|
|
Ten artykuł trzeba dopracować zgodnie z zaleceniami edycyjnymi:
zweryfikować treść oraz dodać źródła, zweryfikować zalecenia poradni PWN oraz innych kompetentnych źródeł dotyczące nazewnictwa: język holenderski/niderlandzki.
Dokładniejsze informacje o tym, co trzeba poprawić, być może leżą na stronie dyskusji tego artykułu.
Po wyeliminowaniu niedoskonałości prosimy usunąć szablon {{Dopracować}} z kodu tego artykułu. |
| Nederlands |
| Obszar |
Holandia, Belgia, Surinam, Indonezja, Aruba, Bonaire, Curaçao, Saba, Sint Eustatius, Sint Maarten oraz inne |
| Liczba mówiących |
23 miliony |
| Klasyfikacja genetyczna |
Języki indoeuropejskie
*Języki germańskie
**Języki zachodniogermańskie
***Język niderlandzki |
| Pismo |
łacińskie |
| Status oficjalny |
| język urzędowy |
Holandia, Belgia (flamandzki), Surinam, , Aruba, Bonaire, Curaçao, Saba, Sint Eustatius, Sint Maarten jeden z urzędowych w Unii Europejskiej oraz Unii Narodów Południowoamerykańskich |
| Regulowany przez |
Unia Języka Niderlandzkiego |
| Kody języka |
| ISO 639-1 |
nl |
| ISO 639-2 |
dut/nld |
| ISO 639-3 |
nld |
| SIL |
DUT |
| W www.pozycjonowanie-bydgoszcz.tk |
Sprawdź też: język, języki świata
|
|
www.pozycjonowanie-bydgoszcz.tk w języku niderlandzkim |
|
W Wikisłowniku: Słownik języka niderlandzkiego |
Język niderlandzki, język holenderski (Nederlands, Nederlandse taal) – język indoeuropejski z grupy języków germańskich zaliczany do języków dolnoniemieckich. Językiem niderlandzkim posługuje się ok. 27 milionów ludzi. Dla 23 milionów jest językiem ojczystym (pierwszym) albo językiem kultury oraz literatury, a dla kolejnych 4 milionów drugim językiem. Przeważajaca ilość użytkowników tego języka mieszka na zachodzie Europy. Niderlandzki jest oficjalnym językiem urzędowym w Holandii oraz Belgii (Flandria), a poza Europą w Surinamie, Bonaire, Curaçao, Sabie, Sint Eustatius, Sint Maarten oraz Arubie. Niderlandzki jest blisko spokrewniony z językiem niemieckim oraz wykazuje podobieństwo do angielskiego oraz duńskiego. Języki o mniejszym zasięgu, które są blisko spokrewnione z niderlandzkim to afrikaans (język kreolski do 1925 uważany za lokalną odmianę niderlandzkiego) oraz fryzyjski (w mniejszym stopniu, albowiem nie trzeba do języków dolnofrankońskich).
Klasyfikacja
Klasyfikacja genetyczna
Językiem niderlandzkim posługuje się ok. 23 miliony ludzi, czyli więcej niż wszystkimi językami północnogermańskimi łącznie (szwedzki - 10 mln użytkowników, norweski - 5 mln, duński - 5 mln, islandzki - 310 tysięcy, farerski - 80 tysięcy).
Tak jak angielski oraz niemiecki, niderlandzki zalicza się do grupy języków zachodniogermańskich. Aktualna forma oraz specyfika języka wynika z jego dolnofrankońskiego podłoża. Najsilniejsze piętno na późniejszym języku niderlandzkim odcisnęli Frankowie, germańskie plemię żyjące w delcie Renu, Mozy oraz Skaldy, w mniejszym stopniu inne spokrewnione z nimi plemiona - Fryzowie oraz Sasi, żyjący na wschód od rzeki IJssel. Dlatego dziś stopień pokrewieństwa niderlandzkiego oraz niemieckiego jest relatywnie wysoki.
Razem z wysoko- oraz dolnoniemieckim (które nie bazują na dolnofrankońskim), niderlandzki trzeba do gałęzi zachodniogermańskich języków kontynentalnych. Niderlandzki oraz dolnoniemiecki posiadają pewne cechy gałęzi języków ingweońskich (anglo-fryzyjskich). Nie jest jednak ich typowym przedstawicielem, albowiem cechy wczesnego anglo-fryzyjskiego nie są w języku standardowym, a z reguły w dialekcie zachodnioflamandzkim.
Klasyfikacja strukturalna (typologia)
- kryterium fonologiczno-fonetyczne: język średnio bogaty w fonemy (jak przeważajaca ilość języków europejskich); o akcencie dynamicznym (ekspiratorycznym), ruchomym pod względem fonetycznym, stałym pod względem morfologicznym
- kryterium morfologiczne: język silnie izolujący; posiadający mało rozbudowaną fleksję; niewiele form alternacyjnych
- kryterium syntaktyczne: język pozycyjny; o dominującym szyku SVO w zdaniu głównym, w zdaniu podrzędnym może występować odmienny szyk niż w zdaniu głównym; obowiązuje szyk V2 - odmienna forma czasownika ukazuje się w zdaniu stale na drugim miejscu
Niderlandzki to język żywy, etniczny ponadnarodowy.
Występowanie
Językiem niderlandzkim posługują się z reguły mieszkańcy Holandii, Belgii (Wspólnota flamandzka Belgii) oraz Surinamu, a także na Arubie (część Królestwa Niderlandów), północno-wschodniej Francji oraz Niemiec (przede wszystkim zachodnie pogranicze). Od roku 1980 (za Unią Języka Niderlandzkiego) powiada się o trzech odmianach niderlandzkiego: północnoniderlandzkiej (Noord-Nederlands), belgijskiej (Belgisch-Nederlands) oraz surinamskiej (Surinaams-Nederlands). Wiele starych dokumentów oraz aktów prawnych w Republice Południowej Afryki oraz Indonezji (wcześniej kolonia Holenderskie Indie Wschodnie) było sporządzonych w języku niderlandzkim, toteż ponad 10 tysięcy studentów potrafi czytać w tym języku. W 2005 niderlandzkiego nauczało 500 wykładowców na ponad 220 uniwersytetach w 40 krajach.
Holandia
Język urzędowy, używany w szkolnictwie oraz administracji, nosi nazwę niderlandzkiego języka standardowego (Standaardnederlands). Oficjalnie posługuje się nim ponad 16 milionów mieszkańców Holandii. Status języka urzędowego uzyskał dopiero w 1995 roku, na mocy nowelizacji ustawy Ogólne prawo administracyjne (Algemene wet bestuursrecht). Nowelizacja taki sam status przyznała językowi fryzyjskiemu. Jak wskazują wyniki badania z 2005 roku, przeprowadzonego na zlecenie Unii Języka Niderlandzkiego, mniejszości narodowe posługują się z reguły językami: tureckim (192 tys. osób), marokańskim arabskim (100 tys.), papiamento (80 tys.), indonezyjskim (45 tys.) oraz surinamskim (7 tys.). Niderlandzki wyznacza się czasami, nie stale poprawnie, jako flamandzki (w Belgii), holenderski (przede wszystkim Randstad) albo dolnoniemiecki (ze względów lingwistycznych).
Wariantywność
Językiem urzędowym m.in. w Belgii oraz Holandii jest niderlandzki język standardowy (Nederlandse standaardtaal), używany przede wszystkim w dużych miastach takich jak Amsterdam, Rotterdam, Haga czy Bruksela. Standaryzacją języka niderlandzkiego zajmuje się Unia Języka Niderlandzkiego, która jest wspólna dla Belgii, Holandii oraz Surinamu (od roku 2004). Istnieje wiele wariantów oraz dialektów, posiadających wcześniej status odrębnego języka: brabancki (Brabants), flamandzki (Vlaams), holenderski (Hollands), limburski (Limburgs) etc. Za jeden z wariantów niderlandzkiego wielu językoznawców uznaje także afrikaans.
Historia
Język niderlandzki wyodrębnił się z dialektów dolnofrankońskich języka dolnoniemieckiego około 700 roku. Zaczął kształtować się w średniowieczu. Jego najstarsze pisemne zabytki pochodzą z IX wieku. Pierwszy tekst pisany w języku niderlandzkim pochodzi z 1100 roku.
Nazwa
W użyciu jest parę korespondujących ze sobą nazw, zarówno w języku polskim, jak oraz w innych językach. Aktualnie w polskiej terminologii jest tendencja do określania tego języka mianem niderlandzki, jednak powszechnie dopuszczalna jest także nazwa język holenderski (nazwę tę dopuszcza stosować np. Komisja Standaryzacji Nazw Geograficznych, cząstka publikacji PWN).
Afrikaans a niderlandzki
Na bazie dialektów języka niderlandzkiego wyodrębnił się w końcu XVIII wieku język afrikaans, będący jednym z języków urzędowych w Republice Południowej Afryki, używanym przez przeważajaca ilość europejskich osadników (zobacz Burowie).
Literatura niderlandzkojęzyczna
XVII-wieczny dramaturg Joost van den Vondel nazywany jest „niderlandzkim Szekspirem”. Za twórcę nowoczesnej prozy niderlandzkiej uznaje się Eduarda Douwesa Dekkera, który publikował pod pseudonimem Multatuli. Harry Mulisch, Gerard Reve oraz Willem Frederik Hermans stanowią wedle wielu krytyków „wielką trójkę współczesnej literatury niderlandzkiej”. Powieść Odkrycie nieba Harry'ego Mulischa była uznana w internetowym rankingu za "najlepszą książkę niderlandzką wszech czasów". Bardzo ważną postacią jest Johan Huizinga, autor Jesieni średniowiecza. W Belgii po niderlandzku tworzyli m.in. Felix Timmermans oraz Hugo Claus.
Sprawdź też
