Europejski nakaz aresztowania (ENA), uproszczona forma ekstradycji istniejąca w Unii Europejskiej, umożliwiająca aresztowanie osoby podejrzanej albo oskarżonej o popełnienie przestępstwa albo już skazanej za nie, oraz wydanie jej do kraju, w którym zostanie postawiona przed sądem albo przekazana do wykonania wcześniej orzeczonej kary.
Europejski nakaz aresztowania stał się ustanowiony decyzją ramową Rady z dnia 13 czerwca 2002 r. w sprawie europejskiego nakazu aresztowania oraz procedury wydawania osób pomiędzy Państwami Członkowskimi, która w art. 31 nakazywała od 1 stycznia 2004 zastąpić przepisy krajowe dotyczące ekstradycji w stosunkach pomiędzy państwami członkowskimi przepisami tej decyzji (CELEX: 32002F0584).
O wydaniu osoby decyduje sąd kraju, na którego terytorium osoba przebywa. W przeciwieństwie od ekstradycji, w przypadku europejskiego nakazu aresztowania rezygnuje się z zasady podwójnej karalności, co oznacza, iż nie trzeba badać, czy kraj, który ma wydać także penalizuje czyn, za popełnienie którego pewien kraj stara się o przejęcie osoby. Wystarczy, że czyn jest karany w kraju, który wydał nakaz aresztowania.
Niezgodność z konstytucją
Instytucja europejskiego nakazu aresztowania funkcjonuje w polskim porządku prawnym od momentu przystąpienia Polski do Unii Europejskiej 1 maja 2004 roku. 27 kwietnia 2005 roku Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 607t § 1 kodeksu postępowania karnego, zezwalający na przekazanie obywatela polskiego do państwa członkowskiego Unii Europejskiej w ramach europejskiego nakazu aresztowania, był niezgodny z art. 55 ust. 1 Konstytucji, mającym w tamtym czasie treść: Ekstradycja obywatela polskiego jest zakazana. Uznał zatem, że ENA nie różni się w sposób istotny od ekstradycji[1].
Wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dniem 5 listopada 2006 art. 607t § 1 utracił moc obowiązującą w zakresie umożliwiającym wydanie obywatela polskiego, który dopuścił się przestępstwa poza granicami Polski. W następstwie wyroku 8 września 2006 była zmieniona Konstytucja RP, która od 6 listopada 2006 dopuszcza wydanie obywatela polskiego innemu państwu albo międzynarodowemu organowi sądowemu, o ile możliwość taka wynika z ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską umowy międzynarodowej albo ustawy stanowiącej wykonanie aktu prawa stanowionego przez organizację międzynarodową, której Rzeczpospolita Polska jest członkiem.
Decyzja ramowa o europejskim nakazie aresztowania zawiera listę czynów, w przypadku których nie bada się, czy zachodzi podwójna karalność (w obu krajach). W przypadku przestępstw nie znajdujących się na liście, niedobór podwójnej karalności, bywa przyczyną odmowy wydania osoby, choć nie musi – pozostawione jest to do uznania sądu decydującego o wydaniu.
Sprawdź też
Przypisy
Bibliografia
- Joanna Starzyk-Sulejewska: Implementacja współpracy sądowej w sprawach karnych. W: Witold M. Góralski: Unia Europejska. Tom II. Gospodarka - Polityka - Współpraca. Wolters Kluwer Polska Sp. z o.o., 2007, s. 234-239. ISBN 978-83-7526-806-5.
Linki zewnętrzne