|
| Chicago |
|
|
 |
 |
| Flaga Chicago |
Pieczęć Chicago |
|
| Przydomek: Wietrzne miasto |
| Dewiza: 'Urbs in Horto' |
|
| Państwo |
Stany Zjednoczone |
| Stan |
Illinois |
| Hrabstwo |
Cook |
| Mieszkaniec |
Chicagoan |
|
| Założono |
około 1770 |
| Prawa miejskie |
1837 |
| Zarządzający |
Mayor-council |
|
Rahm Emanuel (D) |
|
Powierzchnia
- całkowita
- lądowa
- wód |
606.1 km²
588.4 km²
17.9 km² |
| Wysokość n.p.m. |
182 m |
|
Ludność (2009)
- miasto
- gęstość
- aglomeracja |
2 853 114
4 848.3 os./km²
9 785 747 |
|
| Kod pocztowy |
Lista kodów:
60290-60634, 60636-60647, 60649, 60651-60657, 60659-60661, 60664, 60666, 60668-60670, 60673-60675, 60677-60678, 60680-60682, 60684-60691, 60693-60697, 60699, 60701, 60706-60707, 60803-60805, 60827
|
| Nr kierunkowy |
312, 773, 872 |
|
Strefa czasowa
Czas letni |
UTC-6:00
UTC-5:00 |
|
| Miasta partnerskie |
|
Położenie na mapie stanu Illinois
|
Położenie na mapie Stanów Zjednoczonych
|
| 41°52′55″N 87°37′40″W / 41.88194, -87.62778 |
Multimedia w Wikimedia Commons |
| Strona internetowa |
Chicago (/ʃɪ`ka:gəu/ ?/i) – miasto w USA, leżące nad jeziorem Michigan w stanie Illinois.
Chicago stanowi trzecie pod względem wielkości oraz zaludnienia miasto w Stanach Zjednoczonych po Nowym Jorku oraz Los Angeles.
Chicago wraz z niektórymi dzielnicami tworzy główne miasto leżące w środkowych Stanach Zjednoczonych. Jest także podstawowym centrum biznesowym, kulturalnym oraz naukowym, a samo miasto oraz okolice przeżywają okres gwałtownego rozwoju oraz ekspansji. Najbliższymi oraz największymi przedmieściami są miasta Niles, Elmhurst, Melrose Park, Franklin Park, Cicero, Joliet, Addison, Evanston, Schaumburg, Wood Dale.
Chicago bywa określane mianem "Wietrznego miasta" (ang. Windy City).
Centrum
Centrum (ang. downtown) to tzw. Pętla (ang. Loop) zamknięta linią kolei nadziemnej oraz rozlokowana nad brzegiem jeziora wzdłuż tzw. "Wspaniałej Mili" (ang. Magnificent Mile), obejmująca obszary od Lincoln Park Zoo na południe, aż po Muzeum Historii Naturalnej (ang. Field Museum of Natural History) oraz od jeziora w stronę zachodnią, aż po autostradę I-90 (Dan Ryan). Na terenie Loop mieszczą się m.in. Sears Tower, Art Institute of Chicago z bogatymi zbiorami impresjonistów, Planetarium Adlera, czy Akwarium Shedda. Tu istnieje też wielki kompleks wystawienniczy McCormick Place (doroczne Chicago Auto Show) oraz stadion sportowy Soldier Field, na którym mecze rozgrywa zespół futbolu amerykańskiego Chicago Bears.
Historia
Na początku drugiej połowy XVIII wieku okolice przyszłego Chicago były zamieszkane jedynie przez Indian, z reguły ze szczepu Illinois (grupa plemienna Pottawatomi), które wyparło z okolicy inne plemiona (Miami, Sauk oraz Lisów). Pierwszym nieindiańskim osadnikiem był czarnoskóry Jean Baptiste Point du Sable, który pochodził z Haiti oraz osiedlił się w okolicy pomiędzy 1770 oraz 1780.
Stany Zjednoczone uzyskały terytorium przyszłego miasta w wyniku traktatu zawartego w Greenville w 1795 z Indianami. W 1803 Amerykanie wybudowali na terenie obecnego miasta Fort Dearborn. W 1812 podczas wojny brytyjsko-amerykańskiej załoga fortu była zmasakrowana przez Indian.
Pierwsze dekady XIX wieku były okresem intensywnego osadnictwa w nowo utworzonych amerykańskich stanach na zachód od Appalachów. Stan Illinois, w którym leży Chicago, wszedł do Unii w 1818.
12 sierpnia 1833 Chicago, które miało wtedy 350 mieszkańców, otrzymało prawa miasteczka. Siedem lat później miasto miało już 4000 mieszkańców. 4 marca 1837 Chicago otrzymało prawa miejskie. W 1848 otwarto kanał łączący Jezioro Michigan z rzeką Missisipi, który miał swój początek w Chicago. W 1853 otwarto pierwszą linię kolejową pomiędzy Chicago oraz miastem Freeport w Illinois. W następnych latach szybki rozwój kolei stworzył w Chicago jeden z najważniejszych węzłów kolejowych w Stanach Zjednoczonych. Ze swoimi doskonałymi połączeniami transportu wodnego, kolejowego a potem lotniczego, miasto stało się oraz jest do dzisiaj jednym z najważniejszych węzłów komunikacyjnych oraz transportowych w Stanach Zjednoczonych.
W 1857 Chicago było już największym miastem na północnym wschodzie ówczesnych Stanów Zjednoczonych oraz miało ponad 90 tys. mieszkańców.
Miasto borykało się z typowymi problemami związanymi z szybkim rozrostem, które jednak były stopniowo rozwiązywane przez inwestycje w infrastrukturę.
W 1871 duża cząstka miasta była zniszczona w ogromnym pożarze, jednej z największych katastrof XIX wieku. Przyczyna pożaru jest trudna do ustalenia. Są teorie, że pożar wywołały spadające na Chicago odłamki komety von Bieli, choć tradycyjna wersja mówi o lampie kopniętej przez krowę pani O'Connor. Miasto miało wtedy już 300 tys. mieszkańców oraz około 100 tys. z nich straciło dach nad głową, a 250 osób zginęło.
To nieszczęście dało okazję do zaprojektowania oraz zbudowania nowego miasta z nowymi rozwiązaniami urbanistycznymi oraz architektonicznymi. Szybka odbudowa rozpoczęła się prawie natychmiast oraz już po trzech latach trudno było znaleźć w mieście ślady pożaru. Nowe budynki w centrum miasta były wybudowane z cegły oraz kamienia, zastępując w większości drewniane budynki spalone w pożarze.
Nowa architektura była niezwykle oryginalna, a nowy "styl chicagowski" miał wpływ na rozwój wielu innych miast na świecie. Pierwszy na świecie drapacz chmur Home Insurance Building stał się zbudowany w Chicago w 1885. W zachowanym do dziś drapaczu chmur Reliance Building 1890-94 zastosowano nowatorskie rozwiązania (np. szerokie okna), które na świecie przyjęły się dopiero w kilkadziesiąt lat później. W Chicago pracowali światowej sławy architekci, m.in. Daniel Burnham, Frank Lloyd Wright oraz Mies van der Rohe.
Brama wejsciowa do
Portage Park w dzielnicy miasta Chicago tego samego imienia przy skrzyzowaniu ulic Irving Park oraz Central.
Pod koniec XIX wieku oraz na początku XX wieku miasto rozwijało się bardzo gwałtownie (nawet wedle amerykańskich standardów), z reguły z powodu napływu ogromnej rzeszy imigrantów z Europy. W 1900 miasto miało 1,698 mln mieszkańców, a w 1910 już 2,185 mln mieszkańców.
2 grudnia 1942 na korcie do gry w squasha należącym do podmiejskiego uniwersytetu uczeni pod kierunkiem Enrico Fermiego uruchomili pierwszy na świecie reaktor jądrowy.
Gospodarka
Wielki ośrodek handlowo-finansowy (cztery giełdy, w tym największa na świecie giełda płodów rolnych – ang. US Mercantile Exchange). Kiedyś centrum przemysłu metalurgicznego, aktualnie elektromaszynowego, ponadto maszynowego, chemicznego, przetwórczo-spożywczego. Siedziba koncernów Boeinga, Playboya, Allstate, General Electric, Baxter International, Abbot Laboratories, Aon, Prudential oraz wielu innych.
Transport
Widok na Chicago z Willis Tower (dawniej Sears Tower)
Wielki węzeł komunikacyjny. Podstawowy zespół portowy Wielkich Jezior. Największy węzeł kolejowy na półkuli zachodniej, krzyżuje się tu 41 linii kolejowych, a w ciągu doby jest odprawiane około 1500 pociągów. Chicago ma jeden z największych co do ruchliwości port lotniczy świata (O'Hare – 78,6 mln pasażerów w 2004 roku), a także nieco mniejszy Midway Airport. Przez miasto (i przedmieścia) przebiega parę autostrad w tym osiem międzystanowych.
Chicago ma rozbudowany system szybkiej kolei miejskiej (ang. Chicago Transit Authority – CTA), na który składają się linie kolejowe na- nad- oraz podziemne oznakowane kolorami niebieskim (z zachodnich przedmieść miasta przez downtown do lotniska O'Hare), zielonym (z zachodu przez downtown na południe), pomarańczowym (z południa do downtown), czerwonej (z południa na północ), brązowym (z downtown do bliskich dzielnic na północy), fioletowym (z downtown na daleką północ) oraz żółtym (łączącej północno-zachodnie przedmieście Skokie z linią fioletową). Do systemu CTA należą także miejskie oraz podmiejskie linie autobusowe, które jednak – mimo znacznej liczebności oraz linii oraz autobusów – nie zapewniają alternatywnej dla samochodów komunikacji w mieście.
Ważną rolę w transporcie pasażerskim w granicach metropolii zajmują kompanie taksówkowe, ze słynną Yellow Cab na czele. Żółte taksówki, tak popularne w wielu amerykańskich miastach z Nowym Jorkiem na czele, po raz pierwszy wyjechały na ulice w Chicago właśnie. Łącznie w mieście zarejestrowanych jest około 7000 taksówek.
Pasażerski transport kolejowy zapewniają koleje systemu Metra, które zapewniają połączenia centrum z dalszymi przedmieściami. Daleki ruch pasażerski obsługiwany jest przez linie kolejowe Amtrak oraz autobusowe Greyhound.
Sport
W Chicago istnieje parę dużych stadionów jak:
Demografia
Chicago liczy około 8,28 miliona mieszkańców. 47 proc. stanowią biali pochodzenia europejskiego, 19 proc. Afro-amerykanie, 21 proc. Latynosi[1]. Chicago jest drugim największym skupiskiem Meksykanów w USA. W Chicago jest ich ponad milion.
Wedle US Census Bureau wśród białej ludności miasta w roku 2000 najwięcej w Chicago było ludzi pochodzenia niemieckiego, następnie irlandzkiego oraz polskiego.
11% Amerykanów mieszkających w Chicago jest urodzonych w Polsce, a 7.3% Amerykanów deklaruje pochodzenie polskie.
Polacy w Chicago
Gateway Theatre w Chicago, siedziba fundacji Kopernikowskiej w dzielnicy
Jefferson Park.
Największe poza Polską skupisko Polaków oraz Amerykanów pochodzenia polskiego (około 1,1 miliona Amerykanów polskiego pochodzenia, w tym około 250 tysięcy mówiących na co dzień po polsku)[2]. Do końca lat 80. XX wieku nader duża cząstka Polaków w Chicago zamieszkiwała dzielnicę Polish Village, potocznie nazywaną Jackowem od parafialnego kościoła świętego Jacka. Dzisiaj Polacy także są tam obecni ale są już tam mniejszością. Aktualnie tą dzielnicę Chicago zamieszkują przeważnie Meksykanie (zgodnie z kierunkiem migracji Amerykanów mieszkających w Chicago: z południa na północ). Aktualnie Polacy mieszkają w wielu wielorakich dzielnicach Chicago oraz w poniektórych dzielnicach Chicago, szczególnie w północno-zachodnich np.: Des Plaines (około 25% Amerykanów mieszkających w tej dzielnicy Chicago jest pochodzenia polskiego), Niles, Arlinghton Higts, Mount Prospect. Polacy przenoszą się również, chociaż już w mniejszym stopniu, do południowo-zachodnich dzielnic Chicago, takich jak Burbank albo Palos Hills; ale główne skupisko polskich średnich oraz małych biznesów mieści się w Chicago na północny-zachód od Jackowa, wzdłuż ulic Belmont oraz Central oraz dalej w okolicach ulicy Harlem oraz Irving Park Road a nawet przenoszą się na pewne dzielnice Chicago oraz jego północno-zachodnie dzielnice. Bardzo dużo Polaków, przeważnie pochodzących z południa Polski (szczególnie Podhalan) da się zobaczyć w południowej części Chicago. Dzielnica Portage Park w Chicago, wedle spisu ludności z 2000 roku, stanowi największe skupisko Amerykanów narodowości polskiej albo pochodzenia polskiego w Chicago.
Chicago to bardzo duże centrum zorganizowanych Polaków. Siedziba władz centralnych Kongresu Polonii Amerykańskiej (PAC), Związku Narodowego Polskiego (PNA), Zjednoczenia Polskiego Rzymsko-Katolickiego (PRCU), Związku Polek w Ameryce (PWA), Związku Podhalan w Północnej Ameryce (PHAA), Polish American Youth (PAY) oraz wielu innych organizacji.
Związek Narodowy Polski jest właścicielem stacji radiowej WPNA 1490 oraz wydawcą gazety codziennej "Dziennik Związkowy" (ang. Polish Daily News) założonej w roku 1908. Najstarszym polskim zabytkiem jest Kościół św. Stanisława Kostki zbudowany ok. 1870, a przy Zjednoczeniu Rzymsko-Katolickim mieści się Muzeum Polskie w Ameryce. Jedynym kościołem w Chicago, w którym odprawiane są msze św. zaledwie w języku polskim jest misyjny Kościół św. Trójcy, mimo że Polacy w jego okolicy nie mieszkają od wielu już lat[3].
W Chicago wychodzą dwie gazety codzienne w języku polskim, kilkanaście tygodników oraz miesięczników ("Program", "Express", "Biznes+"[4], "Szikagowianka"[5], "Monitor"[6] oraz in.), kilkugodzinne programy codzienne nadają dwie stacje telewizyjne, tu emitowany jest program Polsatu2 "Oblicza Ameryki"; ponadto nadawanych jest kilkadziesiąt programów radiowych z przynajmniej czterech stacji nadawczych.
W Chicago oraz w poniektórych dzielnicach Chicago organizowane są rozmaite przedsięwzięcia Polaków mieszkających w Chicago:
Należy także wymienić w Chicago działalność komercyjną: rokrocznie wydawany "Informator Polonijny" – książka telefoniczna o objętości około 2000 stron.
Religia
Polskie kościoły rzymskokatolickie
Przypisy
Sprawdź też
Sprawdź hasło
Chicago w Wikisłowniku
Linki zewnętrzne