Symbol Women Power, używany przez pewne feministki od lat sześćdziesiątych XX wieku

Feminizm (łac. femina ‘kobieta’) – ideologia, kierunek polityczny oraz ruch społeczny związany z równouprawnieniem kobiet. Istnieje wiele nurtów feminizmu, odróżniających się stanowiskami w takich kwestiach jak np. prawa kobiet oraz płeć kulturowa.

Współcześnie w społeczeństwach zachodnich pod pojęciem feminizmu rozumie się przede wszystkim nowy ruch feministyczny (feminizm drugiej fali), za którego początek uważa się wydanie przez Betty Friedan książki pt. Mistyka kobiecości w roku 1963. Poglądy reprezentowane przez wcześniejszą falę feminizmu (formalne równouprawnienie kobiet) zostały w dużej mierze przyswojone przez zachodnie społeczeństwa oraz przestały być elementem programu feministycznego.

Podstawą programu feminizmu jest dążenie do emancypacji kobiet oraz równouprawnienia płci, zarówno pod względem formalnym, jak oraz faktycznym. Feminizm zajmuje się też problemem kobiecości, konstrukcją płci kulturowej, oraz zwiększeniem udziału kobiet w wielorakich obszarach życia. Od lat sześćdziesiątych XX wieku wysunięto postulaty dotyczące uwzględnienia roli kobiet w historii, w której pomijano ich dorobek oraz osiągnięcia^[1].

Centralne zagadnienia

Centralne zagadnienia feminizmu ulegają zmianom w czasie. Przez ostatnie 30 lat feminizm zajmował się następującymi tematami:

• rozwój teorii feminizmu oraz przekształcanie jej w polityczną praktykę;
• równe traktowanie;
• równouprawnienie w polityce, pracy, społeczeństwie, rodzinie itd.);
• przemoc indywidualna oraz strukturalna wobec kobiet;
• seksualne samostanowienie;
• dopuszczalność aborcji;
• walka z męską dominacją językową;
• krytyczne ujęcie spraw reprodukcji;
• pozycja matek w społeczeństwie;
• homoseksualizm – równe traktowanie związków hetero- oraz homoseksualnych;
• dyskusje na temat pornografii;
• konstrukcja oraz dekonstrukcja tożsamości płciowej;
• kulturowe oraz indywidualne samostanowienie;
• przeciwdziałanie tendencjom dyskryminacji poprzez dążenia emancypacyjne;
• stosunek wobec innych ruchów społecznych, takich jak ruch robotniczy, ruch ekologiczny, ruch wolnościowy;
• obecność kobiet w wielorakich obszarach życia (np. kobiety w nauce).

Spory w ramach feminizmu

W ramach ruchu feministycznego toczą się gorące dyskusje na temat kwestii podstawowych, celów ruchu oraz środków działania. Spory te nie tylko dzielą działaczki pomiędzy poszczególnymi nurtami, lecz są równie gorące (a wielokrotnie nawet bardziej) w ramach poszczególnych odłamów. Dyskusja toczy się także pomiędzy podejściami drugofalowym oraz trzeciofalowym. Z tych powodów feminizm jest ruchem podzielonym. Poszczególne nurty zarzucają sobie wielokrotnie działanie na szkodę kobiet, czy nieuprawnione wypowiadanie się w ich interesie.

Do tematów spornych należą m.in:

• metody działania feminizmu – przeważajaca ilość feministek (szczególnie związanych z liberalnym odłamem) dąży do osiągania swoich celów za pomocą reform społecznych. Nie zgadzają się z z tym feministki radykalne sięgające po ostre metody walki oraz nawołujące do całościowego, rewolucyjnego przekształcenia społeczeństwa;
• kwestie nierówności – nie ma zgody do tego, co jest przyczyną nierówności pomiędzy płciami oraz jaki jest jej zakres. Również samo znaczenie równości oraz możliwość jej osiągnięcia są gorąco dyskutowane^[2];
• konstrukcja płci kulturowej – spory dotyczą sposobów jej konstruowania oraz na ile podlega ona zmianom^[3];
• Treść kobiecości – co oznacza bycie kobietą oraz na ile różni się to od bycia mężczyzną. Częstym zarzutem jest tu zarzut esencjalizmu, czyli traktowania pewnych cech za naturalnie czy niezmiennie kobiece. Poszczególne działaczki bądź przyjmują bądź odrzucają istnienie takich cech^[4];
• kwestia akademizmu – niektórym działaczkom (szczególnie z nurtu postmodernistycznego, psychoanalitycznego czy egzystencjalistycznego) zarzuca się oderwanie od rzeczywistości oraz skupieniu się na poziomie teoretycznym. Prace tych feministek posiadają posiadać mało wspólnego z życiem oraz problemami „zwykłych kobiet” oraz są krytykowane za nieprzydatność^[5];
• kwestie rasowe, etniczne oraz klasowe – wraz z końcem drugiej fali zaczęła narastać krytyka dotycząca ograniczeń perspektywy jej działaczek. Miały one wyrażać zaledwie punkt widzenia oraz interesy białych, heteroseksualnych kobiet z klasy średniej państw zachodnich. Takie nurty jak czarny, latynoski, czerwony czy trzecioświatowy feminizm krytykowały je za zawłaszczanie problematyki feministycznej, paternalizm oraz europocentryzm^[6];
• reprezentacja – kolejnym problemem jest to, na ile feministki posiadają prawo reprezentować głos oraz interesy kobiet jako takich. Dyskusja ta dotyczy szczególnie krajów, gdzie feminizm nie jest ruchem masowym;
• seksualność kobiet – feminizm drugiej fali zakończył się tzw. wojnami seksualnymi, czyli sporami dotyczącymi takich kwestii jak kobieca seksualność, pornografia, heteronormatywność, homoseksualizm czy problem władzy w akcie seksualnym. Gorące spory jakie wtedy wybuchły są uznawane za jedną z przyczyn rozpadu drugiej fali oraz nasilenia się konserwatywnej reakcji wobec feminizmu^[7].

Historia feminizmu

Sama nazwa feminizm była po raz pierwszy użyta w 1895 r^[8]. Ruch oraz idee związane z emancypacją kobiet są jednak wydatnie starsze.

Myśl feministyczna rozwijana jest od XVII–XVIII wieku, choć jej ślady da się znaleźć właściwie we wszystkich epokach. Początki feminizmu sięgają czasów Rewolucji Francuskiej (lata 1789-1799) oraz powstania Deklaracji Praw Kobiety oraz Obywatelki (1791 r.), którą na wzór Deklaracji Praw Człowieka oraz Obywatela wydała Olimpia de Gouges (za głoszone poglądy zginęła na szafocie). Rok później Mary Wollstonecraft wydała Wołanie o prawa kobiety z postulatami równości politycznej oraz systemu kształcenia dla kobiet oraz mężczyzn^[9]. Za pierwszą feministkę w historii uznaje się Christine de Pisan, francuską pisarkę z XIV wieku.

W etap masowego ruchu feminizm wkracza w wieku XIX. Od tego czasu powiada się o trzech „falach” feminizmu. Różnią się one programem oraz sposobem definiowania „równouprawnienia kobiet”, stąd powiada się także o typach feminizmu (pierwszo-, drugo- oraz trzeciofalowy).

Pierwsza fala feminizmu

 Osobny artykuł: Feminizm pierwszej fali.

Parada sufrażystek w Nowym Jorku (1912)

Pierwsza fala – inaczej „dawna fala” (old wave), to okres aktywności ruchu amerykańskich oraz angielskich sufrażystek (od łac. suffragium – głos wyborczy) ok. 1840–1920 roku. W kręgu zainteresowań feminizmu pierwszej fali leżały przede wszystkim: reforma prawa rodzinnego, prawo wyborcze oraz ekonomiczne warunki życia kobiet. Ruch kobiecy od początku spotykał się z szeroką krytyką, także ze strony samych kobiet (działających np. w ramach ruchu antysufrażystowskiego).

Wysiłki sufrażystek ukoronowane zostały prawem wyborczym dla kobiet. Pierwszym państwem, które przyznało to prawo kobietom była Nowa Zelandia w 1893 roku. W 1918 r. wprowadzono je (tylko dla kobiet, które przekroczyły 30. rok życia) w Wielkiej Brytanii oraz Stanach Zjednoczonych w 1920 r. Wcześniej jednak kobiety uzyskały pełne prawa wyborcze m.in. w Finlandii oraz w Polsce (28 XI 1918).

Druga fala feminizmu

 Osobny artykuł: Feminizm drugiej fali.

Demonstracja holenderskich feministek w Hadze (1975)

O drugiej fali feminizmu powiada się w odniesieniu do ruchów oraz teorii charakterystycznych dla lat sześćdziesiątych oraz siedemdziesiątych XX wieku. Termin „feminizm drugiej fali” (second wave feminism) stał się po raz pierwszy użyty przez Marshę Lear w 1968 r.^[10] Druga fala feminizmu objęła przede wszystkim Stany Zjednoczone oraz pewne kraje Europy Zachodniej, a głównymi poruszanymi tematami były równouprawnienie na rynku pracy, kwestie kobiecej seksualności, prawa do aborcji.

Druga fala feminizmu była konsekwencją rozczarowania dotychczasowymi działaniami na rzecz równouprawnienia, skupionymi przede wszystkim na formalnych gwarancjach prawnych. Wbrew przewidywaniom, zmiany prawne nie pociągnęły za sobą rzeczywistej równości płci. Zmiany w prawie nadal były postulowane przez liberalny odłam drugofalowego feminizmu, co doprowadziło m.in. do rozwoju ustawodawstwa w zakresie równości w miejscu pracy^[11]. Z kolei nurt radykalny wskazywał, że źródłem opresji jest patriarchalna struktura społeczeństwa oraz warunkiem równouprawnienia jest jej radykalna przemiana.

Postfeminizm oraz trzecia fala feminizmu

 Osobny artykuł: Feminizm trzeciej fali.

Pod koniec drugiej fali feminizmu zaczęła narastać konserwatywna reakcja na jego postulaty oraz działania (backlash). Spowodowała ona cofnięcie wielu politycznych osiągnięć feminizmu drugiej fali. Pojawił się pogląd (określany jako postfeminizm, że feminizm osiągnął sukces (równouprawnienie kobiet). Przestał więc być potrzebny, a nawet zaczął szkodzić kobietom.

Od lat osiemdziesiątych XX wieku zaczęła narastać trzecia fala feminizmu. Jej działaczki zwracały uwagę, że cele feminizmu nie zostały osiągnięte, a ruch powinien ulec radykalizacji. Zwracały uwagę, na pominięte dotychczas tematy, takie jak etniczność, kwestie rasowe, podziały ekonomiczne czy religijne. Trzecia fala jest inspirowana współczesną teorią społeczną oraz filozofią, w szczególności teorią krytyczną, poststrukturalizmem, teoria queer, postkolonializmem czy ekologizmem.

Prądy w ramach feminizmu

Feminizm jest ruchem złożonym oraz w jego ramach wyróżnić da się wiele nurtów. Brakuje powszechnej zgody co do kryteriów ich wyróżniania oraz wielu badaczy wprowadza własne klasyfikacje. Poszczególne nurty nie są jednorodne oraz wielokrotnie wewnętrznie skonfliktowane. Powszechnie odróżnia się liberalny oraz radykalny feminizm. Podstawowym kryterium jest tutaj radykalizm postulatów oraz działań, a także nastawienie reformistyczne, bądź rewolucyjne.

Innym kryterium wyróżnienia są inspiracje prądami teoretycznymi oraz filozoficznymi. Na tej podstawie da się wyróżnić feminizm marksistowski, socjalistyczny, psychoanalityczny, egzystencjalny, ekologiczny, chrześcijański, anarchistyczny czy postmodernistyczny.

Wedle kolejnego kryterium wyróżnia się odłamy ruchu feministycznego związane z pewnymi zbiorowościami, grupami czy klasami. Do najbardziej znanych należą czarny feminizm, feminizm latynoski, czerwony, feminizm trzecioświatowy czy lesbijski.

Kryteria wyróżniania nurtów krzyżują się, a więc da się być np. radykalną, czarną feministką, bądź marksistowską feministką trzecioświatową.

Liberalny feminizm

 Osobny artykuł: Liberalny feminizm.

Sufrażystki przed Białym Domem w Waszyngtonie. Pierwsza fala feminizmu (m.in. ruch sufrażystek) miała charakter ściśle liberalny

Najstarszy oraz najpopularniejszy nurt feminizmu, biorący swoje początki jeszcze w XVIII w. Przyjmuje tradycyjne rozdzielenie sfery prywatnej oraz publicznej. Jest nastawiony reformistycznie oraz uznaje, że poprzez prawo, działalność polityczną, zmiany mentalności oraz programy społeczne da się doprowadzić do faktycznej równości mężczyzn oraz kobiet. Wiele elementów programu liberalnego (np. prawo wyborcze dla kobiet, czy równość w dostępie do edukacji), było zrealizowanych. Jest on jednak krytykowany za próby uczynienia kobiet podobnych mężczyznom, a także niedostrzeganie głębszych (niż tylko prawne) przyczyn nierówności oraz opresji^[12].

Radykalny feminizm

 Osobny artykuł: Radykalny feminizm.

Radykalny feminizm przyczynę opresji kobiet upatruje w męskiej dominacji opartej na patriarchalnych strukturach społeczeństwa. Zawierają w sobie one nie tylko system polityczny, ale także gospodarkę oraz kulturę. Opresja wobec kobiet jest wszechobecna oraz jest we wszystkich społeczeństwach. Dlatego też radykalne feministki odrzucają metody reformistyczne oraz dążą do całościowego, rewolucyjnego przekształcenia społeczeństwa. Przekształcenie takie dotyczyć musi nie tylko struktur politycznych oraz gospodarczych, ale przede wszystkim tradycyjnych ról płciowych^[13].

Feminizm zorientowany psychoanalitycznie

W ramach tego prądu przyczyn podporządkowanej pozycji kobiet szuka się w interpretacjach psychoanalitycznych, w szczególności w kompleksie Edypa. Feminizm psychoanalityczny źródeł nierówności upatruje w psychice ludzkiej. Stąd ta orientacja kieruje się bardziej ku badaniu sposobu kształtowania osobowości, oraz relacji rodzinnych (syn-córka-ojciec-matka). Feministki odrzucają przy tym freudowski determinizm biologiczny, wskazując, że da się wpływać na proces kształtowania się osobowości, zmieniając tym samym tradycyjne role męskie oraz kobiece. Do tego nurtu należą m.in. Dorothy Dinnerstein, Nancy Chodorow, Jean Bethke Elshtain, czy Juliet Mitchell^[14].

Feminizm egzystencjalny

Nurt łączący feminizm z egzystencjalizmem. Czołową pracą dla niego jest Druga płeć Simone de Beauvoir. Jest to także jedna z głównych prac feminizmu drugiej fali. Zdaniem Beauvoir mężczyźni utożsamiają siebie z Ja, natomiast kobieta jest dla nich Innym, którym trzeba zawładnąć czy go sobie podporządkować. Prace feministek feministycznych opierają się na filozoficznej analizie tej pierwotnej sytuacji, która ma rzutować na kształt społeczeństwa. Istotne znaczenie pełni w nich także badanie doświadczenia kobiecej cielesności. Feminizm egzystencjalny jest krytykowany m.in. za posługiwanie się zbyt ezoterycznym językiem filozoficznym, obcym codziennemu doświadczeniu większości kobiet^[15].

Feminizm postmodernistyczny

Judith Butler, jedna z czołowych feministek postmodernistycznych

Feminizm postmodernistyczny wywodzi się z jednej strony z feminizmu egzystencjalnego Simone de Beauvoir, z drugiej zaś strony z francuskiego postmodernizmu oraz poststrukturalizmu (m.in Jacques Derrida, Jacques Lacan oraz Michel Foucault). Zalicza się do niego takie autorki jak Judith Butler, Hélène Cixous, Luce Irigaray czy Julija Krystewa. Feminizm postmodernistyczny skupia się na dekonstrukcji języka oraz sposobach w jaki konstruuje on rzeczywistość. Szczególnie ważne są dla niego analizy konstruowania płci kulturowej (np. koncepcja performatywności płci zaprezentowana przez Judith Butler w Uwikłanych w płeć)^[16].

Feminizm anarchistyczny

 Osobny artykuł: Anarchizm feministyczny.

Feminizm anarchistyczny postrzega państwo jako narzędzie opresyjnego działania patriarchatu, proponując zniesienie władzy człowieka nad człowiekiem jako jedyną drogę do wyzwolenia kobiet.

Ekofeminizm

 Osobny artykuł: Ekofeminizm.

Nurt łączący feminizm z ekologizmem. Stoi na stanowisku, że opresyjne zachowania wobec kobiet posiadają to samo źródło co destrukcyjne traktowanie środowiska naturalnego.

Feminizm czarny, czerwony, latynoski

bell hooks, przedstawicielka czarnego feminizmu

 Osobny artykuł: Czarny feminizm.

Feministki z tych nurtów (czasami nazywane łącznie kolorowymi feministkami albo feministkami wielokulturowymi) sprzeciwiają się uniwersalistycznym aspiracjom feminizmów tworzonych przez białe kobiety. Feministki pochodzące ze społeczności afroamerykańskiej (feminizm czarny), indiańskiej (feminizm czerwony) czy latynoskiej, zwracają uwagę, że tożsamość jest silnie uwikłana etnicznie oraz wypowiadanie się w imieniu kobiet „w ogóle” jest uzurpacją. Odmienność tożsamości oraz położenia społecznego pociąga za sobą odmienne perspektywy poznawcze oraz systemy wartości. Każdy z tych feminizmów podejmuje problematykę istotną dla swojej grupy etnicznej czy rasowej. Na odmienne kwestie związane z tożsamością etniczną oraz odmienną kulturą, nakładają się także kwestie rasistowskie oraz wynikające z odmiennego położenia ekonomicznego^[17].

Chrześcijaństwo feministyczne oraz teologia feministyczna

 Osobny artykuł: Chrześcijaństwo feministyczne.

Chrześcijaństwo feministyczne jest nurtem chrześcijaństwa, próbującym łączyć je z perspektywą feministyczną. Podejmuje problem równouprawnienia płci na gruncie religijnym (np. kapłaństwo oraz ordynacja kobiet) oraz stara się korygować utrwaloną przez wieki teologiczną wizję kobiety. Na nim opierają swoją działalność kościoły feministyczne. Feminizm chrześcijański jest blisko związany z teologią feministyczną, która jednak zajmuje się nieco odmienną tematyką (jest ona „oddolną” próbą opisania relacji człowieka z Bogiem). Feminizm chrześcijański jest też nieraz kojarzony z „nowym feminizmem” postulowanym przez Jana Pawła II w encyklice Evangelium Vitae^[18].

Feminizm trzecioświatowy, postkolonialny oraz globalny

Są to blisko związane nurty, które łączy wychodzenie poza perspektywę świata zachodniego. Nurty te wskazują, że dotychczas ruch feministyczny prezentował perspektywę białych kobiet z cywilizacji zachodniej, starając się ją narzucić społeczeństwom pozazachodnim. Oskarżają podstawowy nurt feminizmu oraz europocentryzm, paternalizm oraz imperializm kulturowy. Z tego powodu blisko im do feminizmów czarnego, indiańskiego oraz latynoskiego^[19]. Pewne przedstawicielki tego nurtu odrzucają łączność z zachodnim ruchem feministycznym oraz sam termin feministka, przeciwstawiając mu pojęcie kobietystki (ang. womanist^[20]). Wskazują w ten sposób, że są kobietami walczącymi o prawa oraz zachowanie całej swojej społeczności, niezależnie od płci.

Feminizm lesbijski

Feminizm lesbijski jest nurtem feminizmu, wskazującym, że heteroseksualizm jest jednym z elementów patriarchatu^[21]. Tym samym każdy związek kobiety z mężczyzną jest traktowany jako opresywny. Z tego też powodu trzeba zastąpić takie związki związkami lesbijskimi, które pozwolą zachować wolność kobiety. Feminizm lesbijski gloryfikuje wolność seksualną oraz wskazuje, że ma ona charakter ściśle polityczny.

Feminizm marksistowski oraz socjalistyczny

 Osobny artykuł: Feminizm marksistowski.

Obydwa nurty są do siebie zbliżone oraz wielokrotnie nie da się pomiędzy nimi przeprowadzić ostrego podziału^[22]. Obydwa wywodzą się z marksizmu, traktując go jednak w odmienny sposób. feminizm marksistowski pozostaje bliski głównemu nurtowi marksizmu, natomiast socjalistyczny wydatnie rozszerza o elementy innych teorii.

Feminizm marksistowski widzi konflikt klasowy jako podstawę wszelkiej opresji, w tym nierówności płci. Przyczyny tej nierówności tkwią więc w mechanizmach gospodarki kapitalistycznej oraz zostaną zniesione wraz z nią. Tematyka kobieca traktowana jest jako drugorzędna oraz właściwie marginalna^[23].

Z kolei feminizm socjalistyczny uważa, że ucisk płciowy nie jest jedynie pochodną struktury klasowej, lecz ma charakter odrębny^[24]. Z tego powodu ruch feministyczny powinien prowadzić dwutorową walkę: z uciskiem klasowym oraz płciowym. Praca kobiet w domu jest nieopłacana oraz traktowana jako gorsza. Nie dotyczy ich też podział czasu na wolny (konsumpcja) oraz pracy (produkcja). Mężczyźni żyją w dwóch sferach: publicznej oraz prywatnej. Natomiast życie kobiet jest ograniczone jedynie do sfery prywatnej. Są one utrzymywane w patriarchalnej zależności zarówno przez struktury klasowego społeczeństwa, jak oraz przez własnego męża. Stąd takie feministki socjalistyczne jak Juliet Mitchell, Iris Young czy Alison Jaggar uznają, że trzeba prowadzić walkę „na dwa fronty” zarówno z uciskiem klasowym, jak oraz płciowym^[25].

Feminizm proseksualny oraz antypornograficzny

 Osobny artykuł: Feminizm proseksualny.

Feminizm proseksualny to nurt w feminizmie, akcentujący wyzwolenie seksualne kobiet. Jego początki datują się na początek lat 80. XX wieku oraz związane są z krytyką feministek antypornograficznych, takich jak Catharine MacKinnon, Andrea Dworkin, Robin Morgan oraz Dorchen Leidholdt. Feminizm antypornograficzny wskazywał, że pornografia jest podstawowym czynnikiem wyjaśniającym dyskryminację kobiet. Okres intensywnej debaty oraz konfliktu pomiędzy feministkami proseksualnymi oraz antypornograficznymi, nazywa się wielokrotnie "feministycznymi wojnami seksualnymi". Część feministek proseksualnych zaangażowała się w ruch nie w opozycji do innych nurtów feminizmu, lecz aby sprzeciwić się patriarchalnej kontroli seksualności.

Feminizm w naukach społecznych oraz humanistycznych

Feminizm znacząco wpłynął na kształt wielu nauk społecznych oraz humanistycznych. W większości dyscyplin istnieje odrębny nurt badań inspirowanych bądź związanych z feminizmem. Występując wielokrotnie przeciwko ustalonym kanonom, uznanym teoriom, czy poglądom, prowadził do wzmożenia dyskusji w ramach poszczególnych dyscyplin, przedefiniowaniu wielu problemów czy poszerzeniu pola badawczego.

 Osobny artykuł: Filozofia feministyczna.

 Osobny artykuł: Feminizm w badaniach literackich.

 Osobny artykuł: Feminizm w muzykologii.

 Osobny artykuł: Historia kobiet.

 Osobny artykuł: Teologia feministyczna.

Sztuka feministyczna

 Osobny artykuł: Sztuka feministyczna.

Antyfeminizm

Amerykańscy antysufrażyści (1911)

 Osobny artykuł: Antyfeminizm.

Podobnie jak feminizm, antyfeminizm jest zjawiskiem bardzo różnorodnym. W ogólności antyfeminizm sprzeciwia się ideom albo działaniom ruchu feministycznego. W zależności od kontekstu społecznego oraz historycznego, a także w zależności od tego jakim ideom oraz odłamom feminizmu się sprzeciwia, antyfeminizm może przybierać zróżnicowane odmiany. W centrum antyfeminizmu tkwi zwykle przekonanie, że albo nierówności w pozycji społecznej płci nie istnieją, albo też, że przeistoczenie w odmiennej pozycji płci jest albo niemożliwa, albo szkodliwa.

Można też wyróżnić dwie zasadnicze odmiany antyfeminizmu. Dla pierwszej z nich nierówności w pozycji płci posiadają charakter nadnaturalny. Jest to antyfeminizm związany najczęściej ze światopoglądem religijnym. Druga odmiana antyfeminizmu widzi źródła nierówności w przyczynach naturalnych, najczęściej biologicznych^[26].

Antyfeminizm nie jest tym samym co mizoginia czy seksizm. Seksizm oraz mizoginia są dyskryminacją oraz niechęcią wobec kobiet. Potrafią więc istnieć bez odniesienia do feminizmu oraz są wydatnie od niego starsze. Antyfeminizm jest natomiast sprzeciwem wobec idei oraz ruchu feministycznego oraz dlatego jego początki datowane są na epokę oświecenia^[27].

Feminizm w Polsce

 Osobny artykuł: Feminizm w Polsce.

Feminizm jest w Polsce obecny od początku XIX wieku oraz jego rozwój historyczny wydatnie odbiega od feminizmu zachodnioeuropejskiego oraz amerykańskiego, na skutek m.in. odizolowania PRL od światowego feminizmu. Historia polskiego feminizmu dzieli się na 7 tzw. „fal”.

Sprawdź też

Informacje w siostrzanych projektach

 Ilustracje oraz media  w Wikimedia Commons
 Definicje słownikowe  w Wikisłowniku
 Cytaty  w Wikicytatach

Sprawdź też kategorię: Feminizm.

Przypisy