Film – utwór audiowizualny, składający się ze scen, które z kolei składają się z jednego albo więcej (do kilkudziesięciu) ujęć.
Pierwotnie filmy wyświetlano w kinach, współcześnie także w telewizji oraz za pomocą innych urządzeń, takich jak magnetowidy, odtwarzacz DVD, Blu-ray oraz komputery.
Technika filmowa
Nośniki
Podstawowy nośnik, na którym jest utrwalany oraz z którego wyświetla się film to światłoczuła błona fotograficzna 35 mm. Na taśmie filmowej obraz jest zapisany w postaci pojedynczych kadrów, przesuwających się w projektorze kinowym z prędkością 24 klatek na sekundę (w epoce kina niemego było to 16 klatek na sekundę).
Coraz rzadziej są stosowane inne szerokości taśmy – 70, 16, 8 mm oraz super 16 oraz super 8. Zwłaszcza dla potrzeb telewizji filmy rejestruje się także na nośnikach magnetycznych (Beta SP) oraz cyfrowych (Beta cyfrowa, DVCAM, High Definition).
Proporcje ekranu
Oryginalnie filmy wyświetlano na ekranach w proporcji 1:1,33 (podstawa 4, wysokość 3) – taki format przyjęto też dla ekranu telewizyjnego. Po wprowadzeniu na taśmę filmową ścieżki dźwiękowej format standardowy to 1:1,37. W walce z rosnącą konkurencją telewizji w latach 50. XX wieku wynaleziono szeroki panoramiczny ekran (cinemascope). W kamerach oraz projektorach zastosowano obiektywy anamorfotyczne; ekran wydłużył się do proporcji 1:2,55. W latach 60. prowadzono tzw. cineramę z wykorzystaniem taśmy 70 mm, z ekranem w proporcjach 1:2,75.
Aktualnie w kinach najczęściej stosuje się format pośredni tzw. kaszetę (1:1,66 albo 1:1,85), a taśma 70 mm znalazła zastosowanie przy wyświetlaniu obrazów trójwymiarowych w systemie IMAX. Ekran ma tu proporcje 1:1,43, a kadr jest ustawiony na taśmie poziomo, a nie pionowo jak na taśmie 35 mm.
Rozwój technologiczny
Przeważajaca ilość współczesnych filmów jest udźwiękowiona – to znaczy ma dźwięk ściśle zsynchronizowany z obrazem. Kiedyś popularne były filmy nieme, na których wszystkie teksty pojawiały się w formie napisów.
W historii filmu istniało parę momentów przełomowych. Pierwszym z ważniejszych było wprowadzenie dźwięku, później koloru, wielorakich formatów ekranów (np. ekran panoramiczny – cinemascope), filmów trójwymiarowych (zob. IMAX), dźwięku stereofonicznego (Dolby Stereo). Jednym z ostatnich przełomów było pojawienie się technologii cyfrowej zarówno przy efektach inscenizacyjnych jak oraz przy rejestracji obrazu (High Definition). Dotyczy to szczególnie filmu animowanego, gdzie coraz powszechniejsza jest animacja 3D imitująca przestrzeń trójwymiarową (zobacz np. Final Fantasy – realistyczną animację 3D, imitującą film aktorski).
Typy filmów
Film to bardzo obszerna dziedzina oraz da się ją podzielić na wiele sposobów. Podstawowy oraz najbardziej popularny z nich to podział na rodzaje:
- film fabularny – aktorski film fikcji,
- film animowany – tworzony za pomocą klasycznych technik poklatkowych – rysunkowych albo przestrzennych (np. lalkowych oraz plastelinowych) albo najnowszych technik komputerowych – animacji 3D,
- film dokumentalny – film o treści niefikcyjnej, dokumentujący rzeczywistość,
- film oświatowy – dla celów dydaktyczno-instruktażowych,
- film propagandowy – dla celów jakich w danym momencie wymaga propaganda,
Pojęcie filmu w społecznej świadomości najczęściej kojarzy się jednak z rozrywkowymi aktorskimi filmami fikcji nazywanymi też fabularnymi.
W zależności od długości filmy dzielą się na
Dla telewizji powstają seriale telewizyjne złożone z wielu odcinków. Najczęściej stosowane długości odcinków to 13, 15, 25, 30, 50 minut.
Kategorie wiekowe
Filmy wielokrotnie są oznaczane kategoriami wiekowymi, określającymi wiek widzów, dla których są przeznaczone. Główne kryteria tej klasyfikacji to seks, przemoc, wulgaryzmy oraz narkotyki. Również palenie papierosów na ekranie już wkrótce bywa powodem przyznania wyższej kategorii wiekowej filmom wprowadzanym do amerykańskich kin. MPAA, organizacja decydująca o tym, do jakiej kategorii zakwalifikować film, zdecydowała, że papierosy powinny być traktowane na tej samej zasadzie co przemoc, seks, wulgaryzmy oraz narkotyki.
Światowe centra kinematografii
Poza filmami tworzonymi dla widowni danego kraju (zobacz: film polski) bardzo popularne są komercyjne filmy amerykańskie. Do niedawna za największe zaplecze produkcji filmowej uchodziło amerykańskie Hollywood. Aktorzy oraz aktorki występujące w takich filmach stają się zwykle bardzo znani na całym świecie. Panuje przekonanie, że aktorstwo to bardzo dochodowy zawód, jednak jest to prawdą zaledwie w odniesieniu do wąskiej grupy najbardziej znanych aktorów.
Aktualnie najwięcej filmów na świecie powstaje w Indiach. Ośrodek kinematograficzny w Bombaju określany jest wielokrotnie jako Bollywood. Produkuje się tam nie tylko najwięcej filmów, lecz także najdłuższe. Średnio indyjski film trwa około 3 godzin. Filmy indyjskie jednak, ze względu na ich kulturową specyfikę znane są prawie jedynie w Indiach.
Trzecią wielką potęgą filmową staje się aktualnie kinematografia nigeryjska z ośrodkami produkcyjnymi w Lagos (największe miasto Nigerii) oraz chińska z ośrodkiem w Hongkongu oraz Szanghaju.
Tylko te cztery kinematografie – indyjska, amerykańska, nigeryjska (?) oraz chińska są samowystarczalne, tzn. nie potrzebują dotacji mecenasów państwowych oraz prywatnych. Odmienne kinematografie narodowe, ze względu na małe obszary dystrybucji kinowej oraz telewizyjnej, są najczęściej dofinansowywane przez ministrów kultury albo przez telewizje publiczne.
Sztuka czy rozrywka
Film bywa traktowany zarówno jako odmiana sztuki, jak oraz jeden z działów przemysłu rozrywkowego, przy czym ścisłe rozgraniczenie filmów na "artystyczne" oraz "komercyjne" jest wielokrotnie bardzo trudne do przeprowadzenia, albowiem oba te elementy – czysto rozrywkowy oraz czysto artystyczny – w wielu produkcjach są z sobą przemieszane.
Sprawdź też
Linki zewnętrzne