Gang Olsena (duński: Olsen-banden) – seria czternastu duńskich, kryminalnych komedii filmowych, opowiadających o fikcyjnym duńskim gangu sympatycznych przestępców-nieudaczników.
Elementem serii jest także ścigający Olsena policjant Mortensen, później zastąpiony przez inspektora Jensena – konformistę pragnącego spokojnej emerytury oraz cierpiącego z powodu niemożności ujęcia prawdziwych, wielkich przestępców.
Pierwsze trzynaście filmów reżyserował Erik Balling, scenariusze pisali Henning Bahs oraz Erik Balling. Po siedemnastu latach przerwy nakręcono ostatni, czternasty film, reżyserowany przez Toma Hedegaarda oraz Mortena Arnfreda, w trakcie realizacji którego zmarł aktor grający rolę Kjelda. W 2001 roku powstał film opowiadający o młodzieńczych latach gangu Olsena, jednak przez wielu nie stał się on uznany za oficjalną cząstka serii (przede wszystkim z powodu zmiany obsady).
Duński kultowy serial doczekał się wersji animowanej. 15 października 2010 powstał w Danii film rysunkowy o dalszych przygodach Gangu Olsena, pt. Gang Olsena poleruje podłogi
Fabuła
Sportretowane charakterystyczne sylwetki trójki członków gangu
Przeważajaca ilość filmów rozpoczyna się sceną opuszczania więzienia przez szefa gangu Egona Olsena, który następnie ogłasza oczekującym na niego kompanom kolejny ambitny, drobiazgowo opracowany oraz „genialny” plan, mający uczynić ich milionerami. Plan ma za podstawę wielokrotnie na pomysłowym wykorzystaniu zwyczajnych przedmiotów oraz psychologii. Ofiary nie budzą sympatii widzów, są nimi wielokrotnie osoby albo korporacje, które nie uzyskały pieniędzy w sposób uczciwy.
Mimo udanego skoku, coś na ogół z wielorakich powodów zawodzi oraz członkowie gangu tracą łup, a film zwykle kończy się powrotem Olsena do zakładu penitencjarnego.
Komenda policji w
Kopenhadze - miejsce pracy policjantów ścigających gang Olsena
Gang
- Egon Olsen – mózg gangu, niewysoki, dystyngowany w wyglądzie, z nierozłącznym melonikiem oraz cygarem, słynie z genialnych planów. Specjalizuje się w otwieraniu sejfów produkcji Franza Jägera z Berlina,
- Benny Frandsen – kierowca gangu, wielokrotnie się śmieje, kobieciarz; ma dziwny krzywy wihajster (w wersji programu 2 TVP „szpejo”, w innej wersji jako „pipsztyk”), dzięki któremu otwiera drzwi, wygrywa na jednorękim bandycie, wyciąga drobne z automatu z papierosami itp. Benny wielokrotnie używa słów Skide godt – „Klawo jak cholera” (tak w tłumaczeniu z wersji TVP z lat 80. oraz na DVD, w wersji tłumaczonej przez Polsat – „Ale ekstra”)
- Kjeld Jensen – członek gangu, grubas w okularach, nieustannie przestraszony, pod pantoflem żony (Yvonne). Nie rozstaje się ze swoją torbą lekarską, w której nosi zróżnicowane dziwne przedmioty potrzebne do skoków oraz obowiązkowo stetoskop, talk oraz rękawiczki dla Egona, służące do otwierania sejfów.
Członkowie gangu są nieszkodliwi oraz nie używają przemocy, a zaledwie bardzo finezyjnych planów.
Okazjonalnym pomocnikiem gangu jest „Dynamite Harry”, brat Bennego – specjalista od materiałów wybuchowych oraz zaawansowany alkoholik ("Zmuszacie mnie do pracy oraz nie dajecie wypić śniadania. To nieludzkie!"). Co ciekawe, w odcinku Gang Olsena jedzie do Jutlandii ten sam aktor grał mechanika-niemowę.
Aktorzy
Główne motywy
Gang Olsena jest protoplastą współczesnych seriali z gatunku procedurali - odcinki posiadają zbliżoną budowę oraz powtarzalne motywy, epizody, zwroty akcji.
- Po wyjściu z więzienia Egon jest witany serdecznie przez kolegów pod bramą (machają flagami Danii). Im, dziwnym trafem, stale udaje się uniknąć odsiadki, wielokrotnie dzięki ucieczce z miejsca włamania, kiedy nadjeżdża policja.
- Nierzadko w planach uczestniczy syn Kjelda: Børge Jensen.
- Podstawowym wozem grupy jest stary zdezelowany Chevrolet z przełomu lat 50. oraz 60., najczęściej Chevrolet Bel Air z 1959[1]. Benny wielokrotnie zapomina zatankować go do pełna, co pakuje gang w kłopoty.
- Częstym motywem jest kradzież walizki.
- Na Egona czai się nierzadko „Bøffen” (grubas mający zlecenie na zlikwidowanie Egona), ale w porę Benny oraz Kjeld ratują go z opresji.
- Olsen wielokrotnie używa swoich kasiarskich talentów na sejfach produkcji Franza Jägera z Berlina.
- Przeważajaca ilość „genialnych” planów Egona psuje Yvonne oraz jej niepohamowany pociąg do dóbr materialnych.
- Wielokrotnie członkowie gangu portretowani są idący szybko nabrzeżem, jeden za drugim, w kolejności: Egon, Benny oraz Kjeld.
- Zwykle raz w odcinku, w domu Kjelda oraz Yvonne wizytę składa komornik.
- Trzej bohaterowie wielokrotnie spotykają się w barze piwnym prowadzonym przez Hansena.
Filmy serii
Tytuł polski
Tytuł oryginalny |
Data premiery
Czas trwania[2] |
Skok rozpoczynający film |
Treść odcinka |
1. Gang Olsena
Olsen-Banden |
11 października 1968
77 min |
włam przez szybę wystawową |
Gdy Egon wychodzi z więzienia przedstawia plan wielkiego skoku. W kopenhaskiej Tivoli przebiega się wystawa z okazji Tygodnia Bawarskiego. Wśród eksponatów istnieje rzeźba Lorelei (Waza Hohenzollernów) wykonana ze złota. Aby ją zdobyć, Egon Olsen oraz jego przyjaciele, Benny oraz Kjeld muszą dostać się do muzeum przez podziemne tunele oraz kanały. |
2. Gang Olsena w potrzasku
Olsen-Banden på spanden |
3 października 1969
105 min |
napad na okradany bank |
Tym razem trzej drobni, nieudolni złodziejaszkowie, przekonani, że przestępstwo nie popłaca, zabierają się do uczciwej pracy (dzięki resocjalizacji przez pannę Bodil Hansen). Oryginalnie pracują w fabryce zabawek, później zostają sprzątaczami w banku. Niestety. Dochodzi do rabunku przedsiębiorstwa (przez gangstera z USA - Serafimo Mozarella), a podejrzeniami obarcza się dawną szajkę Egona. Nie mając innego wyboru, gang postanawia odzyskać skarb oraz schwytać złodziei. |
3. Gang Olsena jedzie do Jutlandii
Olsen-Banden oraz Jylland |
8 października 1971
96 min |
Bez skoku rozpoczynającego film |
Kolejnym, przemyślanym skokiem Egona tym razem będzie zdobycie skarbu z bunkra w Jutlandii, w zachodniej części Danii. Wydaje się, że wszystko pójdzie dobrze. Problemy zaczynają się w chwili, kiedy okazuje się, że Egon, Kjeld oraz Benny nie są jedynymi, którzy planują zdobycie drogocennego łupu. Co gorsza, wśród wielu bunkrów trudno znaleźć właściwy, dostać się do niego oraz odróżnić złoto od fałszywych dolarów. |
4. Wielki skok gangu Olsena
Olsen-Bandens store kup |
6 października 1972
94 min |
rabunek sreber z domu małżeństwa oglądającego mecz w TV |
Tym razem uaktywnia się konkurencja Egona - gang dwuosobowy Król oraz Walet (oraz ich dziewczyna). Wykradają Egonowi pieniądze oraz zaczynają życie milionerów. Olsen nie zamierza dać za wygraną. Niestety koniec jest tradycyjny. |
5. Gang Olsena w amoku
Olsen-Banden går amok |
5 października 1973
97 min |
napad na kasę kina |
Olsen postanawia wykraść pochodzące z nielegalnej działalności pieniądze z sejfu przedsiębiorcy Hallandsena. W tym celu, do wyłączenia alarmu zostaje użyty zdalnie sterowany model czołgu. Olsen zyskuje w tym filmie rzadkie uznanie dla swoich umiejętności ze strony policji. |
6. Ostatni skok gangu Olsena
Olsen-Bandens sidste bedrifter |
4 października 1974
94 min |
kradzież gotówki z sejfu restauracji |
Olsen, na zlecenie ludzi związanych z przedsiębiorstwem Halladsena, otwiera sejf z klejnotami pochodzącymi z nielegalnych transakcji, lecz zostaje przez nich oszukany oraz postanawia zemstę. Okazją jest planowana sprzedaż klejnotów dla szejka naftowego. Miał to być w założeniu ostatni film serii, co przejawia się w odmiennym zakończeniu. |
7. Gang Olsena na torach
Olsen-Banden på sporet |
26 września 1975
100 min |
|
Po udanym skoku z poprzedniego filmu, Olsen oraz jego przyjaciele żyją w willi na Majorce. Niestety podczas popołudniowej sjesty pieniądze zostają im skradzione. Przy próbie ich odzyskania Egon znów trafia do więzienia. Po wyjściu oświadcza kompanom, że pieniądze zamieniono na sztaby złota, które posiadają opuścić Danię w wagonie kolejowym. Dzięki genialnemu planowi oraz odrobinie szczęścia gang odzyskuje swoje złoto, ale Egon wkrótce trafia za kratki z powodu niezapłaconego podatku. (ten film na DVD ukazał się pod tytułem Gang Olsena zmienia kierunek) |
8. Gang Olsena wpada w szał
Olsen-Banden ser rødt |
1 października 1976
101 min |
|
W finałowej scenie gang Olsena przedziera się przez piwnice Teatru Królewskiego w Kopenhadze używając młotów, wiertarek oraz ładunków wybuchowych w synchronizacji z graną w teatrze uwerturą opery Elverhøj ("Elfowe Wzgórza") Freidricha Kuhlau. |
9. Gang Olsena znowu w akcji
Olsen-Banden deruda |
30 września 1977
97 min |
|
Po wyjściu z więzienia Egon natyka się na Georga - siostrzeńca Yvonne - specjalistę od komputerów, nielubiącego mechanicznych rozwiązań gangu. Egon niezbyt go lubi, jednak w końcu znajdują wspólny język oraz Georg zostaje włączony do jednej z akcji. W międzyczasie Yvonne zapisuje się na kurs prawa jazdy. (Ten film na DVD ukazał się pod tytułem Gang Olsena uderza ponownie) |
10. Gang Olsena idzie na wojnę
Olsen-Banden går oraz krig |
6 października 1978
102 min |
|
Gangowi bardzo zależało na zdobyciu "czerwonej kasety z filmem". W niej były potrzebne plany oraz rozpis całej Danii za dziesięć lat. Bohaterowie musieli się włamać do podziemi archiwum narodowego aby zdobyć cenny mikrofilm. Był on wart dziesięć milionów. Gdy już Egon miał prezentować (zebranym wówczas ludziom) to co jest na mikrofilmie, okazało się że są tam zdjęcia Kielda z podróży wakacyjnej. Przez to Egon zostaje uwięziony na zegarze ratusza. |
11. Gang Olsena wcale się nie poddaje
Olsen-Banden overgiver sig aldrig |
26 października 1979
105 min |
|
Egon poznaje w więzieniu maklera - Hallandsena oraz pod jego okiem przechodzi kurs zarządzania. Po wyjściu, wraz z kolegami - na zlecenie Bank-Johansena kradnie zestawienia finansowe firmy Daninvest, których opublikowanie wywołuje skandal oraz spadek wartości akcji. W zamian otrzymuje przeważajaca ilość udziałów domu towarowego Magasin du nord, jednak z powodu przekrętu traci firmę. Tymczasem duńskie spółki potajemnie włączone zostają w skład "ESMC". Aby odzyskać swoją własność gang udaje się do Brukseli, gdzie okrada skarbiec w podziemiach siedziby Komisji Europejskiej. |
12. Gang Olsena daje dyla
Olsen-Bandens flugt over plankeværket |
16 października 1981
90 min |
|
Tym razem Egon, Benny oraz Kjeld okradają prezesa firmy ubezpieczeniowej Høje Nord. Po serii nieudanych prób zabicia Egona, dowiadują się, że Bank-Johansen zamieszany jest w międzynarodowy handel bronią. |
13. Gang Olsena: Paryski plan
Olsen-Banden over alle bjerge |
26 grudnia 1981
96 min |
|
Ścisły ciąg dalszy poprzedniego filmu: Kiejd oraz Benny ratują Egona przed rozpuszczeniem w kwasie. Następnie po kilku nieudanych próbach zdobycia czerwonej teczki Bank-Johansena, gang udaje się w pogoń do Francji. Tam po nieudanej próbie "bieliźnianej" udaje się im zdobyć teczkę (w restauracji Maxims). Wracają do Kopenhagi. Liczą na wykupienie walizki, ale Egona niespodziewanie aresztuje policja oraz trafia on na oddział psychiatryczny. Pod koniec Benny oraz Kjeld znajdują swoje miliony w płaszczu Hallandsena, który cały czas posiadali w bagażniku auta. |
14. Gang Olsena: Ostatnia misja
Olsen-Bandens sidste stik |
18 grudnia 1998
101 min |
|
Po latach spędzonych pod obserwacją psychiatryczną Egon trafia do telewizyjnego talk-show, w którym opowiada o samotności. Po programie udaje mu się wymknąć ze studia. Wkrótce odnajdują go Benny oraz Kjeld, który jeździ na wózku inwalidzkim. W tym samym czasie do Danii dociera walizka z "aktami Wandenberga". Egon wykrada ją na zlecenie Hallandsena, jednak zamiast otrzymać nagrodę o mało nie zostaje zabity. Wraz z przyjaciółmi odzyskuje walizkę, jednak wkrótce wszyscy znów wpadają w tarapaty, z których ratuje ich syn Kjelda - Børge. |
W cyklu ukazały się też części bez udziału głównej trójki aktorów:
- Mały gang Olsena (Olsen-Banden Junior; 2001). Gang Olsena rozpoczyna swoją złodziejską karierę w sierocińcu, gdzie Egon, Kjeld oraz Benny próbują ukraść ciastka. Tutaj też poznajemy małą Yvonne, w której kocha się Kjeld.
- Gang młodego Olsena schodzi pod wodę (Olsenbanden Junior går under vann;(AKA Junior Olsen Gang goes submarine) 2003)[3]
- Gang młodego Olsena na fali rocka (Olsenbanden Junior på rocker'n; (AKA Junior Olsen Gang rocks it) 2004)[4]
Muzyka
Wersje norweska oraz szwedzka
Równolegle do duńskiej istnieje norweska seria filmów o perypetiach gangu Olsena (14 filmów, z czego 12 wyreżyserowanych przez Knuta Bohwima). Główną rolę gra w niej Arve Opsahl, a w rolach Benny'ego oraz Kjella (norweski odpowiednik Kjelda) obsadzono Sverrego Holma oraz Carstena Byhringa.
Najmniej znaną jest szwedzka wersja, w której podstawowy bohater nazywa się Charles-Ingvar „Sickan” Jönsson, a gra go Gösta Ekman.
Linki zewnętrzne
Przypisy
