Cień Księżyca albo Jaskinia w Horwackim Wierchu (słow. Mesačný tieň) – jaskinia w słowackich Tatrach Wysokich, w masywie Szerokiej Jaworzyńskiej (Široká). Jest to w chwili obecnej najdłuższa znana jaskinia całych Tatr[1]. Jej otwór istnieje na wysokości 1767 m n.p.m. w górnej części Doliny Spismichałowej (Spišmichalova dolina), na południowo-zachodnim zboczu Horwackiego Wierchu (Horvátov vrch)[2].
Niepozorny, zarośnięty trawą otwór wejściowy o rozmiarach 1 × 0,5 m[3] odkryli 26 czerwca 2004 roku Igor Pap oraz Branislav Šmída ze Speleoklubu Uniwersytetu Komeńskiego w Bratysławie. Po pokonaniu początkowego 4-metrowego ciasnego komina dotarli do 25-metrowej studni, na której dnie panował wyraźny przewiew powietrza, świadczący o istnieniu dalszych partii jaskini. Kolejne wyprawy doprowadziły do odkrycia oraz pokonania systemu zacisków prowadzących na głębokość 52 metrów, gdzie w labiryncie wielkich bloków udało się znaleźć dalszą drogę w głąb jaskini. Do końca września 2004 roku odkryto około 2,5 km korytarzy[4].
Ekspedycje do jaskini w kolejnych latach doprowadziły do zejścia na głębokość 441 m do syfonu "Medúzka", a po jego pokonaniu do osiągnięcia -451 m (jest to aktualna głębokość Cienia Księżyca). Równocześnie odkrywano rozległy labirynt podziemnych sal, korytarzy, studni oraz meandrów, zwiększając długość poznanych ciągów systemu do ponad 26,5 km (stan na kwiecień 2011)[5]. Tym samym jaskinia awansowała na pierwsze miejsce w rankingu najdłuższych tatrzańskich jaskiń, przewyższając pod tym względem system Jaskini Wielkiej Śnieżnej. Jest to równocześnie druga pod względem głębokości (po systemie Hipmanových jaskýň w Niżnych Tatrach) oraz długości (po systemie Jaskiń Demianowskich w Niżnych Tatrach) jaskinia Słowacji. Jej eksploracja jest jeszcze daleka od zakończenia. Speleolodzy szukają też potencjalnych innych otworów jaskini na powierzchni[6].
W Cieniu Księżyca panuje stale mała temperatura (3-4 °C) oraz blisko 100% wilgotność względna. Jaskinia pozbawiona jest szaty naciekowej[7]. Pewne partie są bardzo obszerne: sale osiągają wymiary 80 × 40 m oraz wysokość 15-20 m (sala "Tatra Open"), studnie głębokość ponad 100 m ("Mesačná stvora")[4], a meandry utworzone przez płynące tam niegdyś podziemne rzeki – w przekroju do 4 × 10 m[8].
Jaskinia powstawała w okresach międzylodowcowych (interglacjałach) wskutek działania wód pochodzących z topiących się lodowców oraz pól firnowych[4]. Procesy kształtujące jaskinię zachodzą także współcześnie. Pod wpływem grawitacji oraz wstrząsów sejsmicznych w poniektórych miejscach co jakiś czas od stropu odpadają bloki skalne. Na przełomie 2009/2010 spory obryw (ok. 100 m³) zdewastował obóz speleologów na głębokości 260 metrów, niszcząc trzy z czterech pozostawionych tam namiotów[1].
Odkrywcy jaskini nadali jej poetycką nazwę Cień Księżyca. Wedle poniektórych znawców Tatr, np. Józefa Nyki, jest ona niezgodna z tradycjami nazewnictwa tatrzańskiego, stosują więc zamiast niej nazwę "Jaskinia w Horwackim Wierchu"[9].
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 Mesačný tieň sa stal najdlhšou jaskyňou Tatier (słow.). [dostęp 2010-01-29].
- ↑ Jarosław Januszewski, Grzegorz Głazek, Witold Fedorowicz-Jackowski: Tatry oraz Podtatrze, atlas satelitarny 1:15 000. Warszawa: GEOSYSTEMS Polska Sp. z o.o., 2005. ISBN 83-909352-2-8.
- ↑ Mesačný tieň (słow.). [dostęp 2009-10-11].
- ↑ 4,0 4,1 4,2 Podzemný tatranský obor (słow.). [dostęp 2009-10-11].
- ↑ Rebríčky najhlbších a najdlhších jaskýň (słow.). [dostęp 2012-02-26].
- ↑ Mesačný tieň: hĺbkové záležitosti naokolo (słow.). [dostęp 2009-10-11].
- ↑ Cień Księżyca. „Tatry”. Jesień 2004. 4(10), s. 17, 2004. Zakopane: Tatrzański Park Narodowy. ISSN 0867-4531 (pol.).
- ↑ Mesačný tieň: 22 km... a pokračuje (słow.). [dostęp 2009-10-11].
- ↑ Józef Nyka: Tatry słowackie. Przewodnik. Wyd. VI. Latchorzew: Wyd. Trawers, 2008. ISBN 978-83-60078-05-1.
