Ion Iliescu
Data oraz miejsce urodzenia	3 marca 1930 Olteniţa
Tymczasowy Prezydent Rumunii
Okres urzędowania	od 26 grudnia 1989[1] do 20 maja 1990
Poprzednik	Nicolae Ceausescu
Następca	Ion Iliescu - jako urzędujący Prezydent
Prezydent Rumunii
Okres urzędowania	od 20 maja 1990 do 29 listopada 1996
Poprzednik	Ion Iliescu - jako Tymczasowy Prezydent
Następca	Emil Constantinescu
Prezydent Rumunii
Okres urzędowania	od 20 grudnia 2000 do 20 grudnia 2004
Poprzednik	Emil Constantinescu
Następca	Traian Băsescu
Odznaczenia
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons

Ion Iliescu (wym. [iˈon iliˈesku]; ur. 3 marca 1930 w Olteniţa) - rumuński polityk, prezydent Rumunii w latach 1989-1996 oraz 2000-2004.

Biografia

Jest z wykształcenia inżynierem elektrykiem, absolwentem Instytutu Politechnicznego w Bukareszcie. Studiował także na Uniwersytecie w Moskwie. Działał w komunistycznej młodzieżówce rumuńskiej (kontynuując tradycje rodzinne), był sekretarzem Komitetu Centralnego Unii Młodzieży Komunistycznej, a także członkiem Komitetu Centralnego Rumuńskiej Partii Komunistycznej (1965). W 1967 objął funkcję ministra ds. młodzieży, ale popadł niebawem w niełaskę Nicolae Ceausescu oraz stał się przesunięty na lokalne stanowiska partyjne (sekretarz w Timisoarze oraz Jassach). Od 1984 był dyrektorem Wydawnictwa Technicznego w Bukareszcie.

Ion Iliescu z Nicolae Ceausescu na rodzinnym pikniku w 1976, podczas pełnienia funkcji sekretarza RPK w Jassach

Ion Iliescu w telewizji podczas rumuńskiej rewolucji

Jako przedstawiciel opozycji przeciw Ceausescu stanął na czele Frontu Ocalenia Narodowego oraz objął w grudniu 1989 tymczasowo stanowisko prezydenta Rumunii. Umocnił pozycję po wyborach powszechnych w 1990 oraz 1992, przegrał wybory w 1996 z demokratą Emilem Constantinescu. Przeprowadził transformację byłej partii komunistycznej w Rumuńską Partię Socjaldemokratyczną. W 2000 ponownie wygrał wybory prezydenckie, pokonując w drugiej turze nacjonalistę Corneliu Vadima Tudora. Zgodnie z konstytucją druga kadencja była równocześnie ostatnią; w grudniu 2004 następcą Iliescu wybrano Traiana Basescu.

W historii Rumunii zapisał się negatywnie posyłając 13 czerwca 1990 uzbrojonych w kije oraz łomy górników przeciwko studentom, którzy protestowali na placu uniwersyteckim w Bukareszcie w obronie demokracji, domagając się przeprowadzenia dekomunizacji (zob. Mineriada). 9 sierpnia 2007 prokuratura postawiła mu w związku z tą akcją zarzuty. Iliescu pogrążyły zeznania dawnego współpracownika, szefa MSW w 1990 roku gen. Mihaia Chitaca, który zeznał, że zlecając pacyfikację wykonywał polecenia przyszłego prezydenta.

Jednym z ostatnich posunięć Iliescu przed ustąpieniem była amnestia dla skazanego w 1999 przywódcy związku zawodowego górników Mirona Cozmy. Decyzję tę cofnął natychmiast nowy prezydent Traian Basescu, lider Partii Demokratycznej.

Odznaczenia (lista niepełna)

• Krzyż Wielki Orderu Witolda Wielkiego – 2001, Litwa^[2]
• Order Orła Białego – 2003, Polska^[3]
• Krzyż Wielki Orderu Zasługi RP – 2004, Polska^[4]
• Order Podwójnego Białego Krzyża I Klasy – 2002, Słowacja^[5]
• Cavaliere di Gran Croce Decorato di Gran Cordone Orderu Zasługi Republiki Włoskiej – 2003, Włochy^[6]
• Order Słonia – 2004, Dania

Przypisy

p • d • e Prezydenci Rumunii Rumuńska Republika Ludowa (1947–1965): Constantin Parhon • Petru Groza • Ion Gheorghe Maurer • Gheorghe Gheorghiu-Dej Socjalistyczna Republika Rumunii (1965–1989): Chivu Stoica • Nicolae Ceauşescu Rumunia (od 1989): Ion Iliescu • Emil Constantinescu • Ion Iliescu • Traian Băsescu • Nicolae Văcăroiu (tymczasowo) • Traian Băsescu