Język limburski, dialekt limburski – trzeba do dialektów dolnofrankijskich. Używa go ok. 1,6 mln mieszkańców Niderlandów w rejonie Limburgii oraz Nadrenii, oraz kilkaset tysięcy w Niemczech.
Etnolekt ten nie ma ustandaryzowanej formy literackiej, ale tworzy diasystem wraz z innymi dialektami, którymi posługują się Holendrzy. W użyciu są różnorodne gwary, własnymi odmianami dialektu posługują się dla przykładu mieszkańcy następujących miast: Maastricht, Sittard, Roermond, Weert oraz Venlo. W północnych rejonach Limburgii gwary limburskie zbliżają się do standardowego języka niderlandzkiego.
Wedle części językoznawców, dialekt limburski jest na tyle odrębny, że bywa uznany za język. Dodatkowym argumentem jest uznanie go przez władze Holandii językiem regionalnym. Posiada także swój kod ISO – lim.
Status
Limburski wśród dialektów niderlandzkich
Zanim rozpocznie się analizę pozycji etnolektu limburskiego, trzeba uświadomić sobie co oznacza pojęcie język niderlandzki. W szerszym ujęciu jest to jeden z czterech języków zachodniogermańskich kontynentalnych, obok angielskiego, niemieckiego oraz fryzyjskiego. Pojęcie to da się rozpatrywać na dwa zasadnicze sposoby:
- standardowy język niderlandzki, który wyrósł w XVI wieku z dialektów używanych w Holandii. Należy posiadać na uwadze fakt, iż język standardowy jest niejako konstruktem, stworzonym z elementów obecnych w wielorakich dialektach. Dialekty, które posiadały ówcześnie największy prestiż posiadają także stosunkowo największy wkład w język. Dialekt limbruski miał niewielki wpływ na kształtowanie się języka ogólnonarodowego, właśnie z powodu niskiego prestiżu tej mowy. Warto jednak zauważyć, że bardzo wielokrotnie język standardowy oparty jest na jednym konkretnym dialekcie, natomiast znikomy udział innych nie przeświadcza o tym, iż nie są one dialektami tego języka (przykładem bywa dialekt mazowiecki w przypadku języka polskiego). Poza tym, sam fakt potrzeby posiadania języka standardowego wynika z różnic w mowie regionalnej, które uniemożliwiają swobodną komunikację ludzi z tego samego kraju, a ci w domyśle powinni mówić wzajemnie zrozumiale.
- etniczny język niderlandzki, na który składają się dialekty. Ich cechą charakterystyczną jest wspólne formowanie kontinuum dialektalnego, które wskazuje na wzajemną łączność oraz przejściowość dialektów. Co ważne, stoją one w opozycji do sąsiadujących języków, zwłaszcza do niemieckiego (w którym zaszła druga przesuwka spółgłoskowa).
Na tej podstawie da się uznać, że etnolekt limburski jest dialektem języka niderlandzkiego.
Status oficjalny
Kwestia tego, czy dialekt limburski to jeden z etnolektów przynależnych do języka niderlandzkiego, czy może "krajowy język, który nie osiągnął dominacji" jest wciąż otwarta. Aktualnie o statusie etnolektu decyduje polityka językowa[1], którą da się rozumieć jako decyzje organów państwowych, bądź wolę samych użytkowników. Ta ostatnia ukazuje się wówczas, kiedy czują oni pewną odrębność kulturową oraz co za nią idzie także oraz językową. Ma to na celu ochronę etnolektu. Gdy ma on status języka, jest traktowany w odmienny sposób. Dialekty posiadają ogólnie tendencje do zanikania, są zastępowane przez warianty dużo bardziej zbliżone do języka standardowego. Gdy język posiadający stosunkowo małą liczbę użytkowników doświadcza kontaktów z językiem dominującym, takie procesy także zachodzą. Są one jednak hamowane przez umiejętność posługiwania się kilkoma językami, a także świadomość o potrzebie unikania mieszania się dwóch języków oraz zachowania "czystej" mowy. Formalizacja tych potrzeb wykonywana jest przez rządy państw, które nadają w danym kraju etnolektowi status języka regionalnego. Taki status etnolekt limburski otrzymał w Holandii w roku 1997 (ten sam status ma także język dolnosaksoński). Unia Języka Niderlandzkiego zaznacza, iż o uznaniu limburskiego językiem zadecydowały względy socjolingwistyczne, a nie czysto lingwistyczne. W Belgii limburski nie ma statusu oficjalnego.
Z uwagi na z powyższym da się uznać etnolekt limburski za język zachodniogermański.
Sprawdź też
Linki zewnętrzne
Dwujęzyczna nazwa miejscowości Schipperskerk/Sjipperskirk - widok z Google Street View
Przypisy
- ↑ Rieks Smeets, Talen en taalpolitiek in de Europese Unie”, w: Nicoline van der Sijs, red., Taaltrots. Purisme in een veertigtal talen, Amsterdam/Antwerpia 1999:395
