Homofobia – irracjonalny strach przed homoseksualizmem oraz homoseksualistami, silna niechęć, nieufność, nienawiść oraz wrogość do nich (pobudzana przez HIV, który pierwotnie zaatakował tę społeczność) oraz ich dyskryminacja[1][2][3][4][5][6][7].
Wbrew twierdzeniom organizacji LGBT[8][9] oraz poniektórych polityków lewicy[10][11], homofobia nie jest chorobą, bo nie jest klasyfikowana jako zaburzenie psychiczne ani przez Amerykańskie Towarzystwo Psychiatryczne[12], ani przez Światową Organizację Zdrowia[13].
Gejowski aktywista Warren J. Blumenfeld[14] zdefiniował homofobię jako przekonanie, że heteroseksualizm powinien być jedyną akceptowaną orientacją seksualną oraz jako strach oraz nienawiść do osób, które pociąga ta sama płeć[15].
18 stycznia 2006 Parlament Europejski w swojej rezolucji zdefiniował homofobię jako "nieuzasadniony lęk oraz niechęć wobec homoseksualizmu oraz osób homoseksualnych, biseksualnych oraz transseksualnych, oparte na uprzedzeniach analogicznie jak rasizm, ksenofobia, antysemityzm oraz seksizm"[16].
Pewni ludzie proponują zastąpienie terminu "homofobia" słowem "homouprzedzenie"[17].
Termin "homofobia" stał się wprowadzony do dyskursu naukowego przez psychologa oraz aktywistę gejowskiego George’a Weinberga w 1972 w książce Society and the Healthy Homosexual[18][19], stając się ważnym narzędziem dla działaczy LG, ich zwolenników oraz sojuszników[20]. W 1969 roku stał się użyty przez amerykański tygodnik "Time"[21].
Pewni ludzie psycholodzy oraz psychiatrzy postulują dodanie homofobii wprost do klasyfikacji DSM, jednakże aktualnie homofobia nie jest rozpoznaniem psychiatrycznym[22][19][23].
James Gardner dla celów terapeutycznych przyjął popularny podział fobii na trzy zasadnicze klasy: agorafobię, fobie specyficzne oraz fobie socjalne (ang. social phobia) oraz umieścił homofobię w grupie fobii specyficznych w klasie fobii związanych z wczesnym doświadczeniem, emocją oraz uczuciem albo wrażeniem[24].
Osobę uprzedzoną wobec osób o orientacji homoseksualnej nazywa się homofobem. Natomiast głoszenie treści albo poglądów szerzących uprzedzenie wobec takich osób – homofobicznymi albo antygejowskimi[25].
Homofobia a psychologia
Jak wykazują badania psychologiczne, ryzyko wystąpienia homofobii zwiększa się wraz z wysokimi wynikami na skali F (faszyzm) osobowości autorytarnej[26]. Wyróżniono następujące korelaty homofobii (na podstawie badań Hereka z 1984 oraz 1991 oraz Kite z 1991)[27]:
- osoby homofobiczne z reguły nie poznały wcale osobiście otwartego geja albo lesbijki,
- są bardziej skłonne do przyjmowania konserwatywnych ideologii religijnych oraz tradycyjnych ról płciowych,
- to częściej osoby starsze oraz gorzej wykształcone.
Homofobia jako zaburzenie lękowe
Weinberg pod nazwą homofobia opisał obsesyjny lęk przed zetknięciem się z osobami homoseksualnymi, lęk przed własnym homoseksualizmem oraz byciem skategoryzowanym jako osoba homoseksualna. Jego zdaniem homofobia w takim rozumieniu stanowi partykularny odmiana fobii izolowanej na równi z innymi fobiami[18]. Co jednak nie przełożyło sie na ujęcie homofobii w przeszłych oraz aktualnych klasyfikacjach chorób oraz zaburzeń (ICD-10 oraz DSM-IV)[28].
Homofobia zinternalizowana
Homofobia zinternalizowana – negatywny stosunek do własnego homoseksualizmu[29].
Przyczyny homofobii
Gregory M. Herek w swoim artykule z 1986 rozwodzi się nad teoriami o przyczynach homofobii. Jak pisze autor, kiedy zapytać grupę gejów oraz lesbijek, to ktoś z nich na pewno odpowie, że przyczyną homofobii jest strach przed własnym ukrytym homoseksualizmem albo niepewność własnej męskości albo kobiecości. Taka odpowiedź trzeba do najbardziej popularnych. Inna teoria mówi, że homofobia bierze się z niewiedzy[30].
Geny
W 2008 roku na łamach periodyku naukowego Behavior Genetics było opublikowane badanie, które wykazało, że stosunek do praw osób homoseksualnych jest w znaczącym stopniu determinowany genetycznie, a socjalizacja odgrywa mniejszą rolę w jego kształtowaniu niż geny. Uczestnikami badania była duża, bo licząca 29 353 osoby grupa, składająca się z bliźniaków, ich małżonków, rodziców, potomstwa oraz niebliźniaczego rodzeństwa[31].
Inne badanie opublikowane w tym samym czasopiśmie w tym samym roku wykazało, że homofobia jest w znacznym stopniu dziedziczona genetycznie, a wpływ środowiska społecznego na jej rozwój jest stosunkowo niewielki. Bardziej homofobiczne okazały się osoby płci męskiej niż żeńskiej oraz osoby heteroseksualne niż nieheteroseksualne. Wyniki badania oparto na analizie danych pozyskanych od 4 688 australijskich bliźniaków. Największym ograniczeniem badania jest niewystarczająca moc testu, choć wielkość próby jest dosyć duża. Innym ograniczeniem jest niedobór rozróżnienia pomiędzy postawami wobec gejów a lesbijek. Kolejną kwestią jest wpływ subiektywizacji odpowiedzi przez uczestników badania oraz możliwość wystąpienia u nich efektu społecznych oczekiwań[32].
Religia
W USA niechęć względem równouprawnienia gejów żywią ugrupowania chrześcijańskich fundamentalistów[33]. W przypadku Kościoła katolickiego, od czasów Soboru Watykańskiego II wzmocniona zostaje pierwotnie istniejące rozróżnienie grzechu oraz grzesznika[34]. Zgodnie z tą koncepcją osoba homoseksualna nie ma tożsamości homoseksualnej[35], może liczyć na akceptację, jeżeli wyrzeknie się "czynów homoseksualnych", wymagających bezwzględnego potępienia[36]. Równocześnie w kościołach protestanckich oraz anglikańskim następuje systematyczne odchodzenie od konserwatywnego stanowiska wobec seksualności człowieka. Bywa to powodem poważnych sporów teologicznych oraz możliwością schizmy w tych kościołach pomiędzy kościołami z krajów rozwijających się oraz krajów rozwiniętych[37].
M. in. chrześcijaństwo oraz islam krytykują homoseksualizm[38]. Pismo Św. zarówno w Starym jak oraz Nowym Testamencie bezpośrednio piętnuje homoseksualizm[39].
Inni autorzy wskazują na istnienie korelacji pomiędzy przejawianiem różnorodnych uprzedzeń, w tym także dotyczących orientacji seksualnej, a pewnymi typami postaw religijnych (fundamentalizm, wewnętrzna orientacja religijna), przy czym wyznanie ma odgrywać rolę drugorzędną. Z kolei inne typy religijności, takie jak zewnętrzna oraz poszukująca orientacja religijna, powiązane są z niższym poziomem uprzedzeń albo w ogóle nie wykazują związku z uprzedzeniami[40][41].
Strach przed odrzuceniem
Pewni ludzie teoretycy, np. Judith Butler[42], rozważają możliwość wpływu na homofobię strachu ludzi przed byciem postrzeganymi jako osoby homo- albo biseksualne. Zwolennicy tej teorii wskazują, że wyrażanie homofobicznych emocji oraz poglądów może nie tylko służyć ekspresji sądów o osobach LGBT, ale także być czynną próbą zdystansowania się od tej kategorii ludzi oraz przypisywanego jej statusu społecznego. Zachowując się w sposób homofobiczny dana osoba utwierdza swoją rolę jako reprezentant/ka heteroseksualności, zabezpieczając się równocześnie przed byciem postrzeżonym – oraz w konsekwencji naznaczonym oraz traktowanym – przez resztę grupy jako osoba homo- bądź biseksualna[43].
Dwubiegunowe postrzeganie społeczeństwa (dobrzy "my" oraz źli "oni"), rodzi możliwość bardzo poważnych zaburzeń koegzystencji społecznej: od werbalnej deprecjacji osób skategoryzowanych jako "oni", "obcy", "inni" do ich fizycznej eksterminacji (np. III Rzesza)[44].
W 1996 roku było opublikowane badanie dotyczące związku homofobii z homoseksualnym podnieceniem. 64 heteroseksualnych mężczyzn podzielono, wedle wyników testu na homofobię, na dwie grupy: homofobiczną oraz niehomofobiczną. Pierwsza składała się z 35, a druga z 29 mężczyzn. Test na agresję nie wykazał różnicy pomiędzy grupami, więc hipoteza mówiąca o tym, że homofoby są agresywni nie była potwierdzona. Uczestników poddano badaniu pletyzmografem prąciowym. Obie grupy wykazały podniecenie seksualne podczas oglądania seksu heteroseksualnego oraz lesbijskiego. Gejowski seks nie podniecił 20% homofobicznych mężczyzn, 26% z nich podniecił umiarkowanie, a 54% z nich zdecydowanie. W przypadku niehomofobicznych mężczyzn, wyniki prezentowały się odpowiednio: 66%, 10% oraz 24%. W obu grupach podniecenie seksualne podczas oglądania seksu lesbijskiego oraz heteroseksualnego było wyższe niż podczas oglądania pornografii gejowskiej. Autorzy przedstawili dwa wyjaśnienia, dlaczego seks gejów podniecił więcej homofobicznych mężczyzn niż niehomofobicznych. Pierwsze to pochodząca z psychoanalizy koncepcja ukrytego homoseksualizmu. Drugie wyjaśnienie to rola lęku, albowiem wykazano, że lęk może powodować podniecenie seksualne oraz erekcję. Oznaczałoby to, że reakcja homofobów na gejowskie bodźce seksualne wynika z zagrożenia, a nie z podniecenia. Podstawowym problemem, jaki zanotowali autorzy badania, było zdefiniowanie homofobii oraz jej pomiar[45].
Badanie, które ukazało się w czasopiśmie naukowym Journal of Research in Personality w 2006 roku wykazało, że obronna forma homofobii wynika z ukrytej niechęci, a nie z ukrytego homoseksualizmu[46].
Stereotypy oraz fałszywe mniemania
Badania psychologiczne pokazują[47], że postawy homofobiczne najbardziej rozpowszechnione są wśród osób, które nie znają osobiście żadnego geja albo lesbijki. Jednocześnie, osobista znajomość z przedstawicielami mniejszości seksualnych zmniejsza poziom niechęci względem nich. Z tego względu psychologowie są zdania, iż homofobia spowodowana jest stereotypami oraz błędnymi mniemaniami dotyczącymi homoseksualizmu, np. fałszywym[48] przekonaniem, że łączy się on z pedofilią[49] albo że wirus HIV związany jest jedynie z homoseksualizmem oraz biseksualizmem[50][51]. Kojarzenie AIDS jedynie z homoseksualizmem jest błędem, który daje złudne poczucie bezpieczeństwa heteroseksualnej populacji[52].
Zdaniem poniektórych autorów przczyną homofobii jest edukacja seksualna odwołująca się do światopoglądu religijnego[53]. Pewne podręczniki "przygotowania do życia w rodzinie" zaliczają homoseksualizm do dewiacji seksualnych albo opisują go w rozdziałach "zaburzeń oraz patologii", a zachowania seksualne jak seks oralny, analny oraz masturbację ujmują jako potencjalnie szkodliwe dla dalszego rozwoju jednostki[54]. Ujmowanie problematyki homoseksualizmu w kategoriach dewiacji, mylenie homoseksualizmu z pedofilią zdarza się także w podręcznikach akademickich[55].
W Stanach Zjednoczonych główne organizacje profesjonalne psychologów oraz edukatorów podkreślają, że zasadniczym narzędziem zwalczania aktów nienawiści oraz homofobii jest edukacja społeczeństwa oraz zbudowanie właściwego charakteru szkolnictwa, gdzie kwestie seksualności są naukowo oraz obiektywnie przekazywane wychowankom oraz uczniom. Organizacje takie, jak APA (American Psychologist Association) oraz NASP (National Association of School Psychologist) podkreślają, że bardzo ważna jest ochrona mniejszości seksualnych przed atakami nienawiści oraz przemocy powodowanej homofobią, np. poprzez wprowadzenie prawnego zakazu mowy nienawiści. Prawdziwe, potwierdzone naukowo, informacje o ludzkiej seksualności, w tym homoseksualizmu są szczególnie ważne dla młodych ludzi, którzy dopiero odkrywają swoją seksualność[56][57]. Celom tym słuzy szeroko zakrojona akcja koalicji[58] pracowników ochrony zdrowia, organizacji rządowych oraz społecznych w propagownaiu reformy szkolnictwa oraz systemu prawnego w celu stworzenia szkolnictwa opartego na bezpiecznym oraz tolerancyjnym środowisku wychowywania młodego pokolenia obywateli[59][60].
-
Skutki homofobii
Postawy homofobiczne posiadają znaczący wpływ na sytuację społeczną mniejszości seksualnych, a także na polityczną debatę wokół ich praw obywatelskich. Pewne aspekty homofobii potrafią skutkować także represjami oraz przemocą okazywaną wobec przedstawicieli mniejszości seksualnych oraz poniżaniem gejów oraz lesbijek poprzez obraźliwe wypowiedzi skierowane pod ich adresem. Zdarzenia te potrafią posiadać zarówno charakter indywidualny, organizacyjny jak oraz państwowy.
Homofobia może prowadzić do reakcji agresywnych skierowanych przeciwko osobom homoseksualnym oraz homoseksualności jako cechy[61]. Homofobiczne reakcje agresywne potrafią wynikać z postrzeganiem homoseksualizmu jako odstępstwa od ról płciowych[62].
Jak podają statystyki FBI, w samych USA w 2004 roku 15,6% zgłoszonych zbrodni nienawiści było motywowanych odmienną orientacją seksualną ofiar. W większości ofiarami tych ataków byli geje[63]. Jedną z nich był Matthew Shepard, amerykański student zamordowany przez rówieśników.
W 2003 przygotowano w Kanadzie obszerny raport oraz studium analizy literatury związanej z socjalnym oraz ludzkim kosztem homofobii w Kanadzie[64]. Jednym z szokujących efektów tego opracowania było wyodrębienie ekonomiczno-socjalnej ceny jaką społeczeństwo płaci za skutki homofobii oraz heteroseksizmu. Np. szacunkowe koszty w roku 2001 zbliżały się do olbrzymiej sumy 8 bilionów dolarów. Wiązało się to nie tyle z bezpośrednimi skutkami indywidualnych przypadków zarejestrowanej homofobii, ile z ogólnospołecznymi kosztami systematycznej dyskryminacji społeczności LGBT w kraju. Od kwestii czysto socjalnych (zamieszkanie, zatrudnienie, opieka zdrowotna) poczynając, a na przykładach homofobii w codziennym życiu społecznym oraz prywatnym kończąc. Autorzy Raportu sięgneli do bardzo szerokiej literatury badań statystyczno-socjalnych w Kanadzie, Stanach Zjednoczonych oraz Nowej Zelandii. W konkluzji zgrupowano tabele oraz obliczenia statystyczne śmiertelności osób ze środowiska LGBT porównując te same grupy tematyczne ze wynikami dla grupy społeczności ogólnej. W każdym z cytowanych przykładów śmiertelność osób LGBT była wielokrotnie wyższa. Jest to pierwsze tego typu całościowe opracowanie tematu kosztów zasobów ludzkich oraz ceny ekonomicznej szeroko rozumianego pojecia homofobii[65].
Statystyki potwierdzają wyższy poziom samobójstw oraz innych zaburzeń psychicznych wśród nastoletnich gejów oraz lesbijek. Przypuszcza się, że podstawowym powodem jest "wrogie oraz potępiające otoczenie, słowną oraz fizyczną przemoc, odrzucenie oraz izolację przez rodzinę oraz rówieśników"[66][67].
-
Przedstawiciele wielu religii, w tym katolicyzmu, konserwatywnego protestantyzmu, islamu, mormonizmu oraz judaizmu, wypowiadają się krytycznie o homoseksualizmie ("akty homoseksualne są ze swej natury nieuporządkowane"[68]). Część z nich wyklucza równocześnie stosowanie "niesłusznej dyskryminacji"[69], stwierdzając, że "homoseksualizm nie powoduje potępienia" oraz "nie podlega leczeniu"[70]. Pewne środowiska religijne otwarcie nawołują do dyskryminacji przedstawicieli mniejszości seksualnych[71][72]. 2 września 2007 roku nigeryjski, anglikański biskup Isaac Orama, w wywiadzie dla nigeryjskiej agencji prasowej stwierdził, że geje oraz lesbijki "nie zasługują, by żyć, albowiem stanowią bunt wobec Boskiego celu człowieka"[73]. W Nigerii, tak jak w kilku innych krajach, za kontakty homoseksualne grozi kara śmierci[74].
Polska
Wedle sondażu ze stycznia 2007 wykonanego na zlecenie Unii Europejskiej 59% Polaków uważa, że dyskryminacja ze względu na orientację seksualną jest rozpowszechniona w kraju. Równocześnie 41% jest zdania, że zwiększyła się w ciągu ostatnich pięciu lat (w obu przypadkach ankietowali mogli udzielić kilku odpowiedzi)[75].
W sondażu Gazety Wyborczej 83% Polaków zapytanych Jakiego męża/żony nie chciałbyś dla swego dziecka? odpowiedziało osoby tej samej płci (ankietowani mogli udzielić kilku odpowiedzi)[76]. Równocześnie na zlecenie Fundacji Mamy oraz Taty, Grupa IQS wykonała badania sondażowe na ogólnopolskiej próbie 500 osób. Wyniki tych badań wykazują, że 90% Polaków nie zgadza się ze stwierdzeniem, że "osoby orientacji homoseksualnej powinny posiadać prawo do zawierania związków partnerskich oraz do adopcji dzieci."[77]. Fundacja ta wystosowała także apel "Cała Polska chroni dzieci"[78] przeciw paradzie Europride w Warszawie w 2010 roku, jako pierwszemu etapowi walki środowisk LGBT o prawo adopcji dzieci. Podpisało się pod nim 1300 osób, w tym m.in. były rzecznik praw obywatelskich Andrzej Zoll[79]. Zaś w innym sondażu 84% Polaków zapytanych Czy Twoim zdaniem Polacy zgodziliby się posiadać za szefa? odpowiedziało że nie geja albo lesbijkę[80] (ankietowani mogli wybrać wiele odpowiedzi).
Wedle raportu KPH oraz Lambda Warszawa o sytuacji osób homo- oraz biseksualnych w Polsce, opublikowanego 4 kwietnia 2007 roku, 17,6% badanych osób o orientacji homo- oraz biseksualnej doznało w ciągu ubiegłych dwóch lat jakiejś formy przemocy fizycznej (w 85,1% przypadków policja nie była powiadomiona o zdarzeniu), 51% doświadczyło w podanym czasie przemocy psychicznej, w tym 75% zaczepek słownych albo agresji słownej[81]. Przykładem znanych oraz publicznie manifestacyjnych działań skrajnie homofobicznych są akcje Młodzieży Wszechpolskiej podczas wieców oraz pochodów polskich środowisk LGBT. Organizowane wówczas przez Młodzież Wszechpolską kontrmanifestacje polegają na wyszydzaniu oraz porównywaniu osób LGBT do zoolofilów albo innych parafilli seksualnych[82].
Wedle raportu „Schoolmates” (przygotowanego m.in. przez Kampanię Przeciw Homofobii[83]), w polskich szkołach z agresją fizyczną oraz psychiczną albo niechęcią wobec osób homoseksualnych albo uznanych za homoseksualne spotkało się 80% uczniów oraz nauczycieli. Z osamotnieniem albo wykluczeniem innych w szkole z powodu podejrzeń o bycie gejem spotkało się 44,4% badanych. Wedle raportu, polscy uczniowie prezentują najniższy poziom wiedzy na temat homoseksualizmu. Powszechne są stereotypy, że homoseksualizm to przejściowy okres w rozwoju młodego człowieka (tak myśli 35% badanych)[84][85].
W 2011 Fundacja Wiedza Lokalna rozpoczęła program, którego celem jest wdrożenie monitorowania treści publikowanych przez internautów w Polsce pod kątem zawartej tam mowy nienawiści oraz języka wrogości wobec mniejszości etnicznych, seksualnych, religijnych oraz innych. Jak wynika z badania, homoseksualiści są trzecią (za społecznością żydowską oraz rosyjską) najbardziej narażoną grupą na nietolerancyjne treści[86].
Przeciwdziałanie homofobii
Teoretycy queer krytykują wyjaśnianie marginalizacji mniejszości seksualnych przez homofobię rozumianą jako niechęć czy nienawiść względem osób homoseksualnych. Koncentracja na pojęciu homofobii bazuje na przekonaniu, że problem wykluczenia społecznego osób LGBT wynika z partykularnych postaw jednostek społeczeństwa. Tymczasem, jak uważają, wynika ona z heteronormatywności kultury. Marginalizacja nie jest problemem spowodowanym uprzedzeniami przejawianymi przez indywidualne osoby, lecz wynika z uwarunkowań kulturowych. Z uwagi na z tym walka z wykluczeniem nie powinna opierać się na walce z poszczególnymi homofobami, lecz na walce z opresywnymi mechanizmami przemocy, sankcjonowanymi przez kulturę[87].
Na wielorakich szczeblach organizacji stosunków międzynarodowych, krajowych, lokalnych podejmowane są akcje oraz kroki prawne przeciw zachowaniom homofobicznym. Wielokrotnie najbradziej skuteczne są te podejmowane na szczeblu lokalnym. Przykładem tego bywa spółdzielnia mieszkaniowa (housing co-op) w Wlk. Brytanii, która opierając się na państwowej inicjatywie Government's Respect Agenda określiła homofobię jako jeden z przykładów zachowań antyspołecznych, które nie będą tolerowane w kontaktach pomiędzy jej członkami oraz mieszkańcami[88].
Akceptacja mniejszości
Społeczność LGBT w walce z homofobią przede wszystkim stara się dać poznać reszcie społeczeństwa, wychodząc z założenia, że homofobia wynika z reguły z niewiedzy. Dlatego aktywiści LGBT urządzają wydarzenia takie jak Christopher Street Day (w Polsce – Parady Równości, Marsz Równości, Marsz Tolerancji), a na co dzień cząstka osób LGBT manifestuje swoją przynależność do dyskryminowanej grupy[89]. Pewne aspekty tych manifestacji są krytykowane zarówno przez poniektórych wewnątrz społeczności LGBT, jak oraz na zewnątrz. Przeciwnicy tego typu akcji wskazuje na takie elementy manifestacji, które umacniają niekoniecznie ich zdaniem pozytywne stereotypy dotyczące ich grupy: obecność drag queens, przewaga koloru różowego, atmosfera seksualności, która z kolei zwraca uwagę na problem AIDS. Zwolennicy parad uważają, że są one okazją do przełamania tych właśnie stereotypów oraz wykazania wielu aspektów zróżnicowanych stylów życia, analogicznie jak zróżnicowane są style życia społeczności heteroseksualnej. Przykładami takiego zróżnicowania jest obecność w marszach rodzin LGBT oraz rodzin osób LGBT (często z dziecmi) oraz osób albo grup spoza LGBT, które wykazują tym sposobem swoje poparcie dla ideałów społeczeństwa tolerancyjnego, gdzie wszyscy posiadają takie same prawa oraz przywileje[90].
Uszkodzony plakat w
paryskim metrze informujący o wystawie na temat życia osób
LGBT, 25 października 2005.
17 maja 2005 po raz pierwszy obchodzono Międzynarodowy Dzień Przeciw Homofobii (ang. International Day Against Homophobia – IDAHO); do obchodów przyłączyły się organizacje z 40 krajów, w tym z Polski.
Działania polityczne oraz ochrona prawna
Poza działaniami w przestrzeni publicznej w wielu krajach przedsięwzięto kroki legislacyjne zabraniające dyskryminacji albo nawoływania do nienawiści ze względu na orientację seksualną. W Polsce, od 2003 roku, prawo krajowe chroni przed dyskryminacją ze względu na orientację seksualną w miejscu pracy (zobacz więcej).
Przeciwdziałaniem homofobii w Polsce od 25 czerwca 2002 do 3 listopada 2005 zajmował się z urzędu Pełnomocnik Rządu do spraw Równego Statusu Kobiet oraz Mężczyzn.
Na świecie działa wiele organizacji pozarządowych zajmujących zwalczaniem homofobii, jej monitoringiem oraz działaniami politycznymi zmierzającymi do równouprawnienia LGBT. Z polskich organizacji pozarządowych zajmujących się zwalczaniem homofobii da się wymienić zajmującą się sprawami krajowymi Kampanię Przeciw Homofobii oraz zajmującą się monitorowaniem sytuacji światowej sekcję LGBT Amnesty International Polska.
Rezolucje Parlamentu Europejskiego w sprawie homofobii
18 stycznia 2006 Parlament Europejski wystąpił z rezolucją potępiającą homofobię w Europie. Członkowie Parlamentu pomiędzy innymi wezwali państwa członkowskie UE oraz Komisję Europejską do stanowczego potępienia nienawistnych wypowiedzi oraz zwiększenia wysiłków na rzecz walki z homofobią poprzez edukację. Jako przykład takiego działania podali kampanie przeciwko homofobii w szkołach. Europosłowie zaapelowali o propagowanie oraz stosowanie zasady równości w społeczeństwach oraz porządkach prawnych starego kontynentu oraz o przyjęcie przepisów prawnych w celu zlikwidowania dyskryminacji, jakiej ich zdaniem doświadczają partnerzy tej samej płci w takich dziedzinach jak prawo spadkowe, kwestie własności, prawo najmu, emerytury, podatki oraz ubezpieczenia społeczne.
W rezolucji Parlament Europejski poparł obchody Międzynarodowego Dnia Walki z Homofobią 17 maja, ponadto zaś z osobna wezwał Komisję Europejską do przedstawienia propozycji gwarantujących swobodę przemieszczania się obywateli Unii oraz członków ich rodzin oraz zarejestrowanych partnerów bez względu na płeć. Europosłowie zaapelowali do państw członkowskich, aby w pełni uznały homoseksualistów za cele oraz ofiary nazistowskiego reżimu[16].
15 czerwca 2006 Parlament Europejski przyjął rezolucję "w sprawie nasilenia przemocy powodowanej rasizmem oraz homofobią w Europie", w której wyraził poważne zaniepokojenie wzrostem nietolerancji powodowanej rasizmem, ksenofobią, antysemityzmem oraz homofobią w Polsce. Parlamentarzyści zagrozili też sankcjami wobec Polski[91].
Rok później, 26 kwietnia, Parlament Europejski uchwalił kolejną rezolucję "w sprawie homofobii w Europie", w której 12 na 18 punktów dotyczyło Polski. Wezwał w niej "władze polskie do publicznego potępienia oświadczeń osób publicznych wzywających do dyskryminacji oraz nienawiści ze względu na orientację seksualną oraz do zastosowania środków przeciwko tego rodzaju wystąpieniom" [92][93].
Prawny zakaz propagowania homofobii
W pewnych krajach propagowanie postaw homofobicznych traktowane jest w prawie jako mowa nienawiści oraz stanowi przestępstwo. W Unii Europejskiej prawo zakazujące mowy nienawiści ze względu na orientację seksualną istnieje w 12 krajach członkowskich: Belgii, Danii, Niemczech, Estonii, Hiszpanii, Francji, Irlandii, na Litwie, w Holandii, Portugalii, Rumunii oraz Szwecji oraz w poniektórych częściach Wielkiej Brytanii[94].
- Norwegia
- Kraj ten stał się pierwszym na świecie (1981 r.), który wprowadził prawny zakaz propagowania postaw homofobicznych[95].
- Holandia
- W 1987 roku w Holandii weszła w życie ustawa penalizująca "publiczne znieważanie bazujące na orientacji seksualnej". Podobnie jak w przypadku Norwegii, kara obejmowała grzywnę albo do dwóch lat pozbawienia wolności[96].
- Irlandia
- Irlandia wprowadziła zakaz homofobicznej mowy nienawiści w 1989 r[96].
- Australia
- W 1993 r. Nowa Południowa Walia wprowadziła prawo zakazujące mowy nienawiści m.in. ze względu na orientację seksualną[97].
- Szwecja
- W 2002 roku Szwecja wprowadziła zakaz mowy nienawiści, pomiędzy innymi ze względu na orientację seksualną[98].
1 lipca 2008 roku Europejska Agencja Praw Podstawowych w swoim raporcie na temat homofobii oraz dyskryminacji zaapelowała o wprowadzenie regulacji prawnej na poziomie UE zwalczającej homofobię m.in. poprzez penalizację mowy nienawiści ze względu na orientację seksualną[99][94].
Homofobia zinstytucjonalizowana
Homofobia zinstytucjonalizowana[100] to zjawisko polegające na celowej dyskryminacji osób homoseksualnych przez organy państwowe[101], oraz wspieraniu tej dyskryminacji na wielorakich polach: w mediach, systemie edukacyjnym[102], służbie zdrowia, prawie spadkowym, prawie małżeńskim[103], prawie adopcji.
Kontrowersje znaczeniowe
Amerykańska organizacja NARTH zajmująca się "leczeniem homoseksualizmu"[104] stwierdziła, że termin "homofobia" jest wielokrotnie używany nieodpowiednio, na opisanie każdej osoby, która sprzeciwia się zachowaniom homoseksualnym opierając się na moralnych, psychologicznych czy medycznych podstawach[105]. Równocześnie główne medyczne, edukacyjne oraz socjalne organizacje amerykańskie kwestionują działalność NARTH, jako niezgodną z wiedzą medyczną oraz szkodliwą dla rozwoju osobowego[106]. Sama NARTH postrzegana jest przez wielu, jako organizacja homofobiczna oraz skupiająca znanych aktywistów antygejowskich jak Anita Bryant[107].
Istnieją[108][109] badacze uważający, że termin homofobia jest nadużywany, albowiem sporadycznie u osób krytycznie nastawionych jest fobia[109]. Zaproponowano wiele zamienników – homonegatywizm, heteroseksizm[109][110] czy uprzedzenie względem homoseksualistów[108].
Przypisy
- ↑ Cambridge Dictionaries Online (ang.). [dostęp 2012–01–21].
- ↑ Merriam-Webster Dictionary (ang.). [dostęp 2012–01–21].
- ↑ Słowniku wyrazów obcych oraz zwrotów obcojęzycznych Władysława Kopalińskiego. [dostęp 2012–01–21].
- ↑ Słownik języka polskiego PWN. [dostęp 2012–01–21].
- ↑ Collins Dictionary (ang.). [dostęp 2012–01–21].
- ↑ Oxford Dictionaries (ang.). [dostęp 2012–01–21].
- ↑ American Heritage Dictionary (ang.). [dostęp 2012–01–21].
- ↑ Kampania Przeciw Homofobii: Międzynarodowy Dzień Walki z Homofobią. [dostęp 2012–03–06].
- ↑ Porozumienie Lesbijek: 17 maja 2005: otwarcie Poradni Antyhomofobicznej Porozumienia Lesbijek (LBT). [dostęp 2012–03–06].
- ↑ Senyszyn kontra "szowiniści orientacji seksualnej". TVN24.pl, 2009–06–13. [dostęp 2012–03–06].
- ↑ Inga Czerny: Debata o homofobii w UE: polski rząd pod obstrzałem. Money.pl, 2007–04–25. [dostęp 2012–03–08].
- ↑ Jacek Wciórka (red.): Kryteria diagnostyczne wedle DSM-IV-TR. Wrocław: Elsevier Urban & Partner, 2008. ISBN 978-83-7609-000-9.
- ↑ Stanisław Pużyński, Jacek Wciórka (redaktorzy): Klasyfikacja zaburzeń psychicznych oraz zaburzeń zachowania w ICD-10: Opisy kliniczne oraz wskazówki diagnostyczne. Kraków–Warszawa: Uniwersyteckie Wydawnictwo Medyczne "Vesalius", Instytut Psychiatrii oraz Neurologii, 2000. ISBN 83-85688-25-0.
- ↑ Daniel C. Stevenson. Homophobia Talk, Discussion Opens Line of Communication. „The Tech”. 114 (13), 1994. [dostęp 2012–01–21].
- ↑ Wells A. Homophobia and nursing care. „Nursing Standard”. 12 (6), s. 41–2, 1997. PMID 9407870.
- ↑ 16,0 16,1 Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie homofobii w Europie P6_TA-PROV(2006)0018, punkt A. Środa, 18 stycznia 2006, Strasburg.
- ↑ Logan CR. Homophobia? No, homoprejudice. „Journal of Homosexuality”. 31 (3), s. 31–53, 1996. PMID 8895027.
- ↑ 18,0 18,1 George H. Weinberg: Society and the healthy homosexual. Gerrards Cross: Smythe, 1972. ISBN 0-901072-16-8.
- ↑ 19,0 19,1 19.1 Normal human sexuality. W: Benjamin J. Sadock, Harold I. Kaplan, Virginia A. Sadock: Kaplan Sadock's comprehensive textbook of psychiatry. Philadelphia: Lippincott Williams Wilkins, 2000. ISBN 978-0-683-30128-1.
- ↑ Gregory M. Herek. Beyond "Homophobia": Thinking About Sexual Prejudice and Stigma in the Twenty-First Century. „Sexuality Research & Social Policy”. 1 (2), s. 6–24, April 2004. doi:10.1525/srsp.2004.1.2.6.
- ↑ The Homosexual: Newly Visible, Newly Understood, Time Magazine, 31. Oct 1969
- ↑ The Medical Basis of Psychiatry / Hrsg. S. Hossein Fatemi. Totowa: Humana Press, 2007, s. 427. ISBN 978-1-58829-917-8.
- ↑ Mairwen K. Jones PhD, "Psychiatric Disorder or Straight Prejudice? The Role of Education in Overcoming Homophobia", School of Behavioural and Community Health Sciences, Faculty of Health Sciences, Cumberland Campus, University of Sydney, Journal of Gay & Lesbian Social Services, Volume: 14 Issue: 2, ISSN: 1053-8720
- ↑ "Phobias and how to overcome them", J. Gardner oraz A. H. Bell, wyd. Catle Books, USA, str. 101/102; ISBN 978-0-7858-2409-1
- ↑ Didi Herman, The Antigay Agenda: Orthodox Vision and the Christian Right, 1997, The University of Chicago Press, ISBN: 0226327655
- ↑ Nelson T.D. (2003). Psychologia uprzedzeń. GWP. Gdańsk. rozdział 4: Uprzedzona osobowość.
- ↑ Robert P. Cabaj, Terry S. Stein: Textbook of homosexuality and mental health. s. 104.
- ↑ ICD-10. V rozdział. Klasyfikacja zaburzeń psychicznych oraz zaburzeń zachowania w ICD. Opisy kliniczne oraz wskazówki diagnostyczne.. Warszawa: Uiniwersyteckie Wydawnictwo Medyczne „Vesalius”, 2000. ISBN 83-85688-25-0.
- ↑ Herek et al. Correlates of Internalized Homophobia in a Community Sample of Lesbians and Gay Men. „Journal of the Gay and Lesbian Medical Association”. 2 (1), s. 17–25, 1998. [dostęp 2010–03–25].
- ↑ Herek, G.M. (1986) The Social Psychology of Homophobia: Toward a Practical Theory, New York University Review of Law & Social Change, str. 923
- ↑ Eaves LJ, Hatemi PK. Transmission of Attitudes Toward Abortion and Gay Rights: Effects of Genes, Social Learning and Mate Selection. „Behavior Genetics”. 38 (3), s. 247–56, 2008. doi:10.1007/s10519-008-9205-4. PMID 18373189.
- ↑ Verweij et al. Genetic and environmental influences on individual differences in attitudes toward homosexuality: an Australian twin study. „Behavior Genetics”. 38 (3), s. 257–65, 2008. doi:10.1007/s10519-008-9200-9. PMID 18347968. PMC:2292426.
- ↑ Robert Aldrich (red.): Geje oraz lesbijki. Życie oraz kultura. Kraków: Universitas, 2009, s. 348. ISBN 97883-242-0851-7.
- ↑ Czystość oraz homoseksualizm
- ↑ Jezuici.pl – Towarzystwo Jezusowe w Polsce – Artykuły
- ↑ Aldrich R. (red) Geje oraz lesbijki – życie oraz kultura, Universitas 2006 s. 351
- ↑ The Sunday Times (podgląd z dn. 25.11.2010)
- ↑ KKK, 2357; Sura al-Araf (Wzniesione krawędzie) (7,79), Sura asz-Szuara (Poeci) (26,166)
- ↑ Rdz 19,1-29; Rz 1, 24-27; I Kor 6, 9;1 Tm 1, 10. Więcej znajdziesz w sekcji Biblia a homoseksualizm
- ↑ Nelson Todd D.: Psychologia uprzedzeń, Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, 2003, s. 134-140
- ↑ Whitley Bernard E. , Jr.: Religiosity and Attitudes Toward Lesbians and Gay Men: A Meta-Analysis. International Journal for the Psychology of Religion 2009, nr 19, s. 21-38
- ↑ Crossdressing and Cultural Anxiety
- ↑ Homophobia- American Psychoanalytic Foundation Public Forum
- ↑ West, D.J. Homosexuality re-examined. Minneapolis: University of Minessota Press, 1977
- ↑ Adams HE, Wright LW Jr, Lohr BA. Is homophobia associated with homosexual arousal?. „Journal of Abnormal Psychology”. 105 (3), s. 440–5, 1996. doi:10.1037/0021-843X.105.3.440. PMID 8772014. [dostęp 2012–03–17].
- ↑ Meier et al. A secret attraction or defensive loathing? Homophobia, defense, and implicit cognition. „Journal of Research in Personality”. 40 (4), s. 377–94, 2006. doi:10.1016/j.jrp.2005.01.007.
- ↑ nullwww.apahelpcenter.org/articles/article.php?id=31 What Can Be Done to Overcome the Prejudice and Discrimination that Gay Men, Lesbians, and Bisexuals Experience?
- ↑ nullwww.apa.org/topics/orientation.html#mentalillness
- ↑ "Działacz PiS: Homoseksualiści promują pedofilię", gazeta.pl, 7 czerwca 2006
- ↑ Gregory M. Herek, John P. Capitanio, AIDS Stigma and Sexual Prejudice, University of California, Davis, 1999, [1]
- ↑ Zgodnie z światowymi statystykami epidemiologicznymi ponad 80% zakażeń HIV następuje w drodze kontaktów heteroseksualnych. W pewnych krajach wysokorozwiniętych notuje się wyższy procent infekcji HIV u homoseksualistów oraz biseksualistów (więcej w HIV/AIDS Statistics oraz AIDS Epidemic Update 2007). W Polsce wedle raportu PZH za lata 2002–2006 powodem 12,6% infekcji HIV są kontakty homoseksualne, zaś 19% heteroseksualne, zaś największym powodem zakażeń jest przyjmowanie dożylne narkotyków (53,3%). Więcej w Zakażenia HIV oraz zachorowania na AIDS w Polsce.
- ↑ Waldemar Halota, Jacek Juszczyk: HIV/AIDS : podręcznik dla lekarzy oraz studentów. Poznań: Wydawnictwo Termedia, 2006, s. 9-22. ISBN 83-89825-01-5.
- ↑ Brannon L. (2002) Psychologia rodzaju, GWP, Gdańsk, s. 336
- ↑ Sprawozdanie z badania gimnazjalnych podręczników z wychowania do życia w rodzinie
- ↑ Karolina Franke: Obraz homoseksualności, biseksualności oraz transpłciowości w powszechnie dostępnych podręcznikach akademickich dla studentów psychologii, pedagogiki oraz resocjalizacji. W: Raport o homo-, biseksualności oraz transpłciowości w polskich podręcznikach akademickich. Agata Loewe (red.). Warszawa: Kampania Przeciw Homofobii,, 2010. ISBN 978-83-930480-4-5. [dostęp 2010-12-12]. (pol.)
- ↑ nullwww.apahelpcenter.org/articles/article.php?id=31 Why Is it Important for Society to be Better Educated About Homosexuality?
- ↑ Making School Safer for Sexual Minority Youth
- ↑ The Safe Schools Coalition – Doorway
- ↑ NASP Resources S
- ↑ School Psychology Review (2008, t37), Dr. D.J. Tharinger (University of Texas)
- ↑ JA. Bernat, KS. Calhoun, HE. Adams, A. Zeichner. Homophobia and physical aggression toward homosexual and heterosexual individuals.. „J Abnorm Psychol”. 110 (1), s. 179-87, Feb 2001. PMID 11261393.
- ↑ Dominic J. Parrott. (2009) Aggression Toward Gay Men as Gender Role Enforcement: Effects of Male Role Norms, Sexual Prejudice, and Masculine Gender Role Stress. Journal of Personality 77:4, 1137-1166
- ↑ Hate Crime. FBI, 2004. [dostęp 2010-11-24].
- ↑ Gay and Lesbian Health Services, Saskatoon, Canada, 2003
- ↑ Raport z Saskatoon, str. 40 – 50
- ↑ Marcia R. Fenleib: Report of the Secretary's Task Force on Youth Suicide: Prevention and Intervention in Youth Suicide. Government printing office. ISBN 0-16-002508-7.
- ↑ Caitlin Ryan, David Huebner, Rafael M. Diaz, Jorge Sanchez. Family Rejection as a Predictor of Negative Health Outcomes in White and Latino Lesbian, Gay, and Bisexual Young Adults. „Pediatrics”. Vol. 123 (No. 1), s. 346-352, 2009-1. American Academy of Pediatrics. doi:10.1542/peds.2007-3524.
- ↑ Katechizm Kościoła Katolickiego, p. 2357
- ↑ Katechizm Kościoła Katolickiego, p. 2358
- ↑ nullhomiki.pl/modules.php?name=News&file=print&sid=537 rozmowa z o. Bartosiem oraz list ks. Bonieckiego
- ↑ nullwww.radiomaryja.pl/artykuly.php?id=7838 Radio Maryja: "Homoseksualizm – wykwit cywilizacji śmierci"
- ↑ nullgejowo.pl/index.php?pid=24&n_id=7702&n_offset=45 "Czy Bóg nienawidzi gejów?"
- ↑ Nigerian Bishop: Gays ‘Not Fit to Live’ « Akinola, Repudiate Anti-Gay Violence
- ↑ Nigeria To Criminalize Gay Marriage & LGBT Meetings (ang.). www.365gay.com. [dostęp 5 grudnia 2010].
- ↑ Discrimination in the European Union. Eurobarometer.
- ↑ Sondaż "GW": Gej oraz Cygan – nie. Nieuk może być. Gazeta Wyborcza.
- ↑ Sondaż przeprowadzony na przełomie maja oraz czerwca 2010 przez Grupę IQS na ogólnopolskiej próbie 500 osób
- ↑ "Cała Polska chroni dzieci" apel Fundacji Mamy oraz Taty
- ↑ "Każdy ma taki Hollywood, na jaki zasłużył". Prawnik o liście w sprawie praw homoseksualistówgazeta.pl, 2010-06-07
- ↑ Sondaż "Gazety": Witajcie w Polsce nietolerancji.. Gazeta Wyborcza.
- ↑ Sytuacja społeczna osób biseksualnych oraz homoseksualnych w Polsce. Raport za lata 2005 oraz 2006. kampania.org.pl.
- ↑ wortal Młodzieży Wszechpolskiej
- ↑ Projekt "Schoolmates"
- ↑ Raport z badan nad przemoca homofobiczna "Schoolmates". W: Kampania Przeciw Homofobii [on-line]. 12 kwietnia 2008. [dostęp 20 lipca 2011].
- ↑ Polska szkoła nie lubi gejów oraz lesbijek
- ↑ Raport Mniejszości – STOP MOWIE NIENAWIŚCI – projekt Fundacji Wiedza Lokalna
- ↑ innastrona.pl · BE.QUEER Dyskusja redakcyjna: Homofobia a sprawa polska (Jacek Kochanowski: Homofobia czy heteronormatywność?) – portal gej oraz les
- ↑ Green Vale Homes, homofobia jako zachowanie antyspołeczne
- ↑ InterPride – International Association of LGBTI Organizers
- ↑ Parada Równości przeszła przez stolicę
- ↑ Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie nasilenia przemocy powodowanej rasizmem oraz homofobią w Europie
- ↑ Rezolucja PE w sprawie homofobii w Europie. W: Gazeta.pl [on-line]. 26 kwietnia 2007. [dostęp 25 marca 2012].
- ↑ PE apeluje o potępienie wypowiedzi Orzechowskiego. W: Gazeta.pl [on-line]. 26 kwietnia 2007. [dostęp 25 marca 2012].
- ↑ 94,0 94,1 Olivier De Shutter. Homphobia and Discrimination on Grounds of Sexual Orientation in the Eu Member States: Part I - Legal Analysis. , 2008. Agencja Praw Podstawowych Unii Europejskiej. doi:10.2811/9312. ISBN 978-92-9192-266-6 (ang.). [dostęp 25 marca 2012].
- ↑ Norway General Civil Penal Code, §135 a.
- ↑ 96,0 96,1 Equality for lesbians and gay men. ILGA-Europe Report, June 1998
- ↑ Anti-discrimination Act 1977 – Sect 49ZT. Homosexual vilification unlawful
- ↑ Szwedzki Kodeks Prawny
- ↑ Geje oraz lesbijki w UE potrzebują ochrony
- ↑ Warren J. Blumenfeld, Diane Christine Raymond: Looking at gay and lesbian life. Boston: Beacon Press, 1993, s. 252. ISBN 0-8070-7923-5.
- ↑ Tully, C.T. (2000). Lesbians, gays & the empowerment perspective. Columbia University Press. ISBN 0-231-10959-8
- ↑ Hayes, S. Stidder, G. (2003). Equity and inclusion in physical education and sport. Routledge. s. 99. ISBN 0-415-28225-X
- ↑ Stewart, C. (2001). Homosexuality and the law: a dictionary. ABC-CLIO. ss. 145-146. ISBN 1-56032-038-9
- ↑ nullwww.rcpsych.ac.uk/press/pressreleases2009/statement.aspx
- ↑ NARTH Position Statements
- ↑ opinia Amerykańskiego Stowarzyszenia Pedagogów (APA) str.5
- ↑ Uncle Donald'S Castro Street – Anita Bryant
- ↑ 108,0 108,1 Logan CR. Homophobia? No, homoprejudice.. „Journal of homosexuality”. 3 (31), s. 31–53, 1996. PMID 8895027.
- ↑ 109,0 109,1 109,2 Williamson IR. Internalized homophobia and health issues affecting lesbians and gay men.. „Health education research”. 1 (15), s. 97–107, luty 2000. PMID 10788206.
- ↑ Hudson WW., Ricketts WA. A strategy for the measurement of homophobia.. „Journal of homosexuality”. 4 (5), s. 357–72, 1980. PMID 7204951.
Sprawdź też
Bibliografia
Literatura polska
- Todd D. Nelson Psychologia uprzedzeń, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk 2003, ISBN 83-89120-65-8
- Amnesty International Polska, Przełamać milczenie. Łamanie praw człowieka ze względu na orientację seksualną, Gdańsk 2003
- Z. Sypniewski, B. Warkocki (red.) Homofobia po polsku, Sic!, Warszawa 2004, ISBN 83-88807-55-2
- T. Basiuk, D. Ferens, T. Sikora Parametry pożądania. Kultura odmieńców wobec homofobii, Universitas, Kraków 2006, ISBN 83-242-0502-0
Literatura obcojęzyczna
- W. J. Blumenfeld, Homophobia: How We All Pay the Price, 1992.
- B. R. S. Fone, Homophobia: A History, 2000.
- P. B. Jung, R. F. Smith, Heterosexism: An Ethical Challenge, 1994.
- M. Kantor, Homophobia, 1998.
- K. J. Peterson, Health Care for Lesbians and Gay Men: Confronting Homophobia and Heterosexism, 1996.
- E. D. Rothblum, L. A. Bond, Preventing Heterosexism and Homophobia, 1996.
- J. T. Sears, W. L. Williams, Overcoming Heterosexism and Homophobia: Strategies that Work, 1997.
- Ch. Stewart, Sexually Stigmatized Communities: Reducing Heterosexism and Homophobia: An Awareness Training Manual, 1999.