Biljana Plavšić (serb. Биљана Плавшић, ur. 7 lipca 1930 w Tuzli) – prezydent Republiki Serbskiej w latach 1996-1998.
Ukończyła studia biologiczne, w 1956 uzyskała w tej dziedzinie tytuł profesora Uniwersytetu w Sarajewie[1]. Specjalizowała się w botanice, z tej dziedziny obroniła doktorat[2]. Pełniła funkcję dziekana wydziału przyrodniczo-matematycznego Uniwersytetu w Sarajewie[2]. Opublikowała ponad 100 prac w swojej dziedzinie[1]. Tytuł profesorski straciła w 2009 na mocy decyzji Senatu uniwersytetu[3].
W politykę zaangażowała się po rozpadzie Jugosławii. Wstąpiła wówczas do Demokratycznej Partii Serbii[4]. Od listopada 1990 do kwietnia 1992 zasiadała w Prezydium Republiki Serbskiej, następnie pełniła funkcję jej wiceprezydenta oraz należała do naczelnego dowództwa sił zbrojnych Republiki Serbskiej. Reprezentowała w tym okresie skrajnie nacjonalistyczne poglądy[5][4]. Publicznie twierdziła, iż Bośniacy są "genetycznie zdeformowanymi Serbami", fotografowała się z przywódcą paramilitarnej serbskiej bojówki "Tygrysy" Željko Ražnatovićem ps. Arkan[6]. W swoich zeznaniach w Międzynarodowym Trybunale Sprawiedliwości Vojislav Šešelj twierdził, iż Radovan Karadžić popierał kandydaturę Plavšić na prezydenta Republiki Bośni, albowiem w swoich poglądach nacjonalistycznych była jeszcze bardziej radykalna, niż on sam[7]. W przeciwieństwie jednak od innych nacjonalistycznych polityków serbskich działających w Bośni poparła układ z Dayton[1].
W 1996 była wybrana prezydentem Republiki Serbskiej, zmieniając polityczną postawę oraz deklarując od tej pory bardziej umiarkowane poglądy[1]. Zyskało jej to poparcie krajów Europy zachodniej[6], lecz przyczyniło się do porażki wyborczej w 1998[5]. Z polityki wycofała się ostatecznie ok. 2000[1].
W styczniu 2001 roku oddała się dobrowolnie do dyspozycji trybunału w Hadze, który oskarżył ją o zbrodnie przeciwko ludzkości: prześladowania ze względów politycznych, rasowych albo religijnych popełnione na bośniackich muzułmanach oraz Chorwatach w 37 miejscach, poparcie oraz współudział w kampanii rozdzielenia etnicznego poprzez sprowadzanie z Serbii oddziałów paramilitarnych[8]. Pierwszego dnia procesu, 11 stycznia 2001, nie przyznawała się do winy. Ostatecznie 2 października 2002 zadeklarowała, iż brała udział w prześladowaniu bośniackich muzułmanów. Została skazana na 11 lat pozbawienia wolności, karę odbywała w Szwecji[8]. Po sześciu latach była przedterminowo zwolniona za dobre sprawowanie. Udała się wówczas do Belgradu[9].
W czasie pobytu w więzieniu Plavšić napisała książkę poświęconą wojnie w Bośni, w której wezwała Radovana Karadžicia oraz gen. Ratko Mladicia do dobrowolnego poddania się karze ze strony Międzynarodowego Trybunału[9]. Oceniła także tego pierwszego jako "tchórza", zaś drugiego jako "wielkiego człowieka", wzywając Mladicia do obrony Serbów oraz swoich żołnierzy przed trybunałem[9]. Przed uwolnieniem stwierdziła również, że jej przyznanie się do winy było krokiem taktycznym oraz że nie czuje się winna zarzucanych jej zbrodni[10].
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Biljana Plavsic: Serbian iron lady
- ↑ 2,0 2,1 Плавшићева стигла у Београд
- ↑ Biljani Plavšić ukinuta sva akademska prava
- ↑ 4,0 4,1 S. Inic, Biljana Plavsic: geneticist in the service of a great crime
- ↑ 5,0 5,1 W. Walkiewicz, Jugosławia. Państwa sukcesyjne, s.327
- ↑ 6,0 6,1 P. FitzPatrick, It isn't easy being Biljana
- ↑ International Criminal Tribunal for the former Yugoslavia
- ↑ 8,0 8,1 Case Information Sheet
- ↑ 9,0 9,1 9,2 Bosnian Serb 'Iron Lady' released
- ↑ Bosnian war criminal retracts confession
Bibliografia
