Dach – górna, najwyższa cząstka budynku, mająca za zadanie przykrycie oraz osłanianie go przed wpływami atmosferycznymi.
Dach składa się z konstrukcji nośnej oraz pokrycia. Konstrukcja dachu w budynkach o średniej wielkości jest zwykle wykonana z belek drewnianych, przy większych odległościach pomiędzy ścianami zewnętrznymi stosuje się konstrukcje stalowe, żelbetowe albo z drewna klejonego. Materiał pokrycia zależy od strefy klimatycznej, lokalnego stylu oraz architektury budynku. Używane są zarówno pokrycia tradycyjne, takie jak strzecha, gont czy łupek, jak oraz współczesne systemy pokryć dachowych zawierające membrany izolacyjne oraz warstwy wodoodporne. Kąt nachylenia dachu także zależy od lokalnych uwarunkowań oraz projektu architektonicznego. W pewnych budynkach współczesnych istnieje niewielka różnica pomiędzy dachem a ścianą zewnętrzną, efekty takie uzyskuje się także przez użycie stropodachu.
Elementy dachu
Główne części dachu:
Pozostałe elementy oraz urządzenia związane z dachem:
- podbitka
- komin
- wyłaz
- okno dachowe
- ława kominiarska
- instalacja odgromowa
- płotki (bariery) przeciwśniegowe
- odwodnienie dachu: wodę z opadów atmosferycznych, roztopionego śniegu odprowadza się z dachu na zewnątrz - przy pomocy rynien oraz rur spustowych albo do wewnątrz - przy pomocy wpustów dachowych oraz rur spustowych usytuowanych wewnątrz budynku.
Konstrukcja nośna
Konstrukcja nośna dachu to te elementy, które przenoszą ciężar dachu na ściany budynku. W budynkach tradycyjnych konstrukcję nośną dachu stanowi więźba dachowa, której funkcję w budynkach większych wykonują wiązary stalowe (kratownice) albo elementy żelbetowe. Współcześnie stosuje się też więźby drewniane z elementów prefabrykowanych.
Zewnętrzną warstwę dachu, narażoną na działanie warunków atmosferycznych nazywamy pokryciem. Za pokrycie służyć może:
- słoma - wiązana oraz układana w strzechę. Jest to jeden ze starszych materiałów, aktualnie prawie nie stosowany, choć ma swoich zwolenników jako materiał naturalny (budownictwo ekologiczne),
- trzcina - analogicznie jak słoma materiał naturalny, służący do wykonania strzechy,
- dranica - pokrycie z desek drewnianych o większej długości,
- gont - pokrycie z niewielkich elementów drewnianych, łączonych ze sobą przez klinowanie,
- łupek - pokrycie z płytek kamiennych, przytwierdzanych do desek ułożonych na więźbie, nader ciężkie. Stosowane w rejonach w pobliżu złoży łupka (Francja, Wielka Brytania, Skandynawia),
- dachówka - pokrycie układane z elementów ceramicznych albo cementowych, popularny w tradycyjnym budownictwie. Stosuje się dachówki wielorakich kształtów oraz kolorów, w zależności od technologii wypalania oraz dodanych barwników.
- blacha - blacha miedziana, stalowa ocynkowana, nieraz dodatkowo powlekana tworzywem np. poliestrem). Arkusze blachy dachowej układa się na deskowaniu oraz zagina na łączeniach. Odmianą blachy dachowej jest tzw. blachodachówka, pokrycie blaszane imitujące dachówkę ceramiczną, ale lżejsze od niej.
- papa - pokrycie stosowane na dachy o małym spadku oraz stropodachy. Jest to materiał tani oraz dający możliwość szybkiego ułożenia, ale niezbyt estetyczny oraz o niewielkiej trwałości. Stosowany zwłaszcza na budynki tymczasowe, w wypadku stropodachów pokrycie papą aktualnie wypierane jest przez bezspoinowe masy bitumiczne.
- eternit - pokrycie uważane za bardzo szkodliwe dla zdrowia człowieka ze względu na zawartość azbestu.
- nylon dekarski - pokrycie dachowe zbudowane na bazie elastycznych polimerów. Łączy on w sobie cechy samodzielnej powłoki dachowej oraz materiału do naprawy dachów.
- tzw. zielony dach - warstwa roślinności na podłożu organicznym, ułożona na płycie żelbetowej oraz warstwach izolacji. Jest to pokrycie ciężkie oraz wymagające dużej dokładności wykonania, stosowane dla uatrakcyjnienia bryły budynku.
Kształt dachu
Kształt dachu bywa uwarunkowany klimatem (dach cztero- oraz dwuspadowy) albo względami estetycznymi (dach kopulasty, mansardowy).
Rodzaje dachów (ze względu na kształt):
Sprawdź też
Bibliografia
