Republika ng Pilipinas Republic of the Philippines Republika Filipin
Flaga Filipin Herb Filipin
Hymn: Lupang Hinirang
Język urzędowy	filipiński, angielski
Język używany	171 języków, filipiński jako ponadregionalny
Stolica	Manila
Ustrój polityczny	republika
Głowa państwa	prezydent Benigno Aquino III
Szef rządu	prezydent Benigno Aquino III
Powierzchnia  • całkowita  • wody śródlądowe	72. na świecie 300 000 km² 1830 km² (0,61%)[1]
Liczba ludności (2008)  • całkowita   • gęstość zaludnienia	12. na świecie 92 681 000[1]▲ 309 osób/km²
Jednostka monetarna	peso filipińskie (PHP)
Niepodległość	od USA 4 lipca 1946
Religia dominująca	rzymski katolicyzm
Strefa czasowa	UTC +8
Kod ISO 3166	PH
Domena internetowa	.ph
Kod samochodowy	RP
Kod samolotowy	RP
Kod telefoniczny	+63
Terytoria autonomiczne	Muzułmańskie Mindanao
1  Dane szacunkowe na lipiec 2008 roku, podane za CIA The World Factbook [2]

Zdjęcie satelitarne

Filipiny, oficjalnie Republika Filipin (fil.: Pilipinas, Republika ng Pilipinas, ang.: Philippines, Republic of the Philippines ) – państwo wyspiarskie w południowo-wschodniej Azji, leżące na Archipelagu Filipińskim na Oceanie Spokojnym. Od północy Filipiny oblewane są wodami cieśniny Luzon, od zachodu wodami Morza Południowochińskiego. Archipelag oddzielony od wyspy Borneo Morzem Sulu oraz Morzem Celebes od pozostałych wysp Indonezji. Od wschodu Filipiny otoczone są wodami Morza Filipińskiego. Położenie w strefie klimatu równikowego oraz pacyficznego pierścienia ognia powoduje, że Filipiny narażone są na częste tajfuny oraz trzęsienia ziemi, jednak czyni z nich także jeden z najbogatszych obszarów na świecie pod względem bioróżnorodności. Cały archipelag składa się z 7107 wysp, lecz najczęściej dzieli się go na trzy główne jednostki: Luzon, Visayas oraz Mindanao. Stolicą Filipin jest Manila.

Z ok. 92 milionami mieszkańców Filipiny zajmują 12. miejsce pośród najbardziej zaludnionych państw świata. Dodatkowe 11 milionów Filipińczyków żyje poza granicami kraju. Wyspy charakteryzują się dużym zróżnicowaniem etnicznym oraz kulturowym. Jednymi z pierwszych, którzy osiedlili się na archipelagu w czasach prehistorycznych byli Negryci. Później przybyły na Filipiny ludy austronezyjskie, razem z którymi dotarły malajskie, hinduskie oraz islamskie wpływy kulturowe. Wraz z rozwojem handlu pojawiły się także chińskie wpływy kulturowe.

Pojawienie się Ferdynanda Magellana w 1521 roku zapoczątkowało erę dominacji hiszpańskiej. Do końca XVI wieku prawie cały archipelag stał się podbity przez Hiszpanię oraz przekształcony w jej kolonię. Sukcesem zakończyła się chrystianizacja prawie całej ludność Filipin. Pod koniec XIX wieku nastąpiły w krótkim czasie po sobie powstanie antyhiszpańskie, wojna hiszpańsko-amerykańska oraz powstanie antyamerykańskie, które przyczyniły się do przejęcia kontroli nad Filipinami przez Amerykanów. W czasie II wojny światowej archipelag dostał się pod okupację japońską, która trwała do lipca 1945 roku, kiedy wojska Stanów Zjednoczonych ostatecznie wyparły Japończyków. W lipcu 1946 roku proklamowano niepodległość Filipin. Kilkudziesięcioletni okres dominacji amerykańskiej uczynił rozpowszechnienie języka angielskiego oraz kultury zachodniej. Po odzyskaniu niepodległości Filipiny doświadczyły kilku burzliwych wydarzeń, które prowadziły, np. do obalenia dyktatury Ferdinanda Marcosa w 1986 roku, ale także pokazywały słabość państwa, jak druga rewolucja EDSA w 2001 roku.

Etymologia

Nazwa Filipiny pochodzi od imienia króla Hiszpanii Filipa II Habsburga. W 1543 roku hiszpański odkrywca Ruy López de Villalobos nazwał wyspy Leyte oraz Samar Felipinas na cześć ówczesnego księcia Asturii. Ostatecznie dla całego archipelagu przyjęła się nazwa Las Islas Filipinas. Wcześniej Hiszpanie używali określeń Islas del Poniente (dosł. Wyspy Zachodu) albo San Lázaro – nazwy wymyślonej przez Ferdynanda Magellana^{[2][3][4][5][6]}.

Oficjalna nazwa Filipin zmieniała się kilkakrotnie w historii państwa. W czasie powstania antyhiszpańskiego w latach 1896–1898 Zgromadzenie Narodowe proklamowało założenie Republiki Filipińskiej (República Filipina). Od wybuchu wojny amerykańsko-hiszpańskiej oraz powstania antyamerykańskiego do momentu powstania Wspólnoty Filipin amerykańskie władze kolonialne używały nazwy Wyspy Filipińskie (Philippine Islands). W czasie rządów amerykańskich ukazało się także określenie Filipiny, które z czasem przyjęło się jako popularna nazwa dla kraju^[7]. Po uzyskaniu niepodległości oficjalna nazwa państwa to Republika Filipin.

Geografia

 Osobny artykuł: Geografia Filipin.

• Stolica Manila (ludność 1,7 mln w 2001 r.; z przyległymi miastami – tzw. Metro Manila – ok. 14,1 mln)
• Większe miasta: Quezon City, Davao, Caloocan, Cebu, Tarlac, Iloilo, Bacolod oraz Zamboanga
• Linia brzegowa: ok. 36 289 km (ok. 7107 wysp, z czego 880 zamieszkanych)
• Bogactwa naturalne: ropa naftowa, chrom, rudy żelaza, miedź, nikiel, srebro, złoto, sól kamienna, kobalt
• Klimat równikowy, gorący oraz wilgotny. Średnia temperatura: w styczniu 26 stopni C, w sierpniu 28 stopni C. Pora deszczowa (monsuny) od czerwca do listopada, pora sucha od grudnia do maja. Od lipca do listopada niebezpieczeństwo tajfunów.
• Najwyższy szczyt Apo 2954 m n.p.m.
• Największe jeziora: Laguna de Bay, Jezioro Lanao, Jezioro Taal.
• Grupy etniczne: Filipińczycy 95,5 proc., Chińczycy 1,5 proc., pozostali 3 proc.

Największe wyspy

• Luzon - 104 tys. km²
• Mindanao - 94,6 tys. km²
• Samar - 13,1 tys. km²
• Negros - 12,7 tys. km²
• Palawan - 11,7 tys. km²
• Panay - 11,5 tys. km²
• Mindoro - 9,7 tys. km²
• Leyte - 7,2 tys. km²
• Cebu - 4,4 tys. km²
• Bohol - 3,8 tys. km²
• Masbate - 3,3 tys. km²

Historia

W 1521 roku, portugalski odkrywca Ferdynand Magellan przybył na Filipiny oraz przyłączył je do Królestwa Hiszpanii^[8]. Kolonizacja wysp rozpoczęła się od momentu pojawienia się na nich Miguela Lópeza de Legazpi, który przybył na nie z Meksyku w 1565 roku. Założył wówczas pierwszą europejską osadę Cebu. W 1571 roku była założona Manila jako stolica Hiszpańskich Indii Wschodnich.

W 1898 roku na Filipinach wybuchło powstanie przeciwko Hiszpanom. W konflikcie uczestniczyły Stany Zjednoczone, w efekcie czego przejęły one kontrolę nad krajem. W roku 1916 Filipiny uzyskały poszerzenie uprawnień, a w roku 1934 status niezależnej wspólnoty (Philippines Commonwealth).

W 1946 Filipiny uzyskały niepodległość. W 1965 prezydentem stał się Ferdinand Marcos. W 1986 w kraju dokonał się pokojowy przewrót, w wyniku którego obalona była dyktatura Marcosa, a władzę objęła Corazon Aquino, zwyciężczyni wyborów prezydenckich. W latach 1992-1998 na stanowisku szefa państwa zasiadał Fidel Ramos. W 1998 odbyły się kolejne wybory prezydenckie, wygrane przez Josepa Estradę. W styczniu 2001 Estrada stał się pozbawiony urzędu po oskarżeniu go o malwersacje finansowe. Jego miejsce zajęła wiceprezydent Gloria Macapagal-Arroyo, która wygrała także wybory w 2004. W 2010 na stanowisku zastąpił ją Benigno Aquino III.

Ważniejsze daty

• Święto narodowe Dzień Niepodległości, 12 czerwca (1898 - uwolnienie spod panowania Hiszpanii)

Polityka

• Ustrój polityczny republika
• Parlament Izba Reprezentantów (248 miejsc), Senat (24 miejsca)
• Konstytucja z 2 lutego 1987, w mocy od 11 lutego 1987
• System prawny oparty na prawie hiszpańskim oraz anglo-amerykańskim, akceptuje się Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości z zastrzeżeniami.

Demografia

• Języki: Język filipiński (oficjalny, oparty na tagalog), angielski (oficjalny), hiszpański oraz 87 języków oraz dialektów używanych lokalnie

Religie^[9]:

• Katolicyzm 62,3% (w tym Kościół rzymskokatolicki oraz narodowy Kościół starokatolicki),

 Osobny artykuł: Podział administracyjny Kościoła katolickiego na Filipinach.

• Protestantyzm 19%: Kościół Adwentystów Dnia Siódmego, Kościół Chrystusowy, metodyzm oraz wiele innych,
• Islam 5%,
• Pentekostalizm 2,9%, gł. Zbory Boże
• Animizm 0,6%,
• Mormoni 0,5%,
• Świadkowie Jehowy 0,2%,

 Osobny artykuł: Świadkowie Jehowy na Filipinach.

• pozostali 9.1% (głównie lokalne wyznania chrześcijańskie).

Miasta

Metro Manila, zwane także Regionem Stołecznym, zawiera w sobie właściwe miasto Manila oraz 15 sąsiednich miast oraz jedną gminę. Dziesięć z nich plasuje się na liście dwudziestu największych miast Filipin. Metro Manila liczy ok. 11 milionów mieszkańców oraz jest jedną z największych aglomeracji na świecie. Obszar Wielkiej Manili (Greater Manila), w skład którego wchodzą fragmenty pobliskich prowincji, liczy ok. 20 milionów mieszkańców^[10][11]. Ważnymi ośrodkami miejskimi są także Davao oraz Cebu.

Poniższe zestawienie przedstawia dziesięć największych pod względem liczby ludności miast Filipin^[12]:

Największe miasta					Największe zespoły miejskie
Lp.	Miasto	Populacja	Wzrost pop.	Region	Metro Manila Metro Cebu
1	Quezon City	2 679 450	2,53%	Region Stołeczny
2	Manila	1 660 714	0,03%	Region Stołeczny
3	Caloocan	1 378 856	2,53%	Region Stołeczny
4	Davao	1 363 337	1,81%	Davao
5	Cebu	798 809	2,16%	Central Visayas
6	Zamboanga	774 407	3,54%	Zamboanga Peninsula
7	Antipolo	633 971	5,22%	CALABARZON
8	Pasig	617 301	2,29%	Region Stołeczny
9	Taguig	613 343	4,07%	Region Stołeczny
10	Valenzuela	568 928	2,23%	Region Stołeczny
Na podstawie spisu powszechnego 2007

Turystyka

Atrakcje turystyczne:

• lasy tropikalne
• liczne białe plaże
• rafy
• endemiczna fauna

Przypisy

Sprawdź też

Sprawdź hasło Filipiny w Wikisłowniku

  W Wikimedia Commons leżą multimedia związane z tematem:
Filipiny

• podział administracyjny Filipin
• Benigno Aquino
• Corazon Aquino
• Ferdinand Marcos
• Imelda Marcos
• Douglas MacArthur
• Walden Bello
• Cmentarz Bohaterów w Taguig
• Ambasada Filipin w Polsce

Linki zewnętrzne

• Oficjalny portal rządowy (ang.)

p • d • e Państwa Azji Afganistan • Armenia • Arabia Saudyjska • Azerbejdżan • Bahrajn • Bangladesz • Bhutan • Birma • Brunei • Chiny • Cypr • Filipiny • Gruzja • Indie • Indonezja • Irak • Iran • Izrael • Japonia • Jemen • Jordania • Kambodża • Katar • Kazachstan • Kirgistan • Korea Południowa • Korea Północna • Kuwejt • Laos • Liban • Malediwy • Malezja • Mongolia • Nepal • Oman • Pakistan • Rosja • Singapur • Sri Lanka • Syria • Tadżykistan • Tajlandia • Timor Wschodni • Turcja • Turkmenistan • Uzbekistan • Wietnam • Zjednoczone Emiraty Arabskie Terytoria zależne Akrotiri (Wielka Brytania) • Dhekelia (Wielka Brytania) Państwa nieuznawane na arenie międzynarodowej Abchazja[1] • Cypr Północny[2] • Górski Karabach • Osetia Południowa[3] • Palestyna[4] • Tajwan[5] ↑ obecnie uznawana przez 5 państw ↑ obecnie uznawany przez 1 państwo ↑ obecnie uznawana przez 4 państwa ↑ Aktualnie jest to państwo in statu nascendi; działające na jej obszarze Palestyńskie Władze Narodowe zostały powołane w 1994 w wyniku porozumień z Oslo jako tymczasowa struktura administracyjna zarządzająca obszarem Strefy Gazy oraz częścią Zachodniego Brzegu do czasu uzyskania niepodległości przez Palestynę, kiedy to staną się organami nowego państwa ↑ obecnie uznawany przez 23 państwa

Członkostwo w organizacjach międzynarodowych p • d • e Światowa Organizacja Handlu (WTO) Albania • Angola • Antigua oraz Barbuda • Arabia Saudyjska • Argentyna • Armenia • Australia • Bahrajn • Bangladesz • Barbados • Belize • Benin • Birma • Boliwia • Botswana • Brazylia • Brunei • Burkina Faso • Burundi • Chile • Chiny • Chorwacja • Czad • Demokratyczna Republika Konga • Dominika • Dominikana • Dżibuti • Egipt • Ekwador • Fidżi • Filipiny • Gabon • Gambia • Ghana • Grenada • Gruzja • Gujana • Gwatemala • Gwinea • Gwinea Bissau • Haiti • Honduras • Hongkong • Indie • Indonezja • Islandia • Izrael • Jamajka • Japonia • Jordania • Kambodża • Kamerun • Kanada • Katar • Kenia • Kirgistan • Kolumbia • Kongo • Korea Południowa • Kostaryka • Kuba • Kuwejt • Lesotho • Liechtenstein • Macedonia • Madagaskar • Makau • Malawi • Malediwy • Malezja • Mali • Maroko • Mauretania • Mauritius • Meksyk • Mołdawia • Mongolia • Mozambik • Namibia • Nepal • Niger • Nigeria • Nikaragua • Norwegia • Nowa Zelandia • Oman • Pakistan • Panama • Papua-Nowa Gwinea • Paragwaj • Peru • Republika Południowej Afryki • Republika Środkowoafrykańska • Republika Zielonego Przylądka • Rwanda • Saint Kitts oraz Nevis • Saint Lucia • Saint Vincent oraz Grenadyny • Salwador • Senegal • Sierra Leone • Singapur • Sri Lanka • Stany Zjednoczone • Suazi • Surinam • Szwajcaria • Tanzania • Tajlandia • Tajwan • Togo • Tonga • Trynidad oraz Tobago • Tunezja • Turcja • Uganda • Ukraina • Urugwaj • Wenezuela • Wietnam • Wybrzeże Kości Słoniowej • Wyspy Salomona • Zambia • Zimbabwe • Zjednoczone Emiraty Arabskie • Unia Europejska, w tym poszczególne kraje członkowskie: Austria • Belgia • Bułgaria • Cypr • Czechy • Dania • Estonia • Finlandia • Francja • Grecja • Hiszpania • Holandia • Irlandia • Litwa • Luksemburg • Łotwa • Malta • Niemcy • Polska • Portugalia • Rumunia • Słowacja • Słowenia • Szwecja • Węgry • Wielka Brytania • Włochy p • d • e Stowarzyszenie Narodów Azji Południowo-Wschodniej (ASEAN) Członkowie Birma • Brunei • Filipiny • Indonezja • Kambodża • Laos • Malezja • Singapur • Tajlandia • Wietnam Obserwatorzy Papua-Nowa Gwinea Dialog Unia Europejska Kraje kandydujące Timor Wschodni p • d • e Unia Łacińska Język francuski Francja • Haiti • Monako • Senegal • Wybrzeże Kości Słoniowej Język hiszpański Argentyna • Dominikana • Ekwador • Filipiny • Gwatemala • Hiszpania • Honduras • Kolumbia • Kostaryka • Kuba • Meksyk • Nikaragua • Panama • Paragwaj • Peru • Urugwaj • Wenezuela Język kataloński Andora Język portugalski Angola • Brazylia • Gwinea Bissau • Mozambik • Portugalia • Republika Zielonego Przylądka • Timor Wschodni • Wyspy Świętego Tomasza oraz Książęca Język rumuński Mołdawia • Rumunia Język włoski San Marino • Watykan • Włochy • Zakon maltański