Fidżi, Republika Fidżi – państwo wyspiarskie, leżące w południowo-zachodniej części Oceanu Spokojnego na wschód od Vanuatu, zachód od Tonga oraz południe od Tuvalu.
Geografia
-
Osobny artykuł: Geografia Fidżi.
Państwo leżące jest na 322 wyspach oraz wysepkach pochodzenia wulkanicznego, otoczonych rafami koralowymi. Spośród nich zamieszkanych jest około 110. Dwie największe wyspy to Viti Levu oraz Vanua Levu. Viti Levu stanowi połowę powierzchni Fidżi, na niej leżąca jest stolica państwa, Suva oraz najwyższe wzniesienie – Tomanivi (1324 m n.p.m.). Na wyspach wznoszą się góry wulkaniczne sięgające ponad 1200 m n.p.m., porośnięte wiecznie zielonymi lasami równikowymi, lasami zrzucającymi liście oraz sawannami. Klimat wysp równikowy wilgotny, od listopada do kwietnia są cyklony tropikalne.
Miasta Fidżi
Lista miast oraz osiedli na Fidżi[3]
- Suva (stolica kraju) - 173,14 tys. mieszkańców
- Nasinu - 76,06 tys. (aglomeracja Suva)
- Lautoka - 52,22 tys.
- Nausori - 47,60 tys.
- Nadi - 42,28 tys.
- Labasa - 27,95 tys.
- Lami - 20,53 tys.
- Ba - 18,53 tys.
- Sigatoka - 9,62 tys.
- Savusavu - 7,03 tys.
- Vatukoula - 5,58 tys.
- Navua - 5,05 tys.
- Rakiraki - 4,95 tys.
- Levuka - 4,40 tys.
- Tavua - 2,39 tys.
- Pacific Harbour - 1,82 tys.
- Lomawai <1,0 tys.
Historia
Pierwsi mieszkańcy Fidżi byli przybyszami z południowo-wschodniej Azji na długo przed odkryciem wysp przez Europejczyków w XVII w. Pierwszym Europejczykiem, który tu dotarł był Abel Tasman w 1643. Następnie w 1774 wyspy były badane przez Jamesa Cooka. W 1854 w zachodniej części powstało królestwo, którego stolica znajdowała się na Bau. Wyspy są brytyjską kolonią w 1874. W latach 1879-1917 nastąpił napływ ludności hinduskiej do pracy na plantacjach. W 1966 Fidżi uzyskało wewnętrzną autonomię w ramach Brytyjskiej Wspólnoty Narodów. Niepodległość otrzymały w 1970. Od 1987 Fidżi jest republiką (przedtem głową państwa był monarcha brytyjski). Rządy demokratyczne były przerywane dwoma wojskowymi zamachami. Obydwa spowodowane były niepokojami pomiędzy etnicznymi Fidżijczykami a ludnością hinduską stanowiącą większość.
Konstytucja z 1990 zagwarantowała etnicznym Fidżyjczykom kontrolę nad Fidżi, co doprowadziło do emigracji Hindusów. To znów wywołało trudności gospodarcze, ale spowodowało, że Melanezyjczycy stali się większością. Poprawki uchwalone w 1997 uczyniły konstytucję sprawiedliwszą. Wolne oraz spokojne wybory w 1999 zakończyły się utworzeniem rządu przez Hindusów. Po roku stał się usunięty przez zamach przeprowadzony przez nacjonalistę George'a Speighta. Demokracja była przywrócona pod koniec 2000, kiedy to stał się utworzony rząd tymczasowy z premierem Laisenia Qarase, który pozostał na tym stanowisku. Jesienią 2006 miał miejsce pucz wojskowy. Po tym wydarzeniu, 8 grudnia 2006 zawieszono członkostwo Fidżi we Wspólnocie Narodów.
Fidżi ma wyjątkowo sprawne siły zbrojne oraz jest ważnym współpracownikiem ONZ. Bierze udział w misjach pokojowych w wielorakich częściach świata.
Ustrój polityczny
Na czele państwa stoi prezydent wybierany przez Wielką Radę Wodzów Plemiennych (80 dziedzicznych fidżyjskich wodzów plemiennych) na 5-letnią kadencję. Pełni on z reguły honorową rolę (wzór zaczerpnięty z Brytyjskiej Monarchii). Prezydent ma jednak pewne uprawnienia, których może użyć zaledwie w wypadku jakiegoś narodowego kryzysu. Jemu też podlega armia. Prezydent formalnie wyznacza premiera, który musi posiadać poparcie większości w Izbie Reprezentantów. W praktyce jest to lider największej partii politycznej albo kandydat uzgodniony przez partie tworzące koalicję. Bywa jednak, że parlament jest zbyt rozdrobniony albo partia mająca przeważajaca ilość rozpada się. W takich przypadkach prezydent podejmuje się roli sędziego rozjemczego oraz po naradzeniu się z wszystkimi politycznymi frakcjami musi wyznaczyć na szefa rządu osobę, która wedle niego będzie miała największe szanse uzyskania poparcia w Izbie Reprezentantów. Po nominacji premiera prezydent na jego wniosek formalnie wyznacza ministrów - przeważnie od dziesięciu do dwudziestu pięciu, którzy sprawują władzę wykonawczą. Stosownie do konstytucji rząd ma być odbiciem politycznego składu Izby Reprezentantów, a każda partia mająca więcej niż 8 miejsc w Izbie Reprezentantów ma posiadać reprezentację w Rządzie. W praktyce, ta reguła wcale nie była dokładnie wprowadzona w życie.
Parlament Fidżi jest dwuizbowy. Izba Reprezentantów liczy 71 członków, z czego 25 jest wybranych w powszechnych wyborach. Pozostałe 46 miejsc jest obsadzanych także w drodze wyboru, ale z uwzględnieniem przynależności etnicznej wyborców, którzy głosują na kandydatów właściwych dla swojej grupy narodowościowej. Wśród tej grupy posłów musi się znaleźć: 23 Fidżyjczyków, 19 Hindusów, 1 Rotuman oraz 3 przedstawiciele pozostałych grup narodowościowych (Europejczyków, Chińczyków oraz innych mniejszości).
Izba wyższa parlamentu, Senat, ma 32 członków formalnie wyznaczanych przez Prezydenta z nominacji Wielkiej Rady Wodzów Plemiennych (14), Premier (9), Lidera Opozycji (8) oraz Rady Wyspy Rotuman (1). Senat nie ma inicjatywy ustawodawczej, ale może odrzucić albo poprawić ustawę.
Podział administracyjny
-
Fidżi jest podzielone na cztery dystrykty (divisions, stolice w nawiasach)
Dodatkowo wyspa Rotuma leżąca na północ od głównego archipelagu ma pewien stopień wewnętrznej autonomii.
Siły zbrojne
Siły zbrojne republiki (RFMF) są formacją zawodową. Wojska lądowe liczebnie stanowią odpowiednik brytyjskiej lekkiej brygady piechoty, w sumie około 3 500 żołnierzy. Siły powietrzne to dwa śmigłowce: AS-355 Ecureuil oraz AS-365 Dauphin 2. Siły nawodne (liczące około 300 marynarzy oraz oficerów) to 3 duże łodzie patrolowe typy Kula oraz 4 małe typów Levuka oraz Vai. Artyleria to 12 moździerzy kal. 81 mm oraz 4 armaty 25-funtowe wykorzystywane jedynie w celach ceremonialnych.
Kwatera sztabu RFMF istnieje w stolicy (Suva), tam też stacjonuje dowódca w stopniu generała brygady. Dowództwu (istnieje także Dowództwo Strategiczne oraz Dowództwo Sił Lądowych (LFC, ang. Land Forces Command).
LFC podzielone są na 3 bataliony regularne oraz 3 bataliony obrony krajowej. Dwa bataliony regularne wykorzystywane są w misjach zagranicznych: 1. bat. piech. w sile 223 ludzi stacjonuje w Iraku (misja UNAMI), 2. bat. piech. w sile 338 ludzi wchodzi w skład Wielonarodowych Sił Obserwacyjnych (MFO) na Półwyspie Synaj, na granicy izraelsko-egipskiej.
3. bat. (600 ludzi) zapewnia bezpieczeństwo w kraju, w czym współdziałają bataliony obrony terytorialnej (w czasach pokojowych szkieletowe, w sile kompanii). Poza tym są jednostki inżynieryjna oraz logistyczna.
Społeczeństwo
Wioska Navala w centralnej części wyspy
Viti Levu.
Kościół w miejscowości
Levuka.
Ludność: 825 tysięcy, z reguły Melanezyjczycy oraz Hindusi. Fidżyjczycy są ludnością rdzenną, która ma 83% ziemi, Hindusi zostali sprowadzeni przez Brytyjczyków w XIX wieku do pracy na plantacjach.
Dane da się znaleźć w CIA Factbook [3]"
Grupy etniczne
Populacja Fidżi jest prawie jednakowo podzielona pomiędzy rodzimych Fidżyjczyków, lud mieszanego polinezyjskiego oraz melanezyjskiego pochodzenia (51%), oraz Hindusów (43,7%), potomków indyjskich robotników kontraktowych przywiezionych przez Brytyjczyków w XIX w. Około 1,2% to mieszkańcy wyspy Rotuma, kulturowo bliżsi z mieszkańcami Tonga albo Samoa niż z resztą Fidżi. Są też małe, ale ekonomicznie znaczące, grupy Europejczyków, Chińczyków, oraz innych mniejszości. Relacje pomiędzy rdzennymi Fidżyjczykami a Hindusami wielokrotnie były napięte, co zdominowało politykę Fidżi w przeszłości.
Języki
W konstytucji są zapisane 3 oficjalne języki: angielski, pozostawiony po Brytyjczykach, fidżyjski, należący do austronezyjskiej rodziny języków używany przez etnicznych Fidżijczyków oraz hindustani, podstawowy język Hindusów. Obywatele Fidżi posiadają konstytucyjne prawo by komunikować się z jakąkolwiek agencją rządową w którymkolwiek z oficjalnych języków. Angielski służy z reguły do komunikacji pomiędzy dwoma największymi społecznościami, jak także z zewnętrznym światem, jest to też język rządu, biznesu, edukacji, handlu, oraz sądów.
Wśród Hindusów, hindi preferowany jest przez wyznawców hinduizmu natomiast muzułmanie preferują urdu[4].
Kilka dialektów języka fidżyjskiego używanego na zachodzie kraju, różni się wydatnie od oficjalnego standardu. Część Hindusów używa języka tamilskiego, bengalskiego oraz innych. Na wyspie Rotuma jest w użyciu miejscowy język pochodzenia polinezyjskiego.
Religia
Dane z 2004:
-
Osobny artykuł: Metropolia Suva.
-
[5]
Najstarszy kościół w kraju istnieje na Bau[6].
Kultura
Muzyka w swoim charakterze jest zdecydowanie polinezyjska, chociaż geograficznie Fidżi jest bliższa Melanezji. Tradycyjna muzyka zdominowana jest przez wokalną muzykę kościelną, jak także tańce charakteryzujące się bogatą harmonią wraz ze złożoną rytmiką bębnów albo innych miejscowych instrumentów. Współcześni Fidżyjczycy wykonują muzykę ludową używając takich instrumentów jak mandolina, gitara oraz gitara hawajska oraz wiele rodzimych instrumentów, z których najbardziej popularne są bębny lali używane w celu zwoływania się z odległych miejsc. Bębny Lali stanowią cząstka tradycyjnej kultury Fidżi, używane jako forma komunikacji, ogłoszenie urodzin, śmierci czy wojny. Mniejsza odmiana bębna lali (lali ni meke) jest używana w muzyce.
Media
Najpopularniejszym dziennikiem na Fidżi jest wydawany od 1869 The Fiji Times, bardziej konserwatywny od konkurencyjnego Daily Post. Od 1991 na Fidżi istnieje kanał telewizyjny Fiji One, a Fiji Broadcasting Commision emituje parę kanałów radiowych po fidżyjsku, angielsku oraz w hindi[7].
Gospodarka
Fidżi jest bogate w lasy oraz zasobne w ryby. Ma jedną z najbardziej rozwiniętych gospodarek Pacyfiku. Podstawowym źródłem dochodu jest turystyka (ważne źródło dewiz) oraz rolnictwo. Uprawa trzciny cukrowej oraz produkcja cukru (1/3 dochodu), tytoniu, palmy kokosowej oraz innych miejscowo jadalnych korzeni. Wydobycie złota, srebra oraz miedzi, połów ryb.
Linki zewnętrzne
Sprawdź hasło
Fidżi w Wikisłowniku
- Fidżi - zdjęcia oraz informacje na temat wysp oraz lokalnej ludności
Przypisy
- ↑ Sekcja 4 Konstytucji Fidżi
- ↑ [1]World Population Prospects, Table A.1
- ↑ portal CityPopulation - dane szacunkowe z IX 2007 r.
- ↑ Stasik, Danuta: Język hindi cz.1 Wydawnictwo Akademickie Dialog, Warszawa 1994/97, str. 3
- ↑ [2] Dane statystyczne zaczerpnięto z książki Patricka Johnstona oraz Jasona Mandryka pt. "Operation World", oraz z innych źródeł.
- ↑ Viti Levu - Kings Rd (Lautoka to Suva). W: Rob Kay: Fiji - a travel survival kit. Lonely Planet Publications, 1993, s. 160. ISBN 086442177.
- ↑ Media. W: Rob Kay: Fiji - a travel survival kit. Lonely Planet Publications, 1993, s. 69-70. ISBN 086442177.
|
Światowa Organizacja Handlu (WTO) |
|
|
|
 |
|
