Horst Köhler z małżonką podczas wizyty w Warszawie, w maju 2006
Horst Köhler wymowa ?/i, (ur. 22 lutego 1943 w Skierbieszowie) – niemiecki polityk CDU, były prezydent Republiki Federalnej Niemiec (od lipca 2004 roku do 31 maja 2010).
Młodość
Urodził się w rodzinie chłopskiej, jako jeden z ośmiorga potomstwa. Jego rodzice byli Niemcami besarabskimi oraz do II wojny światowej mieszkali w mieście Ryszkany w należącej wówczas do Rumunii Besarabii (obecnie Mołdawia). W wyniku porozumień paktu Ribbentrop-Mołotow Besarabia była anektowana przez ZSRR po ultimatum skierowanym w czerwcu 1940 do Rumunii oraz ludność niemiecka była stamtąd przesiedlona (ściślej – repatriowana do Rzeszy w ramach tzw. Akcji "Heim ins Reich")[1]. Köhlerowie początkowo znaleźli się w Niemczech, a w 1942 w wyniku akcji kolonizacyjnej osiedlono ich w Skierbieszowie koło Zamościa. W 1944 matka Horsta Köhlera przesiedlona była z nim oraz trojgiem jego rodzeństwa do Łodzi ze względu na nasilającą się w regionie działalność partyzancką, a następnie w styczniu 1945 cała rodzina uciekła przed Armią Czerwoną, osiedlając się w okolicach Lipska, gdzie objęli niewielkie gospodarstwo rolne. Z uwagi na kolektywizację rolnictwa w NRD osiem lat później Köhlerowie uciekli przez Berlin Zachodni do Niemiec Zachodnich oraz po czterech latach pobytu w obozach dla uchodźców osiedlili się na stałe w Ludwigsburgu (Badenia-Wirtembergia). Tam Köhler zdał maturę oraz po odbyciu 18-miesięcznej zasadniczej oraz 6-miesięcznej nadterminowej służby wojskowej w batalionie grenadierów pancernych w Ellwangen rozpoczął studia uniwersyteckie.
Studia oraz kariera zawodowa
W roku 1969 Köhler ukończył studia ekonomiczne oraz politologiczne na Uniwersytecie w Tybindze. W latach 1969–1976 pracował naukowo na macierzystej uczelni, a w roku 1977 uzyskał tytuł doktora nauk ekonomicznych. Był wieloletnim urzędnikiem administracji państwowej w Ministerstwie Gospodarki oraz Ministerstwie Finansów. Od 1981 jest członkiem partii chrześcijańsko-demokratycznej (CDU). W latach 1990–1993 był podsekretarzem stanu w Ministerstwie Finansów w gabinecie kanclerza Helmuta Kohla. Przygotowywał oraz prowadził wiele gospodarczych negocjacji międzypaństwowych, m.in. spotkania grupy państw G7 oraz unię walutową pomiędzy NRD a RFN. Negocjował też finansowe warunki wycofania Armii Radzieckiej z Niemiec.
Od 1998 kierował Europejskim Bankiem Odbudowy oraz Rozwoju. W 2000 stał się wybrany na dyrektora zarządzającego Międzynarodowego Funduszu Walutowego oraz przewodniczącego Rady Wykonawczej MFW (po odrzuceniu przez USA innego niemieckiego kandydata, C. Koch-Wesera).
Prezydent RFN
I kadencja
W marcu 2004 stał się wybrany przez koalicję kilku partii (CDU, CSU oraz FDP) na kandydata na prezydenta Niemiec oraz złożył rezygnację z kierowania MFW. 23 maja 2004 pokonał w wyborach prezydenckich Gesine Schwan oraz stał się wybrany następcą Johannesa Raua. Zgromadzenie Federalne, połączone obie izby parlamentu RFN, Bundestag oraz Bundesrat, wybrały go w pierwszej turze głosowania. Uzyskał 604 głosy – o jeden głos więcej niż wynosiła absolutna większość. Objął urząd 1 lipca 2004 roku.
We wrześniu 2006 roku wziął udział w „Dniu Ziem Ojczystych” organizowanym przez Związek Wypędzonych. Było to pierwsze uczestnictwo prezydenta Republiki Federalnej Niemiec w corocznej imprezie ziomkostw. W swoim przemówieniu [2] przypomniał wszystkim uczestnikom, że Niemcy ponoszą odpowiedzialność za śmierć sześciu milionów obywateli polskich oraz że historię trzeba traktować uczciwie.
|
I musimy szukać dialogu na te tematy z naszymi polskimi, czeskimi, słowackimi, węgierskimi sąsiadami, innymi krajami sąsiedzkimi oraz przyjaciółmi, albowiem elementem naszej wspólnej dobrej przyszłości powinien być fakt, że podchodzimy do naszej przeszłości uczciwie, kierując się wolą pojednania.
|
Przypomniał także deklarację swojego poprzednika Johannesa Raua, że w stosunkach polsko-niemieckich nie ma miejsca na wzajemne roszczenia oraz potępił działania Powiernictwa Pruskiego.
|
Musimy cierpliwie tłumaczyć, że nie ma w Niemczech żadnej liczącej się siły politycznej, która chciałaby „napisać historię na nowo”. Ja takiej nie widzę, oraz to musimy też wyraźnie powiedzieć. Ostatnio debata wokół centrum przeciwko wypędzeniom u naszych sąsiadów poniektórych napełniła niepokojem oraz troską. Nie powinniśmy ignorować tych obaw – tym bardziej, jeśli uznajemy je za bezpodstawne. Nie ma żadnej wątpliwości, co wywołało ucieczkę oraz wypędzenie: narodowosocjalistyczny reżim bezprawia oraz rozpętana przez Niemcy II wojna światowa. Witam z zadowoleniem fakt, że Związek Wypędzonych odciął się od Powiernictwa Pruskiego. [3]
|
29 grudnia 2007 w wywiadzie dla „Frankfurter Allgemeine Zeitung” Horst Köhler stwierdził pomiędzy innymi: „Nie uważam się za wypędzonego. Wypędzeni zostali Polacy, w których domu moi rodzice zostali wtedy zakwaterowani.”[4]
II kadencja
Horst Köhler wydał 23 maja 2008 roku, że będzie ubiegał się o urząd prezydenta w 2009. Jego konkurentką była ponownie Gesine Schwan[5]. Tłumacząc powody swojej decyzji powiedział, że chce jak najlepiej wspierać zmiany w swoim kraju. Podziękował rodakom za wsparcie oraz krytykę. Na pytania o kontrkandydaturę Gesine Schwan odpowiedział, iż nie obawia się demokratycznej konkurencji[6]. W pierwszej rundzie głosowania otrzymał 613 głosów, czyli dokładnie tyle ile wynosiła bezwzględna przeważajaca ilość oraz w ten sposób stał się wybrany na drugą kadencję.
W czerwcu 2008 zapowiedział, że wstrzyma się z ratyfikacją Traktatu lizbońskiego do czasu pozytywnego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego o jego zgodności z ustawą zasadniczą. Ostatecznie dokument ratyfikował jako jeden z trzech ostatnich przywódców europejskich (przed prezydentami Klausem oraz Kaczyńskim) 25 września 2009.
18 kwietnia 2010 w Krakowie reprezentował Niemcy na pogrzebie pary prezydenckiej Marii oraz Lecha Kaczyńskich.
31 maja 2010 ustąpił z urzędu[7]. Rezygnacja miała związek z jego radiową wypowiedzią na temat wojskowej interwencji w Afganistanie oraz potencjalnym użyciem Bundeswehry w celu zabezpieczania niemieckich interesów gospodarczych[8]. Stanowisko Köhlera było przez pewne media, polityków oraz prawników uznane za kontrowersyjne, a nawet określone jako jawne nawoływanie do łamania konstytucji[9].
Zgodnie z konstytucją obowiązki ustępującego prezydenta przejął przewodniczący Bundesratu, Jens Böhrnsen.
Charakterystyka prezydentury
Horst Köhler stale zabierał głos w aktualnych debatach. Dwukrotnie odmówił podpisania ustaw przegłosowanych w Bundestagu, co ze względu na słabą konstytucyjną pozycję niemieckiego prezydenta miało miejsce zaledwie parę razy w całej powojennej historii kraju. Z uwagi na swą krytyczną postawę oraz odwagę głoszenia poglądów niewygodnych dla partii rządzących bywa krytykowany przez innych polityków, zdobył sobie jednak sympatię społeczeństwa.
W polityce wewnętrznej jest zwolennikiem ograniczenia roli państwa na rzecz większej odpowiedzialności obywateli, opowiadał się za wydłużeniem czasu pracy oraz podwyższeniem wieku emerytalnego, nie wykluczał wprowadzenia opłat za studia. Jego zdaniem Niemcy wymagają reform. Jego hasło to „Niemcy muszą się obudzić”.
Köhler był pierwszym przywódcą w historii Niemiec, który za cel pierwszej podróży zagranicznej wybrał Warszawę, przedkładając stolicę Polski nad Paryż, Londyn czy Rzym. Ten symboliczny wybór uzasadniał w Bundestagu podkreślając poczucie obowiązku związane z rozszerzeniem Unii Europejskiej. Jest zwolennikiem poprawy stosunków z USA. Jego zdaniem Europa powinna utrzymać ścisłe stosunki z Ameryką, nie rezygnując z krytyki tam, gdzie jest ona uzasadniona. Jako prezydent Niemiec angażował się także na rzecz Afryki.
Odznaczenia (lista niepełna)
Przypisy
- ↑ W pakcie o granicach oraz przyjaźni pomiędzy III Rzeszą a ZSRR z 28.09.1939 r. strona niemiecka zastrzegła prawo repatriacji ludności pochodzenia niemieckiego z terenów okupowanych oraz anektowanych przez ZSRR. Obejmowało to zarówno wschodnie tereny II Rzeczypospolitej jak oraz anektowane przez ZSRR latem 1940 Litwę, Łotwę, Estonię oraz rumuńską Besarabię.
- ↑ Horst Köhler: Przemówienie Prezydenta Federalnego Horsta Köhlera podczas obchodów Dnia Stron Ojczystych zorganizowanych przez Związek Wypędzonych w dniu 2 września 2006 r. w Berlinie (pol.). 2006-09-02. [dostęp 2007-08-27].
- ↑ tamże.
- ↑ ("(...) Ich sehe mich nicht als Vertriebenen. Vertrieben wurden die polnischen Menschen, in deren Haus meine Eltern damals eingewiesen wurden (...) – Zur Freiheit gehört Ungleichheit, FAZ.NET, dostępne 20.01.2008 h.20.13
- ↑ Horst Koehler będzie ubiegał się o drugą kadencję, Rzeczpospolita, 22-05-2008
- ↑ Prezydent Koehler będzie ubiegał się o drugą kadencję, WP.PL, 2008-05-22
- ↑ Oświadczenie na oficjalnej stronie Prezydenta Republiki Federalnej Niemiec
- ↑ Prezydent Niemiec ustąpił ze stanowiska. wiadomosci.wp.pl, 2010-05-31. [dostęp 2010-05-31].
- ↑ Militäreinsatz für deutsche Wirtschaftsinteressen? (niem.). www.zeit.de, 2010-05-27. [dostęp 2010-06-01].
- ↑ M.P. z 2005 r. Nr 74, poz. 1030
- ↑ Cavaliere di Gran Croce Ordine al Merito della Repubblica Italiana, Decorato di Gran Cordone (wł.). strona prezydenta Rep. Włoskiej, 15 marca 2006.
Linki zewnętrzne
.JPG&filetimestamp=20080420191702)
.jpg&filetimestamp=20071219093256)
