Czudec
Herb Czudca
Państwo	Polska
Województwo	podkarpackie
Powiat	strzyżowski
Gmina	Czudec
Liczba ludności (2010)	3200
Strefa numeracyjna	(+48) 17
Kod pocztowy	38-120
Tablice rejestracyjne	RSR
Położenie na mapie Polski Czudec
49°56′44″N 21°50′17″E / 49.94556, 21.83806Na mapach: 49°56′44″N 21°50′17″E / 49.94556, 21.83806
Strona internetowa miejscowości

Czudec – wieś gminna (dawniej miasteczko lokowane w XV w.) w Polsce leżąca w województwie podkarpackim, w powiecie strzyżowskim, w gminie Czudec przy drodze wojewódzkiej nr 988.

W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa rzeszowskiego.

Miejscowość jest siedzibą parafii Świętej Trójcy, należącej do dekanatu Czudec, diecezji rzeszowskiej.

Miasteczko leżące na skraju Pogórza Strzyżowskiego, ma duże walory krajobrazowe. Na miejscu baza hotelowa.

Historia

W 1185 roku komes Mikołaj Bogoria z Bogorii koło Sandomierza przekazał parę wsi ze swych dóbr na uposażenie klasztoru Cystersów w Koprzywnicy. W 1264 roku spotkali się w Tarnowie: książę Rusi Halickiej Daniel Halicki z księciem polskim Bolesławem Wstydliwym oraz wspólnie dokonali rozgraniczeń księstw. Granica miała przebiegać pomiędzy Rzeszowem, a Czudcem.

Legat papieski, biskup firmański Filip w 1279 r. w Budzie na Węgrzech potwierdził opatowi klasztoru Cystersów w Koprzywnicy prawo do pobierania dziesięciny pomiędzy innymi z Czudca oraz Strzyżowa.19 stycznia 1354 r. Kazimierz Wielki nadał Janowi Pakosławowi ze Strożyska – miasto Rzeszów z okolicą po Dąbrowę na północy, Czudec na zachodzie oraz wieś Leżajsk na wschodzie. W 1427 r. król Władysław Jagiełło nadał Czudcowi prawa miejskie. W XV wieku ówczesny dziedzic Czudca, Mikołaj Strzyżowski, wybudował z zachodniej strony rynku, drugi kościół pw. św. Zofii (obecne sanktuarium).

2 sierpnia 1944 zajęty przez wojska radzieckie^[1].

Zabytki

• barokowy kościół parafialny pw. Świętej Trójcy, wybudowany w latach 1721-1735 z części rozebranych murów zamku we wsi Przedmieście Czudeckie, na miejscu drewnianej świątyni pw. św. Zofii z fundacji ówczesnego właściciela, Józefa Grabińskiego.
• Murowana kaplica pw. św. Marcina, wedle tradycji wybudowana na miejscu pierwotnego kościoła parafialnego pod tym samym wezwaniem w 1692 r. (ostatnio odremontowana w 2004 staraniem samorządu gminy oraz parafii).
• Zespół dworsko-parkowy ze starym dworem z XVII w. zwanym Lamusem oraz nowszym z XVIII w. rozbudowanym w końcu XIX w. Aktualnie w posiadaniu Zespołu Szkół.
• Zespół dworski położony w części dawnej wsi o nazwie Nowa Wieś Czudecka włączonej do Czudca po 1988. Zniszczony dwór uzyskał dawną świetność dzięki pracom remontowym nowego właściciela.
• Zespół drewnianej zabudowy mieszkalnej (w całości zachowana północna pierzeja rynku).
• Zamek na górze zamkowej (ruiny zamku częściowo odsłonięte oraz zrekonstruowane).

Sport

W Czudcu działa założony w 1977 roku klub sportowy LKS Czarni Czudec, którego piłkarze w sezonie 2009/2010 występowali w klasie A w podokręgu Rzeszów I^[2].

Sprawdź też

• Zamek w Czudcu
• Synagoga w Czudcu
• Stara Synagoga w Czudcu
• Cmentarz żydowski w Czudcu

Linki zewnętrzne

• Czudec w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego oraz innych krajów słowiańskich, Tom I (Aa – Dereneczna) z 1880 r.
• Historia Żydów w Czudcu na portalu Wirtualny Sztetl

• Mapy: Emapi • Google Maps • Targeo • Zumi
• Zdjęcia satelitarne: Google Maps • Wikimapia • Zumi

Przypisy

p • d • e Gmina Czudec Siedziba gminy: Czudec Wsie Babica • Czudec • Nowa Wieś • Przedmieście Czudeckie • Pstrągowa • Wyżne • Zaborów