Ten artykuł dotyczy miasta Ełk. Sprawdź też:
Ełk – rzeka,
Ełk – wieś.
Ełk (dawniej Łek[3], niem. Lyck[4], lit. Lukas, ros. Элк) – miasto oraz gmina w województwie warmińsko-mazurskim. Jest największym miastem na Mazurach oraz od 1 stycznia 1999 roku jest stolicą powiatu ełckiego.
W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa suwalskiego. W latach 1946-1975 miejscowość administracyjnie należała do województwa białostockiego.
Położenie
Ełk położony jest na Pojezierzu Ełckim, będącym częścią Pojezierza Mazurskiego. Miasto leży nad Jeziorem Ełckim, Jeziorem Sunowo oraz rzeką Ełk. Znajduje się na terenie Zielonych Płuc Polski. Podstawowy ośrodek edukacyjny, gospodarczy oraz turystyczny regionu.
Wedle danych z roku 2002[5] Ełk ma obszar 21,07 km², w tym:
- użytki rolne: 24%
- użytki leśne: 4%
Miasto stanowi 1,9% powierzchni powiatu.
Demografia
Wedle danych z 31 grudnia 2010 miasto miało 57 897 mieszkańców. Liczba mieszkańców stale wzrasta (ponad 200os/rok).
Podział demograficzny (dane z 31 grudnia 2010[2]):
| Opis |
Ogółem |
Kobiety |
Mężczyźni |
| jednostka |
osób |
% |
osób |
% |
osób |
% |
| populacja |
57 897 |
100 |
30 221 |
52,20 |
27 676 |
47,80 |
gęstość zaludnienia
(mieszk./km²) |
2750,5 |
1435,68 |
1314,77 |
Wedle danych z roku 2010 średni dochód na mieszkańca wynosił 2606 zł[6].
Historia
-
Osobny artykuł: Historia Ełku.
Miasto powstało jako podgrodzie zamku krzyżackiego w końcu XIV wieku, uzyskało prawa miejskie w 1445 roku. Przed reformacją parafia ełcka należała do archiprezbiteratu w Reszlu. Od XVI w. aż do roku 1945 dominowali ewangelicy.
Ośrodek ruchu mazurskiego. Pod koniec 1896 roku w Ełku powstała Mazurska Partia Ludowa, a w grudniu 1923 roku – Masurenbund (Związek Mazurów). W latach 1896–1902 wydawano także Gazetę Ludową, redagowaną w języku polskim oraz przeznaczoną dla ludności mazurskiej.
Silne zniszczenia w czasie I wojny światowej. Szybka odbudowa oraz rozkwit gospodarczy po jej zakończeniu. W okresie międzywojennym siedziba Konsulatu Polskiego. W czasie II wojny światowej miejsce pracy przymusowej wielu obywateli państw okupowanych. Teren działania wywiadu AK. 24 stycznia 1945 miasto po zaciekłych walkach zdobyły wojska radzieckie. Zniszczeniu uległo blisko 50% zabudowy. 6 kwietnia 1945 roku zostaje przekazany administracji polskiej. Po wojnie Ełk był wyludnionym miastem powiatowym, zasiedlono go mieszkańcami z Kresów: Grodzieńszczyzny oraz Wileńszczyzny. Miasto znalazło się pierwszy raz od czasów swojego istnienia w granicach państwa polskiego, aczkolwiek w wiekach poprzednich niejednokrotnie było zdobywane przez Polaków, w latach 1525-1657 było wasalne wobec Polski (stanowiło jej lenno), a w wiekach XIX oraz XX znajdował się w mieście silny ośrodek polskości. Aktualnie duże zakłady mięsne, przetwórnia owoców, zakłady elektrotechniczne, drzewne, odzieżowe. Węzeł kolejowo-drogowy. Rodzinne miasto znanego mazurskiego poety Michała Kajki. Do lat 90. przyszłość Ełku upatrywano w intensywnej rozbudowie przemysłu, w szczególności przemysłu przetwórczego, rolno-spożywczego oraz drzewnego. Po przemianach ustrojowych w 1989 roku nowe samorządowe władze postawiły na turystykę oraz ekologię. W 1992 roku miasto przystąpiło do realizacji strategii Zielone Płuca Polski. Cel programu to zarządzanie miastem oraz gminą oparte na idei ekorozwoju. Rozpoczęto rekultywację jeziora oraz modernizację oczyszczalni ścieków.
W 1993 roku miasto było wyróżnione prestiżową Nagrodą Forda.
8 czerwca 1999 roku – Jan Paweł II w Ełku. Rok później po jego wizycie odsłonięto pomnik Jana Pawła II, a plac na którym stoi nazwany stał się placem jego imienia.
W 2001 roku powstało Centrum Edukacji Ekologicznej. Rozpoczęły się przygotowania mieszkańców do recyklingu w mieście.
Najważniejsze zabytki oraz miejsca
Pomnik "Poległym za wolną oraz niezawisłą Polskę" w Parku Solidarności
-
Osobny artykuł: Zabytki Ełku.
Nazwa miasta
Pierwszym, który wymienia nazwę Łek jest Długosz, wedle Jaćwingów słowo oznaczało najprawdopodobniej "białą wodę".. Nazwa osady wzięła od rzeki nad którą ją założono. Wysuwano też hipotezę, że nazwa wywodzi się od słowa łęg – nadbrzeżna łąka. Aktualna forma Ełk powstała z miejscownika "we Łku"; "e" z przyimka "we" zaczęto używać jako przynależne do nazwy oraz tak powstało "w Ełku". Krzyżacy nadali osadzie nazwę w brzmieniu niemieckim. W późniejszych źródłach podawano ją różnie: Licke, Lik, Licce, Lueck, Lyck.
Edukacja oraz Nauka
Wyższe Seminarium Duchowne
Szkoła Muzyczna I oraz II stopnia
Szkoła Podstawowa nr2 im. 1. Dywizji Tadeusza Kościuszki
Wnętrze kościoła Najświętszego Serca Pana Jezusa
- Miejskie Przedszkole oraz Żłobek "Ekoludki"
- Miejskie Przedszkole "Niezapominajka"
- Miejskie Przedszkole Nr 8 "Słoneczna ósemka"
- Przedszkole Samorządowe Nr 2 im. Jana Brzechwy
- Przedszkole Samorządowe Nr 5
- Przedszkole Samorządowe ŚwiatEŁKo
- Przedszkole Samorządowe Nr 7 "Mali Odkrywcy"
- Publiczna Szkoła Podstawowa nr 2 im. I Dywizji Tadeusza Kościuszki
- Publiczna Szkoła Podstawowa nr 3 im. Henryka Sienkiewicza
- Publiczna Szkoła Podstawowa nr 4 im. Władysława Szafera
- Publiczna Szkoła Podstawowa nr 5
- Publiczna Szkoła Podstawowa nr 6 w Zespole Szkół Samorządowych w Ełku
- Publiczna Szkoła Podstawowa nr 7 z oddziałami integracyjnymi w Ełku
- Publiczna Szkoła Podstawowa nr 9 im. Jana Pawła II
- Specjalna Szkoła Podstawowa nr 1 w Zespole Szkół Specjalnych nr 4
- Specjalna Szkoła Podstawowa nr 2 w Zespole Szkół Specjalnych nr 4
Gimnazja
- Gimnazjum nr 1
- Gimnazjum nr 2
- Gimnazjum nr 3 im. Kard. Stefana Wyszyńskiego
- Gimnazjum nr 4
Szkoły Ponadgimnazjalne
- I Liceum Ogólnokształcące im. Stefana Żeromskiego w Ełku
- II Liceum Ogólnokształcące im. Krzysztofa Kamila Baczyńskiego w Ełku
- Zespół Szkół nr 5 w Ełku im. Karola Brzostowskiego w Ełku
- Zespół Szkół Mechaniczno – Elektrycznych w Ełku
- Zespół Szkół nr 1 im. Jędrzeja Śniadeckiego w Ełku
- Zespół Szkół nr 3 im. J. H. Małeckich w Ełku
- Liceum Ogólnokształcące przy Zespole Szkół Samorządowych w Ełku
- Zespół Szkół nr 6 im. Macieja Rataja w Ełku
Szkoły Pomaturalne
- Medyczne Studium Zawodowe – aktualnie Szkoła Policealna w Ełku
- Mazurskie Centrum Edukacji
- Studium Obsługi Celnej
- Policealne Studium Przedsiębiorczości oraz Zarządzania
- Szkoły Policealne Zakładu Doskonalenia Zawodowego w Ełku
Szkoły Wyższe
Szkoły Muzyczne
- Szkoła Muzyczna I oraz II stopnia w Ełku
- Studium Prywatne Elżbieta Lickiewicz – tylko fortepian
Kościoły oraz związki wyznaniowe
-
Kościoły rzymskokatolickie
Kościoły protestanckie
Kościoły prawosławne
Inne
Wolontariaty
Młodzieżowy Wolontariat działający przy PPP w Ełku
Ełckie Centrum Wolontariatu Caritas
Gospodarka
Ełk jako trzecie, co do liczby mieszkańców, miasto na Warmii oraz Mazurach wchodzi w skład Suwalskiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej. Jest to wydzielona strefa, gdzie obowiązują preferencyjne warunki prowadzenia działalności gospodarczej dla firm krajowych oraz zagranicznych. W I połowie 2008 roku w strefie zainwestowało ponad 20 firm, angażując kapitał w wysokości prawie 350 mln zł oraz zatrudniając około 2000 osób. Do najbardziej znanych firm trzeba zaliczyć: PORTA – fabryka drzwi oraz ościeżnic, MG MURBET stalowe centrum serwisowe, IMPRESS DECOR – fabryka papieru dla przemysłu meblowego, CEZAR – fabryka listew do glazury oraz przypodłogowych. Reprezentowany jest kapitał polski, austriacki, szwajcarski, koreański oraz tajwański. Poza strefą największymi zakładami przemysłowymi są zakłady mięsne "Mazury", założone w 1907 roku, aktualnie produkujące pomiędzy innymi na rynek Unii Europejskiej. Branża motoryzacyjna jest reprezentowana przez dwie duże firmy: Zakład Elektrotechniki Motoryzacyjnej – producenta wiązek samochodowych kabli elektrycznych oraz SUNGSAN-ZEM Polska – producenta oświetlenia samochodowego. W Ełku rozwija się także przemysł drzewny. W ramach zatwierdzonego w 1992 roku programu Ełk – miasto ekologiczne promuje się inwestycje związane z ochroną środowiska.
Komunikacja
Ełk położony jest na przecięciu dróg prowadzących do Białegostoku 65, Augustowa oraz Olsztyna 16. Komunikację autobusową zapewnia lokalny oddział przedsiębiorstwa PKS Suwałki. Miasto ma bezpośrednie połączenia autobusowe z Warszawą, Białymstokiem, Łomżą, Suwałkami, Piszem, Giżyckiem, Oleckiem, Augustowem, Grajewem oraz Gołdapią.
Ełk stanowi także ważny węzeł kolejowy, krzyżują się tu linie do Białegostoku (przedłużona do Brześcia, zelektryfikowana w 1990), Korsz, Gołdapi, Olsztyna oraz Czerwonki. Z Ełku da się też wyjechać zabytkową kolejką wąskotorową, obsługującą linie Turów-Zawady Tworki.
Miasto ma dwa dworce kolejowe: Ełk przy ulicy Dąbrowskiego oraz Ełk Wąskotorowy przy ulicy Wąski Tor w którym funkcjonuje niewielkie muzeum poświęcone historii ełckiego węzła kolejowego. Miasto ma ponadto trzy przystanki kolejowe: Ełk Zachód, Ełk Szyba Wschód Ełk Szyba Zachód oraz jedną stację towarową Ełk Towarowy.
-
-
Komunikacja miejska
-
Ełk ma około 131 km linii autobusowych, po których kursuje 29 autobusów MZK. Miejski Zakład Komunikacji prowadzi aktualnie 18 linii autobusowych. Autobusy przejeżdżają rocznie ponad 1,5 mln km oraz przewożą 4,8 mln pasażerów.
W mieście istnieje 156 dróg miejskich, oraz 7 zarządzanych przez GDDKiA.
Najdłuższe
- ul. Przemysłowa – 3705 m
- ul. Suwalska – 2500 m
- ul. Wojska Polskiego – 1640 m
Najkrótsze
Osiedla
Widok Ełku od strony jeziora
- os. Północ I
- os. Północ II
- os. Centrum
- os. Konieczki
- os. Kochanowskiego
- os. Kopernika
- os. Jeziorna
- os. Zatorze
- os. Grunwaldzkie
- os. Bogdanowicza
- os. Pod Lasem
- os. Szyba
- os. Podgrodzie
- os. Bogdanowicza
- os. Baranki
- os. Kajki
- os. Wczasowe
- os. Bocianie Gniazdo
- os. Spokojne
Kultura
Ełckie Centrum Kultury przed modernizacją
Strój Warmińsko-Mazurski w Bibliotece
-
Na terenie miasta działa Ełckie Centrum Kultury, w którym istnieje pomiędzy innymi Teatr Współczesny w Ełku, Ełcki Teatr Tańca, Teatr 30 Minut, Mazurski Zespół Pieśni oraz Tańca EŁK. Dom kultury ma pracownie: modelarską, ceramiczną, plastyczną oraz fotograficzną. Wielokrotnie dzieją się tam zróżnicowane uroczystości oraz konkursy ( np. Złota Nutka)
Ełckie Centrum Kultury oprócz mniejszych działań, realizuje cztery wielkie festiwale:
- Folklorystyczny Festiwal Dzieci oraz Młodzieży TĘCZA
- Festiwal Tańca Współczesnego IMPRESJE
- Festiwal Sztuk Pirotechnicznych EŁK, OGIEŃ & WODA (wcześniej Festiwal Teatrów Plenerowych EŁK, WIND & FIRE)
- Mazurskie Lato Kabaretowe MULATKA
W Ełckim Centrum Kultury działają różnorodne grupy:
- Mazurski Zespół Pieśni oraz Tańca EŁK
- Ełcki Teatr Tańca
- Teatr Współczesny
- Teatr 30 Minut
- Teatr Nowy
- Teatr im. Józefa Węgrzyna
- Poeci XXI wieku
- Zespół Seniora POJEZIERZE
- Grupa Tańca Współczesnego ABC
- Dyskusyjny Klub Filmowy KINOMAN
- Pracowania modelarska
- Pracownia ceramiczna
- Pracownia plastyczna
- Pracownia fotograficzna
W Ełku działalnością w sferze kultury zajmuje się także Miejska Biblioteka Publiczna w Ełku, która oprócz wypożyczania książek organizuje imprezy dla dzieci m.in.:
- Popołudnia z książką oraz kredką
- Mikołajki
- Andrzejki
- "Piknik z bajką"
- konkurs literacki „Mazurska bajka”
- „Potyczki ortograficzne”, czyli dyktando
- „Noc w bibliotece”
- akcja „Cała Polska czyta dzieciom”
- zajęcia z teatrzykiem "Echo"
oraz dla dorosłych:
- Kalejdoskop Kultur
- Festiwal Książki „Książka oraz Lilia”
- „Letnia Biesiada Literacka"
- konkurs poetycki im. Magdaleny Iwanickiej „Jesienny ogród poetycki”
- konkurs prozatorski im. Ireny Tamary Misztal „Prosto z serca”
- organizowane są też spotkania z pisarzami, aktorami, muzykami
Znajduje się tu też osiedlowy dom kultury "SM Świt"
Mazurskie Lato Muzyczne
W Ełku tradycyjnie co roku w sezonie letnim na plaży miejskiej, bądź na placu Jana Pawła II dzieją się imprezy z cyklu "Mazurskie Lato Muzyczne". W ostatnich latach miasto ma najlepszą ofertę gwiazd w regionie północno-wschodniej polski. Występowali tu tacy artyści jak: Boney M, Zakopower, Bajm, Feel, Anna Maria Jopek, Łzy, September Kalwi & Remi, Shaun Baker, Maryla Rodowicz, Hey, Ptaky, Papa Dance, Deus Meus, Stare Dobre Małżeństwo, Kasa Chorych, Velvet Global Deejays, Danzel, In-Grid, Ann Winsborn, Raptile, Mandaryna, Szymon Wydra, Stachursky, Bartek Wrona, Jeden Osiem L, Doda, De Mono, Myslovitz, Pih, Lady Pank, Pudelsi, Wilki, Patrycja Markowska, Kasia Cerekwicka, Blue Cafe, Ewelina Flinta, Janusz Laskowski, Kasia Kowalska, Kombi, Perfekt, Reni Jusis, Sistars, Varius Manx, Boys, Rahim, Dzem, Kult, Hunter, Vader,Enej, Kazik Na Zywo, Myslovitz, Closterkeller oraz wiele innych gwiazd.
Sport
Piłkarskie derby Ełku: Płomień – Mazur 2:3, 18.10.2008
W Ełku działa Miejski Ośrodek Sportu oraz Rekreacji – udostępnia mieszkańcom swoje obiekty oraz organizuje sekcje. W mieście leżą korty tenisowe, siłownie, wypożyczalnie sprzętu wodnego oraz rowerów, wioślarski basen treningowy. Można też korzystać z usług Ośrodków Sportowych Wodnych, kąpielisk miejskich oraz Parku Wodnego. Miasto ma halę widowiskowo-sportową. Może ona pomieścić 1000 osób. W Ełku są zróżnicowane kluby sportowe: Płomień Ełk, UKS Rona 03 Ełk oraz Mazur Ełk (piłka nożna), MKB Mazur Ełk (boks), Jaćwing Ełk oraz Ełcki Klub Koszykówki "Dwutakt" Ełk (koszykówka), KS Megatron II Ełk (trójbój siłowy), UMKS FPP Mikro Ełk (siatkówka), UMKS Mosir Ełk ( iłka ręczna), EKS Delfin (pływanie), MOS Ełk (wioślarstwo, żeglarstwo, pływanie), Ełcki Klub Karate Kyokushin (Karate Kyokushinkan-kai), Bractwo Rycerskie Ziemi Ełckiej, Grupa akrobatyczno-taneczna Jumper Steps.
Turystyka
Mieszkańcom oraz przyjezdnym miasto oferuje ciekawe szlaki turystyczne na piesze albo rowerowe wycieczki, a zimą narciarski szlak im. Michała Kajki (37 km, z Ełku do Skomacka Wielkiego), szlak tatarski (19 km) oraz trasę Mazur Garbatych z Ełku do Gołdapi (135 km). Rowerem z miasta da się się także wybrać do Grajewa, Rajgrodu, Olecka, Augustowa, Orzysza, Szarejek albo Woszczel. W Ełku zaczynają się też dwie trasy wodne: do Czerwonego Dworu (80 km) oraz szlak kajakowy prowadzący na Jezioro Orzysz (40 km). Ciekawą propozycję turystyczną stanowi możliwość przejażdżki zabytkową kolejką wąskotorową.
Urodzeni w Ełku
Honorowy Obywatel Miasta Ełk
Prezydenci Ełku (od 1990)
Miasta partnerskie
Kamienica przy ul. Armii Krajowej
Szpitale
- 108. Szpital Wojskowy z Przychodnią – ul. Kościuszki 30
- Szpital: Mazurskie Centrum Zdrowia "Pro Medica" – ul. Baranki 24
Media
Muzyka, rozrywka, wypoczynek
Kino
- "Mazurskie Kino pod Gwiazdami" w każdy wakacyjny wtorek o godz: 21:40, przy dobrej pogodzie nad promenadą obok fontanny
- Seanse filmowe w ECK w sali Zebra.
Ełckie zespoły muzyczne
Wypoczynek, rozrywka
- MOSiR Ełk Park Wodny ul. Piłsudskiego 29
- MOSiR Ełk Stadion Miejski ul. Piłsudskiego 27.
- MOSiR Ełk Hala Widowiskowo-Sportowa ul. św. Maksymiliana M. Kolbe 11
- MOSiR Ełk Hala Sportowa ul. Kościuszki 29
- MOSiR Ełk Camping nr 62
- MOS Ełk (żeglarstwo, wioślarstwo, pływanie) ul. Grunwaldzka 10
Sprawdź też
Przypisy
Linki zewnętrzne
.svg&filetimestamp=20080601091850){kind=small}
.png&filetimestamp=20081013181355){kind=small}
