Henryk Roman Gulbinowicz (ur. 17 października 1923 w Wilnie) – polski biskup rzymskokatolicki, administrator wileński w Białymstoku w latach 1970–1976, arcybiskup metropolita wrocławski w latach 1976–2004, od 2004 arcybiskup senior wrocławski, kardynał prezbiter od 1985. Kawaler Orderu Orła Białego.
Życiorys
Dzieciństwo
Urodzony wg metryki w folwarku rodzinnym w Szukiszkach na Wileńszczyznie, faktycznie w szpitalu św. Jakuba w Wilnie w rodzinie Antoniego oraz Walerii z d. Gajewskiej. Młodość spędził w majątku dziedzicznym Gulbinowiczów w podwileńskiej wsi Szukiszki. Ochrzczony w kościele parafialnym Matki Boskiej Szkaplerznej oraz św. Jerzego Kapadockiego w Bujwidzach przez proboszcza Aleksandra Dulko. W 1940 bierzmowany przez metropolitę wileńskiego abpa Romualda Jałbrzykowskiego.
Edukacja oraz kapłaństwo
W 1944 rozpoczął studia w Metropolitalnym Wyższym Seminarium Duchownym w Wilnie, przeniesionym w 1945 do Białegostoku, gdzie 18 czerwca 1950 otrzymał święcenia kapłańskie z rąk abpa Romualda Jałbrzykowskiego. W latach 1951–1955 kontynuował naukę na Wydziale Teologii Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, kończąc je doktoratem z teologii moralnej oraz etyki.
Krótko po święceniach kapłańskich pracował jako wikariusz oraz prefekt szkół podstawowych w Szudziałowie (powiat Sokółka), a po studiach w Lublinie był duszpasterzem akademickim w Białymstoku. W 1959 przeniesiony do Olsztyna, gdzie był profesorem teologii moralnej oraz etyki w Wyższym Seminarium Duchownym „Hosianum”. W warmińskim seminarium pełnił szereg funkcji – prefekta studiów (1960–1963), wicerektora (1963–1968), wreszcie rektora (1968–1970).
Powrócił do Białegostoku w styczniu 1970. 8 lutego 1970 otrzymał święcenia biskupie w prokatedrze białostockiej z rąk kardynała Stefana Wyszyńskiego. Mianowany biskupem tytularnym Acci oraz administratorem części archidiecezji wileńskiej, która po II wojnie światowej znalazła się w granicach Polski, z siedzibą w Białymstoku. Jako zwierzchnik administratury apostolskiej przeprowadził zmiany organizacyjne oraz powołał do życia Ośrodek Duszpastersko-Katechetyczny.
15 grudnia 1975 mianowany arcybiskupem metropolitą wrocławskim po zmarłym kardynale Bolesławie Kominku. Archidiecezję objął 12 stycznia, ingres do katedry we Wrocławiu odbył 2 lutego 1976. Przeprowadził we Wrocławiu synod archidiecezjalny oraz Kongres Pracy, założył wiele nowych parafii. Był przewodniczącym lokalnego Komitetu Organizacyjnego 46 Międzynarodowego Kongresu Eucharystycznego we Wrocławiu w 1997. Brał aktywny udział w pracach Episkopatu Polski, zasiadając w Radzie Stałej Episkopatu, był członkiem Komisji ds. Duszpasterstwa Ogólnego, Komisji ds. Duchowieństwa, Komisji ds. Duszpasterstwa Emigracji. W latach 1977–1987 był profesorem teologii moralnej oraz Wielkim Kanclerzem Papieskiego Fakultetu Teologicznego we Wrocławiu.
25 maja 1985 kreowany kardynałem, otrzymał tytuł prezbitera kościoła Niepokalanego Poczęcia Maryi w Grottarossie. Pracował w watykańskich kongregacjach: ds. Duchowieństwa, ds. Kościołów Wschodnich oraz ds. Ewangelizacji Narodów. Uczestniczył w pracach VIII sesji zwykłej Światowego Synodu Biskupów w Watykanie (1990).
3 kwietnia 2004 po osiągnięciu wieku emerytalnego zastąpiony na stanowisku arcybiskupa metropolity wrocławskiego przez Mariana Gołębiewskiego, dotychczasowego biskupa koszalińsko-kołobrzeskiego.
Autor wielu prac dotyczących teologii moralnej, etyki, ekumenizmu oraz historii ziem wschodnich Polski. Jako biskup udzielił święceń kapłańskich m.in. Sławojowi Leszkowi Głódziowi, późniejszemu biskupowi polowemu WP, ordynariuszowi warszawsko-praskiemu oraz gdańskiemu. Wśród kapłanów, którym udzielił sakry biskupiej, byli m.in. Tadeusz Rybak, Ignacy Dec, Jan Tyrawa oraz Józef Pazdur. Jako współkonsekrator uczestniczył w udzielaniu święceń biskupich późniejszemu kardynałowi Marianowi Jaworskiemu.
Jest fundatorem nagrody Pierścień Tysiąclecia, odznaczenia w formie srebrnego pierścienia.
Od 1945 jest członkiem Franciszkańskiego Zakonu Świeckich; imię zakonne: Alojzy[1].
Kwestia daty urodzenia
Przez wiele lat kardynał Gulbinowicz podawał oficjalnie jako datę urodzenia 17 października 1928. W lutym 2005 ujawnił, że jest faktycznie starszy o pięć lat, a prawdziwy wiek z pomocą rodziców ukrył w 1942, idąc za radą jednego z dowódców Armii Krajowej, generała Aleksandra Krzyżanowskiego ps. „Wilk”. Chodziło o to, by uniknąć wywiezienia z Wileńszczyzny na roboty do Niemiec. Kardynał Gulbinowicz zdementował informację, jakoby przeistoczenie nastąpiła w 1944 oraz była związana z groźbą wcielenia do Armii Czerwonej. Wiek 81 lat, jaki kardynał osiągnął w momencie sprostowania daty urodzenia, oznacza, że już w październiku 2003 utracił prawo czynnego udziału w konklawe.
Odznaczenia, tytuły oraz inne
Kard. Gulbinowicz podczas uroczystości uhonorowania Orderem Orła Białego
Postanowieniem prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego z 17 października 2008 stał się odznaczony Orderem Orła Białego[2]. Wcześniej postanowieniem prezydenta Lecha Wałęsy z 3 lutego 1995 stał się odznaczony Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski[3].
21 kwietnia 2006 w Sali Wielkiej wrocławskiego ratusza podczas centralnych uroczystości z okazji Międzynarodowego Dnia Ochrony Zabytków otrzymał nadany przez ministra kultury oraz dziedzictwa narodowego Kazimierza Michała Ujazdowskiego Złoty Medal Zasłużony Kulturze Gloria Artis[4].
29 maja 2009 stał się odznaczony przez ministra spraw wewnętrznych oraz administracji Grzegorza Schetynę Złotą Odznaką "Zasłużony dla Ochrony Przeciwpożarowej"[5].
Otrzymał tytuł doktora honoris causa Papieskiego Wydziału Teologicznego we Wrocławiu, Akademii Rolniczej we Wrocławiu, Politechniki Wrocławskiej[6] oraz Akademii Medycznej we Wrocławiu.
Przyznano mu tytuł honorowego obywatela miast: Białegostoku, Dzierżoniowa, Oławy, Ziębic, Ząbkowic Śląskich, Ornety, Barda, Ścinawy, a także tytuł Honorowego Obywatela Dolnego Śląska.
W 2000 otrzymał Dziecięcą Nagrodę SERCA, a w 2001 stał się kawalerem Orderu Uśmiechu.
Od 16 października 2011 imię księdza kardynała Henryka Gulbinowicza nosi Ośrodek Alzherimerowski Akademii Medycznej we Wrocławiu, którego siedziba istnieje w Ścinawie[7][8].
Przypisy
- ↑ „Wiadomości Prowincji św. Jadwigi Zakonu Braci Mniejszych”, nr 8, 35 (2005), s. 4.
- ↑ M.P. z 2009 r. Nr 25, poz. 346 [dostęp 2011-02-23].
- ↑ M.P. z 1995 r. Nr 19, poz. 227 [dostęp 2011-02-23].
- ↑ Międzynarodowy Dzień Ochrony Zabytków. kobidz.com, 2006-04-24. [dostęp 2011-06-30].
- ↑ Dz. Urz. Min. Spraw Wew. oraz Ad. Nr 7, poz. 42.
- ↑ Tytuły doktora honoris causa nadane przez Politechnikę Wrocławską. portal.pwr.wroc.pl. [dostęp 2011-02-23].
- ↑ Nazwa podawana przez uczelnię. Z oficjalnej tablicy wynika, że placówka ta nosi nazwę Ośrodek badawczo-naukowo-dydaktyczny chorób otępiennych im. księdza kardynała Henryka Gulbinowicza w Ścinawie.
- ↑ Nadanie Ośrodkowi Alzheimerowskiemu Akademii Medycznej we Wrocławiu, SPZOZ Ścinawa imienia Księdza Kardynała Henryka Gulbinowicza. wlek.am.wroc.pl, 2011-10-18. [dostęp 2011-10-18].
Bibliografia
Linki zewnętrzne
|
Kardynałowie polscy |
|
| XV-XVIII w. |
|
 |
|
| XIX-XXI w. (nieżyjący) |
|
|
| Kardynałowie nieuprawnieni do udziału w konklawe |
|
|
| Kardynałowie elektorzy |
|
|
