GNOME (ang. GNU Network Object Model Environment) – graficzne środowisko użytkownika oparte na systemie X Window System oraz Widżetach GTK+ oraz GDK. Działa na większości systemów typu Unix.
Informacje ogólne
GNOME stanowi cząstka projektu GNU.
Projekt stał się rozpoczęty w sierpniu 1997 roku przez Miguela de Icaza w celu stworzenia w pełni wolnodostępnego graficznego środowiska użytkownika dla systemu GNU/Linux, jako alternatywa dla środowiska KDE, opartego na bibliotece Qt (do listopada 1997 nie będącej wolnym oprogramowaniem).
Większa cząstka środowiska GNOME była napisana w czystym C. Możliwe jest jednak wykonywanie aplikacji GNOME w innych językach programowania dzięki możliwościom bibliotek opakowujących wywołania (ang. wrappers) – m.in. Python, C++, C#, Ada95, Perl, Ruby.
Cele
Projekt GNOME stara się dostarczać dwóch rzeczy: środowiska graficznego GNOME, mającego stanowić intuicyjny oraz atrakcyjny pulpit dla użytkowników końcowych, oraz platformy rozwojowej GNOME, zespołu bibliotek koniecznych dla budowania aplikacji, które integrują się z tym środowiskiem.
Silny nacisk położony jest na prostotę oraz wygodę obsługi, a co za tym idzie – internacjonalizację oraz ułatwienia dostępności.
Organizacja
Rozwój projektu GNOME jest dosyć luźno zorganizowany, analogicznie jak inne projekty wolnego oprogramowania. Przeważajaca ilość dyskusji na temat rozwoju środowiska prowadzona jest w otwartych listach dyskusyjnych.
W sierpniu 2000 r. utworzona była Fundacja GNOME, zajmująca się zadaniami administracyjnymi, kontaktami z prasą oraz stanowiąca punkt kontaktowy dla firm zainteresowanych rozwojem albo dystrybucją GNOME'a.
Platformy, na których działa GNOME
Oryginalnie przeznaczone dla GNU/Linuksa, środowisko GNOME może aktualnie pracować na wielu systemach typu Unix (*BSD, AIX, IRIX, HP-UX). Było także zaadaptowane przez firmę Sun Microsystems jako standardowe środowisko graficzne dla jej dwóch systemów operacyjnych – Solaris (zastępując przestarzałe CDE) oraz Sun Java Desktop System.
Istnieje także port GNOME'a dla środowiska Cygwin, dzięki czemu może ono pracować w systemie Microsoft Windows. Udało się je także skompilować w systemie Mac OS X.
Wersje środowiska
Każdy element składający się na projekt GNOME ma swoją własną numerację wersji oraz harmonogram wydań. Jednakże autorzy tych modułów współdziałają w celu wydania pełnej stabilnej wersji środowiska GNOME co około sześć miesięcy. Poniższa tabela zawiera tylko informacje o pełnych wydaniach stabilnych, wydania niestabilne zostały pominięte.
| Wersja |
Data |
Opis |
|
sierpień 1997 |
Ogłoszenie rozpoczęcia projektu GNOME. |
| 1.0 |
marzec 1999 |
Pierwsze główne wydanie. |
| 1.0.55 |
październik 1999 |
„October GNOME” |
| 1.2 |
maj 2000 |
„Bongo GNOME” |
| 1.4 |
kwiecień 2001 |
GNOME „Tranquility”. Ostatnie wydanie oparte na GTK+ 1.x. |
| 2.0 |
czerwiec 2002 |
Pierwsze wydanie oparte na GTK+ 2.x. |
| 2.2 |
luty 2003 |
Usprawnienia menedżera plików oraz obsługi multimediów. |
| 2.4 |
wrzesień 2003 |
Przeglądarka Epiphany, ułatwienia dostępności. |
| 2.6 |
marzec 2004 |
Nowy Nautilus z trybem „spatial”, nowe okno dialogowe wyboru plików. |
| 2.8 |
wrzesień 2004 |
Integracja z klientem pocztowym Evolution, VNC, ulepszone narzędzia administracyjne. |
| 2.10 |
marzec 2005 |
Integracja z odtwarzaczem Totem, ripperem CD Sound Juicer, Live CD. |
| 2.12 |
wrzesień 2005 |
Nowy domyślny motyw Clearlooks, dodano przeglądarkę dokumentów Evince oraz Keyring Manager – program do zarządzania hasłami. Oparcie o GTK+ 2.8. |
| 2.14 |
marzec 2006 |
Poprawiona wydajność, łatwiejsze wyszukiwanie, dodano klienta VoIP – Ekigę oraz aplet Deskbar. |
| 2.16 |
wrzesień 2006 |
Poprawienie wydajności. Dodano m.in. Tomboya – aplikację do robienia notatek oraz obsługę kompozycji w Metacity. Wydanie oparte na bibliotece GTK+ 2.10. |
| 2.18 |
marzec 2007 |
Poprawienie wydajności. Dodano m.in. Seahorse GPG – aplikację do zarządzania m.in. kluczami szyfrującymi, pozwalająca szyfrować pocztę oraz pliki. Udoskonalenie Evince, Epiphany, GNOME Power Manager oraz Volume control. Dwie nowe gry GNOME Sudoku oraz glchess. |
| 2.20 |
wrzesień 2007 |
Poprawione obsługę języków pisanych od prawej do lewej strony (hebrajski, arabski), integracja funkcji przeszukiwania z oknem wyboru pliku, parę nowych a równocześnie poprawiających wygodę użytkowania funkcji w kliencie poczty Evolution, ulepszone przeglądanie kolekcji obrazów, efektywne zarządzanie poborem prądu oraz dokładniejsze monitorowanie stanu baterii w laptopie. Umieszczenie obsługi ustawień wyglądu środowiska w jednym oknie, a tym samym uproszczenie jego konfiguracji (tła, czcionki, motywy, interfejs obsługi, efekty pulpitu – z GNOME 2.20 była zintegrowana obsługa Compiz Fusion). |
| 2.22 |
marzec 2008 |
Dodanie Cheese, narzędzia do robienia zdjęć oraz nagrywania filmów z kamer internetowych, oraz Remote Desktop Viewer do pracy zdalnej; wprowadzenie GVFS; postęp odtwarzania płyt DVD oraz filmów z YouTube, postęp wersji językowych, rozszerzenie Evolution o obsługę Google Calendar oraz tagowania wiadomości, rozszerzenia funkcjonalności wielu programów. |
| 2.24 |
24 września 2008 |
Lepsza obsługa kodeków wideo oraz trybu pełnoekranowego, dodano funkcje monitorowania SIP oraz PBX oraz nowy komunikator internetowy Empathy z obsługą wielu protokołów. Na wzór innych środowisk, dodano do GNOME kompaktowe widoki list, natomiast rozmiar wszystkich elementów bywa regulowany. Do menadżera plików Nautilus dodano funkcjonalność kart. Do Deskbara udostępniono wiele nowych wtyczek. Ponadto była ulepszona obsługa DVB oraz urządzeń działających na podczerwień, a także materiałów wideo w rozdzielczości HD. GNOME 2.24 bazuje na bibliotekach GLib 2.18 oraz GTK + 2.14. |
| 2.26 |
18 marca 2009 |
Nowa aplikacja do nagrywania płyt Brasero, łatwiejsze udostępnianie plików, udoskonalony odtwarzacz multimediów, wsparcie dla wielu monitorów oraz czytników odcisków palców. |
| 2.28 |
24 września 2009 |
Pierwsze wydanie modułu GNOME Bluetooth, ulepszona organizacja kontaktów w komunikatorze Empathy. W przeglądarce Epiphany porzucono moduł renderowania Gecko na rzecz wydajniejszego WebKit. Dodano możliwość nawigacji po menu DVD w odtwarzaczu filmów Totem. Program Kontrola głośności dopuszcza regulację natężenia głośności głośnika niskotonowego oraz głośników przednich oraz tylnych. Brasero obsługuje teraz nagrywanie na wielu płytach. GNOME 2.28 bazuje na zaaktualizowanej bibliotece GTK+ 2.18. |
| 2.30 |
Marzec 2010 |
Usprawnienia menedżera plików Nautilus, komunikatora Empathy, aplikacji Tomboy, Evince, Time Tracker, Epiphany oraz Vinagre. Częściowe wsparcie dla iPod oraz iPod Touch przez gvfs. Aktualizacja GTK+ do wersji 2.20. |
| 2.32 |
29 września 2010 |
Komunikator Empathy, który wykorzystuje z biblioteki komunikacyjnej Telepathy, uzyskał parę nowych oraz ważnych funkcji pomocnych w komunikacji oraz zarządzaniu kontaktami. Program Eye of GNOME, przeglądarka obrazów środowiska GNOME, dopuszcza ręczne wybranie koloru tła, aby ulepszyć kontrast obrazu. Przeglądarka dokumentów Evince była wzbogacona o obsługę SyncTeX umożliwiającą synchronizację pomiędzy plikiem źródłowym TeX a wynikowym plikiem PDF (lub DVI). Program Totem, odtwarzacz filmów GNOME, teraz automatycznie usuwa przeplot z filmów albo nagrań strumieniowych, które zostały nagrane z przeplotem, zwiększając jakość obrazu. Ulepszono także obsługę list odtwarzania, które są wczytywane szybciej, a program się nie traci stabilności. Zaktualizowano GTK+ do wersji 2.22. |
| 3.0 |
6 kwietnia 2011 |
Pierwsze wydanie oparte na GTK+ 3.x. Domyślnym menadżerem okien jest Mutter. GNOME Panel oraz Nautilus zostały zastąpione przez Gnome Shell. Zlikwidowanie przycisków maksymalizacji oraz minimalizacji, maksymalizacja przebiega się poprzez przeciągnięcie okna na górną krawędź ekranu. Ekran logowania GDM zyskał nowy wygląd. |
| 3.2 |
28 września 2011 |
|
Architektura
Środowisko GNOME składa się z wielu mniejszych projektów. Najistotniejsze z nich wymieniono poniżej:
Główne aplikacje
Lista popularnych aplikacji działających w tym środowisku:
Lokalizacja
Środowisko GNOME wraz z programami dodatkowymi jest dostępne w języku polskim. Od września 2006 roku jego lokalizacją zajmuje się zespół Aviary.pl. Wcześniej środowisko tłumaczył nieistniejący już GNOME PL Team.
Przypisy
Sprawdź też
Linki zewnętrzne
