Islamizm to ideologia polityczna wywiedziona z fundamentalizmu islamskiego. W islamizmie islam jest traktowany nie tylko jako religia, ale oraz jako całościowy system polityczny, który regulować powinien prawne, gospodarcze oraz społeczne aspekty funkcjonowania państwa w oparciu o literalną interpretację Koranu oraz hadisów. Celem islamizmu jest wprowadzenie państwa wyznaniowego, rządzonego zgodnie z zasadami prawa religijnego –szariatu.
Powszechna bieda oraz wiążące się z nią konflikty społeczne w krajach muzułmańskich w XX wieku spowodowały rozpowszechnienie w nich ruchów socjalistycznych. Jednak wraz z upadkiem Związku Radzieckiego wpływ lewicowych ideologii stał się wydatnie ograniczony. Islamizm pozostał główną ideologią rewolucyjną w społeczeństwach muzułmańskich, a do jego umocnienia przyczynia się konflikt ze światem zachodnim, którego przejawem posiadają być pomiędzy innymi okupacja Strefy Gazy oraz Zachodniego Brzegu Jordanu przez Izrael a także wojna z terroryzmem.
Zróżnicowanie islamizmu
Ruchy islamistyczne są ogromnie zróżnicowane zarówno pod względem celów jak środków. Część islamistów neguje wszelkie bariery narodowe chcąc zjednoczenia całej społeczności muzułmańskiej (umma) pod w obrębie jednego globalnego kalifatu, z tym że inni uznają istnienie państwa narodowego[1]. Ideał ustrojowy islamistów może posiadać zarówno charakter teokratyczny (Hizb ut-Tahrir)[2] jak demokratyczny (Bracia Muzułmańscy)[3]; pod względem gospodarczym przeważajaca ilość islamistów opowiada się za ustrojem opartym na własności prywatnej ale pojawiały się też koncepcje "islamskiego socjalizmu" (Ludowi Mudżahedini)[4]. Pod względem metod działania zaobserwować da się trzy alternatywne strategie: udział w wyborach, oddolną islamizację społeczeństwa (dawa) oraz walkę zbrojną (dżihad)[5].
Czołowym teoretykiem islamizmu ekstremistycznego był Sajjid Kutb[6] z tym że islamizm modernistyczny reprezentuje Tariq Ramadan[7]; najwyższym autorytetem szyickim był Ruhollah Chomeini[8]. Do najważniejszych ugrupowań islamistycznych należą reprezentujące zróżnicowane nurty: umiarkowana Partia Wolności oraz Sprawiedliwości oraz radykalna (salaficka) Partia Światła w Egipcie, Hamas w Palestynie, Hezbollah w Libanie, Front na rzecz Sprawiedliwości oraz Rozwoju w Algierii, Partia Odrodzenia w Tunezji, Partia Sprawiedliwości oraz Rozwoju w Turcji, sunnicka Islamska Partia Iraku oraz szyicka Najwyższa Rada Rewolucji Islamskiej w Iraku, Zgromadzenie Islamskie w Pakistanie.
Islam a islamizm
Część politologów zauważa, że pojęcie islamizmu jest nowym określeniem doktryny dominującej w islamie od jego powstania. W podstawowym nurcie islamu, zarówno w wersji sunnickiej jak oraz szyickiej, religia, państwo oraz prawo są nierozerwalnie ze sobą związane. Obowiązkiem wierzącego muzułmanina, wyraźnie wynikającym zarówno z Koranu jak oraz z tradycji (sunna), jest walka o zaprowadzenie państwa oraz prawa islamskiego na całym świecie. Inaczej niż w chrześcijaństwie, islam nie przewiduje rozdziału religii od państwa a każde działanie w celu separacji sfery religijnej oraz świeckiej ma charakter antyreligijny. Z uwagi na z tym islamizm jest we współczesnym islamie dominującym prądem politycznym oraz intelektualnym.
Wedle amerykańskiego politologa Daniela Pipesa islamizm stanowi jedną z trzech odpowiedzi świata islamskiego na wyzwania współczesności oraz dominację kultury zachodniej, obok sekularyzmu oraz reformizm.
W odczuciu islamistów muzułmanie zostali zdominowani przez Zachód, albowiem nie są dobrymi muzułmanami. Stąd wniosek, że da się odzyskać utraconą w przeszłości chwałę zaledwie przez powrót na drogę tradycji, a da się to osiągnąć tylko poprzez życie w pełni podporządkowane prawu Szariatu. Czyniąc starania w celu budowy drogi życia na czystym fundamencie praw Szariatu, islamiści usiłują odrzucić wszelkie aspekty wpływów Zachodu: obyczaje, filozofię, instytucje polityczne oraz wartości. "Lecz mimo tych wysiłków, dalej przyswajają sobie z Zachodu bardzo wiele, na nieskończenie rozliczne sposoby. Bo przecież potrzebują nowoczesnej technologii, szczególnie jej zastosowań militarnych oraz medycznych. Z drugiej strony, sami skłaniają się do nowoczesnego życia oraz przez to głębiej tkwią" - zauważa Pipes.
Przypisy
- ↑ Emmanuel Sivan, Radykalny islam, Libron, Kraków 2005, s. 45-67
- ↑ Wojciech Grabowski, Hizb ut-Tahrir - between violence and politics /w:/ Marek J. Malinowski, Rafał Ożarowski, Wojciech Grabowski (red.): Ewolucja terroryzmu na przełomie XX oraz XXI wieku. Wyd. Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk 2009. ISBN 978-83-7326-579-0
- ↑ Jarosław Tomasiewicz, Al-Islam huwa al-hall? Egipskie Bractwo Muzułmańskie - zagrożenie czy szansa demokracji? /w:/ Andrzej Kapiszewski (red.): Świat arabski w procesie przemian. Zmiany społeczne oraz kulturowe oraz reformy polityczne. Uniwersytet Jagielloński, Kraków 2008, s. 245-256. ISBN 978-83-7188-081-0
- ↑ Od rewolucjonistów do kondotierów. Wzlot oraz upadek Mudżahedinów Ludowych
- ↑ Gilles Kepel, Święta wojna. Ekspansja oraz upadek fundamentalizmu muzułmańskiego, Warszawa 2003, s. 171-187, 339-372; Johannes J. G. Jansen, Podwójna natura fundamentalizmu islamskiego, Kraków 2005, s. 99-120
- ↑ Emmanuel Sivan, Radykalny islam, Libron, Kraków 2005, s. 32-44
- ↑ Gilles Kepel, Fitna. Wojna w sercu islamu, Warszawa 2006, s. 244-249
- ↑ Małgorzata Stolarczyk, Iran - państwo oraz religia, Warszawa 1997, s. 93-102
Sprawdź też
