Bruksela
Herb Brukseli Flaga Brukseli
Widok na centrum miasta z ratuszem
Państwo	Belgia
Region	Region Stołeczny Brukseli
Burmistrz	Freddy Thielemans
Powierzchnia	161,38 km²
Wysokość	70 m n.p.m.
Ludność (2012) • liczba ludności • gęstość • aglomeracja	1 147 876 7113 os./km² 2 228 821
Nr kierunkowy	02
Kod pocztowy	1000, 1020, 1030, 1040, 1050, 1060, 1070, 1080, 1090, 1120, 1130, 1140, 1150, 1160, 1170, 1170, 1180, 1190, 1200; dodatkowo - specjalne kody pocztowe: Komisja Europejska: 1049; Rada UE: 1048; Parlament Europejski: 1047
Podział miasta	19 gmin
Położenie na mapie Belgii Bruksela
50°50′N 4°21′E / 50.833, 4.35Na mapach: 50°50′N 4°21′E / 50.833, 4.35
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Wiadomości w Wikinews
Bruksela w Wikicytatach
Strona internetowa miasta

Bruksela (fr. Bruxelles, nid. Brussel, niem. Brüssel) – miasto oraz stolica Belgii oraz Unii Europejskiej, leżące w środkowej części kraju nad rzeką Senne.

nieoczekiwanie miasta na prawach gminy, nazwą Bruksela wyznacza się także Region Stołeczny Brukseli, który skupia także 18 innych gmin (między innymi Anderlecht, Etterbeek, Saint-Gilles, Uccle, Schaarbeek) oraz liczy około 1 mln mieszkańców. Aglomeracja brukselska (w sensie geograficznym) zawiera w sobie także pewną liczbę gmin flamandzkich.

Dane ogólne

Bruksela jest siedzibą króla oraz parlamentu belgijskiego, a ponadto jest siedzibą instytucji Unii Europejskiej, NATO oraz Euroatomu. Ważny ośrodek handlowy, bankowo-finansowy oraz kulturalno-naukowy kraju. Siedziba dwóch królewskich akademii umiejętności (walońskiej oraz flamandzkiej), Królewskiej Akademii Sztuki (zał. 1711), Biblioteki Królewskiej (zał. 1837); dwa uniwersytety (ULB oraz VUB), konserwatorium oraz instytuty naukowo-badawcze, teatry, 30 muzeów.

Historia

Pierwsze wzmianki o mieście pochodzą z 966, wtedy była to osada obronna. Później Bruksela była stolicą krainy historycznej Brabancji.

Od XIII miasto rozwinęło się jako znaczący oraz prężny ośrodek tkactwa oraz ważny przystanek na szlaku handlowym z Brugii do Kolonii. Powstało wówczas dzisiejsze centrum miasta z rynkiem (Grand Place).

W 1695 miasto poważnie ucierpiało w wyniku najazdu króla Francji, Ludwika XIV.

Austriacki minister pełnomocny w 1769 założył w Brukseli "Towarzystwo Literackie" (Literarische Gesellschaft), które było zaczątkiem przyszłej Belgijskiej Akademii Nauk.

W 1830 Bruksela była stolicą niepodległej Belgii. Rok później król Leopold I nakazał wyburzenie murów obronnych oraz rozbudowę miasta. Rozwój ten kontynuował jego następca, Leopold II.

W latach 60. XIX burmistrz Jules Anspach zapoczątkował wielką "sanację" i przebudowę miasta. Dokonano wyburzeń zabudowy wzdłuż rzeki Senne, jej kanalizacji; przebito (na wzór "bulwarów" Haussmanna) szeroką ulicę pomiędzy dworcami Midi i Nord, zbudowano Giełdę, stworzono nową dzielnicę wokół Notre-Dame-aux-Neiges, przedłużono avenue Louise, rue de la Régence i rue Belliard, stworzono Parc du Cinquantenaire. Stworzono nowy system dystrybucji wody i gazu.

W czasie drugiej wojny światowej Bruksela ucierpiała w wyniku bombardowań z lat 1940 oraz 1943-1944.

Po wojnie miasto stało się centrum zjednoczonej Europy; od 1958 mieści się tutaj siedziba EWG, późniejszej Wspólnoty Europejskiej. W 1967 była tu także przeniesiona z Paryża kwatera główna NATO.

Zabytki oraz turystyka

Ratusz

Zabytkowa kamienica Angel na Grand Place

Katedra św. Michała oraz św. Guduli

Kamienice przy Grande Place

Dwujęzyczna tabliczka z nazwą Alei Prezydenta Mościckiego, Bruksela-Ukkel

• Wielki Plac (Grand Place) będący historycznym centrum miasta z kamienicami z XVIII
• Ratusz (Hôtel de Ville) w stylu gotyckim ukończony w 1459
• Dom Króla (Maison du Roi) z XIX, w którym aktualnie istnieje Muzeum Miejskie (między innymi z ceramiki oraz wyrobami ze srebra).
• Pasaż św. Huberta (Galeries St-Hubert) z 1847 ze sklepami, galeriami, kafejkami oraz restauracjami. 8 kwietnia 2008 zgłoszony na listę światowego dziedzictwa UNESCO.
• Pałac Królewski z XIX
• Pałac Narodów (Palais de la Nation) - siedziba parlamentu
• Park Brukselski z XVIII
• Katedra św. Michała oraz św. Guduli (fr. Cathédrale Saints-Michel-et-Gudule) z XIII-XVI słynie z pięknych witraży.
• Kościół Notre-Dame du Sablon, zbudowany w stylu gotyku brabanckiego istnieje na placu Grand Sablon.
• Czarna Wieża (Tour Noir), którą jest pozostałością średniowiecznych fortyfikacji miejskich
• Na całym świecie znany jest jeden z symboli miasta Manneken Pis, czyli figurka siusiającego chłopca z 1619. Żeńskim odpowiednikiem chłopca jest Jeanneke Pis, figurka z 1987.
• Hotel Ravenstein z XV w stylu burgundzkim
• Parc du Cinquantenaire z 1880 z łukiem triumfalnym oraz muzeum wojska oraz motoryzacji
• Musée Instrumental z 1899 w stylu secesyjnym
• Kościół Św. Jana Baptysty zakonu beginek z 1676 w stylu baroku flamandzkiego
• Dom Victora Horty z 1898 w stylu secesyjnym przy Rue Américaine 25 w dzielnicy Saint-Gilles. Aktualnie muzeum.
• Kościół Świętych Jana oraz Etienne aux Minimes (Église Saints-Jean-et-Étienne-aux-Minimes)
• Kerk St. Jan de Doper ter Begijnhof a 1567 oraz 1676

W Brukseli da się odnaleźć rozliczne przykłady architektury secesyjnej.

Atomium

 Osobny artykuł: Atomium.

Zbudowany z okazji Expo 1958, 103-metrowej wysokości model kryształu żelaza (powiększonego 150 miliardów razy). Składa się z 9 stalowych sfer o średnicy 18 metrów oraz łączących je 20 korytarzy, każdy o długości ok. 40 m. Na sam szczyt budowli da się wyjechać windą. Z okien najwyższej sfery widać panoramę Brukseli, a także Mini Europę – kompozycję miniaturowych obiektów z najpiękniejszych miast w Europie, która istnieje w pobliskim Bruparku. W innych leżą wystawy dotyczące mody, mebli oraz stylu życia lat pięćdziesiątych ubiegłego stulecia.

Konstruktorem budowli jest André Waterkeyn. Znajduje się ona w Laeken, należącym do zespołu miejskiego Brukseli.

Muzea

• Królewskie Muzea Sztuk Pięknych
  • Musée Royale d'Art Ancien - Królewskie Muzeum Sztuki Dawnej wystawia prace mistrzów malarstwa europejskiego: Cranacha Starszego, Bruegla, Rubensa, van Dycka, Boscha
  • Musée d'Art Moderne – Muzeum Sztuki Nowoczesnej ma w swych zbiorach malarstwo XIX- oraz XX-wieczne (np. Gauguina, Matisse'a, Degasa oraz Dalego).
• The Royal Museums of Fine Arts of Belgium - największa kolekcja dzieł René Magritte'a
• Pałac Sztuk Pięknych (Paleis voor Schone Kunsten – Palais de Beaux-Arts)
• Muzeum Filmu
• Muzeum Instrumentów Muzycznych (MiM)
• Królewskie Muzeum Armii
• Królewskie Muzea Sztuki oraz Historii
• Muzeum Komiksu (Centre Belge de la Bande Dessinée – Belgian Comic Strip Center)
• Muzeum Zabawek
• Muzeum Browarnictwa
• Musée Victor Horta
• Les Musées Bellevue
• Muzeum Kakao oraz Czekolady

Gospodarka

Duży ośrodek przemysłowy; m.in. włókiennictwa (wyrób koronek), montaż samochodów (Citroën, Renault, Volkswagen), piwowarstwa, hutnictwa metali nieżelaznych, elektroniki. Wielki ośrodek finansowo-handlowy (giełda, banki międzynarodowe).

Transport

Największy belgijski węzeł kolejowy (stacje: Bruxelles-Midi, Delta oraz Bruxelles-Luxembourg) oraz drogowy oraz port śródlądowy, połączony kanałem z Antwerpią, cztery linie metra oraz dwie linie premetra (podziemny tramwaj), międzynarodowy port lotniczy Zaventem oraz port lotniczy Charleroi, położony 46 km na południe od centrum Brukseli.

Na podstawie zbieranych od 2006 danych producent urządzeń nawigacyjnych firma TomTom, w 2010 opublikował informację, że wśród 59 miast Europy, Bruksela ma największy udział głównych dróg (37,7%), na których prędkość poruszania bywa mniejsza niż 70% ograniczenia prędkości^[1][2].

Sport

Bruksela kibicom sportowym znana jest z reguły dzięki klubowi piłkarskiemu Anderlecht, swoją siedzibę ma tu także FC Bruksela. Tutaj także miały miejsce wydarzenia, które do historii sportu przeszły pod nazwą Zamieszki na Heysel. Aktualnie największym stadionem stolicy Belgii jest Stadion Króla Baudouina I, FC Bruksela swoje mecze rozgrywa na Stade Edmond Machtens.

Język

Miasto Bruksela wraz z całym regionem stołecznym ma oficjalnie status obszaru dwujęzycznego, gdzie działają dwie wspólnoty językowe: flamandzka oraz francuska. Równoprawne języki urzędowe to francuski, którym posługuje się przeważajaca ilość ludności (85-90%), oraz niderlandzki (10-15% ludności). Zasada dwujęzyczności jest ściśle przestrzegana m.in. w odniesieniu do nazw ulic, znaków drogowych, wszelkich oficjalnych obwieszczeń, itp. Każda z grup językowych ma odrębne szkoły, uczelnie, biblioteki, teatry.

Miasta partnerskie

Przypisy

Linki zewnętrzne

• Bruksela
• Mapa Brukseli