Haker (ang. hacker) – osoba o bardzo dużych, praktycznych umiejętnościach informatycznych (lub elektronicznych) która identyfikuje się ze społecznością hakerską. Hakerzy odznaczają się bardzo dobrą orientacją w Internecie, znajomością wielu języków programowania, a także świetną znajomością systemów operacyjnych, w tym zwłaszcza z rodziny Unix (GNU/Linux, BSD itp.).
Stosuje się także odpowiednio skwantyfikowane określenia, np. Perl hacker oznaczające osobę bardzo dobrze znającą język Perl albo security hacker – na określenie wybitnego specjalisty od bezpieczeństwa komputerowego.
Etymologia
Angielskie słowo hacker pochodzi od hack. Termin hack wśród studentów Massachusetts Institute of Technology w latach 60. odnosił się do płatanych żartów, takich jak np. owinięcie górującej nad kampusem uniwersyteckim kopuły folią odbijającą promienie świetlne. Aby zasłużyć na to określenie żarty musiały się wyróżniać wybitną pomysłowością oraz stylem oraz nie przynosić szkody.
Miano hakera nadawali sobie wzajemnie niektórzy członkowie Tech Model Railroad Club (Modelarskiego Klubu Kolejowego) oraz Artificial Inteligence Laboratory działającego na tej uczelni. Część z nich przeniosła później swoje zainteresowanie na komputery – da się ich uważać za pierwowzór dzisiejszych hakerów.
Technologia
Nie wszystkie systemy komputerowe są w równym stopniu podatne na hakowanie. Wiele systemów operacyjnych (np. Microsoft Windows) nie zawiera domyślnie nawet tak podstawowego narzędzia jak kompilator czy użyteczny dla zastosowań programistycznych edytor tekstu. Hakerów z tego powodu spotyka się dużo częściej wśród użytkowników systemów uniksowych, szczególnie systemów FOSS takich jak Linux, choć także zamknięte uniksy zwykle są bardzo przyjazne dla programisty.
Najpopularniejszymi językami programowania wśród hakerów są te, które dopuszczają szybkie stworzenie interesujących oraz użytecznych programów, oraz dają programiście bardzo dużą kontrolę nad programem. Do takich języków należą C (współcześnie także C++) oraz Perl, języki funkcyjne (Lisp, Haskell) oraz wiele nowych języków interpretowanych (Python, Ruby itd.), zaś wręcz przysłowiowo znienawidzony przez hakerów jest COBOL.
Kultura oraz społeczność hakerów
Hakerzy wcale nie posiadali instytucji, które unifikowałyby całą ich społeczność, choć Internet przyniósł wiele kanałów, które zwiększają stopień jej integracji. Specyficzne dla społeczności cechy rozpowszechniają się zaledwie przez kontakt pomiędzy poszczególnymi grupami. Istnieje też drugi mechanizm rozpowszechniania cech kultury hakerskiej – konwergencja. W kulturze hakerskiej, będącej właściwie swoistą subkulturą jednymi z najważniejszych wartości są umiejętności techniczne oraz technika sama w sobie, jednak wartościami, które scalają społeczność hakerów to przede wszystkim ruchy wolnościowe, m.in. ruch na rzecz wolnego oprogramowania oraz późniejszy ruch Open Source. Gdyż technologie informacyjne rozwijane są we wszystkich miejscach jednocześnie, te same wytwory działalności hakerskiej potrafią się niezależnie rozprzestrzeniać w wielu autonomicznych społecznościach. Taki charakter miało rozpowszechnienie się m.in. Linuksa, Perla czy Open Source – rozpowszechniały się one równocześnie wśród wielu hakerów oraz ich lokalnych środowisk, ze względu na swój wpływ na możliwości hackowania, a nie ze względu na wpływ centralnych instytucji.
Wedle Manuela Castellsa, twórcy trzytomowego dzieła poświęconego społeczeństwu informacyjnemu pt. The Age of Information kultura hakerska ma za podstawę przede wszystkim na kulturze technomerytokratycznej, która z kolei ma za podstawę na podnoszeniu kwalifikacji technicznych. Podnoszone kwalifikacje techniczne z kolei pozwalają na ciągłe dzielenie się wiedzą związaną z dostępnością do kodu źródłowego.
Jedną z naczelnych wartości w środowisku hakerów wedle Castellsa jest wolność – w trzech wymiarach:
- wolność tworzenia
- wolność w dostępie do wiedzy
- wolność form dzielenia się wiedzą
Castells kulturę hakerów wyznacza także jako kulturę daru.
Drugą z istotnych wartości jest uznanie, prestiż jaki może zyskać haker w środowisku przez udostępnianie własnych nowatorskich programów, czy rozwiązań w istniejących już programach. Prestiż wynikający z twórczego wykorzystania wiedzy dla tworzenia nowych technologii oraz dzielenia się z nimi, jest podstawą do budowania autorytetu w środowisku hakerów. Formalne wykształcenie natomiast nie przekłada się na uznanie hakerów, przeważajaca ilość z nich to jednak studenci, szczególnie kierunków technicznych oraz nauk ścisłych.
Mimo, iż hakerzy posiadają możliwość spotykania się poza internetem, najczęściej interakcje pomiędzy nimi posiadają charakter wirtualny. Komunikacja także ma charakter nieformalny, dlatego też nie używają oni imion oraz nazwisk, tworząc swoją tożsamość wokół stworzonych przez siebie nicków.
Żargon hakerów
Hakerzy posługują się specyficznym, do pewnego stopnia hermetycznym językiem. W Polsce jest to zwykle mieszanina polskiego, angielskiego, słownictwa technicznego oraz słów typowych dla kultury hakerskiej.
Eric Raymond redaguje Jargon File, angielskojęzyczny słownik żargonu hakerów. Nie istnieje jak na razie tego typu opracowanie dla polskiego żargonu hakerskiego.
Używanie żargonu jest dla hakerów koniecznością, albowiem muszą się oni efektywnie komunikować w wielu tematach, które nie są obecne w podstawowym nurcie języka, choćby ze względu na ich nowość. Dotyczy to nie tylko słów ściśle technicznych, lecz także mniej technicznych określeń, które jednak są dużo krótsze oraz precyzyjniejsze od tych udostępnianych przez tradycyjne formy języka, takich np. BOFH (dosłownie bastard operator from hell, czyli administrator-drań z piekła w znaczeniu administrator o bardzo niskim poziomie tolerancji na błędy oraz głupotę użytkowników), trywialne (w sensie bez potencjału do hackowania, nie zasługujące na zainteresowanie – widać tu odniesienie do żargonu matematycznego), czy thinko (w znaczeniu błąd spowodowany chwilowym zaburzeniem procesów myślowych, który jest potem oczywisty dla osoby która go popełniła, od think – myśleć przez analogię do typo – literówka spowodowana nieuważnym pisaniem na klawiaturze).
Emblemat hakerów
-
Osobny artykuł: emblemat hakerski.
W październiku 2003 roku Eric Raymond zaproponował emblemat hakerski: szybowiec z Game of Life (ang. gra w życie). Został on bez większych głosów sprzeciwu zaakceptowany przez społeczność, chociaż cząstka hakerów uważa, że społeczność nie powinna posiadać godła jako takiego.
Hakerzy a cyberprzestępczość
Znaczenie słowa "haker" w masowych mediach jest inne niż stosowane przez społeczność hakerską. Media powszechnie używają go wobec osób łamiących zabezpieczenia systemów komputerowych, co w słownictwie informatycznym wyznacza się mianem "crackingu", a osoby łamiące te zabezpieczenia mianem "crackerów". Określanie crackerów mianem hakerów jest bardzo źle widziane w środowisku, albowiem etyka hakerska sprzeciwia się cyberprzestępczości. Crackingiem zajmują się także osoby bez hakerskich umiejętności, używające gotowych programów do łamania zabezpieczeń. Wśród hakerów takie osoby wyznacza się pejoratywnie script kiddie (dosłownie skryptowy dzieciak).
Sprawdź też
Literatura
Linki zewnętrzne
