Ten artykuł dotyczy grupy muzycznej. Sprawdź też: Koloseum - starożytna budowla w Rzymie.

Colosseum – brytyjska grupa jazzrockowa istniejąca od 1968 do 1971 r.; ze względu na to, że wszyscy muzycy grali już uprzednio w wielorakich zespołach oraz osiągali sukcesy, trzeba ją rozpatrywać także jako supergrupę. Była to pierwsza w pełni jazzrockowa grupa na świecie.

Historia zespołu

Za początek istnienia zespołu uważa się sierpień 1968 r., czyli moment, w którym pierwszy skład Colosseum rozpoczął próby. Ideę grupy wymyślił wybitny perkusista Jon Hiseman oraz wraz z trójką muzyków: gitarzystą basowym Tonym Reevesem, klawiszowcem oraz wibrafonistą Dave'em Greenslade'em oraz saksofonistą Dickiem Heckstallem-Smithem stanowli trzon zespołu. Do nich dołączyli dwaj gitarzyści James Litherland, który stał się także wokalistą oraz Jim Roche.

Jon Hiseman oraz Tony Reeves grali bezpośrednio, bo do lipca 1968 r., w grupie Johna Mayalla Bluesbreakers, w składzie, który nagrał znakomity album Bare Wires. Płyta ta dotarła do 3 miejsca w Wielkiej Brytanii oraz 59 w USA. Dave Greenslade grał uprzednio w zespole Ram Jam. Dick Heckstall-Smith – także członek tej samej formacji Johna Mayalla, która nagrała Bare Wires – przed wstąpieniem do Colosseum nagrał z Jackiem Bruce'em album Things We Like, zagrał w zespole Pete'a Browna Battered Ornaments, a potem w grupie Victora Broxa Sweet Pain.

Ten skład prowadził próby w sierpniu oraz wrześniu, oraz we wrześniu grupa jednorazowo wystąpiła. Po kilku tygodniach z zespołu odszedł Jim Roche oraz grupa stała się kwintetem.

Kwintet ten istniał przez równy rok – do września 1969 r. Oryginalnie zespół podpisał kontrakt nagraniowy (w 1969 r.) z firmą Fontana jednak wkrótce przeszedł do nowej, prężnej firmy Vertigo. Zimą 1968/1969 rozpoczęły się sesje do pierwszego albumu grupy.

Pierwszy album zatytułowany Those Who Are About to Die Salute You albo w wersji łacińskiej Morituri te Salutant stał się nagrany w ciągu trzech dni. Mimo tego iż prezentował nowatorską muzykę, dotarł do 15 miejsca na brytyjskiej liście najpopularniejszych albumów.

Wiosną oraz latem zespół przygotowywał się do nagrania drugiego albumu grupy The Valentyne Suite, który stał się nagrany pomiędzy 16 a 18 czerwca 1969 r.

We wrześniu 1969 r. odszedł z grupy gitarzysta oraz wokalista James Litherland. Założył zespół James Litherland's Brotherhood, w którym na gitarze basowej grał John Wetton, a później właściwie zmieniają nazwę na Mogul Trash. Organistą w tym zespole był Brian Auger.

Za Litherlanda do Colosseum wchodzi znakomity bluesowy gitarzysta Dave "Clem" Clempson, który uprzednio grał w grupie Bakerloo.

W listopadzie ukazuje się drugi album zespołu nagrany jeszcze z Litherlandem – The Valentyne Suite.

Podczas tury koncertowej latem 1969 r. zespół wystąpił 21 oraz 22 czerwca na Festival de Jazz de Montreux w Szwajcarii, a 28 czerwca na Bath Festival of Blues and Progressive Music w Anglii.

Mniej więcej w połowie sierpnia tego samego roku rozpoczęło się miesięczne tournée po Stanach Zjednoczonych. 15, 16 oraz 17 sierpnia Colosseum wystąpiło w słynnej hali widowiskowej Fillmore West w San Francisco.

W listopadzie 1969 r. koncertem w Pradze rozpoczęło się europejskie tournée zespołu, a w styczniu oraz lutym grupa koncertowała znów w USA, występując także Fillmore East w Nowym Jorku.

W czerwcu 1970 r. z zespołu odszedł basista Tony Reeves oraz na jego miejsce stał się przyjęty Louis Cennamo, grający przedtem m.in. w takich zespołach jak The Five Dimensions, The Herd oraz Renaissance.

Zespół wystąpił m.in. na Hamburg Big Gig Festival (20–22 czerwca) oraz The Bath Festival of Blues and Progressive Music (26 oraz 27 czerwca).

W tym samym okresie zespół przystąpił do przygotowywania oraz nagrywania swojego kolejnego albumu Daughter of Time. Jednak tuż po występie w lipcu 1970 r. w Royall Albert Hall w Londynie odchodzi z grupy Louis Cennamo. W jego miejsce zostaje przyjęty Mark Clarke.

Po odejściu Litherlanda z zespołu funkcję wokalisty pełnił Clem Clempson. Jednak oczywiste było, iż zespół potrzebuje nowego, wyjątkowego wokalisty. W czerwcu 1970 r. Greenslade zaproponował kandydaturę znakomitego bluesowego oraz rhythmandbluesowego wokalisty – Chrisa Farlowe'a. Sesje do albumu kontynuowane były już razem z nowym wokalistą. Na części utworów basistą jest jeszcze Cennamo, a na nowszych – Mark Clarke.

8 oraz 9 sierpnia 1970 r. grupa Colosseum wystąpiła na 10th National Jazz & BLues Festival na Plumpton Race Track.

W marcu 1971 r. zespół wystąpił na Manchester University oraz w Big Apple w Brighton. Z tych koncertów zestawiony stał się album Colosseum Live.

Po kolejnych turach koncertowych oraz sesjach nagraniowych, Jon Hiseman podjął decyzję o rozwiązaniu zespołu. Zarówno wedle krytyków, fanów jak oraz samych muzyków, decyzja ta była zdecydowanie przedwczesna.

Muzycy

• Pierwszy etap istnienia grupy

Skład nr 1 – sierpień, wrzesień 1968

1. James Litherland – gitara, wokal
2. Jim Roche – gitara
3. Dave Greenslade – organy, pianino, wibrafon
4. Dick Heckstall-Smith – saksofony
5. Tony Reeves – gitara basowa
6. Jon Hiseman – perkusja

Skład nr 2 – wrzesień 1968–wrzesień 1969

1. James Litherland – gitara, wokal
2. Dave Greenslade – organy, pianino, wibrafon
3. Dick Heckstall-Smith – saksofony
4. Tony Reeves – gitara basowa
5. Jon Hiseman – perkusja

Skład nr 3 – październik 1969–czerwiec 1970

1. Dave "Clem" Clempson – gitara, wokal
2. Dave Greenslade – organy, pianino, wibrafon
3. Dick Heckstall-Smith – saksofony
4. Tony Reeves – gitara basowa
5. Jon Hiseman – perkusja

Skład nr 4 – czerwiec, lipiec 1970

1. Chris Farlowe – wokal
2. Clem Clempson – gitara, wokal
3. Dave Greenslade – organy, pianino, wibrafon
4. Dick Heckstall-Smith – saksofony
5. Louis Cennamo – gitara basowa
6. Jon Hiseman – perkusja

Skład nr 5 – sierpień 1970–październik 1971

1. Chris Farlowe – wokal
2. Clem Clempson – gitara, wokal
3. Dave Greenslade – organy, pianino, wibrafon
4. Dick Heckstall-Smith – saksofony
5. Mark Clarke – gitara basowa
6. Jon Hiseman – perkusja

• Reaktywacja

Skład nr 6 – czerwiec 1994–1999

1. Chris Farlowe – wokal
2. Clem Clempson – gitara, wokal
3. Dave Greenslade – organy, pianino, wibrafon
4. Dick Heckstall-Smith – saksofony
5. Mark Clarke – gitara basowa
6. Jon Hiseman – perkusja

Skład nr 7 – 1999–2000

1. Paul Williams – wokal
2. Clem Clempson – gitara, wokal
3. Dave Greenslade – organy, pianino, wibrafon
4. Dick Heckstall-Smith – saksofony
5. Mark Clarke – gitara basowa
6. Jon Hiseman – perkusja

Uwaga: wokaliści zmieniali się, zastępując siebie nawzajem. Po śmierci Dicka Heckstalla-Smitha 19 grudnia 2004 r. na raka, jego obowiązki w grupie przejęła znana saksofonistka brytyjska Barbara Thompson, prywatnie żona Jona Hisemana:

Skład nr 8 – od grudnia 2004 r.

1. Chris Farlowe – wokal
2. Clem Clempson – gitara, wokal
3. Dave Greenslade – organy, pianino, wibrafon
4. Barbara Thompson – saksofony
5. Mark Clarke – gitara basowa
6. Jon Hiseman – perkusja

Dyskografia

Oryginalny zespół

• Those Who Are About to Die Salute You (1969)
• The Valentyne Suite (1969)
• The Grass Is Greener (1970) [tylko w USA]
• Daughter of Time (1970)
• Colosseum Live (1971)

Reaktywacja

• Colosseum LiveS - The Reunion Concerts (1994)
• Bread and Circuses (1997)
• Live Cologne 1994 (2003) [uzupełnienie płyty LiveS, zawiera pozostałe utwory z koncertu w Kolonii, w 1994]
• Tomorrow's Blues (2003)
• Live '05 (2007) (2 cd)

Kompilacje

• The Collectors Colosseum (1971)
• Anthology (2000) (na 2 cd)

Bootlegi

• Walkin' in the Park

Linki zewnętrzne

• Recenzje płyt Colosseum (ang.)
• Colosseum (ang.)
• Colosseum (ang.)