English
Obszar	Afryka, Ameryka Południowa, Ameryka Północna, Australia oraz Oceania, Azja, Europa
Liczba mówiących	ok. 328 milionów jako język ojczysty[1], dodatkowo ok. 1,2 – 1,6 miliarda (jako język obcy)
Ranking	4.
Klasyfikacja genetyczna	Języki indoeuropejskie Języki germańskie Języki zachodniogermańskie Języki anglo-fryzyjskie Języki angielskie Język angielski
Pismo	łacińskie
Status oficjalny
język urzędowy	Antigua oraz Barbuda, Australia (de facto), Bahamy, Barbados, Belize, Botswana, Dominika, Fidżi, Filipiny, Gambia, Ghana, Grenada, Gujana, Indie jako pomocniczy, Irlandia, Jamajka, Kamerun, Kanada, Kenia, Kiribati, Lesotho, Liberia, Malawi, Malta, Mauritius, Mikronezja, Namibia, Nauru, Nigeria, Nowa Zelandia, Pakistan, Palau, Papua-Nowa Gwinea, RPA, Rwanda, Saint Kitts oraz Nevis, Saint Lucia, Saint Vincent oraz Grenadyny, Samoa, Seszele, Sierra Leone, Singapur, Somalia, Sri Lanka (jako pomocniczy), Suazi, Sudan, Sudan Południowy, Stany Zjednoczone (de facto), Tonga, Trynidad oraz Tobago, Tuvalu, Uganda, Vanuatu, Wielka Brytania (de facto), Wyspy Marshalla, Wyspy Salomona, Zambia, Zimbabwe, jeden z urzędowych w ONZ, Unii Europejskiej oraz NATO Pozostałe miejsca: Hongkong, Chiny (język urzędowy w specjalnym regionie administracyjnym, obok chińskiego z dialektem kantońskim)
Regulowany przez	Brak oficjalnych regulacji
Kody języka
ISO 639-1	en
ISO 639-2	eng
ISO 639-3	eng
SIL	ENG
Występowanie
Kolor ciemnoniebieski – państwa gdzie językiem angielskim posługuje się przeważajaca ilość społeczeństwa. Kolor jasnoniebieski – państwa w których angielski jest językiem oficjalnym mimo posługiwania się nim przez mniejszość społeczeństwa
W www.pozycjonowanie-bydgoszcz.tk
Sprawdź też: język, języki świata
www.pozycjonowanie-bydgoszcz.tk w języku angielskim
W Wikisłowniku: Słownik języka angielskiego

Język angielski (ang. the English language, /ði'ɪŋglɪʃ 'læŋgwɪʤ/ ) – język z grupy zachodniej rodziny języków germańskich powszechnie używany w Wielkiej Brytanii, jej terytoriach zależnych oraz w poniektórych byłych koloniach oraz dominiach, m.in. Irlandii, Kanadzie, RPA oraz Nowej Zelandii.

W Wielkiej Brytanii oraz Australii angielski jest de facto językiem urzędowym, jednak formalnie państwa te nie posiadają oficjalnie ustalonego języka urzędowego. Podobna sytuacja jest też w Stanach Zjednoczonych^[2]. Angielski trzeba do oficjalnych języków ONZ, a od XX wieku jest najczęściej używanym językiem w kontaktach międzynarodowych. Niekiedy określany jako pierwszy uniwersalny język ludzkości^[3].

Język angielski jest bardzo mocno zróżnicowany geograficznie. Dialekty różnią się fonetyką, słownictwem oraz do pewnego stopnia gramatyką.

Język angielski jest aktualnie źródłem zapożyczeń na prawie całym świecie, ale wcześniej to angielszczyzna tworzona była poprzez wpływ innych języków. Aktualnie trend ten stał się przyhamowany, ale wciąż stanowi istotny czynnik rozwoju języka.

Historia

Angielszczyzna jest językiem zachodniogermańskim, który wziął swój początek z anglo-fryzyjskich dialektów przyniesionych do Brytanii przez germańskich osadników oraz rzymskie wojska z terenu obecnych północnych Niemiec oraz Holandii. Na początku, język staroangielski był mieszaną grupą dialektów, obrazującą różnorodne źródła anglosaskiej ludności ówczesnej Anglii. Jeden z tych dialektów, późny zachodniosaski, w końcu zyskał przewagę. Pierwotny staroangielski następnie był pod wpływem obcym ze względu na dwie fale inwazji. Pierwsza to inwazja Wikingów, użytkowników języków skandynawskich; zdobyli oni oraz skolonizowali części Brytanii w ósmym oraz dziewiątym wieku. Druga to inwazja Normanów w XI wieku. Mówili oni językiem starofrancuskim oraz rozwinęli anglo-normańską odmianę języka angielskiego. Te dwie inwazje spowodowały, że angielszczyzna stała się do pewnego stopnia językiem mieszanym (chociaż nie był to pidgin – prawdziwie mieszany język w ścisłym lingwistycznym znaczeniu tego słowa).

Współżycie ze Skandynawami zaowocowało zauważalnym gramatycznym uproszczeniem oraz leksykalnym wzbogaceniem anglo-fryzyjskiego rdzenia angielszczyzny; późniejsza normańska okupacja prowadziła ku przeszczepieniu do rdzenia germańskiego bardziej wyszukanej warstwy słów z romańskiej gałęzi języków europejskich. Ten wpływ normański wprowadził angielszczyznę do sądów oraz urzędów. W wyniku tego angielszczyzna rozwinęła się w "pożyczający" język o wielkiej elastyczności oraz bogatym słownictwie.

Pisownia oraz fonetyka

Alfabet angielski jest aktualnie tożsamy z alfabetem łacińskim oraz składa się z dwudziestu sześciu liter:

Pisownia angielska, w szczególności pisownia samogłosek, jest bardzo nieregularna. Dodatkowo jest duże geograficzne zróżnicowanie wymowy. Dialekty różnią się na wiele sposobów, jedną z najbardziej znanych różnic jest zachodzenie albo niewystępowanie „r” przed spółgłoską oraz w absolutnym wygłosie. Dialekty różnią się też wydatnie systemami samogłosek.

Jeśli chodzi o formę ortograficzną, statystycznie najczęściej występującymi literami są: „e” (występuje 56× częściej niż najrzadsze „q”), „a” (43×), „r” (39×), „i” (38×), „o” (36×), „t” (35×) oraz „n” (34×). Z kolei najczęściej występujące dwuliterowe zbitki to: „th”, „he”, „in”, „er”.

Samogłoski

Angielskie samogłoski w wymowie Received Pronunciation opisuje następująca tabela:

Spółgłoski

Choć Received Pronunciation, obok General American, jest stosowana przy nauce angielskiego jako języka obcego, to aktualnie używa jej zaledwie 5% mieszkańców Wielkiej Brytanii oraz jest wypierana przez Estuary English. Spośród dialektów języka angielskiego da się wymienić też używany w Londynie Cockney. Częsta jest wymowa ɛ zamiast e oraz zastępowanie w pewnych pozycjach t przez ɾ.

Uproszczona transkrypcja

Wymowę RP da się też zapisywać za pomocą uproszczonej transkrypcji IPA ("simplified" albo "extra-broad"), wprowadzonej przez Daniela Jonesa. Zapisuje się w niej r zamiast ɹ oraz stosuje następujące symbole samogłosek:^[4]

Gramatyka języka angielskiego

 Osobny artykuł: Gramatyka języka angielskiego.

Język angielski jest językiem pozycyjnym oraz analitycznym (duże znaczenie odgrywają czasowniki posiłkowe), choć są też pewne elementy fleksji. Są to relikty indoeuropejskiego systemu deklinacji oraz koniugacji, w pełni zachowanego w językach słowiańskich oraz łacinie, a częściowo w staroangielskim. Odmiana przez przypadki dotyczy zaimków, rzeczowniki posiadają tylko dopełniacz (Saxon genitive), tworzony z końcówką -s.

W języku angielskim są przedimki: określony the oraz nieokreślony a(n). Formy an używa się przed wyrazami wymawianymi z nagłosową samogłoską – an hour ale a union. Co niezwykłe wśród języków indoeuropejskich, nie istnieje kategoria rodzaju gramatycznego, z wyjątkiem zaimków trzeciej osoby liczby pojedynczej.

Czasy

Sprawdź publikację na Wikibooks:
Język angielski/Czasy

W języku angielskim są dwa czasy morfologiczne – teraźniejszy oraz przeszły. Łącznie z konstrukcjami gramatycznymi da się wyróżnić szesnaście czasów gramatycznych oraz konstrukcji osadzających czynności w odpowiednim czasie. Wyróżnia się cztery kategorie czasowe:

• czas teraźniejszy
• czas przeszły
• czas przyszły
• czas przyszły w przeszłości.

Każdy jest w czterech aspektach precyzujących usytuowanie czynności w czasie: prostym, ciągłym (zwanym nieraz postępującym), przeszłym oraz przeszłym ciągłym. Poniższa tabela przedstawia przykładowe zdanie w 16 czasach strony czynnej (Present Simple: I do – Robię):

Aspekty continuous (ciągły) nazywane są także progressive (progresywne). Obie te nazwy są jednak nieścisłe w odniesieniu do angielskiego, dlatego używa się także terminu continuous and progressive aspect (aspekt ciągły oraz progresywny). Zwykle jest tłumaczony na język polski jako aspekt niedokonany.

Wyboru czasu gramatycznego w zdaniu dokonuje się w zależności od sytuacji.

Wśród językoznawców nie ma pełnej zgody co do tego, czy każdą z podanych wyżej konstrukcji uważać za samodzielny czas. Pewni ludzie wyróżniają w angielszczyźnie zaledwie czas przeszły oraz teraźniejszy (ze względu na istnienie w nich prostych form czasownika), pozostałe zaś czasy uważają za aspekty tych dwóch czasów.

W języku angielskim są trzy strony: czynna, bierna oraz zwrotna.

Strona bierna

Oznacza, że czynność jest wykonywana na podmiocie. Zasadniczą różnicą pomiędzy angielskim oraz większością języków jest to, że podmiotem w zdaniu w stronie biernej może stać się także dopełnienie dalsze:

• She was given a chance – dano jej szansę.

Strona bierna nie bywa utworzona w czasach z rodziny Perfect Continuous.

Strona zwrotna

Oznacza wykonywanie czynności przez podmiot na samym sobie. Używa się do tego celu partykuły o konstrukcji zaimek w formie dopełnienia + self w liczbie pojedynczej albo selves w liczbie mnogiej

Jest to wyłączny przypadek w języku, kiedy druga osoba liczby pojedynczej różni się od liczby mnogiej. Strona zwrotna nie jest w relacjach wzajemnych (reciprocal). Używa się wtedy each other, w l. mn one another.

• They washed themselves – umyli się (każdy siebie)
• They washed each other – umyli się (wzajemnie)

Składnia

Podstawowym szykiem zdania jest SVO, analogicznie jak w języku polskim. Wyrazy określające poprzedzają określane. Szyk zdania jest o wiele mniej swobodny niż w języku polskim.

W języku angielskim są tzw. okresy (tryby) warunkowe. Używamy ich, kiedy mówimy o jakiejś czynności, która może zostać wykonana (lub nie), jeśli zostanie spełniony jakiś warunek. Wyróżnia się następujące okresy warunkowe:

1. first conditional, np. If he really loves Cindy, he will ask her to be his wife (warunek możliwy do spełnienia)
2. second conditional, np. If I were you I would go to a doctor (sytuacja hipotetyczna, nierealistyczna)
3. third conditional, np. If she had come earlier she would have met with Tom (warunek niemożliwy do spełnienia, bo dotyczy przeszłości)
4. zero conditional, np. If she goes in the rain, she gets wet (zdanie stale prawdziwe)

Uwaga! Można łączyć zdania z wielorakich okresów warunkowych, powstaje wówczas mixed conditional.

Wpływ na język polski

Z języka angielskiego do polskiego przechodzi ogromna liczba wyrazów. Są to z reguły terminy naukowo-techniczne, z reguły o źródłosłowie grecko-łacińskim (np. akronim "laser", itp.) oraz związane z kulturą masową (np. "baseball", "jazz", "football")^[5][6].

Przyjęły się też pewne angielskie zwroty konwersacyjne oraz wykrzykniki, jak np. "OK", "sorry", "hello", "oops", "wow".

Zaobserwować da się też zmianę sposobu wymawiania zapożyczeń z innych języków na korzyść ich wymowy w jęz. ang, np.: "image" czy "quiz".

Wskazuje się też na niewielki wpływ języka angielskiego na ortografię oraz interpunkcję polszczyzny: użycie wielkich liter (szczególnie w tytułach oraz nazwach), wzmożone użycie kursywy, użycie (podwójnego) apostrofu, a także kropki dziesiętnej.

Pewne podobieństwa pochodzą ze wspólnej indoeuropejskiej genezy obu języków.

Przypisy

Sprawdź też

Sprawdź publikację na Wikibooks:
angielski

  W Wikimedia Commons leżą multimedia związane z tematem:
Język angielski

Sprawdź w Wikiźródłach kategorię
Przekłady z języka angielskiego

• język staroangielski
• język średnioangielski
• język wczesny nowoangielski
• fonetyczna metoda nauczania języka angielskiego
• amerykańska odmiana języka angielskiego

p • d • e Języki Unii Europejskiej angielski • bułgarski • czeski • duński • estoński • fiński • francuski • grecki • hiszpański • irlandzki • litewski • łotewski • maltański • niderlandzki • niemiecki • polski • portugalski • rumuński • słowacki • słoweński • szwedzki • węgierski • włoski