Febe (Phoebe)
Zdjęcie Febe przekazane przez sondę Cassini.
Odkrył	W. H. Pickering
Data odkrycia	17 marca/16 sierpnia 1899
Charakterystyka orbity
Półoś wielka	12 994 300 km
Mimośród	0,164
Perycentrum	10 821 400 km
Apocentrum	15 067 200 km
Okres obiegu	548,2 d
Nachylenie do płaszczyzny orbity planety	174,8°
Długość węzła wstępującego	237,1°
Argument perycentrum	337,5°
Anomalia średnia	174,6°
Własności fizyczne
Wymiary	230 × 220 × 210 km
Masa	(8,29 ± 0,01)×1018 kg
Średnia gęstość	1,63 g/cm3
Przyspieszenie grawitacyjne na powierzchni	0,049 m/s2
Prędkość ucieczki	0,10 km/s
Okres obrotu wokół własnej osi	0,387 d
Albedo	0,06
Jasność obserwowana (z Ziemi)	16 m
Temperatura powierzchni	75 K

Febe (Phoebe, Saturn IX) – dziewiąty pod względem wielkości księżyc Saturna, odkryty w 1899 roku przez Williama Pickeringa. Był to pierwszy satelita odkryty metodą fotograficzną oraz ostatni nowo zaobserwowany księżyc Saturna przed 2000 rokiem. Jego nazwa pochodzi od Fojbe (Febe), która była tytanidą w mitologii greckiej.

Orbita

Febe jest największym księżycem nieregularnym Saturna, krąży od niego czterokrotnie dalej niż najbliższy z większych satelitów – Japet. Należy do tzw. grupy nordyckiej nieregularnych satelitów Saturna, poruszających się ruchem wstecznym po wydłużonych orbitach. Nie jest ona związana pływowo, jak bardziej wewnętrzne satelity planety. Okrążenie Saturna zajmuje Febe 18 miesięcy, z tym że jeden obrót dookoła własnej osi trwa tylko 9 godzin.

Budowa

Średni promień Febe to 110 kilometrów, co stanowi ok. 1/15 promienia ziemskiego Księżyca. Temperatura powierzchni (jednej z najciemniejszych w Układzie Słonecznym) wynosi -198°C. Pokrywają ją duże kratery, o średnicach ponad 80 km oraz zboczach wysokich na kilkanaście kilometrów. Febe zbudowana jest w ok. 50% ze skał, zawiera ich o wiele więcej niż typowe księżyce Saturna.

Powyższe cechy budowy oraz orbity wskazują, że Febe bywa centaurem (są to planetoidy krążące wokół Słońca pomiędzy Saturnem a Neptunem), złapanym w pole grawitacyjne planety.

Obrazy przesłane przez sondę Cassini pokazały, że warstwa ciemnego materiału jest stosunkowo cienka oraz już 300-500 m pod powierzchnią leżą duże pokłady lodu wodnego. Pył, wybity z powierzchni księżyca przez uderzenia meteorytów, może osiadać na sąsiednich małych satelitach, a także na większych Hiperionie oraz Japecie (wyjaśniałoby to niezwykłą kontrastowość na jego powierzchni).

Pierścień

W październiku 2009 roku poinformowaniu o odkryciu wielkiego, ale bardzo słabego pierścienia Febe, wewnątrz którego istnieje orbita księżyca^[1].

Przeloty w pobliżu Febe

• październik 1981 – Voyager 2 – przelot w odległości 2,2 mln km
• 11 czerwca 2004 – Cassini – przelot w odległości 2068 km

Sprawdź też

  Wikimedia Commons ma galerię ilustracji związaną z tematem:
Febe (księżyc)

• Chronologiczny wykaz odkryć planet, planet karłowatych oraz ich księżyców w Układzie Słonecznym
• Księżyce Saturna – zestawienie podstawowych danych
• Największe księżyce Saturna: Dione, Enceladus, Tytan, Tetyda

Przypisy

p • d • e Naturalne Satelity Saturna (62) Nazwane (53) Aegaeon • Aegir • Albioriks • Anthe • Atlas • Bebhionn • Bergelmir • Bestla • Daphnis • Dione • Enceladus • Epimeteusz • Erriapus • Farbauti • Febe • Fenrir • Fornjot • Greip • Hati • Helena • Hyperion • Hyrrokkin • Ijiraq • Imir • Janus • Japet • Jarnsaksa • Kalipso • Kari • Kiviuq • Loge • Methone • Mimas • Mundilfari • Narvi • Paaliaq • Pallene • Pan • Pandora • Polideukes • Prometeusz • Rea • Siarnaq • Skadi • Skoll • Surtur • Suttung • Tarkek • Tarvos • Telesto • Tetyda • Thrym • Tytan Bezimienne (9) S/2004 S 7 • S/2004 S 12 • S/2004 S 13 • S/2004 S 17 • S/2006 S 1 • S/2006 S 3 • S/2007 S 2 • S/2007 S 3 • S/2009 S 1 Przypuszczalne (3) S/2004 S 3 • S/2004 S 4 • S/2004 S 6

p • d • e Układ Słoneczny Słońce • Heliosfera Planety ☾ = księżyc albo księżyce ∅ = pierścienie planetarne Merkury Wenus Ziemia ☾ Mars ☾ Jowisz ☾ ∅ Saturn ☾ ∅ Uran ☾ ∅ Neptun ☾ ∅ Planety karłowate 1 Ceres 134340 Pluton ☾ 136108 Haumea ☾ 136472 Makemake 136199 Eris ☾ Małe ciała Układu Słonecznego Planetoidy Grupy oraz rodziny planetoid: Wulkanoidy • Planetoidy bliskie Ziemi • Pas planetoid • Trojańczycy • Centaury • Trojańczycy Neptuna • Księżyce planetoid • Meteoroidy Sprawdź także listę planetoid. Obiekty transneptunowe Pas Kuipera – Plutonki: Orkus • Iksjon – Cubewana: 2002 UX25 • Waruna • Quaoar • 2002 TX300 • 2005 UQ513 • 2003 MW12 • 2002 AW197 • 2007 JJ43 Dysk rozproszony: 2007 OR10 • 2007 UK126 • 2005 QU182 • Sedna Komety Lista komet okresowych oraz nieokresowych • Damokloidy • Obłok Oorta Sprawdź też: powstanie oraz ewolucja Układu Słonecznego, ciała niebieskie oraz listy obiektów w Układzie Słonecznym ze względu na orbitę, ze względu na promień oraz ze względu na masę, oraz Portal: Astronomia