Frank Wilczek (ur. 15 maja 1951) – amerykański fizyk polsko-włoskiego pochodzenia, profesor fizyki w MIT, noblista.
Razem z H. Davidem Politzerem oraz Davidem Grossem stał się w 2004 roku uhonorowany Nagrodą Nobla w dziedzinie fizyki, za pracę dotyczącą asymptotycznej swobody w teorii silnych oddziaływań pomiędzy cząstkami elementarnymi.
Życiorys
Frank Wilczek urodził się w Nowym Jorku. Jego dziadkowie od strony ojca pochodzili z Polski. Babcia, Franciszka Żybura, do 1921 mieszkała w Babicach, gm. Krzywcza pow. przemyski; dziadek pochodził z okolic Warszawy.
W 1973 ożenił się z Betsy Devine oraz ma z nią dwoje dzieci, Amity oraz Mira.
Kariera naukowa
W 1973 na uniwersytecie Princeton (Institute for Advanced Study) odkrył wraz Davidem Grossem asymptotyczną swobodę, zgodnie z którą im bliżej siebie leżą kwarki, tym słabsza zachodzi pomiędzy nimi interakcja; kiedy kwarki są skrajnie blisko siebie, siły jądrowe pomiędzy nimi są tak słabe, że zachowują się prawie jak swobodne cząstki. Teoria ta, opracowana niezależnie przez Politzera, jest istotna dla rozwoju chromodynamiki kwantowej.
Wilczek wniósł także wkład do rozwoju innych aspektów teorii pola kwantowego, fizyki materii skondensowanej, astrofizyki oraz fizyki cząsteczkowej.
Jego obecne zainteresowania naukowe to m.in.:
- "czysta" fizyka cząsteczkowa: związki pomiędzy teoretycznymi ideami oraz obserwowalnymi zjawiskami
- zachowanie materii: ultrawysoka temperatura, gęstość oraz struktura fazowa
- zastosowanie fizyki cząstek w kosmologii
- zastosowanie technik teorii pola w fizyce materii skondensowanej
- kwantowa teoria czarnych dziur
Publikacje
Książki
- The Lightness of Being, Mass, Ether, and the Unification of Forces, 2008 [polskie wydanie: Lekkość bytu, masa, eter oraz unifikacja sił, 2011]
- Fractional Statistics and Anyon Superconductivity, grudzień 1990
- Geometric Phases in Physics, grudzień 1988
- Longing for the Harmonies, kwiecień 1989 [polskie wydanie: W poszukiwaniu harmonii, maj 2007]
Linki zewnętrzne
|
Laureaci Nagrody Nobla w dziedzinie fizyki |
|
1901: Röntgen • 1902: Lorentz, Zeeman • 1903: Becquerel, P. Curie, M. Curie • 1904: Rayleigh • 1905: Lenard • 1906: Thomson • 1907: Michelson • 1908: Lippmann • 1909: Marconi, Braun • 1910: van der Waals • 1911: Wien • 1912: Dalén • 1913: Kamerlingh Onnes • 1914: von Laue • 1915: W. L. Bragg, W. H. Bragg • 1917: Barkla • 1918: Planck • 1919: Stark • 1920: Guillaume • 1921: Einstein • 1922: N. Bohr • 1923: Millikan • 1924: Siegbahn • 1925: Franck, Hertz • 1926: Perrin • 1927: Compton, Wilson • 1928: Richardson • 1929: de Broglie • 1930: Raman • 1932: Heisenberg • 1933: Schrödinger, Dirac • 1935: Chadwick • 1936: Hess, Anderson • 1937: Davisson, Thomson • 1938: Fermi • 1939: Lawrence • 1943: Stern • 1944: Rabi • 1945: Pauli • 1946: Bridgman • 1947: Appleton • 1948: Blackett • 1949: Yukawa • 1950: Powell • 1951: Cockcroft, Walton • 1952: Bloch, Purcell • 1953: Zernike • 1954: Born, Bothe • 1955: Lamb, Kusch • 1956: Shockley, Bardeen, Brattain • 1957: Yang, T. D. Lee • 1958: Czerenkow, Frank, Tamm • 1959: Segrè, Chamberlain • 1960: Glaser • 1961: Hofstadter, Mössbauer • 1962: Landau • 1963: Wigner, Goeppert-Mayer, J. Hans D. Jensen • 1964: Townes, Basow, Prochorow • 1965: Tomonaga, Schwinger, Feynman • 1966: Kastler • 1967: Bethe • 1968: Alvarez • 1969: Gell-Mann • 1970: Alfvén, Néel • 1971: Gabor • 1972: Bardeen, Cooper, Schrieffer • 1973: Esaki, Giaever, Josephson • 1974: Ryle, Hewish • 1975: A. Bohr, Mottelson, Rainwater • 1976: Richter, Ting • 1977: Anderson, Mott, van Vleck • 1978: Kapica, Penzias, Wilson • 1979: Glashow, Salam, Weinberg • 1980: Cronin, Fitch • 1981: Bloembergen, Schawlow, Siegbahn • 1982: Wilson • 1983: Chandrasekhar, Fowler • 1984: Rubbia, van der Meer • 1985: von Klitzing • 1986: Ruska, Binnig, Rohrer • 1987: Bednorz, Müller • 1988: Lederman, Schwartz, Steinberger • 1989: Ramsey, Dehmelt, Paul • 1990: Friedman, Kendall, Taylor • 1991: de Gennes • 1992: Charpak • 1993: Hulse, Taylor • 1994: Brockhouse, Shull • 1995: Perl, Reines • 1996: D. Lee, Osheroff, Richardson • 1997: Chu, Cohen-Tannoudji, Phillips • 1998: Laughlin, Störmer, Tsui • 1999: 't Hooft, Veltman • 2000: Ałfiorow, Kroemer, Kilby • 2001: Cornell, Ketterle, Wieman • 2002: Davis Jr., Koshiba, Giacconi • 2003: Abrikosow, Ginzburg, Leggett • 2004: Gross, Politzer, Wilczek • 2005: Glauber, Hall, Hänsch • 2006: Mather, Smoot • 2007: Fert, Grünberg • 2008: Nambu, Kobayashi, Maskawa • 2009: Kao, Boyle, Smith • 2010: Gejm, Nowosiołow • 2011: Perlmutter, Schmidt, Riess
|
 |
|