Grafika — jeden z podstawowych obok malarstwa oraz rzeźby działów sztuk plastycznych. Zawiera w sobie techniki pozwalające na powielanie rysunku na papierze albo tkaninie z uprzednio przygotowanej formy.
Zależnie od funkcji rozróżniamy grafikę artystyczną zwaną też warsztatową oraz grafikę użytkową zwaną też stosowaną.
Grafika artystyczna (warsztatowa) wyróżnia się skupieniem w rękach artysty całego procesu twórczego od projektu przez wykonanie matrycy do wykonania odbitek — rycin, które posiadają wartość oryginalnych dzieł sztuki. Ilość odbitek uzyskanych z jednej płyty zależy od techniki.
Grafika użytkowa to dziedzina grafiki oraz drukarstwa artystycznego służąca celom użytkowym. Związana jest z rynkiem wydawniczym oraz reklamą. Grafika użytkowa zawiera w sobie plakat, ilustracje, druki okolicznościowe, magazyny, gazety, znaczki pocztowe, banknoty, ekslibrisy oraz liternictwo.
Podział technik graficznych
Techniki graficzne dzielone są na grupy ze względu na sposób opracowania matrycy (np. cięcie, trawienie) oraz materiał, z którego jest zrobiona (np. drewno, gips, miedziana płyta). Istnieją trzy podstawowe grupy[1]:
- 1. techniki druku wypukłego polegają na żłobieniu w matrycy linii oraz płaszczyzn, które posiadają pozostać nie wydrukowane – na odbitce ślad pozostawią wypukłe części formy drukowej; są to m.in. drzeworyt, kamienioryt, linoryt, gipsoryt, pirografia, cynkoryt, korkoryt, fleksografia;
- 2. techniki druku wklęsłego polegają na żłobieniu albo trawieniu w matrycy linii oraz płaszczyzn, które odbiją się na papierze:
-
- techniki suche (ryte): miedzioryt, staloryt, sucha igła (suchoryt), ceratoryt, kamienioryt, mezzotinta (sztuka czarna);
- techniki trawione: akwaforta, akwatinta, miękki werniks, odprysk, heliograwiura, fluoroforta;
- techniki metalowe – te z technik suchych oraz trawionych, które do wykonania matrycy wykorzystują metalową płytkę;
- 3. techniki druku płaskiego polegają na takim spreparowaniu matrycy, aby cząstka nie pokryta rysunkiem była odporna na przyjmowanie farby drukarskiej; zaliczamy do nich: litografię, algrafię, cynkografię (cynkotypię), monotypię.
Poza tymi trzema grupami istnieje jeszcze druk sitowy oraz druk cyfrowy. Pierwszy różni się od technik z ww. grup tym, że farba jest przetłaczana przez matrycę, a wykorzystywany jest w technice serigrafii. Druk cyfrowy natomiast, w przeciwieństwie od reszty, nie wymaga użycia formy drukowej.
Historia grafiki
Historia grafiki w Polsce
Grafika ukazała się w Polsce w II połowie XV wieku. Na przełomie XV oraz XVI stulecia na terenie dzisiejszego Wrocławia drzeworyty po raz pierwszy posłużyły jako ilustracja książkowa. Dla drzeworytników z Małopolski oraz Śląska inspiracją są miedzioryty niemieckiego artysty Wita Stwosza, które wykonał podczas pobytu w Krakowie, stylem podobne do jego Ołtarza Mariackiego[2].
Sprawdź też
Przypisy
- ↑ Według: Krystyna Czarnocka, Półtora wieku grafiki polskiej, Wiedza Powszechna, Warszawa 1962.
- ↑ Janusz Kłębowski, Polska sztuka gotycka, Wydawnictwa Artystyczne oraz Filmowe, Warszawa 1983, ISBN 83221-0206-2.
