Dziennikarstwo – działalność polegająca na zbieraniu oraz upublicznianiu za pomocą środków masowej komunikacji informacji o wydarzeniach, ludziach oraz problemach.
Dziennikarstwo da się podzielić na:
- profesjonalne (wykonywane przez dziennikarzy) oraz nieprofesjonalne,
- prasowe (poprzez prasę), agencyjne (zob. agencja prasowa), radiowe, telewizyjne oraz internetowe (poprzez tzw. media elektroniczne);
- komercyjne (realizowane dla zysku właściciela mediów) oraz niekomercyjne (dla organizacji państwowych, społecznych, religijnych oraz innych non-profit);
- lokalne, krajowe oraz międzynarodowe;
- polityczne, gospodarcze, sportowe, kulturalne oraz inne specjalne.
Gatunki dziennikarskie
System gatunków dziennikarskich da się podzielić na dwa podsystemy: pierwszy zawiera w sobie gatunki informacyjne, drugi - publicystyczne.
Gatunki informacyjne pełnią przede wszystkim funkcję powiadamiania. Pozwalają tekstom przekazywać wiadomości w sposób najbardziej zwarty oraz rzeczowy oraz możliwie najbliższy faktom, zjawiskom czy wydarzeniom. Dają możliwość rozszerzenia wiedzy odbiorcy o świecie.
- wzmianka - najmniejszy gatunek informacyjny. Zawiera powiadomienie o pojedynczym fakcie albo wydarzeniu.
- notatka - jest odmianą wzmianki wzbogaconej o dodatkowe fakty szczegółowe. Aspektem charakterystyczną notatki jest statystyczne wyliczanie tych faktów.
- sprawozdanie - prezentacja zdarzeń, które już się zakończyły oraz posiadają swój finał. Fakty przedstawiane są w sposób dynamiczny oraz w porządku czasowym.
- relacja - równoległa prezentacja zdarzeń, które trwają. Przekaz barwny, emocjonalny.
- życiorys - chronologiczne przedstawianie wydarzeń z życia postaci. Obowiązuje ograniczenie do istotnych dat oraz faktów.
- sylwetka - sposób prezentacji osób przez opis ich osobowości, a także wyglądu zewnętrznego, sposobu bycia, upodobań itd.
- kalendarium - uporządkowane chronologicznie wzmianki albo notatki przekazujące informacje o zdarzeniach, jakie miały miejsce w ściśle określonym przedziale czasowym (tydzień, miesiąc, rok itd.).
- przegląd prasy - seria cytatów z najciekawszych materiałów zamieszczonych w innych mediach.
- reportaż - sprawozdanie dziennikarskie z prawdziwych wydarzeń, wzbogacone o dokładny opis środowiska, charakterystykę postaci oraz o wrażenia samego reportera.
- wywiad - rozmowa przeprowadzona przez dziennikarza z budzącą zainteresowanie osobą. Składa się z celowo formułowanych pytań oraz odpowiedzi.
Gatunki publicystyczne podporządkowane są funkcji interpretacyjnej oraz perswazyjnej; służą wyjaśnianiu rzeczywistości. Pozwalają pogłębiać już posiadaną wiedzę oraz wywoływać intelektualne oraz emocjonalne reakcje na przedstawiane fakty.
- komentarz - wypowiedź publicystyczna o najwyższym stopniu aktualności oraz silnie zarysowanym stanowisku autora (autorów).
- artykuł - wypowiedź publicystyczna na aktualne w danym momencie tematy, w której wywód podporządkowany jest wyraźnie sformułowanym tezom.
- esej - obszerny utwór, swobodnie rozwijający oraz interpretujący jakieś zjawisko albo dociekający problemu. Charakteryzuje go niekonsekwentna erudycja, niedobór linearności, skojarzenia poetyckie, zaskakujące sformułowania, paradoksy oraz narracja liryczno-refleksyjna.
- recenzja - omówienie albo ocena jakiegoś faktu kulturalnego (wydania książki, wystawy, koncertu, spektaklu, filmu). Powinna zawierać skrótowe przedstawienie treści omawianego utworu.
- felieton - krótki utwór publicystyczny w lekkiej oraz dowcipnej formie, poruszający aktualne sprawy, także trudne oraz bulwersujące. Jest cykliczny oraz ma stałą pozycję w czasopismach oraz mediach elektronicznych.
- dyskusja (debata) - jest formą wywiadu, bierze w niej udział większa liczba osób reprezentująca zróżnicowane stanowiska na dany temat. Istotną rolę pełni prowadzący.
Sprawdź też
Bibliografia
Dziennikarstwo oraz świat mediów. Pod. red. Zbigniewa Bauera oraz Edwarda Chudzińskiego. Wyd. 3 zmienione oraz rozszerzone. Kraków: Universitas, 2004. ISBN 83-242-0381-8.
Linki zewnętrzne
