|
|
Ten artykuł od 2009-10 wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji.
Informacje nieweryfikowalne potrafią zostać zakwestionowane oraz usunięte.
Aby uczynić artykuł weryfikowalnym, trzeba podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach. |
Chińska Republika Ludowa (skr. ChRL; chin. upr.: 中华人民共和国; chin. trad.: 中華人民共和國; pinyin: Zhōnghuá Rénmín Gònghéguó; posłuchaj po chińsku ?/i; pop. Chiny, trad. 中國, upr. 中国, pinyin: Zhōngguó) – państwo w Azji wschodniej, obejmujące historyczne Chiny (bez Tajwanu) oraz Tybet oraz inne ziemie w Azji Środkowej zamieszkane w sumie przez 56 grup etnicznych. Chiny to najludniejsze państwo świata o populacji przekraczającej 1,3 mld osób. Pod względem powierzchni jest 3. na świecie, a pod względem wielkości gospodarki 2. (zarówno pod względem PKB nominalnego jak oraz PKB realnego) po USA[2].
ChRL graniczy z następującymi państwami: Afganistan, Bhutan, Birma, Indie, Kazachstan, Kirgistan, Korea Północna, Laos, Mongolia, Nepal, Pakistan, Rosja, Tadżykistan, Wietnam.
Chociaż za kontynuatora tradycji politycznej Chin uważa się także Republika Chińska na Tajwanie, od lat 70. za zgodą USA to ChRL reprezentuje naród chiński w organizacjach międzynarodowych, tj. ONZ czy WHO.
Władzę w ChRL sprawuje od 1949 roku Komunistyczna Partia Chin. Do końca lat 70. Chiny były państwem totalitarnym na wzór stalinowski, a w latach 60. nasiliły się w kraju tendencje izolacjonistyczne. Po śmierci Mao Zedonga oraz fiasku maoizmu, w latach 80. partia rozpoczęła jednak reformy ekonomiczne, tj. odejście od gospodarki planowej oraz otwarcie na świat, a ustrój zaczął przesuwać się w stronę autorytaryzmu. W latach 80. oraz 90. nastąpiła liberalizacja życia społecznego oraz kulturalnego, poprzez m.in. wprowadzenie wolności podróżowania. Wraz z reformami ekonomicznymi zapoczątkowało to dokonującą się aktualnie największą migrację w historii świata – ze wsi do miast przeniosło się już 140 mln Chińczyków.
Obecny ustrój Chin jest nominalnie socjalistyczny (tzw. socjalizm o chińskich właściwościach), w praktyce jest to jednak kapitalizm, bez charakterystycznych np. dla UE rozległych zabezpieczeń socjalnych, cechujący się lekkim zabarwieniem nomenklaturowym oraz dużym woluminem inwestycji zagranicznych oraz eksportu. W sferze polityki, partia komunistyczna sprawuje autorytarne rządy odwołując się do nacjonalizmu, tępiąc ruchy opozycyjne oraz próbując budować gospodarkę opartą na wiedzy na wzór krajów sąsiednich m.in. Japonii, Korei Płd., a także Singapuru.
Chiny to także jeden z najstarszych ośrodków cywilizacyjnych świata, o odrębnej oraz bogatej tradycji muzycznej, teatralnej, literackiej, filozoficznej oraz historycznej, a także naukowej. Po zakończeniu rewolucji kulturalnej chińska kultura stopniowo się odradza, chociaż zdaniem krytyków szkody wyrządzone za rządów Mao Zedonga są zbyt wielkie, aby możliwe było jej pełne odrodzeniepotrzebne źródło. Bezprecedensowe w dzisiejszych Chinach jest także obecne otwarcie tego kraju na świat oraz jego szybka okcydentalizacja.
Geografia
-
Osobny artykuł: Geografia Chin.
Ukształtowanie powierzchni
Większą cząstka Chin stanowią wyżyny oraz góry. Niziny zajmują tylko 10% powierzchni kraju, przy czym duża ich cząstka przypada na stepy oraz pustynie na północy kraju. W północno-wschodniej części kraju leży rozległa Nizina Mandżurska (pow. 350 tys. km²) otoczona górami. Na zachód od niziny ciągnie się Wielki Chingan (wysokość do 2029 m n.p.m.), na północ Mały Chingan oraz na wschód Góry Wschodniomandżurskie.
Wschodnią cząstka Chin zajmują aluwialne równiny. Nizina Chińska o powierzchni 300 tys. km² leży w dolnym biegu Huang He oraz dorzeczu Huai He. Znajdują się tam także niziny środkowego oraz dolnego biegu Jangcy z dużą liczbą jezior.
W południowo-wschodniej części Chin leżą silnie zerodowane Góry Południowochińskie z wysokościami do 2120 m n.p.m.
Na północy kraju wznosi się Wyżyna Mongolska z pustynią Ałaszan oraz Wyżyna Ordos, do której na południu przylega Wyżyna Lessowa – największy w świecie obszar występowania lessów. Równoleżnikowe pasma górskie (głównie góry Qin Ling) oddzielają Wyżynę Lessową od Kotliny Syczuańskiej przechodzącej na południu w Wyżynę Junnan-Kuejczou o charakterystycznej rzeźbie krasowej.
Południowo-zachodnią cząstka kraju zajmuje najwyżej leżąca wyżyna na ziemi – Wyżyna Tybetańska (o wysokościach 4000–5000 m n.p.m.). Wyżynę te otaczają najwyższe pasma górskie świata – Karakorum (ze szczytem K2 sięgającym 8611 m n.p.m.) oraz Pamir (ze szczytem Kongur Tagh o wysokości 7649 m n.p.m.) od zachodu oraz Himalaje (z najwyższym szczytem świata Mount Everest sięgającym 8850 m n.p.m.) od południa. Północne obrzeże wyżyny stanowi system górski Kunlun (najwyższy szczyt Ulug Muztag 6973 m n.p.m.) obejmujący rozliczne pasma górskie (m.in. Ałtyn-Tag) rozdzielone tektonicznymi kotlinami m.in. Kotliną Cajdamską. Na wschodnim krańcu wyżyny ciągną się góry Hengduan Shan (ze szczytem Minya Konka o wysokości 7556 m n.p.m.) rozczłonkowane głębokimi dolinami rzek Saluin, Mekong oraz Jangcy.
W północno-zachodniej części kraju rozciąga się Sinciang, rozdzielony górami Tienszan na Kotlinę Dżungarską oraz na Kotlinę Kaszgarską. W obrębie Kotliny Kaszgarskiej istnieje pustynia Takla Makan oraz największa depresja Chin – Kotlina Turfańska zniżająca się 154 m p.p.m.
Klimat
Chiny leżą w zasięgu 3 stref klimatycznych: zwrotnikowej (południowe wybrzeża oraz wyspa Hajnan), podzwrotnikowej (zachodnia, środkowa oraz wschodnia cząstka kraju) oraz umiarkowanej (północne oraz północno-wschodnie Chiny). Południowo-wschodnia oraz wschodnia cząstka kraju ma klimat monsunowy z porą deszczową oraz suchą. W tej części Chin notuje się najwyższe opady wynoszące 700–1000 mm ma wybrzeżu Morza Żółtego, 1500–2000 mm na krańcach południowo-wschodnich oraz 3000 mm na wyspie Hajnan. Średnia temperatura w styczniu jest tu zróżnicowana: -5 °C w Pekinie, +12 do +16 °C na wybrzeżu Morza Południowochińskiego, do +20 °C oraz powyżej na wyspach południowych. W lipcu temperatura na całym obszarze Chin wschodnich wynosi +25 do +30 °C. W północno-wschodniej części Chin średnia temperatura w styczniu wynosi -30 °C na północy do -10 °C na południu. W lipcu te temperatury wynoszą odpowiednio od +20 do +25 °C, a roczna suma opadów 250–1000 mm. Wewnętrzne oraz zachodnie obszary kraju posiadają klimat suchy oraz kontynentalny. Średnia temperatura w styczniu jest tu zróżnicowana oraz wynosi od -8 do -26 °C, a w lipcu waha się od +20 do +25 °C (w Kotlinie Kaszgarskiej powyżej +30 °C). Opady poniżej 250 mm. Wyżyna Tybetańska ma klimat chłodny oraz suchy ze względu na duże wzniesienie nad poziomem morza ze średnią temperaturą w lipcu poniżej +10 °C. Pora deszczowa na całym obszarze Chin jest w lecie, z największymi opadami w lipcu oraz sierpniu. W lecie oraz jesienią do wybrzeży południowo-wschodnich docierają tajfuny z ulewnymi deszczami. Na suchych obszarach zachodu wielokrotnie są burze pyłowe.
Wody
Większą cząstka Chin odwadniają rzeki należące do zlewiska Oceanu Spokojnego (56,7%). Do zlewiska Oceanu Indyjskiego trzeba 6,9% powierzchni, a do zlewiska Oceanu Arktycznego trzeba 0,4%. Reszta (czyli 36% powierzchni) trzeba do obszarów bezodpływowych. Najgęstsza sieć rzeczna jest na Nizinie Chińskiej, a najrzadsza na pustynnych terenach zachodniej części kraju. Główne rzeki to Jangcy, Huang He, Xi Jiang, Huai He oraz Amur (na granicy z Rosją). Na terenie Chin początek biorą oraz płyną w znacznych odcinkach wielkie rzeki południowej oraz wschodniej Azji: Indus, Brahmaputra, Mekong oraz Saluin. Chińskie odcinki tych rzek skupiają 1/3 potencjału hydroenergetycznego Chin. Są one jednak w znikomym stopniu wykorzystywane. Najdłuższą rzeką na obszarach bezodpływowych jest Tarym. Chińskie rzeki są intensywnie wykorzystywane do nawadniania zwłaszcza w środkowych oraz wschodnich Chinach. We wschodnich Chinach są katastrofalne powodzie spowodowane dużymi wahaniami stanu wód w rzekach oraz zamuleniem koryt rzecznych. W przeszłości rzeki Niziny Chińskiej wielokrotnie zmieniały swoje koryta.
Zasoby energetyczne chińskich rzek szacuje się na około 680 GW, z czego 40% przypada na dorzecze Jangcy, a 20% Brahmaputry. We wschodnich Chinach biegnie najdłuższy kanał żeglowny na świecie – Wielki Kanał o długości 1782 km. Łączy on Pekin z portem w Hangzhou.
Na obszarze Chin jest około 700 jezior o powierzchni powyżej 100 km². Najliczniej są one na nizinie środkowej oraz w dolnym biegu Jangcy. Największe to Poyang Hu o powierzchni 2700–5100 km², Dongting Hu (około 4000 km²), Hongze Hu oraz Tai Hu. Są one wykorzystywane jako naturalne zbiorniki retencyjne. Na Wyżynie Tybetańskiej leżą jeziora z reguły słone (m.in. Kuku-nor oraz Nam Co). W suchych regionach regionów autonomicznych Sinciang oraz Mongolia Wewnętrzna słone jeziora z reguły o charakterze reliktowym (m.in. Lob-nor, Bosten Hu oraz Hulun Nur. W północno-wschodnich Chinach, przy granicy z Rosją, duże jezioro Chanka (po chińsku Xingkai Hu). Największe obszary bagienne w Chinach są na płaskich, źle odwadnianych terenach północno-wschodnich (głównie w widłach rzek Ussuri oraz Sungari) oraz w południowej części Kotliny Cajdamskiej.
Świat roślinny
Flora Chin jest bardzo bogata oraz różnorodna. Naturalne zbiorowiska leśne zostały w większości zajęte przez pola uprawne, przez co stanowią one dziś tylko 12% powierzchni kraju. Na północnym wschodzie w Wielkim Chinganie jest tajga sosnowo-modrzewiowa przechodząca na południe w dębowo-sosnowe lasy mieszane. Na Nizinie Chińskiej naturalna roślinność, jaką były lasy monsunowe, była całkowicie wyniszczona. Na wododziałach zachowały się naturalne lasy liściaste z dębami, wiązami, klonami oraz jesionami. Na południe od Jangcy leżą lasy z drzewami zimozielonymi (m.in. sosny, kuinghamie oraz cyprysy). W Górach Południowochińskich wiecznie zielone lasy z drzewami tungowymi, kamforowcami, wawrzynami oraz zaroślami bambusowymi. Na wybrzeżu Morza Południowochińskiego oraz przybrzeżnych wyspach są wiecznie zielone lasy zwrotnikowe, bogate w palmy, bambusy, liany oraz epifity. Wyżyny oraz kotliny północnych oraz północno-zachodnich Chin porastają stepy – na wschodzie bujne łąkowe na zachodzie suche z kserofilnymi gatunkami ostnic oraz bylic. Zachodnią cząstka Mongolii Wewnętrznej oraz Sinciang zajmują półpustynie oraz pustynie a Wyżyny Tybetańskiej wysokogórskie stepy oraz pustynie. W chińskich górach zaznacza się piętrowy układ roślinności. W Chinach przetrwało wiele reliktów flory m.in. miłorząb oraz metasekwoja. Z Chin wywodzi się także wiele roślin użytkowych, takich jak brzoskwinie czy herbata.
Historia
Aktualnie są dwa państwa chińskie: Chińska Republika Ludowa oraz Republika Chińska (Tajwan).
-
Osobny artykuł: Historia Chin.
-
Osobny artykuł: Historia Tajwanu.
Ustrój polityczny ChRL
-
Przestrzeganie praw oraz swobód
-
Choć środki kontroli gospodarczej zostały wydatnie złagodzone w Chinach od 1978 roku, działalność polityczna stała się jeszcze ściślej kontrolowana przez rząd centralny oraz władze lokalne. Konstytucja Chińskiej Republiki Ludowej Chin stanowi, że „prawa podstawowe” obywateli zawierają w sobie wolność słowa, wolność prasy, prawo do sprawiedliwego procesu, wolności wyznania, w wyborach powszechnych oraz praw majątkowych. Jednakże przepisy te nie są stosowane w praktyce[3][4][5].
Dziesiątki milionów ludzi, którzy przenieśli się do miast, uważane są za obywateli drugiej kategorii przez innych mieszkańców. Chłopi wyrażają niezadowolenie w wyniku zajmowania ich terenów przez bogate mieszczaństwo[6]. System dyskryminacji, (takich jak system hukou - rejestracji gospodarstw domowych) pomiędzy obszarami wiejskimi oraz miejskimi bywa opisany jako system apartheidu.[7] W latach 2003-2004 średni rolnik musiał zapłacić trzy razy więcej podatków niż przeciętny mieszkaniec miasta, chociaż jego dochód wynosił tylko jedną szóstą zarobków tamtego[7].
Cenzura polityczna wypowiedzi oraz informacji w sposób jawny oraz rutynowy ucisza krytykę rządu oraz rządzącej Komunistycznej Partii Chin.[8] Szczególnie ścisła jest kontrola prasy. Reporterzy bez Granic uznają ChRL za jeden z najbardziej restrykcyjnych krajów dla prasy. W rankingu Press Freedom Index 2008 Chiny leżą na 167. miejscu na 173.
Chiński dziennikarz He Qinglian opisał stosowanie przez rząd cenzury dokumentów w internecie oraz innych mediach w Chinach[9]. Rząd prowadzi politykę ograniczania możliwości działalności grup, organizacji oraz związków wyznaniowych, które uważa za potencjalne zagrożenie dla „społecznej stabilności” oraz kontroli, jak to było w przypadku protestów na placu Tian'anmen w 1989[10][11].
Wiele zagranicznych rządów oraz organizacji pozarządowych stale krytykuje władze ChRL, z powodu powszechnego łamania praw obywatelskich, w tym systematycznego stosowania długiego przetrzymywania w areszcie bez procesu, przymusowej spowiedzi, tortur, znęcania się nad więźniami, ograniczeń wolności słowa, zgromadzeń, zrzeszania się, religii, prasy, oraz prawa pracy[8]. Chiny są światowym liderem w zakresie stosowania kary śmierci, w samym 2004 roku wykonano tam około 90% wszystkich egzekucji[12].
Podział administracyjny ChRL
-
Miasta
-
Siły zbrojne oraz program kosmiczny
Łączna liczba chińskich żołnierzy to 2 250 000 osób. Służba obowiązkowa w wojskach lądowych trwa 3 lata, a w marynarce oraz lotnictwie 4. Siły rezerwowe liczą ok 12000000 żołnierzy, co stanowi największą armię w historii świata. Chińskie wojsko nadzoruje także program kosmiczny Państwa Środka.
-
Demografia
W Chinach pod koniec lat 70. XX wieku wprowadzono regulację urodzeń pozwalającą na posiadanie tylko jednego dziecka.
Dane demograficzne Chińskiej Republiki Ludowej (2011)[2]
|
| Liczba ludności |
1,343 mld |
| Ludność wedle wieku |
| 0 – 14 lat |
17,6% |
| 15 – 64 lat |
73,6% |
| ponad 64 lata |
8,9% |
| Przyrost naturalny |
0,481% |
| Współczynnik urodzeń |
12,31 urodzeń/1000 mieszkańców |
| Współczynnik zgonów |
7,17 zgonów/1000 mieszkańców |
| Umieralność niemowląt |
| W całej populacji |
15,62 śmiertelnych/1000 żywych |
| Średni wiek |
| W całej populacji |
35,5 lat |
| Oczekiwana długość życia |
| W całej populacji |
74,8 lat |
| Rozrodczość |
1,55 urodzeń/kobietę |
| Liczba osób zakażonych HIV / AIDS |
740 000 (0,1%) |
| Religie |
| Bezwyznaniowi |
65 % |
| Taoizm |
15-20 % |
| Buddyzm |
6 % |
| Islam |
3 % |
| Chrześcijaństwo |
1 % |
| Analfabetyzm |
| W całej populacji |
7,8 % |
- Narodowości: Chińczycy Han (ok. 91,9%), Zhuang, Ujgurzy, Hui, Yi, Tybetańczycy, Miao, Mandżurowie, Mongołowie, Buyi, Koreańczycy oraz inni.
-
Religia
-
-
Osobny artykuł: Islam w Chinach.
-
- Inni chrześcijanie - 0,16%
-
-
[13]
Kultura
-
Gospodarka
-
Osobny artykuł: Gospodarka Chin.
Gospodarka Chin jest najdynamiczniej rozwijającą się na świecie. W II kwartale 2010 roku nominalny PKB Chin szacowano na 1,337 bln $, co daje drugie miejsce na świecie za USA, a przed Japonią (II kw. 2010 - 1,288 bln $). Z najnowszych prognoz wynika, że do roku 2030 Chiny staną się światową potęgą gospodarczą nr 1.[14]. Uwzględniając PKB realny chińska gospodarka już od 2001 roku istnieje na drugim miejscu, a od 2010 roku Chiny są największym konsumentem ropy naftowej[15].
Tak dynamiczny rozwój, który trwa od lat 80., jest efektem stworzenia korzystnych warunków dla inwestycji zagranicznych oraz transferu nowych technologii. Do tych warunków da się zaliczyć: małe koszty pracy, zakaz strajków dla pracowników, małe podatki, niedobór ograniczeń w ochronie środowiska oraz obietnica dostępu do ogromnego rynku zbytu. Wedle socjologów, ważnym czynnikiem jest także tradycyjny szacunek wobec przedsiębiorczości oraz kult pracy, który w XX wieku przyczynił się do sukcesu krajów zaliczanych do chińskiego kręgu kulturowego, tj. jak Japonia, Korea Południowa, Singapur czy Tajwan.
Na początku ogromną rolę w stymulowaniu inwestycji w Chinach odgrywała chińska diaspora na całym świecie, a w szczególności z krajów oraz regionów przez nią zdominowanych, tj. jak Hongkong, Singapur czy Malezja. Ogromną rolę odgrywa także Tajwan, który – mimo napięć w sferze politycznej – integruje się z Chinami na płaszczyźnie ekonomicznej. Szacuje się, że na kontynencie pracuje 1 mln obywateli Tajwanu, którzy stworzyli nawet 50 mln miejsc pracy. Inwestycje tajwańskie odpowiadają za ok. 10 proc. zysków z chińskiego eksportu.
Po przystąpieniu Chin do WTO rośnie rola inwestorów z Ameryki oraz Europy. W 2005 roku inwestycje zagraniczne wynosiły ponad 70 mld $ oraz z reguły pochodziły z USA, Japonii oraz krajów Unii Europejskiej.
Wedle krytyków, Chiny stworzyły gospodarkę opartą na wyzysku swoich obywateli oraz braku poszanowania dla środowiska naturalnego, w której główne profity są udziałem ludzi powiązanych z władzą. Dla przykładu w Chinach jest już 320 tys. osób, których majątek wynosi średnio 5 mln $. 90% z nich trzeba do partii rządzącej albo jest w bliskich relacjach z jej przedstawicielami. Z drugiej strony, chińskie przemiany przyczyniają się także do awansu ekonomicznego rzesz zwykłych obywateli, co mimo napięć społecznych dopuszcza się utrzymać partii rządzącej przy władzy.
Wedle badań przeprowadzonych przez ONZ[16], OECD[17] oraz CIA[18], nierówności społeczne w Chinach są mniejsze niż w USA, choć wyraźnie większe niż w krajach europejskich. Rozwój gospodarczy Chin drastycznie wpłynął na liczbę osób żyjących poniżej granicy ubóstwa na świecie. Wedle badań Banku Światowego, liczba mieszkańców Chin żyjących za mniej niż 1$ dziennie zmalała z 730 milionów (73,5%) w 1981 do 97 milionów (7,4%) w 2008[19]. Tym samym zmiany gospodarcze w Chinach odpowiadają za 85% zmniejszenia światowej populacji żyjącej poniżej granicy ubóstwa. Liczba mieszkańców żyjących za mniej niż 2$ dziennie zmalała w tym okresie w Chinach z 972 milionów do 394 milionów. Na świecie liczba ta pozostała na niezmienionym poziomie około 2,5 miliarda[19].
Polityka społeczna
Jest ona prowadzona centralnie przez państwo. Zawiera w sobie ona system emerytur, rent, zasiłków, ubezpieczeń społecznych, oświatę oraz opiekę zdrowotną. Państwo zapewnia emerytury zatrudnionym w państwowych przedsiębiorstwach oraz urzędach, co stanowi niewielki procent ogółu ludzi pracujących. Bezrobotni nie dostają zasiłków oraz są na utrzymaniu pracujących krewnych. Istnieje także prawny obowiązek utrzymywania swoich rodziców. Ponadto wypłaca się renty inwalidzkie oraz zasiłki chorobowe.
Opieka zdrowotna
Opieka zdrowotna w Chinach jest płatna. Ubezpieczenie zapewniają zakłady pracy, ale w ostatnich latach pokrywają one zaledwie niewielką cząstka opłat, w związku ze wzrostem kosztów leczenia oraz ograniczonym współfinansowaniem państwa. Od niedawna osoby starsze powyżej 70 roku życia są wspomagane przez państwo w postaci 60 procentowego pokrycia kosztów leczenia. Przeważajaca ilość ludności wiejskiej pozbawiona jest ubezpieczenia oraz musi ponosić pełne koszty opieki medycznej.
Oświata
Od 1980 roku realizowana jest reforma nauczania oraz programów w szkolnictwie. Obowiązkiem szkolnym są objęte dzieci w wieku 7-17 lat. Nauka jest bezpłatna, a szkoły świeckie oraz państwowe. Podstawę systemu oświatowego stanowi 5-letnia obowiązkowa szkoła elementarna, w której zaczyna się naukę w wieku 7 lat. Dalsze kształcenie przebiega się w płatnych, 2-stopniowych szkołach średnich. Przeważajaca ilość z nich to szkoły typu ogólnokształcącego. Ponadto nauczanie jest łączone z pracą produkcyjną.
Około 95% dzieci w wieku 7-12 lat uczęszcza do szkół podstawowych. Naukę w szkole średniej I stopnia podejmuje około 60% uczniów. W szkołach podstawowych uczy się 123,7 mln uczniów, a w szkołach średnich około 53 mln.
Nauka
W Chinach działa 10 akademii nauk, z czego najstarszą jest założona w 1949 roku, w Pekinie Chińska Akademia Nauk. Ponadto istnieje 100 szkół wyższych, w tym 29 uniwersytetów. Najstarszą uczelnią jest założony w 1895 roku uniwersytet w Tianjin.
Prasa
Zapiski o najstarszej gazecie „Dibao” (Gazeta Dworska), sięgają VIII wieku. Była ona wydawana w wielorakich edycjach aż do upadku cesarstwa w 1911 roku oraz jest uważana za najdłużej ukazujący się periodyk w historii prasy na świecie. Aktualnie w ChRL ukazuje się około 5 000 gazet oraz czasopism. Największy, wynoszący 3,5 mln egz. nakład wśród dzienników ma „Renmin Ribao” (Dziennik Ludowy), organ Komunistycznej Partii Chin założony w 1948 roku. Dalsze miejsca zajmują: ukazujący się cztery razy w tygodniu „Zhongguo Qingnian Bao” (Chiński Dziennik Młodzieży) założony w 1951 roku o nakładzie 3 mln. egz., dziennik „Wenhui Bao” założony w 1937 roku (1,5 mln egz.), oraz wśród czasopism „Banyue Tan” założony w 1980 roku (2,4 mln egz.). Wśród wydawanych w Chinach gazet anglojęzycznych najważniejsze miejsce zajmuje „China Daily” o nakładzie 200 tys. egz.
Agencje prasowe to: Xinhua She (Agencja „Nowe Chiny”) założona w 1931 roku w Yan'anie oraz „Zhongguo Xinwenshe” (Chińska Agencja Informacyjna), założona w 1952 roku w Pekinie z myślą o chińskich emigrantach na świecie.
Radio oraz telewizja
Radio rozpoczęło nadawać w 1928, a telewizja w 1958 roku. W 1940 roku powstała rozgłośnia Xinhua, która dała początek obecnemu systemowi radia oraz telewizji. Radio oraz telewizję finansuje Ministerstwo Radia, Filmu oraz Telewizji. Radio nadaje 2 programy ogólnokrajowe, programy dla Tajwanu, 25-minutowy program dla mniejszości narodowych (po kazachsku, koreańsku, mongolsku, tybetańsku oraz ujgursku) oraz program dla obcokrajowców w języku angielskim, nadawany w 3 największych miastach. Zaś Chińskie Radio Międzynarodowe nadaje codziennie program w kilkudziesięciu językach, w tym po polsku. W Chinach działają ponadto lokalne rozgłośnie takie jak: Stacja Frontowa Fujian, Stacja Głos Jinling, stacja komercyjna w Kantonie oraz 278 rozgłośni lokalnych. Telewizja państwowa nadaje dwa programy ogólnokrajowe, oraz osobny dla Pekinu. Ponadto działa 278 ośrodków telewizyjnych. ChRL należą do Intelsat. Posiadają także takie systemy satelitarne jak STW-1 oraz STW-2 oraz rozwijają sieć kablową.
W przypadku telewizji chińskiej jest ponad 50 ogólnodostępnych kanałów. Należy jednak zaznaczyć, że przeważajaca ilość programów jest cenzurowana. Dostęp do wolnych mediów posiadają zaledwie mieszkańcy Hongkongu oraz Tajwanu. Programy tych telewizji są jednak cenzurowane w Chinach kontynentalnych, w czasie ich trwania drażliwe tematy są zastąpione reklamami. Przypuszczalnie dlatego też telewizja satelitarna nie ma praktycznie prawa bytu. Nieprzemyślane tematy, niepoprawne wypowiedzi, czy reportaże nieprzychylne władzy są zwykle blokowane przed emisjąpotrzebne źródło.
| Komunizm p • d • e |
|
|
|
|
|
|
|
|
Państwa rządzone przez partie komunistyczne |
|
dawne państwa komunistyczne
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Sprawdź też
Sprawdź portal z wiadomościami w serwisie
Wikinews na temat
Chiny
Uwagi
Przypisy
- ↑ Communiqué of the National Bureau of Statistics of People's Republic of China on Major Figures of the 2010 Population Census (bez Tajwanu, z Tajwanem 1 370 536 875 os.)
- ↑ 2,0 2,1 2,2 China overview (ang.). W: The World Factbook [on-line]. CIA, 2011. [dostęp 8 marca 2012].
- ↑ China | Human Rights Watch
- ↑ Will the Boat Sink the Water?: The Life of China's Peasants / Chen Guidi and Wu Chuntao (2006) ISBN 1-58648-358-7
- ↑ Empire of Lies: The Truth About China in the Twenty-First Century / Guy Sorman (2008) ISBN 1-59403-216-5
- ↑ BBC NEWS | Asia-Pacific | China's rural millions left behind
- ↑ 7,0 7,1 BBC NEWS | Asia-Pacific | China rethinks peasant 'apartheid'
- ↑ 8,0 8,1 China Human Rights Fact Sheet (March 1995). Retrieved 16 April 2006.
- ↑ Media Control in China published 2004 by Human Rights in China, New York. Revised edition 2006 published by Liming Cultural Enterprises of Taiwan
- ↑ 1998 U.S. Embassy Beijing report "The Fading of Environmental Secrecy"martwy link. Retrieved 4 February 2007.
- ↑ 1997 U.S. Embassy Beijing report "Environmental NGOs in China: Green is Good, But Don't Openly Oppose the Party"martwy link. Retrieved 4 February 2007.
- ↑ nullwww.commondreams.org/headlines05/0405-07.htm 5 April 2005. Accessed 23 June 2006. The Independent/UK article, republished.
- ↑ [1] Dane statystyczne zaczerpnięto z książki Patricka Johnstona oraz Jasona Mandryka pt. "Operation World", oraz z innych źródeł.
- ↑ Chiny wyprzedzają Japonię oraz są drugą największą gospodarką świata (wyborcza.biz) (pol.). [dostęp 17 sierpnia 2010].
- ↑ Chińsko-indyjski sposób na surowce. [dostęp 2009-11-21].
- ↑ Human Development Report 2006: Beyond Scarcity: Power, Poverty and the Global Water Crisis. , s. 335, 2006. Program Narodów Zjednoczonych ds. Rozwoju (ang.). [dostęp 23 lutego 2012].
- ↑ Income distribution – Inequality – OECD Stats
- ↑ Distribution of family income – Gini index (ang.). The World Factbook, CIA. [dostęp 23 lutego 2012].
- ↑ 19,0 19,1 An update to the World Bank's estimates of consumption poverty in the developing world. , 29 lutego 2012 (ang.).
Bibliografia
|
Podział administracyjny Chińskiej Republiki Ludowej |
|
| Prowincje |
|
 |
|
| Prowincja poza kontrolą ChRL |
|
|
| Regiony autonomiczne |
|
|
| Miasta wydzielone |
|
|
| Specjalne Regiony Administracyjne |
|
|
|
Członkostwo w organizacjach międzynarodowych |
|
|
Szanghajska Organizacja Współpracy (SCO) |
|
|
|
|
|
Światowa Organizacja Handlu (WTO) |
|
|
|
 |
|
|
|
.svg&filetimestamp=20111111220409)
