba zmniejszyła się z około 20 tys. rocznie na początku XVII w. do 12 tys. dwieście lat później. Inną przyczyną zmniejszenia się obrotów w handlu niewolniczym był zakaz eksportu żywego towaru przez Atlantyk wprowadzony przez Wielką Brytanię oraz inne kraje europejskie. Handel ustał całkowicie w 1885, kiedy to ostatni portugalski statek z niewolnikami opuścił wybrzeże dzisiejszego Beninu.
Od połowy XIX w. Dahomej zaczął tracić znaczenie jako regionalna potęga militarna. To zachęciło w 1892 Francuzów do zajęcia tych terytoriów. Po dwuletnich walkach kolonizatorzy opanowali sytuację, a w 1899 tzw. Dahomej Francuski stał się włączony do Francuskiej Afryki Zachodniej.
W 1958 Francja przyznała Republice Dahomeju autonomię, a 1 sierpnia 1960 kraj odzyskał niepodległość. Człowiekiem, który poprowadził nową republikę ku niepodległości, był Hubert Maga.
Przez następne 12 lat krajem wstrząsały niepokoje etniczne. Doszło do kilku zamachów stanu oraz zmian reżimów, przy czym dominującymi politykami byli: Sourou Apithy, Hubert Maga oraz Justin Ahomadegbé, każdy reprezentujący inną cząstka kraju oraz inne grupy etniczne. Po zamieszkach, które zakłóciły wybory w 1970, ci trzej politycy postanowili stworzyć prezydencki triumwirat oraz rządzić krajem kolektywnie.
W 1972 doszło do wojskowego zamachu stanu pod przywództwem Mathieu Kérékou. Kérékou zaprowadził formalnie ustrój socjalistyczny oraz powołał rząd kontrolowany przez Wojskową Radę Rewolucyjną (CNR). W 1975 przemianował kraj na Ludową Republikę Beninu. W 1979 CNR była rozwiązana oraz rozpisano demokratyczne wybory. Pod koniec lat 80. Kérékou – wobec zapaści gospodarczej kraju – zdecydował się zrezygnować z socjalizmu oraz skierować Benin na drogę demokracji parlamentarnej oraz gospodarki rynkowej.
W wyborach w 1991 przegrał z Nicéphore Soglo oraz stał się pierwszym afrykańskim prezydentem, który dobrowolnie ustąpił ze stanowiska. Kérékou wrócił do władzy wygrawszy wybory w 1996. W 2001, z niewielką przewagą nad przeciwnikiem, Kérékou wygrał raz jeszcze, ale opozycja zarzucała mu nieczystą grę.
Ani Kérékou ani Soglo nie startowali w wyborach w 2006, albowiem obu zabraniała tego konstytucja ze względu na wiek albo dopuszczalną liczbę kadencji. Prezydent Kérékou jest powszechnie chwalony za to, że – inaczej niż przeważajaca ilość afrykańskich przywódców – nie usiłował zmienić konstytucji, by pozostać dłużej na urzędzie.
Wybory 2006 zostały uznane za wolne oraz demokratyczne. W ich rezultacie prezydentem stał się Yayi Boni. Sukces demokratycznych, wielopartyjnych wyborów w Beninie sprawił, że kraj ten uznano za model demokracji w Afryce.
Podział administracyjny
Kraj dzieli się na 12 departamentów. Do 1999 było ich 6.
Sprawdź więcej w osobnym artykule: Podział administracyjny Beninu
Geografia
-
Osobny artykuł: Geografia Beninu.
Północną cząstka kraju pokrywa sawanna z akacjami oraz baobabami, natomiast na wybrzeżu rosną namorzyny. Wewnątrz kraju są lasy suche, okresowo zrzucające liście. Zdarzają się także enklawy wilgotnych, wiecznie zielonych lasów. Tutejsze parki narodowe, tj. Pendjari oraz W du Niger, rezerwaty dzikich zwierząt reprezentowane przez takie gatunki jak m.in. lamparty, antylopy, słonie, hieny oraz wiele gatunków małp, stanowią dużą atrakcję turystyczną.
Miasta
Największe miasta (ludność powyżej 30 tys. mieszkańców) wg danych szacunkowych z 2009[1]
Gospodarka
-
Osobny artykuł: Gospodarka Beninu.
-
Benin to kraj rolniczy z przewagą gospodarstw karłowatych. Uprawy dające produkty eksportowe – olej palmowy oraz kakao – prowadzi się w wilgotniejszej, gęściej zaludnionej części południowej państwa. Miasto Kotonu jest portem oraz ośrodkiem przemysłowym.
Transport
Infrastruktura kolejowa
Długość używanych linii kolejowych: 438 km o szerokości 1000mm [2]
Otwarta sieć kolejowa Beninu składa się z dwóch tras:
Infrastruktura drogowa
- Drogi utwardzone: 1400km[2]
- Drogi nieutwardzone: 14600km[2]
Przez teren Benin przebiega planowana Trans–West African Coastal Highway[3]. W momencie ukończenia budowy wszystkich mostów zapewni ona połączenie utwardzoną drogą państw ECOWAS.
Kultura
Paolo Valente, Opowieści szeptane przez wiatr, [5], Wydawnictwo WAM, Kraków 2008
Święta państwowe
Religijność
-
-
Przypisy
Sprawdź też
Linki zewnętrzne
|
Dawne kolonie oraz protektoraty Francji |
|
| Ameryka |
|
|
| Afryka |
Algieria Francuska • Francuska Afryka Równikowa ( Czad, Gabon, Kongo Środkowe, Ubangi-Szari) • Francuska Afryka Zachodnia ( Dahomej, Górna Wolta, Gwinea, Mauretania, Kolonia Nigru, Senegal, Sudan Francuski, Wybrzeże Kości Słoniowej) • Komory • Madagaskar • Maroko Francuskie • Mauritius • Seszele • Somali Francuskie • Tunezja
|
|
| Azja |
|
|
| Australia oraz Oceania |
|
|
| Francuska kolonizacja Ameryki Północnej • Historia Kanady Francuskiej |
|
|
Członkostwo w organizacjach międzynarodowych |
|
|
Strefa franka CFA |
|
| Zachodnioafrykański frank CFA |
|
 |
|
| Środkowoafrykański frank CFA |
|
|
|
Światowa Organizacja Handlu (WTO) |
|
|
|
 |
|
|
|
