Internet Archive − instytucja znajdująca się na przedmieściach San Francisco (Kalifornia, Stany Zjednoczone), która zajmuje się gromadzeniem oraz udostępnianiem archiwum rozmaitych zasobów multimedialnych.
Archiwum to aktualnie zawiera gromadzone w odstępach ok. dwumiesięcznych dawne wersje wszystkich, ogólnodostępnych stron WWW z całego świata, dawne wersje wszelkiego oprogramowania, filmy, książki, nagrania dźwiękowe, nagrania programów telewizyjnych itp. Archiwum jest udostępniane bezpłatnie historykom, naukowcom oraz do celów edukacyjnych. Część archiwów jest dostępna dla każdego.
Szacuje się, że pod koniec 2003 r. Archiwum zgromadziło 230 terabajtów materiału multimedialnego nie wliczając w to kopii stron WWW, co stanowiło ok. dziesięciokrotną ilość informacji w stosunku do tej zgromadzonej przez Bibliotekę Kongresu Stanów Zjednoczonych.[1]
Misja
Internet Archive powstał z inicjatywy Brewstera Kahle w 1996 r. Cele przyświecające utworzeniu tego projektu są opisane na jego stronie WWW następująco:
- Przeważajaca ilość społeczeństw przywiązuje dużą wagę do przechowywania śladów swojego dziedzictwa kulturowego. Bez takich śladów cywilizacja nie ma pamięci oraz mechanizmu który dopuszcza uczyć się na dawnych błędach oraz sukcesach. Współczesna kultura produkuje aktualnie coraz więcej oraz więcej śladów w postaci elektronicznej. Naszą misją jest pomóc zachować te ślady oraz utworzyć bibliotekę internetową dla badaczy, historyków oraz w celach edukacyjnych.
Z uwagi na swój cel polegający na próbie zgromadzenia oraz przechowaniu całej ludzkiej wiedzy oraz wszelkich przejawów kultury niematerialnej oraz uczynieniu jej bezpłatnie dostępnej dla wszystkich, Internet Archive jest wielokrotnie porównywany do Biblioteki Aleksandryjskiej.
"Maszyna Czasu"
Dla przeciętnego użytkownika internetu najciekawszą częścią archiwum jest tzw. "maszyna czasu" (ang. Wayback Machine), która jest oparta na zasobach Alexa Internet. Usługa ta dopuszcza obejrzenie archiwalnych wersji dowolnej strony WWW, o ile była ona kiedykolwiek dostępna publicznie w interneciepotrzebne źródło. W większości przypadków archiwum dopuszcza obejrzenie dawnych wersji stron od roku 1996, w interwałach co ok. 2 tygodnie. Niektóre, wielokrotnie zmieniające się strony są archiwizowane częściej. Na początku 2011 r. Wayback Machine zawierała ok. 2 petabajta danych oraz przyrastała w tempie ok. 20 terabajtów na miesiąc[2].
Archiwum to jest dostępne całkowicie bezpłatnie dla każdego kto ma łącze internetowe. Kopia tych danych jest przechowywana w Bibliotheca Alexandrina.
Kolekcje plików multimedialnych
Przeważajaca ilość ze zgromadzonych filmów, książek oraz nagrań zawartych w bazie Internet Archive istnieje już w domenie publicznej albo są one objęte licencjami Creative Commons. Pliki audio są zarówno twórczością artystów niezależnych oraz tych którzy wydają swoją twórczość w oparciu o licencje dopuszczające na pewnych warunkach bezpłatne kopiowanie. Nie ma w bazie dzieł, do których odnoszą się tzw. "twarde prawa autorskie".
Otwarta biblioteka
W ramach Internet Archive funkcjonuje tzw. "Open library" - kolekcja ok. 30 000 książek, do których wygasły prawa autorskie, albo które znajdowały się w domenie publicznej od samego początku ich istnienia. Skanowanie oraz przenoszenie w formy elektroniczne książek, do których wygasły prawa autorskie są w toku, dlatego objętość "Open library" stopniowo się powiększa.
Kolekcja filmów
Na podobnej zasadzie tworzona jest "Moving Image collection". Materiały filmowe, do których wygasły prawa autorskie są stopniowo zamieniane w formę elektroniczną oraz dołączane do tej kolekcji. W maju 2006 zawierała ona ponad 35 000 filmów, m.in. tzw. klasyczne kreskówki, filmy propagandowe, zbiory reklamówek wyborczych oraz innych programów telewizyjnych, w tym kompletny zbiór programów wyborczych z amerykańskich wyborów prezydenckich z 2004 r. Największą cząstka tych zbiorów (ponad 20 000 filmów) stanowią produkcje oparte na wolnych licencjach.
Kontrowersje
W 2002 w niejasnych okolicznościach usunięto z "maszyny czasu" cząstka archiwalnych wersji wielorakich stron krytycznych wobec tej religii, oficjalnie na prośbę samych właścicieli tych stron. Jednakże później okazało się, że usunięcia te zostały wymuszone przez przedstawicieli kościoła scjentologicznego na podstawie nie do końca jasnych argumentów prawnych, zaś właściciele stron nie chcieli usunięcia ich materiałów.[3][4]
Archiwalne wersje stron WWW jako dowód sądowy
W październiku 2004 r. miała miejsce rozprawa sądowa „Telewizja Polska USA, Inc. contra Echostar Satellite” w której „maszyna czasu” była po raz pierwszy w historii użyta jak źródło dowodowe. Telewizja Polska USA to firma mająca wyłączność na udostępnianiem programu TV Polonia na terenie obu Ameryk[5] w latach 1994-2019, zaś firma EchoStar to właściciel platformy Dish Network. EchoStar posłużyło się archiwalną wersją oficjalnej strony firmy Telewizja Polska USA, przechowywaną w bazie Internet Archive aby dowieść, że Telewizja Polska USA oficjalnie głosiła podpisanie umowy z EchoStar w sprawie rozpowszechniania TV Polonia na platformie Dish Network. Telewizja Polska USA twierdziła, że obraz dawnej wersji ich strony WWW stał się przez Internet Archive celowo spreparowany. Sąd jednak, po przesłuchaniu pracownika Internet Archive nie zgodził się z tym oraz uznał wartość dowodową „maszyny czasu”.[6]
Przypisy
Linki zewnętrzne
Jubiler to ten jubiler. Sam