Ten artykuł od 2009-11 wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji. Informacje nieweryfikowalne potrafią zostać zakwestionowane oraz usunięte. Aby uczynić artykuł weryfikowalnym, trzeba podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach.

Elżbieta II Z Bożej łaski Królowa Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii oraz Irlandii Północnej, Antigui oraz Barbudy, Australii, Bahamów, Barbadosu, Belize, Grenady, Kanady, Jamajki, Nowej Zelandii, Papui-Nowej Gwinei, Saint Kitts oraz Nevis, Saint Lucia, Saint Vincent oraz Grenadyn, Tuvalu oraz Wysp Salomona, przewodnicząca Wspólnoty Narodów, Obrończyni Wiary
Królowa Wielkiej Brytanii oraz pozostałych państw Commonwealth realm[1]
Okres panowania	od 6 lutego 1952
Poprzednik	Jerzy VI
Dane biograficzne
Dynastia	Windsorowie (Wettynowie - Saksonia-Coburg-Gotha)
Urodzona	21 kwietnia 1926 Londyn
Koronowana	2 czerwca 1953
Ojciec	Jerzy VI
Matka	Elżbieta Bowes-Lyon
Mąż	Filip Mountbatten, książę Edynburga
Dzieci	Karol, książę Walii Anna (księżniczka angielska) Andrzej, książę Yorku Edward, hrabia Wessex
Odznaczenia
Galeria w Wikimedia Commons
Kolekcja cytatów w Wikicytatach

Elżbieta II, właśc. Elizabeth Alexandra Mary (ur. 21 kwietnia 1926 w Londynie) – królowa Wielkiej Brytanii z dynastii Windsor, koronowana 2 czerwca 1953, córka króla Jerzego VI oraz jego żony – Elżbiety Bowes-Lyon zw. Królową-Matką.

nieoczekiwanie godności królowej Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii oraz Irlandii Północnej jest także głową 15 innych państw: Antigui oraz Barbudy, Australii, Bahamów, Barbadosu, Belize, Grenady, Kanady, Jamajki, Nowej Zelandii, Papui-Nowej Gwinei, Saint Kitts oraz Nevis, Saint Lucia, Saint Vincent oraz Grenadyn, Tuvalu oraz Wysp Salomona, które razem z Wielką Brytanią posiadają status tzw. Commonwealth realm.

Człowiek Roku 1952 wedle magazynu Time.

Młodość

Księżniczka Elżbieta z młodszą siostrą Małgorzatą oraz babką, królową Marią Teck, 1939

Elżbieta Aleksandra Maria Windsor urodziła się na Bruton Street 17 w Mayfair w Londynie 21 kwietnia 1926. Jej ojcem był książę Yorku Albert, późniejszy król Jerzy VI. Jej matką była Elżbieta Bowes-Lyon, córka Claude'a Bowesa-Lyona, 14. hrabiego Strathmore oraz Kinghorne. Elżbieta była ochrzczona w Pokoju Muzycznym pałacu Buckingham przez Cosmo Langa, arcybiskupa Yorku. Jej rodzicami chrzestnymi byli: dziadek, król Jerzy V, oraz jego żona królowa Maria, Maria Windsor, Księżniczka Królewska oraz hrabina Harewood, Artur, książę Connaught oraz Strathearn, dziadek, lord Strathmore, oraz Mary Elphinstone, lady Elphinstone.

Pierwsze imię otrzymała po swojej matce, drugie po swojej prababce, królowej Aleksandrze, trzecie po swojej babce, królowej Marii. Jako dziecko była nazywana przez swoją rodzinę "Lilibet". Dzieciństwo spędziła na Piccadilly Road 145, gdzie mieszkali wówczas Yorkowie. Jej wychowaniem zajmowała się niania, późniejsza pokojówka królowej, Margaret MacDonald, zwana "Bobo". Elżbieta była posłusznym dzieckiem, ale przekonanym o swojej wysokiej pozycji oraz dbałą o należną jej rangę. Gdy w 1930 przyszły premier Neville Chamberlain zwrócił się do niej Dzień dobry, mała damo, księżniczka odpowiedziała mu: Nie jestem małą damą, jestem księżniczką Elżbietą. Jako wnuczka panującego brytyjskiego monarchy w linii męskiej miała prawo do tytułu "Jej Królewskiej Wysokości". Jej pełny tytuł brzmiał: Jej Królewska Wysokość Księżniczka Elżbieta z Yorku. W momencie urodzenia zajmowała trzecie miejsce w linii sukcesji do brytyjskiego tronu, po swoim stryju, księciu Walii, oraz ojcu. Mimo iż jej narodzinom towarzyszyło zainteresowanie społeczeństwa, było wówczas mało prawdopodobne, że Elżbieta odziedziczy tron Wielkiej Brytanii.

Książę Walii jednak nie miał żadnego potomstwa, nie był nawet żonaty. Elżbieta nie miała też brata, który (choćby oraz młodszy) wyprzedziłby ją w linii sukcesji do tronu. Elżbieta miała tylko młodszą o cztery lata siostrę, Małgorzatę.

W 1932 Elżbieta z rodzicami oraz siostrą ("nasza czwórka" – jak zwykł mawiać Jerzy VI) przeprowadziła się do Royal Lodge w parku przy zamku Windsor. Rok później edukacja księżniczki była powierzona guwernantce Marion Crawford, zwanej "Crawfie". Elżbieta wychowywała się z siostrą w odosobnieniu, daleko od rówieśników, co miało chronić Elżbietę przed chorobami dziecięcymi (na które oraz tak zachoruje jako dorosła osoba). Elżbieta, u której guwernantka dostrzegła "niezachwiane poczucie obowiązku", uczyła się wedle bardzo prostego programu – historia (aby poznać świetność Wielkiej Brytanii), geografia (aby poznać ogrom Imperium Brytyjskiego) oraz Biblia. Jako dziedziczka korony będzie się później uczyć jeszcze historii prawa państwowego.

Program edukacji był skromny oraz miał swoje braki. Na parę lat przed objęciem tronu Elżbieta zwierzyła się pokojówce Bobo: Przy stole nie rozumiem o czym rozmawiają ludzie wokół mnie. Ogarnia mnie przerażenie na myśl o zasiadaniu wśród cudzoziemców dyskutujących na tematy, które są mi kompletnie nieznane. Przyszła królowa była dzieckiem poważnym, zorganizowanym oraz systematycznym. Zdarzało jej się wstawać wieczorem z łóżka, aby sprawdzić, czy ubrania w szafie są dobrze złożone. Układała także cukierki wedle wielkości oraz zjadała je od najmniejszego do największego^{potrzebne źródło}.

Następczyni tronu

Gdy Elżbieta miała 10 lat umarł jej dziadek, król Jerzy V. Tron objął jej stryj, książę Walii, jako Edward VIII. Ten jednak, nie mogąc poślubić swojej wybranki, dwukrotnie rozwiedzionej Amerykanki Wallis Simpson, abdykował 11 grudnia 1936. Ojciec Elżbiety, książę Yorku, stał się wówczas królem jako Jerzy VI. Elżbieta była następczynią tronu. Zachwycona swoim nowym statusem pochwaliła się siostrze, która na to odpowiedziała: "Poor you..." (Biedactwo...). Wraz ze wstąpieniem ojca na tron Elżbieta uzyskała tytuł Jej Królewskiej Wysokości Księżniczki Elżbiety. W Walii pojawiły się głosy za przyznaniem Elżbiecie tytułu księżnej Walii, ale królowi doradzono, że bywa to tytuł zaledwie żony księcia Walii, a nie tytuł następczyni tronu.

W 1939 wybuchła II wojna światowa. Elżbieta oraz Małgorzata zostały wysłane do zamku Windsor w Berkshire. Pojawiały się sugestie, aby wysłać księżniczki do Kanady, co królowa Elżbieta skomentowała: Dzieci nie potrafią wyjechać beze mnie, ja nie mogę opuścić króla, a król wcale nie opuści kraju. W Windsorze Elżbieta z siostrą pracowały przy kopaniu transzei w pobliskim parku. W 1940 14-letnia księżniczka po raz pierwszy wystąpiła na antenie BBC w programie "Children's Hour". Zawiesiła także lekcje języka niemieckiego (władała już biegle francuskim) oraz rozpoczęła naukę historii Stanów Zjednoczonych.

Na początku 1945 Elżbiecie udało się przekonać ojca, aby pozwolił jej wstąpić do kobiecej służby wojskowej. Księżniczka wstąpiła do Women's Auxiliary Territorial Service z numerem matrykuły 230873, ze stopniem podporucznika (Second Subaltern). Została przeszkolona na kierowcę oraz mechanika, uzyskując ostatecznie stopień kapitana (Junior Commander). Elżbieta jest jedyną członkinią brytyjskiej rodziny królewskiej, która odbyła służbę wojskową. Podczas obchodów Dnia Zwycięstwa w Londynie 8 maja 1945 Elżbieta stojąca na balkonie pałacu Buckingham, ubrana w mundur swojej służby, była nagrodzona gromkimi oklaskami przechodniów.

Pierwszą oficjalną zagraniczną wizytę Elżbieta podjęła w 1947. Celem podróży był Związek Południowej Afryki. 21 kwietnia w Kapsztadzie świętowała swoje 21. urodziny. Z tej okazji powiedziała: Oświadczam wobec was wszystkich, iż poświęcę całe moje życie, jakiekolwiek będzie, długie czy krótkie, służbie wam oraz Wielkiemu Imperialnemu Commonwealthowi (Wspólnocie Brytyjskiej – British Commonwealth), którego członkami jesteśmy my wszyscy.

Małżeństwo

Brytyjska rodzina królewska

JKM królowa Elżbieta II JKW książę Edynburga JKW książę Walii oraz JKW księżna Kornwalii JKW książę Cambridge oraz JKW księżna Cambridge JKW książę Henryk z Walii JKW książę Yorku JKW księżniczka Beatrycze z Yorku JKW księżniczka Eugenia z Yorku JKW hrabia Wessex oraz JKW hrabina Wessex wicehrabia Severn lady Louise JKW księżniczka królewska JKW książę Gloucester oraz JKW księżna Gloucester JKW książę Kentu oraz JKW księżna Kentu JKW książę Michał z Kentu oraz JKW księżna Michael z Kentu JKW księżna Aleksandra

22 lipca 1939 Elżbieta z siostrą oraz rodzicami udały się z wizytą do Akademii Marynarki w Dartmouth. Niestety, wybuchła tam epidemia świnki oraz wizyta nie mogła się odbyć. Wówczas lord Louis Mountbatten wyznaczył na przewodnika oraz opiekuna księżniczek młodego oficera grecko-niemiecko-duńskiego pochodzenia, Filipa (ur. 10 lipca 1921), kuzyna Elżbiety oraz Małgorzaty. Filip jest synem księcia Andrzeja Greckiego oraz Alicji Battenberg, córki 1. markiza Milford Haven. 18-letni wysoki oraz postawny oficer wywarł wielkie wrażenie na księżniczce.

Związek z Filipem nie przypadł do gustu parze królewskiej. Przeciwna była zwłaszcza królowa Elżbieta. Krewni Filipa byli blisko związani z reżimem nazistowskim. Królowi Jerzemu nie przypadł do gustu mężczyzna ubogi, pretensjonalny, z "po prostu godną pożałowania" garderobą. W sierpniu 1946 Filip stał się zaproszony do zamku Balmoral i, mimo niechęci Jerzego oraz Elżbiety, zaręczył się z następczynią tronu. Jerzy wysłał córkę w podróż do Afryki mając cichą nadzieję, że zapomni o kuzynie. Podróż nie spełnia jednak zamierzonego efektu oraz 10 czerwca 1947 zaręczyny Filipa oraz Elżbiety zostały podane do publicznej wiadomości.

Ślub odbył się 20 listopada 1947 w Opactwie Westminsterskim. Miesiąc miodowy młoda para spędziła w Broadlands, posiadłości lorda Mountbattena. Małżonkowie przeprowadzili się później do Clarence House. Filip wyjechał, kontynuując służbę wojskową na Malcie. Elżbieta dwukrotnie go tam odwiedzała, zatrzymując się w maltańskiej posiadłości Mountbattena, Villa Gwardamangia. W latach 1949-1951 Elżbieta stale mieszkała na Malcie. W tym czasie była tytułowana Jej Królewską Wysokością Księżną Edynburga, albowiem jej mąż otrzymał z okazji ślubu tytuł księcia Edynburga.

14 listopada 1948 Elżbieta urodziła swoje pierwsze dziecko. Niedługo później król Jerzy postanowił, że potomkowie jego córki posiadają prawo do tytułu "Królewskiej Wysokości". Filip oraz Elżbieta posiadają czworo dzieci, które na podstawie orzeczenia Tajnej Rady z 1960 noszą nazwisko Mountbatten-Windsor, ale tylko te, które nie będą bezpośrednio w linii sukcesji do tronu. W przeciwieństwie od rodzeństwa najstarszy syn, Karol, używa także podwójnego nazwiska. Dzieci Filipa oraz Elżbiety to:

• Karol Filip Artur Jerzy (ur. 14 listopada 1948), książę Walii, następca tronu
• Anna Elżbieta Alicja Ludwika (ur. 15 sierpnia 1950), Księżna Królewska, żona Marka Phillipsa oraz Timothy'ego Laurence'a, ma dzieci
• Andrzej Albert Chrystian Edward (ur. 19 lutego 1960), książę Yorku
• Edward Antoni Ryszard Ludwik (ur. 10 marca 1964), hrabia Wessex

Wstąpienie na tron

Choroba ojca sprawiała, że Elżbieta przejmowała coraz więcej jego obowiązków. W 1951 odwiedziła Grecję, Włochy oraz Maltę. W październiku wybrała się do Kanady, a następnie odwiedziła prezydenta Harry'ego Trumana w Waszyngtonie. W styczniu 1952 razem z mężem udała się w podróż po krajach Wspólnoty Narodów. Odwiedziła wówczas 15 krajów, wygłosiła 157 przemówień, uczestniczyła w 135 przyjęciach oraz 50 balach. Podróż trwała tak długo, że kiedy wróciła dzieci ledwo ją poznały. Podczas pobytu w Kenii do Elżbiety przyszła wiadomość, że 6 lutego 1952 jej ojciec, król Jerzy VI, zmarł na raka gardła.

Elżbieta przebywała wówczas w hotelu Treetops w Thice. Była więc pierwszym od czasów Jerzego I brytyjskim monarchą, który w momencie wstąpienia na tron przebywał za granicą. Jest równocześnie pierwszym nowożytnym monarchą, u którego nie da się dokładnie określić momentu rozpoczęcia panowania, albowiem król zmarł w czasie snu. Wieści o śmierci Jerzego VI przyniósł Elżbiecie książę Filip. Asystent prywatnego sekretarza teraz już królowej, Martin Charteris, zapytał władczyni jakie wybiera imię. Elżbieta, oczywiście – odpowiedziała. Para królewska natychmiast wybrała się w podróż powrotną do Wielkiej Brytanii.

Elżbieta II była ogłoszona królową w czwartek, 7 lutego 1952, w St. James's Palace. Odrębna proklamacja była wydana tego samego dnia w Kanadzie przez Tajną Radę Królowej.

Koronacja

24 marca 1953 zmarła na raka gardła królowa-wdowa Maria Teck, jednak przed śmiercią wyraziła życzenie, aby z tego powodu nie przekładano koronacji. Odbyła się ona zgodnie z planem 2 czerwca 1953 Królowa długo powtarzała każdy gest, przyzwyczajała się do noszenia korony, trzymając ją na głowie podczas śniadania, oraz chodziła po pałacowych korytarzach z prześcieradłami przytroczonymi do ramion. W dniu koronacji była całkiem odprężona. Gdy opuszczała pałac Buckingham oraz wsiadała do karety mającej ją zawieźć do Westminsteru, jedna z druhen zapytała ją jak się czuje. Wspaniale – odpowiedziała królowa – Właśnie rozmawiałam przez telefon z moim trenerem. Mój koń jest faworytem w Derby.

O godzinie 11.00 Elżbieta weszła do Opactwa Westminsterskiego. Przebywało tam już 7000 osób. Królowa była ubrana w szkarłatny płaszcz z gronostajowym kołnierzem narzucony na satynową suknię. Asystowało jej 6 druhen noszących tren. Elżbieta przeszła nawę główną, kierując się ku drewnianemu tronowi Edwarda Wyznawcy, gdzie znajdował się kamień koronacyjny. Następnie zwróciła się ku czterem stronom świata, a arcybiskup Canterbury Geoffrey Fisher obwieścił zgromadzonym: Panowie, przedstawiam wam królową Elżbietę, waszą niezaprzeczalną królową, wam wszystkim, którzy tu przybyliście złożyć jej hołd oraz oddać się jej na służbę. Czy gotowi jesteście ją uznać?. Lordowie odpowiedzieli God save Queen Elizabeth.

Kolejnym etapem ceremonii była przysięga na Biblię. Królowa zobowiązała się rządzić królestwem oraz krajami Wspólnoty Narodów zgodnie z ich prawami oraz zwyczajami oraz umacniać wiarę anglikańską. Następnie miała podpisać pergamin, jednak kałamarz okazał się pusty. Za radą Lorda Wielkiego Szambelana królowa tylko udawała, że podpisuje. Następnie zdjęła płaszcz, diadem oraz klejnoty, oraz zasiadła na tronie pod złotym baldachimem podtrzymywanym przez czterech kawalerów Orderu Podwiązki.

Nastąpił moment sakry. Arcybiskup namaścił świętymi olejkami dłonie, pierś oraz czoło królowej. Następnie królową ubrano w długą, białą albę oraz złotą tunikę. Przypięto jej insygnia nowej godności – ostrogi św. Jerzego (symbol rycerskości), którymi zostały muśnięte jej kostki, królewski miecz (który Elżbieta zaniosła do ołtarza w geście oddania się w służbę Bogu), jabłko (znak supremacji duchowości nad doczesnością), bransolety (znak mądrości oraz szczerości), które zostały założone na jej nadgarstki, pierścień, założony na palec serdeczny prawej dłoni, berło z krzyżem (symbol sprawiedliwości) oraz berło z gołębicą (symbol Ducha Świętego). Następnie królowa była odziana w purpurowy, haftowany złotem, aksamitny płaszcz. W czasie koronacji stał się wykonany hymn koronacyjny Georga Friedricha Händla Zadok the Priest, który od 1727 powtarza się na każdej uroczystości koronacyjnej brytyjskiego monarchy. Na zakończenie arcybiskup nałożył jej na głowę koronę św. Edwarda, a lordowie jeszcze raz zawołali God save Queen Elizabeth.

Następnie trzej książęta krwi królewskiej – Edynburga, Gloucester oraz Kentu – a za nimi pozostali lordowie, złożyli hołd królowej. Następnie Elżbieta z mężem przyjęli komunię pod dwiema postaciami. Ceremonię zakończyło odśpiewanie Te Deum. Po trzygodzinnej ceremonii królowa, z ciężką koroną na głowie, berłem w lewej oraz jabłkiem w prawej ręce, miała kłopoty z powstaniem oraz poprosiła o pomoc arcybiskupa. Następnie opuściła opactwo, wymieniwszy wcześniej koronę św. Edwarda na lżejszą państwową koronę imperialną.

Królowa Wielkiej Brytanii

Rezydencje

Po koronacji Elżbieta oraz Filip przeprowadzili się do pałacu Buckingham w centrum Londynu, od 1837 oficjalnej rezydencji brytyjskich królów oraz królowych. Królowa jednak nie przepadała za pałacem oraz wolała przebywać w zamku Windsor, 15 km na zachód od Londynu. Królowa spędza dużo czasu w Holyrood House w Edynburgu, który jest jej oficjalną siedzibą jako królowej Szkocji, oraz gdzie ma przebywać przynajmniej tydzień w roku. Wiejskimi rezydencjami królowej są także zamek Balmoral w Aberdeenshire oraz Sandringham House w Norfolk. Rezydencjami państwowymi są jeszcze Pałac św. Jakuba (do 1837 oficjalna rezydencja królów, z tego czasu pozostało dyplomatyczne wyrażenie Dwór św. Jakuba, przy którym wciąż akredytowani są ambasadorzy), Hampton Court na przedmieściach Londynu, pałac Kensington oraz Marlborough House. Rezydencje te są na utrzymaniu państwa, z wyjątkiem Sandringham oraz Balmoral, które są rezydencjami prywatnymi.

Podróże

Królowa Elżbieta podczas wizyty w Jugosławii w 1972

Królowa Elżbieta odbyła wiele podróży zagranicznych. W latach 1953-1954 wyruszyła wraz z mężem w 6-miesięczną podróż dookoła świata, będąc pierwszym monarchą, który tego dokonał. Była także pierwszą królową Australii, Nowej Zelandii oraz wysp Fidżi, która odwiedziła te państwa. W październiku 1957 udała się z wizytą państwową do USA. Przybyła także do Kanady, gdzie otworzyła sesję parlamentu. Przemawiała także na forum Zgromadzenia Ogólnego ONZ. W 1959 udała się z kolejną wizytą do Kanady oraz odwiedziła Stany Zjednoczone. Pożegnalny obiad zjadła w kanadyjskiej ambasadzie w Waszyngtonie w towarzystwie prezydenta Eisenhowera. W lutym 1961 odwiedziła Ankarę, będąc gościem prezydenta Turcji Cemala Gürsela. Później odbyła pierwszą wizytę w Indiach oraz Pakistanie. Odwiedziła przeważajaca ilość europejskich krajów oraz wiele pozaeuropejskich. USA odwiedziła jeszcze w 1976, gdzie wzięła udział w uroczystościach u boku prezydenta Geralda Forda. Ponownie odwiedziła USA w 1991 na zaproszenie George'a H. W. Busha. Podczas tej wizyty była pierwszym brytyjskim władcą, który uczestniczył w obradach Kongresu. Stany Zjednoczone odwiedziła także w maju 2007 za prezydentury George'a W. Busha. W marcu 1996 przybyła do Polski na zaproszenie prezydenta Aleksandra Kwaśniewskiego.

Wspólnota Narodów

Brytyjskie imperium znajdowało się w stanie rozpadu od 1926, kiedy tzw. "Deklaracja Balfoura", potwierdzona Statutem Westminsterskim w 1931, uznała suwerenność Kanady, Australii, Nowej Zelandii, Unii Południowoafrykańskiej oraz Nowej Fundlandii. W 1931 te państwa weszły w skład Wspólnoty Narodów, na której czele stoi brytyjski monarcha. Przed wstąpieniem Elżbiety na tron niepodległość uzyskały Indie, Pakistan, Cejlon oraz Irlandia.

Panowanie Elżbiety II to okres dalszego rozpadu brytyjskiego imperium. Niepodległość uzyskały Ghana (1957), Nigeria (1961), Sierra Leone (1961), Tanganika (1961), Jamajka (1962), Trynidad oraz Tobago (1962), Uganda (1962), Kenia (1963), Malawi (1964), Malta (1964), Gambia (1965), Gujana (1966), Barbados (1966), Mauritius (1968), Fidżi (1970), Bahamy (1973), Grenada (1974), Papua-Nowa Gwinea (1975), Wyspy Salomona (1978), Tuvalu (1978), Saint Lucia (1979), Saint Vincent oraz Grenadyny (1979), Belize (1981), Antigua oraz Barbuda (1981) oraz Saint Kitts oraz Nevis (1983). Wszystkie te kraje uzyskiwały niepodległość jako królestwa związane unią personalną z Koroną brytyjską, ale wiele z nich (Indie, Pakistan, Cejlon, Ghana, Nigeria, Sierra Leone, Tanganika, Trynidad oraz Tobago, Uganda, Kenia, Malawi, Malta, Gambia, Gujana, Mauritius oraz Fidżi) zniosły monarchie oraz są republikami, ale wszystkie pozostały państwami członkowskimi Wspólnoty Narodów.

Sama Wspólnota także przechodziła przemiany, stając się z biegiem czasu coraz luźniejszym związkiem politycznym byłych brytyjskich kolonii (i nie tylko, jako że członkiem Wspólnoty jest także Mozambik, dawna kolonia portugalska). Królowa Elżbieta bierze aktywny udział w pracach Wspólnoty, od 1973 stale uczęszczając na zjazdy szefów rządów państw Wspólnoty. W wielu wypadkach, jak w RPA, działania królowej przyczyniły się do poprawy stosunków państwa z Wielką Brytanią.

Jednak w 1993, podczas konferencji na Cyprze, królowa powiedziała: Mam nader doświadczenia, by nie postawić ani pensa na liczbę krajów, które będą należeć do Wspólnoty za 40 lat.

W 2007 ujawniono dokumenty z 1957, z których wynikało, że premier Francji Guy Mollet oraz premier Wielkiej Brytanii sir Anthony Eden dyskutowali na temat możliwości przystąpienia Francji do unii z Wielką Brytanią oraz uznania Elżbiety II za głowę państwa francuskiego. W dokumencie datowanym na 28 września 1956 Mollet stwierdza, że nie winno być większych trudności we Francji z zaakceptowaniem zwierzchnictwa Jej Królewskiej Mości. Propozycje te wcale nie doczekały się realizacji.

Poglądy

Królowa stale wykazywała się stanowczą postawą wobec zagrożeń. W 1961 podczas podróży do Ghany odmówiła zachowywania dystansu od prezydenta Kwame Nkrumaha, pomimo iż prezydent był celem zamachów. Premier Harold Macmillan napisał wówczas: Królowa jest absolutnie zdeterminowana we wszystkim co robi. Jest w samej rzeczy "sercem oraz żołądkiem człowieka"^[2]. Kocha swoje obowiązki oraz bycie królową. Podobna sytuacja wydarzyła się, kiedy królowa podróżowała do Quebecu. Wedle Roberta Speaighta, który opisał to w swojej książce Vanier, Soldier, Diplomat and Governor General: A Biography, były obawy o bezpieczeństwo królowej podczas wizyty. Pojawiały się nawet głosy za przerwaniem podróży. Prywatny sekretarz królowej powiedział jednak, że dla monarchini będzie nie do przyjęcia wystraszyć się ekstremistów. Podobnie podczas Trooping the Colour w 1981, kiedy do królowej oddano 6 strzałów ślepymi nabojami, Elżbieta jakby wcale nic kontynuowała przegląd wojska. Kanadyjska Izba Gmin była pod takim wrażeniem postawy królowej, że uchwaliła specjalną uchwałę sławiącą jej odwagę.

Polityka

Królowa oraz książę Edynburga odwiedzają bazę lotniczą Harmon w 1959

Jako głowa monarchii parlamentarnej, stojąca ponad podziałami politycznymi oraz nie wykonująca władzy osobiście, królowa Elżbieta nie powinna wyrażać swoich osobistych opinii na tematy polityczne. Elżbieta przez całe swoje panowanie stosowała się do tej zasady oraz w efekcie niewiele wiadomo o sympatiach oraz antypatiach politycznych brytyjskiej królowej. Wydaje się jednak, że w kwestiach ekonomicznych królowa przychyla się do starej doktryny konserwatystów, tzw. "Jednego Narodu". Idea ta poszła w niełaskę w latach 70. oraz konserwatywna pani premier Margaret Thatcher prowadziła już całkowicie inną politykę, która nie przypadała do gustu królowej (Elżbieta II wciąż nie darzy lady Thatcher sympatią). W prywatnej rozmowie pani premier określiła królową jako kogoś, kto mógłby głosować na SDP (Social Democratic Party, Partia Socjaldemokratyczna).

Kanada

Kanadyjski znaczek pocztowy z 1954

Królowa wcale nie wyraziła bezpośrednio swojego sprzeciwu wobec emancypacyjnych dążeń Quebecu, ale publicznie pochwaliła kanadyjską jedność. Podobnie jak matka, Elżbieta wielokrotnie okazuje swoje przywiązanie do Kanady. Gdy w 1983 kończyła swoją wizytę w Kalifornii powiedziała: Jutro wracam do mojego domu do Kanady. Podczas uroczystego przyjęcia w Saskatchewan w 2005 powiedziała: Ten kraj oraz jego mieszkańcy stale zajmowali ważne miejsce w moim życiu oraz mojej pracy. Wyznała również, że Kanada jest dla niej domem daleko od domu.

Podczas przemówienia w Zgromadzeniu Ustawodawczym Quebecu, w szczytowym okresie tzw. "Cichej Rewolucji" 1964, królowa, ignorując narodowe napięcia, pochwaliła dwie "uzupełniające się kultury", które stworzyły Kanadę. Przemawiając po francusku oraz angielsku powiedziała: Przyjemnie jest mi myśleć, że istnieje w Wspólnocie Narodów kraj, gdzie mogę się oficjalnie wypowiedzieć po francusku (...). Gdy śpiewacie po francusku "O Canada" pamiętajcie, że jesteście dumnym narodem.

Po proklamacji Aktu Konstytucyjnego w 1982, który był pierwszym aktem uchwalonym bez zgody rządu Quebecu, Elżbieta wystąpiła jako głowa państwa kanadyjskiego w obronie aktu, chociaż w prywatnych rozmowach przyznała, że Quebec nie był stroną w tworzeniu aktu.

W 1995 podczas kampanii przed referendum, które miało zadecydować o secesji Quebecu, królowa wypowiedziała się w CKOI-FM Montreal, ponownie w języku angielskim oraz francuskim, w którym wyraziła swoją obawę, że referendum może pójść w złą stronę i, że jeśli będzie mogła pomóc, z radością to uczyni. Podczas głosowania Elżbieta znajdowała się w podróży do Nowej Zelandii. Poleciła jednak pilotowi opóźnić start z lotniska w Los Angeles, do czasu aż uzyskała wyniki referendum.

Rodezja

18 listopada 1965 gubernator Rodezji Południowej, sir Humphrey Gibbs, otrzymał Krzyż Wielki Królewskiego Orderu Wiktorii za wierność wobec królowej, tydzień po tym, jak Ian Smith wydał Jednostronną Deklarację Niepodległości. Gibbs sprzeciwiał się Deklaracji, oraz za to właśnie otrzymał Order. Pewni ludzie skrytykowali to nadanie jako przyznane w złym czasie. Inni chwalili, albowiem widzieli w tym wsparcie legalnych władz Rodezji przeciwko nielegalnym działaniom jej premiera.

Australia

Podczas australijskiego kryzysu konstytucyjnego w 1975, kiedy gubernator generalny sir John Kerr zdymisjonował premiera Gough Whitlama, ten wysłał list do królowej, w którym domagał się reakcji na działania gubernatora. Prywatny sekretarz królowej wypowiedział się w jej imieniu, że działania Kerra mieściły się w konstytucyjnych kompetencjach gubernatora. W odpowiedzi Whitlam oraz jego stronnicy stali się zwolennikami proklamowania Australii republiką.

Zjednoczone Królestwo

Przemawiając w Westminster Hall z okazji jej "Srebrnego Jubileuszu" w 1977, królowa powiedziała, że nie może zapomnieć, że była koronowana na królową Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii oraz Irlandii Północnej. Wobec prowadzonej wówczas przez laburzystowski rząd Jamesa Callaghana akcji mając zdecentralizować państwo oraz przyznać większą samodzielność Szkocji oraz Walii, przemówienie to było odczytane jako sprzeciw królowej wobec tej polityki. Królowa wypowiedziała się za utrzymaniem związku Anglii oraz Szkocji. Pochwaliła jednak porozumienie wielkopiątkowe z 1998, które było pierwszym porozumieniem katolików oraz protestantów w Irlandii Północnej. Aprobata królowej dla porozumienia wywołała niechęć części unionistów, którzy stale byli monarchistami. Lider prawicowej Demokratycznej Partii Unionistycznej, Ian Paisley, zerwał z odwieczną unionistyczną zasadą bronienia Korony, oraz nazwał Elżbietę "papugą Tony'ego Blaira". Krytyka Paisleya nie zyskała jednak uznania wśród znacznej części unionistów.

Pod koniec lat 90., kiedy w referendum przyjęto jednak laburzystowski pomysł decentralizacji, królowa przesłała swoje najlepsze życzenia Szkockiemu Parlamentowi oraz Zgromadzeniu Narodowemu Walii. Pierwsze posiedzenia obu tych parlamentów zostały osobiście przez nią otwarte. Nie obyło się jednak bez zgrzytów. W Szkocji wielu deputowanych nie stawiło się na oficjalnej ceremonii, wybierając się republikańską uroczystość. Również wielu członków walijskiego parlamentu zbojkotowało inauguracyjną sesję. W 2004 deputowana partii Plaid Cymru, Leanne Wood, była wyrzucona z sali Zgromadzenia za nazwanie królowej "Panią Windsor".

Przemówienie królowej z okazji jej "Srebrnego Jubileuszu" było także interpretowane jako odniesienie do wstrząsów jakie ówcześnie miały miejsce w Irlandii Północnej.

Religia

Elżbieta II jako królowa Zjednoczonego Królestwa jest najwyższym zwierzchnikiem Kościoła Anglii oraz protektorem Szkockiego Kościoła Prezbiteriańskiego. W innych królestwach Wspólnoty królowa nie pełni żadnych funkcji religijnych.

Królowa bardzo interesuje się sprawami Kościoła Anglii, ale najważniejszą w nim osobą pozostaje arcybiskup Canterbury. Królowa stale uczestniczy we mszach odprawianych w kaplicy św. Jerzego w zamku Windsor. Gdy przebywa w Sandringham uczęszcza do kościoła św. Marii Magdaleny. Podczas pobytu w Balmoral, królowa uczestniczy w nabożeństwach w kościele w Crathie, a podczas pobytu w Edynburgu królowa uczestniczy w nabożeństwach w kościele Canongate należących do Kościoła Szkocji. Między 1977 a 2002 r. Elżbieta stale uczestniczyła w Generalnych Zgromadzeniach Kościoła Szkocji, ale w ostatnich latach wyznacza Lordów Wysokich Komisarzy, który posiadają ją tam reprezentować.

Królowa wielokrotnie stosuje odniesienia do swojej wiary podczas przemówień telewizyjnych wygłaszanych z okazji świąt Bożego Narodzenia. W 2000 powiedziała: Dla wielu z nas, nasza wiara jest najważniejsza. Dla mnie, nauki Jezusa Chrystusa oraz moja osobista odpowiedzialność przed Bogiem tworzy ramę, w której staram się poruszać w moim życiu. Ja, analogicznie jak wielu z was, czerpię ze słów oraz przykładu Chrystusa siłę w ciężkich czasach.

Elżbieta wielokrotnie spotyka się z przedstawicielami innych religii. Jest także patronem Rady Chrześcijan oraz Żydów (Council of Christians and Jews, CCJ) w Zjednoczonym Królestwie.

Relacje z rodziną

Rok 2002, oprócz Złotego Jubileuszu panowania, przyniósł Elżbiecie stratę matki oraz siostry, które zmarły w odstępie kilku miesięcy. Relacje Elżbiety z dziećmi, zwykle nader chłodne, uległy poprawie. Szczególną sympatią królowa darzy swoją synową, Zofię, hrabinę Wessex. Nie popierała związku najstarszego syna z Camillą Parker Bowles, ale kiedy książę Karol oraz Camilla wzięli w 2005 ślub, Elżbieta pogodziła się z wyborem syna. Królowa jest blisko związana ze swoimi wnukami, zwłaszcza z księciem Williamem (najstarszym synem księcia Karola), księżniczką Beatrycze (najstarszą córką księcia Yorku) oraz Zarą Phillips (córką księżniczki Anny). W pięćdziesiątą rocznicę ślubu Królowa pochwaliła księcia Filipa w rzadkim momencie szczerości: "nie lubi komplementów ale jest dla mnie podporą oraz przez te wszystkie lata stale mogłam na niego liczyć". Książę Filip powiedział: "po pięćdziesięciu latach mam ogromną pokusę by udzielać rad, najważniejszą lekcją jaką odebraliśmy od życia jest wiedza, że tolerancja stanowi podstawę szczęśliwego małżeństwa. Wierzcie mi Królowa jest niezwykle wyrozumiała".

Finanse

Osobisty majątek królowej jest od wielu lat tematem licznych spekulacji. Niekiedy wyznacza się jego wartość nawet na 10 miliardów dolarów. Magazyn Forbes ustala zwykle majątek królowej na ok. 500 milionów dolarów (280 milionów funtów). EuroBusines wycenił w 1999 majątek królowej Elżbiety na 450 milionów euro. Królowa ma także wiele posiadłości o nieokreślonej wartości (Sandringham House, Balmoral, zamek Mey). Spekuluje się, że dochód królowej z tych dóbr wynosi ok. 70 milionów funtów. Ponadto własnością królowej jest Księstwo Lancaster, wyceniane na 310 milionów funtów oraz przynoszące dochód 9,811 milionów funtów w 2006. Do Elżbiety należą także posiadłości koronne o wartości 6 miliardów funtów. Nie są jednak one jej własnością, albowiem w 1760 król Jerzy III przekazał je Parlamentowi w zamian za doroczną rentę, zwaną "listą cywilną".

Owa lista jest co roku określana oraz uchwalana przez Parlament. W 1999 lista cywilna królowej wynosiła 12 043 000 funtów. Od 1993 królowa zgodziła się na płacenie podatku osobistego (który oraz tak jest przez poniektórych określany jako za niski). Lista cywilna nie jest opodatkowana. Królowa nie płaci podatku od kapitału ani podatku spadkowego.

Do dzisiejszych czasów pozostało parę osobliwości majątku królewskiego. Do królowej należą wszystkie łabędzie w kraju (dawniej były one "zwierzyną królewską"). "Królewskie ryby" – jesiotr, delfin, morświn oraz wieloryb, winny być oddane królowej, jeśli zostały złowione na wodach terytorialnych.

Złoty jubileusz panowania

W 2002 królowa Elżbieta obchodziła Złoty Jubileusz 50-lecia swojego panowania. W tym roku królowa wybrała się w podróż po krajach Wspólnoty Narodów. W ogrodzie pałacu Buckingham odbył się koncert muzyki klasycznej, a następnego dnia pierwszy w historii pałacu koncert muzyki pop. Główne ceremonie religijne odbywały się w katedrze św. Pawła.

Zdrowie

Pod koniec lutego 2003 panowanie królowej, wtedy już 51-letnie, stało się dłuższe niż panowanie jej czterech poprzedników razem wzięte. Elżbieta jest aktualnie drugim najdłużej panującym monarchą (po królu Tajlandii Bhumibol Adulyadej), nie licząc XIV Dalajlamy Tenzina Gjaco. Aktualnie (60 lat oraz 33 dni, stan na 11 marca 2012) jest także drugim monarchą pod względem długości panowania w dziejach Zjednoczonego Królestwa (po 1801 roku) oraz Wielkiej Brytanii (1707-1801) (po królowej Wiktorii).

W czerwcu 2005 królowa musiała odwołać wiele wystąpień w związku z, jak to określił Pałac, złą gorączką. Królowa jednak jest osobą o silnym zdrowiu oraz szybko wyzdrowiała.

W październiku 2006 królowa cierpiała z powodu pęknięcia naczynia krwionośnego w prawym oku, przez co jej oko przybrało kolor czerwony. Pałac nie komentował stanu zdrowia królowej, a lekarze orzekli, że będzie to bezbolesne oraz w ciągu tygodnia albo dwóch oko powróci do normalnego koloru. Ogłosili również, że tego typu pęknięcia są typowe dla osób w podeszłym wieku, ale potrafią także być skutkiem zbyt wysokiego ciśnienia krwi. 26 października Elżbieta uczestniczyła w uroczystym otwarciu Emirates Stadium, nowego stadionu Arsenalu. Zmuszona była jednak zrezygnować z dalszego udziału w uroczystości z powodu bólu pleców, który dokuczał jej od powrotu z letnich wakacji w Balmoral. Pojawiły się obawy, czy królowa będzie w stanie uczestniczyć w inauguracyjnym posiedzeniu Parlamentu w listopadzie. Królowa wróciła na czas do zdrowia, ale miesiąc później ponownie ożyła dyskusja o stanie zdrowia monarchini, kiedy zobaczono ją z plastrem na prawej ręce. Pałac odmówił wszelkich komentarzy. Później okazało się, że królowa była pogryziona przez jednego ze swoich corgie, kiedy próbowała rozdzielić dwa walczące psy.

Ograniczenie obowiązków królewskich

Królowa Elżbieta II, zdjęcie z 2006

W czwartek 21 kwietnia 2011 królowa Elżbieta II ukończyła 85 lat oraz jest najstarszym co do długowieczności brytyjskim monarchą. Część jej publicznych obowiązków przeszła na jej dzieci oraz innych członków rodziny królewskiej. Mimo plotek na jej temat, królowa nie zdecydowała się na abdykację.

Następca tronu, książę Karol, ma zostać bardziej dopuszczony do spraw rządowych oraz zwiększy się liczba jego spotkań z gośćmi z zagranicy. Ma także przejąć obowiązek królowej witania ambasadorów akredytowanych przy Dworze św. Jakuba.

Pojawiały się także pogłoski, że odbyte w ostatnim czasie wizyty w Kanadzie oraz Australii będą jej ostatnią zagraniczną podróżą, ale plotki te zostały zdementowane przez Pałac oraz rządy Kanady oraz Australii.

W listopadzie 2006 królowa ogłosiła, że wraz z mężem odbędzie wizytę w Stanach Zjednoczonych w maju 2007, z okazji 400-lecia założenia Jamestown.

21 grudnia 2007 królowa stała się najstarszym brytyjskim monarchą.

Tuż przed 80. urodzinami królowej ogłoszono badania opinii publicznej, w których przeważajaca ilość Brytyjczyków wyraziła życzenie, aby królowa panowała aż do swojej śmierci. Wielu uznało królową Elżbietę za instytucję samą w sobie.

Rola w rządzeniu

  Sprawdź też: Premierzy Jej Królewskiej Mości Elżbiety II.

Konstytucyjnie, królowa jest ważnym elementem brytyjskiego systemu władzy, ale jej rola jest de facto symboliczna. Jak stwierdził konstytucjonalista Walter Bagehot, królowa ma zaledwie prawo do udzielania rad, zachęcania oraz ostrzegania. Teoretycznie ma prawo weta, ale ostatnią monarchinią, która skorzystała z tego prawa była królowa Anna Stuart w 1707. Teoretycznie królowa jest najwyższym zwierzchnikiem sił zbrojnych oraz ma prawo decydować o wojnie oraz pokoju. Ona mianuje także premiera, ale jest to czynność symboliczna, albowiem premierem stale zostaje lider zwycięskiej partii.

Gdy żadna z partii nie ma większości w Izbie Gmin, królowa może doprowadzić do powołania koalicji. Ostatni raz miało to miejsce w 1940, kiedy Jerzy VI mianował premierem Winstona Churchilla. Za Elżbiety II taka sytuacja nie miała miejsca.

Jednak trzy razy podczas swojego panowania królowa mianowała premiera w czasie kryzysów konstytucyjnych. Nagłe dymisje liderów rządzącej Partii Konserwatywnej, Anthony'ego Edena w 1957 oraz Harolda Macmillana w 1963, oraz niedobór określonego trybu wyboru nowego lidera sprawiły, że to do królowej należała decyzja komu powierzyć kierowanie rządem. W 1957 wybrała Macmillana, w 1963 Aleca Douglasa-Home'a. Macmillan stał się powołany po konsultacji z lordem Salisburym oraz lordem Kilmuirem oraz Winstonem Churchillem, jako ostatnim żyjącym premierem z ramienia konserwatystów. Douglas-Home stał się powołany za radą ustępującego Macmillana.

Trzecia okazja nastąpiła w lutym 1974, kiedy wybory powszechne wygrali konserwatyści oraz premier Edward Heath pozostał na stanowisku, ale aby uzyskać przeważajaca ilość parlamentarną musiał zawrzeć koalicję z liberałami. Heath koalicji nie zawarł oraz jego rząd rychło upadł. Wówczas królowa poprosiła lidera opozycji, laburzystę Harolda Wilsona, o założenie mniejszościowego rządu, który przetrwał 8 miesięcy do czasu nowych wyborów, które przyniosły zwycięstwo Partii Pracy.

We wszystkich trzech przypadkach królowa działała zgodnie z konstytucyjną tradycją, radząc się najstarszych ministrów oraz członków Tajnej Rady. Jako że konstytucyjna praktyka w Zjednoczonym Królestwie bazuje bardziej na tradycji oraz precedensach niż na prawie pisanym, jest powszechnie przyjęte, że królowa nie może działać niekonstytucyjnie, kiedy postępuje za radą swoich ministrów.

Stosunki z ministrami

Od czasu wstąpienia na tron Elżbieta spędza przynajmniej 3 godziny dziennie "pracując nad pudłami", tzn. czytając dokumenty przesyłane jej z ministerstw, ambasad oraz urzędów rządowych. Jeśli nie podróżuje, w każdy wtorek spotyka się z premierem oraz omawia bieżące sprawy polityczne. Podczas swojego panowania przyjmowała na audiencji 11 premierów (Churchilla, Edena, Macmillana, Douglas-Home'a, Wilsona, Heatha, Callaghana, Thatcher, Majora, Blaira oraz Browna). Wszyscy wychwalali jej dar słuchania oraz rozumienia problemów, orientację w dokumentach państwowych. Heath określał spotkania z królową mianem "wyczerpujących wizyt u psychiatry".

Stosunki królowej z jej kanadyjskimi premierami bywały różne. Pierre Trudeau nie cieszył się zbytnią sympatią monarchini, z reguły ze względu na przywiązywanie niewielkiej wagi do protokołu (jego słynny piruet za plecami królowej w 1977, który zarejestrowały kamery) oraz usuwanie symboli królewskich z wielorakich budynków. Królowa miała wyrazić swoje zmartwienie z powodu faktu, że Korona "ma dla niego takie niewielkie znaczenie". Królowa poparła jednak Trudeau podczas kryzysu związanego z Aktem Konstytucyjnym 1982. Trudeau zapisał później w pamiętnikach: Zawsze powtarzałem, że uchwalenie konstytucji zawdzięczam trzem kobietom: królowej Elżbiecie, która nas poparła, premier Thatcher, która robiła wszystko o co poprosił ją nasz parlament, oraz Jean Wadds, która wspaniale reprezentowała nasze interesy w Londynie (...). Królowa poparła mój plan reform. Zawsze podziwiałem grację, z jaką publicznie przemawiała, ale także mądrość z jaką prowadziła prywatne rozmowy.

Królowa spotyka się także z Pierwszym Ministrem Szkocji. Spotkania dzieją się w Holyrood Palace w Edynburgu. Otrzymuje także sprawozdania ze Zgromadzenia Narodowego Walii. Mianuje ona walijskich ministrów oraz podpisuje uchwały.

Chociaż tradycja zabrania królowej zabierania głosu na tematy polityczne, jej wieloletnie doświadczenie sprawia, że jej głos jest stale uważnie wysłuchiwany przez jej premierów. Margaret Thatcher zapisała w pamiętnikach: Jeśli ktoś myśli, że cotygodniowe spotkania z królową są miłymi, towarzyskimi rozmówkami jest w wielkim błędzie. To są spotkania niemalże biznesowe oraz Jej Królewska Mość wypowiada się z wielkim doświadczeniem na aktualne tematy.

Podczas sporu o sankcje jakie Wspólnota Narodów miała nałożyć na RPA, królowa wykorzystała swoją pozycję jako głowa Wspólnoty na ustanowienie sankcji, co odczytano jako sprzeciw wobec polityki Margaret Thatcher niestosowania sankcji. Pomimo różnic pomiędzy królową a panią premier, Margaret Thatcher stale wyrażała swój podziw wobec królowej. W dokumencie BBC Queen & Country określiła Elżbietę jako wspaniałą oraz perfekcyjną damę, która stale wie co chce powiedzieć. W październiku 2005 królowa z mężem uczestniczyła w przyjęciu z okazji 80. urodzin byłej pani premier.

Twierdzi się, że jej ulubionymi premierami byli Winston Churchill, Harold Macmillan oraz Harold Wilson. Królowa miała także dobre relacje z Tonym Blairem na początku jego urzędowania, ale w ostatnich latach ich wzajemne stosunki ochłodziły się.

Stosunki zagraniczne

Stosunki osobiste królowej Elżbiety z zagranicznymi politykami są serdeczne oraz nieformalne. Jej przyjaciółmi są m.in. Nelson Mandela, Mary Robinson oraz George H. W. Bush, którego syn, były prezydent USA, był pierwszy amerykańskim prezydentem od 80 lat, który zatrzymał się w pałacu Buckingham.

Mary McAleese, była prezydent Irlandii, wspominała jak była zaszokowana, gdy, jeszcze jako prokanclerz Uniwersytetu Królowej w Belfaście, była przez Elżbietę oraz jej męża zaproszona na obiad, na którym królowa rozmawiała z nią na temat stosunków angielsko-irlandzkich. Podczas kampanii prezydenckiej 1997, McAleese określiła Elżbietę mianem "a dote" (w angloirlandzkim znaczy to tyle, co "bardzo kochana osoba"). Nelson Mandela mówi o królowej "moja przyjaciółka, Elżbieta".

Osobowość oraz wizerunek

Elżbieta sporadycznie udziela wywiadów, a jej poglądy znane są tylko kilku szefom rządów, którzy cieszą się jej zaufaniem. Ubiera się tradycyjnie oraz gustownie. Uczestniczy w wielu imprezach kulturalnych. Interesuje się jazdą konną, fotografią oraz psami. Jej ulubioną rasą psów są Pembroke Welsh Corgis. Królowa ma parę stadnin: w Wolferton niedaleko Sandringham, w Polhampton w Hampshire, w West Isleley w Berkshire oraz stajnię koni wyścigowych, której jeźdźcy noszą purpurowe toczki oraz czarne dżokejki ze złotym chwostem.

Królowa Elżbieta z prezydentem Reaganem w 1982

Bardzo popularna w Wielkiej Brytanii oraz jej innych królestwach, cieszy się poparciem 80% Brytyjczyków, osiągając lepsze wyniki niż wielu brytyjskich polityków. A przecież jeszcze w 1997, na skutek milczenia pałacu Buckingham po śmierci pierwszej żony księcia Karola, księżnej Diany, monarchia była powszechnie krytykowana przez Naród a rodzina królewska atakowana przez prasę. Królowej udało się jednak odbudować swój wizerunek w oczach Brytyjczyków.

Ronald oraz Nancy Reagan z Elżbietą II oraz Księciem Filipem

W sprawach dyplomatycznych Elżbieta jest formalistką oraz królewski protokół jest ściśle przestrzegany. Królowa nie przepada za łamiącymi protokół (vide Pierre Trudeau). Zakazane jest m.in. dotykanie królowej, z wyjątkiem podania ręki na początku spotkania. Zasada ta była kilkakrotnie łamana – w 1972 r. prezydent Francji, Georges Pompidou, wziął królową pod ramię, by odprowadzić ją do pałacu Trianon; Alice Frazier w 1991 podczas 13-dniowej wizyty królowej w USA; premier Australii Paul Keating, sfotografowany jak zawiera w sobie królową ramieniem (za co stał się nazwany przez tabloidy "Lizard of Oz"), oraz John Howard; kolarz Louis Garneau, który dopuścił się gafy w królewskiej kanadyjskiej rezydencji Rideau Hall, obejmując Elżbietę podczas pozowania do zdjęcia. W 2009 w czasie pierwszej oficjalnej wizyty prezydenta USA Baracka Obamy w Wielkiej Brytanii, jego żona Michelle Obama objęła królową, co przez prasę było natychmiast uznane za największą wpadkę pierwszej damy USA.

Barack Obama oraz Michelle Obama w czasie wizyty w Pałacu Buckingham

Ronald Reagan z Elżbietą II

Opinia Elżbiety w społeczeństwie przechodziła zróżnicowane koleje losu. Oryginalnie załamała się w 1992. Separacja Karola oraz Diany, rozwód księżniczki Anny oraz wybryki księżnej Yorku, a na koniec pożar zamku Windsor 20 listopada, sprawiły, że królowa nazwała ten rok annus horribilis. Koszt odbudowy zamku miał wynieść 90 milionów euro, co było oprotestowane przez opinię publiczną, jako, że miało to zostać sfinansowane z publicznych pieniędzy. Nawet The Times przyłączył się do chóru krytyków pisząc: Gdy zamek jest w dobrym stanie, trzeba do nich, a kiedy płonie jest nasz. Burza medialna skłoniła królową do deklaracji w 1993, że będzie płacić podatki, zdaniem poniektórych wciąż jednak za małe.

Elżbieta rezygnuje następnie z królewskiego jachtu Britannia oraz z używania prywatnych samolotów Queen's Fleet. Ogranicza także liczbę beneficjentów listy cywilnej do panujących oraz ich małżonków. W 1994 r. królowa powołała Way Ahead Group, która miała się zająć unowocześnieniem monarchii, ale bez naruszania jej podstaw. Rozważa się więc zgodę na poślubianie przez następcę tronu katoliczki bez utraty praw do tronu, wprowadzenie zasady całkowitej primogenitury, rezygnację z tytułu najwyższego zwierzchnika Kościoła Anglii czy zniesienie listy cywilnej.

Królowej wielokrotnie zarzuca się chłód, zatwardziałość, "głos świętoszkowatej uczennicy", niezdolność do wygłoszenia przemówienia bez kartki, kolosalną fortunę, większą miłość do psów niż własnych dzieci (corgis królowej noszą specjalne buciki szyte na miarę, by nie uszkadzały sobie łapek na żwirze przy pałacu Buckingham) oraz trzy rozwody potomków. Królowa stara się poprawić wizerunek monarchii, zmniejszyć przepaść pomiędzy Koroną a ludem. Dochodzi nawet do tego, że królowa odwiedza pub, czy McDonalda. Starania te odnoszą oczekiwany skutek oraz królowa Elżbieta cieszy się aktualnie wielką sympatią Brytyjczyków.

Jednym z przywilejów monarchini jest nadawanie tytułów szlacheckich (m.in.: Sir-dla mężczyzn oraz Dame-dla kobiet). Wśród uhonorowanych znaleźli się: Paul McCartney, Elton John, Julie Andrews, Michael Caine, Rod Stewart, Eric Clapton, Anthony Hopkins, Alex Ferguson, Helen Mirren, Elizabeth Taylor, Vivienne Westwood, Elizabeth Schwarzkopf, Judi Dench, Patrick Stewart czy James Galway.

Królowa w mediach

Elżbieta była pierwszą osobą, która wpuściła media do życia rodziny królewskiej. W 1953, wbrew radom Churchilla, zgodziła się na transmitowanie koronacji oraz umalowała usta na niebiesko, aby na ekranie telewizora wyglądały jak czerwone. Oryginalnie wystąpiła na żywo w telewizji w 1959, kiedy otwierała linię promową na rzece św. Wawrzyńca. Od 1969 stale wysyła kartki świąteczne do państw Wspólnoty Narodów. Od 2001 kartki są oficjalnie dostępne na internetowej stronie monarchii.

W 1969 królowa upoważniła BBC do nakręcenia dokumentalnego filmu o życiu codziennym rodziny królewskiej. Premiera filmu zatytułowanego Corgi and Beth (od wszechobecności na ekranie 14 królewskich psów) nastąpiła w czerwcu 1970 40 milionów widzów mogło zobaczyć księcia Edynburga piekącego kiełbaski, czy królową maczającą palec w sosie do sałatki zrobionej przez księcia Walii.

Królowa jest bohaterką Her Majesty, piosenki autorstwa Paula McCartneya, obecnej na ostatnim albumie The Beatles Abbey Road z 1969 McCartney wykonał tę piosenkę podczas obchodów Złotego Jubileuszu w 2002. W 1977 powstała piosenka zespołu Sex Pistols, pt. God Save the Queen, która stała się kontrowersyjną przez sugestie, że kraj "nie ma przyszłości" oraz porównanie Anglii do "faszystowskiego reżimu". The Smiths wydali piosenkę oraz album The Queen Is Dead w 1986. Pet Shop Boys stworzyli piosenkę Dreaming of the Queen. Królowa jest także pokazana jako detektyw w "Śledztwach Jej Królewskiej Mości" autorstwa C.C. Benisona, w skład których wchodzą "Śmierć w pałacu Buckingham" oraz "Śmierć w zamku Windsor".

W 2006 powstał film Królowa z Helen Mirren w roli tytułowej. Przedstawia on wydarzenia z lata 1997 roku od wyboru Tony'ego Blaira na premiera Wielkiej Brytanii do pogrzebu lady Diany Spencer.

W 2006 autor książki Who Owns the World: The Hidden Facts Behind Landownership, Kevin Cahill zasugerował, że królowa Elżbieta jest właścicielką 1/6 ziem na świecie, więcej niż ktokolwiek odmienny oraz jakiekolwiek państwo. Jej posiadłości to łącznie 6,6 miliardów akrów w 32 krajach. Te ziemie nie należą jednak osobiście do królowej, ale do rządów jej królestw (teoretycznie do królowej należą wszystkie ziemie, na których panuje).

Królowa w kulturze

Elżbieta II była wielokrotnie pokazywana w kinie oraz telewizji, zarówno w poważnych filmach jak oraz komediach:

• Jeanette Charles grała królową wiele razy od 1975
• Huguette Funfrock grała królową wiele razy od 1975
• Dana Wynter w The Royal Romance of Charles and Diana z 1982
• Prunella Scales w A Question of Attribution z 1991
• Carolyn Sadowska w Women of Windsor z 1992
• Anne Stallybrass w Diana: Her true story z 1993
• Lisa Daniely w Princess in love z 1996
• Elizabeth Richard grała królową wiele razy od 1996
• Elżbieta II ukazuje się w serialu animowanym The Simpsons w 2003 w odcinku The Regina Monologues
• Oscarowa rola Helen Mirren w Królowej z 2006
• Scott Thompson w serialu pt.The Kids in the Hall
• Elżbieta II ukazuje się w odcinku "South Park", pt. "The Snuke", w którym Wielka Brytania próbuje najechać Amerykę. Królowa popełnia na koniec samobójstwo.
• Irene Hamilton zagrała Królową w filmie pt."Johnny English" z 2003
• Elizabeth Richard zagrała Królową Elżbietę w filmie pt."2012" z 2009
• Freya Wilson zagrała księżniczkę Elżbietę w filmie pt."Jak zostać królem" z 2010

Działalność charytatywna

Królowa jest patronką ok. 620 organizacji charytatywnych, w tym:

• The Campaign to Protect Rural England (CPRE)
• Canadian Medical Association
• The Kennel Club
• NSPCC
• Royal Architectural Institute of Canada
• Queen Elizabeth Hospital for Children
• The Royal School of Church Music
• The Society for the Promotion of Christian Knowledge (SPCK)
• The Boys' Brigade
• Queens' College, Cambridge university
• Visitor of Christ Church, Oxford

Tytuły oraz godności

Osobisty sztandar królowej Elżbiety

Szkockie kontrowersje

W Szkocji istnieje parę kontrowersji związanych z królową Elżbietą, a najważniejszą z nich jest kwestia numeru. W Szkocji wcale nie panowała Elżbieta I, więc Szkoci nie akceptują zapisu "E II R". Skrzynki pocztowe z takimi inicjałami były niszczone, wskutek czego w Szkocji skrzynki pocztowe ozdobione są tylko koroną. Szkoci ponadto tytułują Elżbietę starym tytułem "królowej Szkotów". Zwracają się także do niej "Wasza Łaskawość", a nie "Wasza Wysokość" jak to jest przyjęte w Anglii.

Ordery oraz odznaczenia

Wielka Brytania

• Royal Family Order króla Jerzego V – od 1926
• Medal Srebrnego Jubileuszu Jerzego V – od 1935
• Royal Family Order króla Jerzego VI – od 1937
• Medal Koronacyjny Jerzego VI – od 1937
• Defence Medal – od 1945
• War Medal 1939-1945 – 1945
• Order Podwiązki – 1947–1952
• Członek Tajnej Rady – 1951–1952
• Członek Imperialnego Orderu Korony Indii – 1951–1952
• królowa jest z urzędu Wielkim Mistrzem następujących orderów:
  • Order Podwiązki
  • Order Ostu
  • Order Św. Patryka
  • Order Łaźni
  • Order Zasługi
  • Order Gwiazdy Indii
  • Order św. Michała oraz św. Jerzego
  • Order Imperium Indyjskiego
  • Królewski Order Wiktorii oraz Alberta
  • Imperialny Order Korony Indii
  • Order Imperium Brytyjskiego
  • Order of the Companions of Honour
  • Order za Wybitną Służbę
  • Order za Służbę Imperium
  • Order Indii Brytyjskich
  • Indyjski Order Zasługi
  • Order Birmy
  • Królewski Order Rodzinny
  • Order Miłosierdzia

Pozostałe królestwa Wspólnoty Narodów

• Krzyż Wielki Orderu Szpitala św. Jana z Jerozolimy (Wspólnota Narodów) – 1951–1952
• Canadian Forces Decoration – 1951–1952
• Wielki Mistrz następujących orderów:
  • Królewski Order Wiktorii (Wspólnota Narodów)
  • Order Szpitala św. Jana z Jerozolimy (Wspólnota Narodów)
  • Canadian Forces Decoration (Kanada)
  • Order Kanady (Kanada)
  • Order Zasługi Wojennej (Kanada)
  • Order Australii (Australia)
  • Order za Służbę Królowej (Nowa Zelandia)
  • Order Barbadosu
  • Order Saint Lucii
  • Order Gwiazdy (Wyspy Salomona)
  • Order Nowej Zelandii
  • Order Narodowego Bohatera (Belize)
  • Order Belize
  • Order Dystynkcji (Belize)
  • Nowozelandzki Order Zasługi
  • Order Narodowego Bohatera (Saint Christopher oraz Nevis)
  • Order Narodowego Bohatera (Antigua oraz Barbuda)
  • Order Narodu (Antigua oraz Barbuda)
  • Order Zasługi (Antigua oraz Barbuda)
  • Order Królewskiej Dziedzictwa (Antigua oraz Barbuda)
  • Order Zasługi Policji (Kanada)
  • Order Logohu (Papua Nowa Gwinea)
  • Order Gwiazdy Melanezji (Papua Nowa Gwinea)

Pozostałe kraje Wspólnoty Narodów

• Order Pakistanu I Klasy – od 1960
• Order Temaseku I Klasy (Singapur) – 1972
• Order Państwowej Korony (Malezja) (1972)
• Królewski Order Rodzinny I Klasy (Brunei) – od 1972
• Order Zasłużonego Lidera I Klasy (Malediwy) – od 1972
• Order Złotego Serca (Kenia) – od 1972
• Krzyż Komandorski Orderu Republiki Gambii – od 1974
• Krzyż Komandorski Orderu Lwa (Malawi) – od 1979
• Order Prezydencki (Botswana) – od 1979
• Nagroda Honorowa (Dominikana) – od 1985
• Złoty Krzyż Świętej Trójcy (Trynidad oraz Tobago) – od 1985
• Krzyż Wielki Orderu Federalnej Republiki (Nigeria) – od 1989
• Maltański Order Zasługi – od 1992
• Order Rodziny Królewskiej Korony Brunei – od 1992
• Krzyż Wielki Orderu Dobrej Nadziei (RPA) – od 1995
• Honorowy Członek Xirka Gieh ir-Repubblika (Malta) – od 2005

Pozostałe kraje

• Order Słonia (Dania) – od 1947
• Order Al-Kamala (Egipt)– od 1948
• Krzyż Wielki Legii Honorowej (Francja) – od 1948
• Order Ojaswi Rajanya (Nepal) – od 1949
• Krzyż Wielki Orderu Lwa Niderlandzkiego (Holandia) – od 1950
• Order Domowy św. Olgi oraz św. Zofii I Klasy (Grecja) – od 1950
• Łańcuch Orderu Husseina ibn Alego (Jordania) – od 1950
• Królewski Order Serafinów (Szwecja) – od 1953
• Złoty Łańcuch Orderu Manuela Amadora Guerrero (Panama) – od 1953
• Wielki Łańcuch Orderu Idrisa I (Libia) – od 1954
• Wielki Łańcuch Orderu Salmona (Etiopia) – od 1954
• Krzyż Wielki Orderu Świętego Olafa (Norwegia) – od 1955
• Kawaler Trzech Orderów (Portugalia) – od 1955
• Order Haszymitów (Irak) – od 1956
• Wielki Łańcuch Zasługi Republiki Italii (Włochy) – od 1958
• Krzyż Wielki Orderu Zasługi Republiki Federalnej Niemiec – od 1958
• Wielki Łańcuch Orderu Pahlawich (Iran) – od 1959
• Krzyż Wielki z Brylantami Orderu Słońca (Peru) – od 1960
• Wielki Łańcuch Orderu Wyzwoliciela San Martina (Argentyna) – od 1960
• Order Domowy Chakri (Tajlandia) – od 1960
• Mahendra Chain (Nepal) – od 1961
• Wielki Łańcuch Orderu Niepodległości (Tunezja) – od 1961
• Krzyż Wielki Orderu Białej Róży (Finlandia) – od 1961
• Order Narodowy (Mali) – od 1961
• Krzyż Wielki Narodowego Orderu Lwa (Senegal) – od 1961
• Krzyż Wielki Orderu Pionierów Republiki (Liberia) – od 1961
• Order Wybrzeża Kości Słoniowej – od 1962
• Order Gwiazdy Afryki (Liberia) – od 1962
• Order Chryzantemy (Japonia) – od 1962
• Order Odwagi (Kamerun) – od 1963
• Krzyż Wielki Orderu Leopolda (Belgia) – od 1963
• Krzyż Wielki Orderu Zbawiciela (Grecja) – od 1963
• Krzyż Wielki Orderu Sokoła Islandzkiego (Islandia) – od 1963
• Łańcuch Honoru (Sudan) – od 1964
• Krzyż Wielki Orderu Zasługi (Chile) – od 1965
• Wielka Gwiazda Zasługi Odznaki Honorowej za Zasługi dla Republiki (Austria) – od 1966
• Krzyż Wielki Orderu Krzyża Południa (Brazylia) – od 1968
• Order Narodowy (Niger) – od 1969
• Order Al-Nahayyan I Klasy (Abu Zabi) – od 1969
• Krzyż Wielki Orderu Gwiazdy Równika (Gabon) – od 1970
• Order Najwyższego Słońca (Afganistan) – od 1971
• Order Złotego Lwa Nassau (Luksemburg) – od 1972
• Order Jugosłowiańskiej Wielkiej Gwiazdy – od 1972
• Kollana Orderu Orła Azteków (Meksyk) – od 1973
• Order Leoparda (Zair) – od 1973
• Gwiazda Adipurny I Klasy (Indonezja) – od 1974
• Wielka Wstęga z Kollaną Orderu Nilu (Egipt) – od 1975
• Wojskowy Order św. Jakuba od Miecza (Portugalia) – od 1978
• Order Mubaraka Wielkiego (Kuwejt) – od 1979
• Order al-Khalifa (Bahrajn) – od 1979
• Łańcuch Badr (Arabia Saudyjska) – od 1979
• Wstęga Niepodległości (Katar) – od 1979
• Order Omanu Najwyższej Klasy – od 1979
• Wielka Wstęga Orderu Republiki (Tunezja) – od 1980
• Wielka Wstęga Orderu Muhammada (Maroko) – od 1980
• Order Saida (Oman) – od 1982
• Krzyż Wielki ze Wstęgą Orderu Karola III (Hiszpania) – 1986
• Order Nungunghwy (Korea Południowa) – od 1986
• Order Złotego Runa (Hiszpania) – od 1988
• Wstęga Federacji (ZEA) – od 1989
• Wielka Wstęga Orderu Zasługi RP – 1991^[3]
• Krzyż Wielki Węgierskiego Orderu Zasługi – od 1991
• Krzyż Wielki Wojskowego Orderu Wieży oraz Miecza (Portugalia) – od 1993
• Wielka Wstęga Orderu Krzyża Boyaca (Kolumbia) – od 1993
• Order Kuwejtu – od 1995
• Order Orła Białego (Polska)^[4] – od 25 marca 1996
• Order Białego Lwa I Klasy (Czechy) – 1996
• Krzyż Wielki ze Wstęgą Orderu Trzech Gwiazd (Łotwa) – od 1996
• Krzyż Wielki Peruwiańskiego Orderu Zasługi (Peru) – od 1998
• Order Złotego Orła (Kazachstan) – 2000
• Wielki Order Króla Tomisława (Chorwacja) – 2001
• Order Złotego Runa (Gruzja) – od 2002
• Wielki Krzyż ze Złotą Kollaną Orderu Witolda Wielkiego (Litwa) – od 17 października 2006
• Wielki Krzyż z kollaną Orderu Krzyża Ziemi Maryjnej (Estonia) – od 19 października 2006
• Order Podwójnego Białego Krzyża I Klasy (Słowacja) – od 2008

Polonika

Elżbieta II ma koligacje polskie. Battenberg to pierwotne nazwisko hrabiowskiego rodu niemieckiego, osiadłego w pobliżu miejscowości Battenberg w Hesji (zachodnie Niemcy), wygasłego ok. 1314 roku. Nazwisko to oraz tytuł hrabiowski wznowiono w 1851 roku, nadając je Julii hr. Hauke, Polce, morganatycznej żonie Aleksandra, młodszego syna księcia heskiego. W 1858 roku ich potomkowie uzyskali tytuł książęcy. Najstarszy syn Aleksandra oraz Julii, Ludwik, ożenił się z wnuczką królowej Wiktorii, był admirałem angielskim oraz podczas I wojny światowej zmienił nazwisko na Mountbatten. Wnukiem Ludwika oraz Wiktorii jest mąż królowej, zaś sama Elżbieta II – daleką krewną Wiktorii (babka Wiktorii, królowa Wiktoria Hanowerska jest praprababką Elżbiety).

Genealogia

Przypisy

Bibliografia

• J. Bond, Elizabeth, wyd. Reader's Digest Association, 2002, ISBN 0-7621-0369-8
• C. Erickson, Lilibet : An Intimate Portrait of Elizabeth II, wyd. St. Martins Press, 2003, ISBN 0-312-28734-8
• W. Horabik, Elżbieta II: królowa dwóch epok, wyd. MEDIUM, 1997, ISBN 83-86755-61-X
• Mark Roche, Elżbieta II. Ostatnia królowa, wyd. W.A.B, 2010, ISBN 978-83-7414-767-5

Tytuły Elżbiety II Poprzednik Jerzy VI Windsor Królowa Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii oraz Irlandii Północnej 1952- Następca - Poprzednik Jerzy VI Windsor Królowa Kanady 1952- Następca - Poprzednik Jerzy VI Windsor Królowa Australii 1952- Następca - Poprzednik Jerzy VI Windsor Królowa Nowej Zelandii 1952- Następca - Poprzednik Jerzy VI Windsor Królowa Południowej Afryki 1952-1961 Następca Republika prezydent Charles Robberts Swart Poprzednik Jerzy VI Windsor Królowa Pakistanu 1952-1956 Następca Republika prezydent Iskander Mirza Poprzednik Jerzy VI Windsor Królowa Cejlonu 1952-1972 Następca Republika prezydent William Gopallawa Poprzednik nowy tytuł Królowa Ghany 1957-1960 Następca Republika prezydent Kwame Nkrumah Poprzednik nowy tytuł Królowa Nigerii 1960-1963 Następca Republika prezydent Nnamdi Azikiwe Poprzednik nowy tytuł Królowa Sierra Leone 1961-1971 Następca Republika prezydent Christopher Okolo Core Poprzednik nowy tytuł Królowa Tanganiki 1961-1962 Następca Republika prezydent Julius Nyerere Poprzednik nowy tytuł Królowa Jamajki 1962- Następca - Poprzednik nowy tytuł Królowa Trynidadu oraz Tobago 1962-1976 Następca Republika prezydent Ellis Clarke Poprzednik nowy tytuł Królowa Ugandy 1962-1963 Następca Republika prezydent Edward Mutesa Poprzednik nowy tytuł Królowa Kenii 1963-1964 Następca Republika prezydent Jomo Kenyatta Poprzednik nowy tytuł Królowa Malawi 1964-1966 Następca Republika prezydent Hastings Kamuzu Banda Poprzednik nowy tytuł Królowa Malty 1964-1974 Następca Republika prezydent Anthony Mamo Poprzednik nowy tytuł Królowa Gambii 1965-1970 Następca Republika prezydent Dwada Jawara Poprzednik nowy tytuł Królowa Gujany 1966-1970 Następca Republika prezydent Edward Victor Luckhoo Poprzednik nowy tytuł Królowa Barbadosu 1966- Następca - Poprzednik nowy tytuł Królowa Mauritiusa 1968-1992 Następca Republika prezydent Veerasamy Ringadoo Poprzednik nowy tytuł Królowa Fidżi 1970-1987 Następca Republika prezydent Sitiveni Rabuka Poprzednik nowy tytuł Królowa Bahamów 1973- Następca - Poprzednik nowy tytuł Królowa Grenady 1974- Następca - Poprzednik nowy tytuł Królowa Papui Nowej Gwinei 1975- Następca - Poprzednik nowy tytuł Królowa Wysp Salomona 1978- Następca - Poprzednik nowy tytuł Królowa Tuvalu 1978- Następca - Poprzednik nowy tytuł Królowa Saint Lucii 1979- Następca - Poprzednik nowy tytuł Królowa Saint Vincent oraz Grenadyn 1979- Następca - Poprzednik nowy tytuł Królowa Belize 1981- Następca - Poprzednik nowy tytuł Królowa Antiguy oraz Barbudy 1981- Następca - Poprzednik nowy tytuł Królowa Saint Christopher oraz Nevis 1983- Następca - Poprzednik nowy tytuł Królowa Niue 1974- Następca - Poprzednik nowy tytuł Królowa Wysp Cooka 1965- Następca - Poprzednik Jerzy VI Królowa Guernsey Książę Normandii 1952- Następca - Poprzednik Jerzy VI Królowa Jersey Książę Normandii 1952- Następca - Poprzednik Jerzy VI Królowa, Lord Man 1952- Następca - Poprzednik George Jellicoe, 2. hrabia Jellicoe Lord Wielki Admirał 1964-2011 Następca Filip, książę Edynburga

p • d • e Lordowie oraz królowie Irlandii Henryk II Plantagenet • Ryszard I Lwie Serce • Jan bez Ziemi • Henryk III Plantagenet • Edward I Długonogi • Edward II • Edward III • Ryszard II • Henryk IV Lancaster • Henryk V Lancaster • Henryk VI Lancaster • Edward IV York • Henryk VI Lancaster • Edward IV York • Edward V York • Ryszard III York • Henryk VII Tudor • Henryk VIII Tudor • Edward VI Tudor • Lady Jane Grey • Maria I Tudor • Elżbieta I Tudor • Jakub I Stuart • Karol I Stuart • Oliver Cromwell • Richard Cromwell • Karol II Stuart • Jakub II Stuart • Wilhelm III Orański • Maria II Stuart • Anna Stuart • Jerzy I Hanowerski • Jerzy II Hanowerski • Jerzy III Hanowerski • Jerzy IV Hanowerski • Wilhelm IV Hanowerski • Wiktoria Hanowerska • Edward VII Koburg • Jerzy V Windsor • Edward VIII Windsor • Jerzy VI Windsor • Elżbieta II

p • d • e Monarchowie Kanady Jerzy V • Edward VIII • Jerzy VI • Elżbieta II

p • d • e Szefowie państw oraz rządów Europy Szefowie państw Albania • Andora (1, 2) • Austria • Belgia • Białoruś • Bośnia oraz Hercegowina (1, 2, 3) • Bułgaria • Chorwacja • Cypr[1] • Czarnogóra • Czechy • Dania • Estonia • Finlandia • Francja • Grecja • Hiszpania • Holandia • Irlandia • Islandia • Liechtenstein • Litwa • Luksemburg • Łotwa • Kosowo[2] • Macedonia • Malta • Mołdawia • Monako • Niemcy • Norwegia • Polska • Portugalia • Rosja • Rumunia • San Marino (1, 2) • Serbia • Słowacja • Słowenia • Szwajcaria • Szwecja • Turcja • Ukraina • Watykan • Węgry • Wielka Brytania • Włochy Państwa nieuznawane: Naddniestrze Szefowie rządów Albania • Andora • Austria • Belgia • Białoruś • Bośnia oraz Hercegowina • Bułgaria • Chorwacja • Czarnogóra • Czechy • Dania • Estonia • Finlandia • Francja • Grecja • Hiszpania • Holandia • Irlandia • Islandia • Liechtenstein • Litwa • Luksemburg • Łotwa • Kosowo • Macedonia • Malta • Mołdawia • Monako • Niemcy • Norwegia • Polska • Portugalia • Rosja • Rumunia • San Marino • Serbia • Słowacja • Słowenia • Szwajcaria • Szwecja • Turcja • Ukraina • Watykan • Węgry • Wielka Brytania • Włochy Państwa nieuznawane: Naddniestrze ↑ Prezydent pełni równocześnie funkcję szefa rządu ↑ Republika Kosowa jest aktualnie uznawana przez 75 ze 192 państw członkowskich ONZ, 22 z 27 państw członkowskich UE, w tym przez Polskę, oraz 22 z 26 państw członkowskich NATO (stan na 3 września 2010)